Articulus 4

QUAM COGNITIONEM DE DEO PER DIVINA NOMINA ACCIPIAMUS.

HÆC arcana, id est incomprehensibilia Dei secreta, quæ sunt unum in Deo, quamvis pluraliter designentur, videlicet sapientia, omnipotentia, bonitas, veritas, æternitas, dulcedo, justitia, beatitudo, libertas, temperanti silentio honorantes, ita ut nec supra vires nostras de eis loquamur, nec infra eas illa laudare ac notificare cessemus, quumque hoc ipsum fecerimus, fateamur humiliter nos nil dignum egisse, imo donum et gratiam fuisse quidquid peregimus; ad lucentes nobis in sacris Eloquiis splendores intendamus, id est, veritates præclaras limpidissimasque doctrinas nobis traditas in Scripturis consideremus: de quibus increata Sapientia ait in libro Proverbiorum, Justi sunt omnes sermones mei, et non est in eis pravum quid neque perversum.¹ Et ab ipsis in lucem ducamus, id est, ex testimoniis lucidissimis Scripturarum evidenter proferamus aptos sermones ac salubres materias, ad thearchicos hymnos, id est ad describendum ex eis laudes divinas, ut sunt quæ in isto libro scribuntur:² quæ quantum ad sensum, ex Scripturis sunt sumpta.

Ab his supermundane illuminati, id est ex Scripturis supernaturaliter eruditi, T. 16. et ad sacras hymnologias formati, id est ad sancta Dei præconia instituti, ad videndum etiam commensurate nobis per eas, id est ad intelligendum etiam per Scripturas juxta commensurationem et proportionem nostræ facultatis, donata divina luminaria, id est principales nostros doctores: quorum summus est Christus (de quo Joel ait: Exsultate in Domino Deo vestro, quia dedit vobis doctorem justitiæ);³ deinde Apostoli et Prophetæ, qui sunt luminaria data Ecclesiæ, quorum excellentiam, sanctitatem, auctoritatem, sapientiam, vitam, miracula, ex Scripturis cognoscimus, sicque roboramur in fide, ædificamur ad sectandum eorum vestigia, accendimur caritate.

Et largum principium omnis divinæ apparitionis luminis laudandum, id est [formati etiam] ad præconizandum « principium largum apparitionis omnis divinæ », videlicet Deum, qui est liberalissimus fons, dator et effectivum principium totius illuminationis et revelationis divinæ; est quoque principium « luminis » omnis divinæ apparitionis, quoniam ipse est causa luminis prophetalis, lucisque gratiæ et omnis interni fulgoris; sicut ipsum de se ipso in sacris Eloquiis tradit, id est, quemadmodum hoc universorum fontale principium de se asserit in Scripturis: ut est illud, Ambulate dum lucem habetis; et, Dum lucem habetis (videlicet me), credite in lucem, ut filii lucis sitis.⁴⁵

Ut quia omnium est causa: Deus namque est omnium causa effectiva formalis seu exemplaris, et finalis; et principium: unde dicitur in Apocalypsi, Ego sum Alpha et Omega, principium et finis, primus et novissimus;⁶ et essentia, et vita, id est causa essentiæ ac vitæ universorum. Et quidquid decidentium ab ipso, et revocatio et resurrectio, id est revocator, reductor et erector eorum qui peccando ab ipso recedunt, labuntur, deficiunt.⁷ Qui ait apud Joannem: Ego sum resurrectio et vita.⁸ Ad vero deiformitatis incorruptibile, perditorum renovatio: id est, causa spiritualis renovationis, seu renovator, « perditorum », id est iniquorum, qui peccando perdiderunt, id est, damnatione dignos fecerunt, se ipsos. De quo in Apocalypsi dixit qui sedebat in throno: Ecce nova facio omnia. Unde ad Corinthios dicitur: Licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem.⁹ « Ad incorruptibile deiformitatis », id est, ad hoc quod consequentur ab ipso esse gratiæ in præsenti et esse gloriæ in futuro, ac reformationem internam, per quæ fiunt deiformes et immortales. Et reformatio, id est causa reformationis hujusmodi, juxta illud Apostoli: Reformamini spiritu mentis vestræ.¹⁰

Juxtaque agitationem immundam mobilium collocatio divina, id est collocator et firmator eorum qui cito moventur et corruunt « juxta agitationem immundam », id est secundum impulsum et impetum tentationum carnalium, aliorumque vitiorum ac passionum, quia fundati non sunt in luce sapientiæ ac stabilitate virtutum: qui circumferuntur omni vento doctrinæ, et mutantur ut luna.¹¹ De quibus ait Psalmista: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terræ;¹² itemque: Deus meus, pone illos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti;¹³ Christus quoque apud Matthæum:¹⁴¹⁵ Omnis qui audit verba mea, et non facit ea, similis erit viro stulto, etc.¹⁶ Tales interdum Deus convertit, confortat et stabilit, faciendo in eis cum tentatione proventum, et implens in eis illud Apocalypsis, Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei.¹⁷¹⁸ Et stantium munimen, id est conservator ac protector exsistentium in caritate et gratia, ut impleant quod monet Apostolus:¹⁹ Qui stat, videat ne cadat.

Et ad ipsum reductorum restitutiva manuductio, id est causa restitutivæ manuductionis eorum qui post casum reducuntur et convertuntur ad ipsum:²⁰ qui per propriam culpam facti erant servi diaboli, per pœnitentiam vero et gratiam restituti sunt Salvatori, et facti ejus ministri.²¹²² Ad Ephesios enim dicit Paulus: Qui eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi.²³ Et illuminatorum illuminatio: quia ab ipso est lux naturæ et gratiæ ac gloriæ. Quod si homo illuminetur ab homine, aut certe ab angelo, totum tamen a Deo est, qui per causas secundarias frequenter purgat, illuminat ac perficit. Et perfectorum perfectio, id est perfector, principalis: quoniam omne datum optimum et omne donum perfectum, desursum est;²⁴ et divinorum divinitas, id est causa participatæ deificationis eorum; et simplicium simplicitas, id est causa simplificationis qua simplificantur in Deo ei totaliter inhærendo, juxta illud in Psalmo: Mihi adhærere Deo bonum est; et unitorum unitas, id est causa unitionis eorum qui salubriter uniuntur; principii omnis superessentialiter superprincipale principium, id est, super omne genus et ordinem rerum fontale causale principium omnis principii intrinseci et extrinseci, et omnis exordii atque originis;²⁵ et occulti, secundum quod optimum est, traditio, id est dator omnis boni secreti.²⁶

Et simpliciter, id est universaliter, dicendum, viventium vita, et eorum quæ sunt essentia, omnis vitæ et essentiæ principium et causa.²⁷ Ista patent ex dictis, quia prædicatio est causalis. Per suam, ut sint quæ sunt, activam et continentem bonitatem, hoc est, Deus per bonitatem suam causalem et efficacem ac omnia conservantem, est causa «ut» omnia illa «sint» ea «quæ sunt». Bonum quippe est communicativum diffusivumque sui. Ideo bonitas dicitur prima causa, radix, incitamentum et ratio communicationis et productionis.

Footnotes

1. Prov. viii, 8. ↩

2. *ducamur ↩

3. Joel u. 23. ↩

4. Joann. v. 15. ↩

5. Joann. v. 14. ↩

6. Apoe. v. 1, 2; 10, 11; 12, 13. ↩

7. Et quia omnium est causa: Deus nam- ↩

8. Joann. v. 14. ↩

9. 1 Cor. v. 1, 2. ↩

10. Egdim. v. 14. ↩

11. Did. 14. ↩

12. Egdim. 15. ↩

13. P. l. 1, 2. ↩

14. 1 Cor. x. 13. ↩

15. Matth. v. 26. ↩

16. Matth. vii, 26. ↩

17. Apoe. m. 12. ↩

18. Apoc. iii, 12. ↩

19. 1 Cor. x. 12. ↩

20. Jacob. 1. 17. ↩

21. P. lxxii. 28. ↩

22. Ephes. u. 13. ↩

23. Ephes. ii, 13. ↩

24. Jacob. i, 17. ↩

25. justum ↩

26. optima traditio ↩

27. Ps. lxxii, 28. ↩