Articulus 5

NOMINA DIVINA AB EMANATIONE DIVINARUM PERFECTIONUM IN CREATURAS DESUMI.

HÆC autem a divinis Eloquiis, id est ex Scripturis, didicimus; et omnem sic dicere sacram theologorum hymnologiam invenies, id est, si rite quæsieris, reperies «hymnologiam omnem sacram», id est totam divinam Scripturam Deum laudantem, ad beneficas Divinitatis processiones manifestative et laudative divinas nominationes præparantem, id est, exhibentem «nominationes divinas», id est nomina Deo convenientia «manifestative» vel «laudative», id est per modum nudæ appellationis aut laudis, «ad» insinuandum «processiones Divinitatis beneficas», id est emanationes Dei ad extra, liberales et benefactivas.

Unde in omni fere theologica actione, id est omni pertractatione et mentione Scripturæ, Thearchiam, id est principalem Dei bonitatem, seu Deum omnium principem, videmus divinitus, id est ex inspiratione divina, laudatam, ut monadem quidem, id est ut unitatem, et unum, propter simplicitatem et unitatem supernaturalis impertibilitatis, id est suæ supersubstantialis indivisibilitatis, qua nec in partes, nec in species, nec in supposita substantialiter diversa dividitur.

Ex qua ut unifica virtute unimur, id est, ex increata Dei unitate factum est quod nos, in quibus est multiplex compositio atque diversitas, in quamdam unitatem redigimur, ita quod in quolibet nostrum est una tantum natura specifica ac una persona, et multi sumus unus grex, una societas, unum mysticum corpus: quod ex divina unitate ac unione et ex ejus causalitate ac ordinatione processit. Quod Proclus Platonicus in Elementatione sua theologica diffuse ac subtilissime probat. In cujus primo theoremate protestatur: Omnis multitudo participat aliqualiter uno. Et probat sic in commentario: Si enim nullatenus participaret uno, neque totum esset unum. Deinde in secundo theoremate loquitur: Omne quod participat uno, et unum est, et non unum. De hoc multa inducit, quæ opportune tangentur. Et partitis nostris alteritatibus supermundane complicatis, in deiformem monadem congregamur et Deum imitantem unitatem: id est, partibus nostris a se invicem distinctis, «complicatis», id est in unum convenienter reductis et collectis, vel potius potentiis animarum nostrarum et actibus earumdem circa diversa dispersis ac distractis, in unum ordinate recollectis seu coordinatis, «supermundane», id est supernaturaliter, virtute et gratia Spiritus Sancti, «congregamur in monadem deiformem», id est, ad divinam quamdam simplicitatem et unitatem reducimur, non acquirendo aliam speciem aut naturam, sed dispositionem et ordinationem convenientiorem ac meliorem. Estque unitas ista non simpliciter dicta, sed collectiva et imitativa: quia per eam, unitatem Dei aliqualiter imitamur.

Ut trinitatem vero, propter subsistentis ter superessentialis fecunditatis expressionem: id est, superbeatissimus Deus aliquando in Scripturis laudatur ut trinus ac trinitas, ad exprimendum et significandum in eo superessentialem fecunditatem subsistentem in eo « ter », id est usque ad trium personarum exsistentiam: quia in Patre est fecunditas ad productionem Filii ac Spiritus Sancti, in Patre autem et Filio, ad productionem Spiritus Sancti. Ex qua fecunditate omnis paternitas in cœlo et in terra est et nominatur, id est, fecunditas illa in Deo perfectissime et excellentissime est, et ab ea per quamdam imitationem et participationem derivatur ac invenitur in cœlis et terris: non quod unus angelus alium genuit aut produxit, sed quod in cœlis aliquando erunt patres qui antea conversabantur in terra. Istud ex verbis Apostoli ad Ephesios scriptum est: Flecto, inquit, genua mea ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, ex quo omnis paternitas in cœlis et in terra nominatur.¹

Ut autem causam eorum quæ sunt, quoniam omnia ad esse adhibita sunt per ejus substantiam bonitatem, id est, Scriptura laudat Deum « ut causam » entium, quoniam Deus « per » suam « bonitatem » subsistentem in se, est effectiva causa immediata aut mediata omnium rerum: qui in principio creavit cœlum et terram, et cetera tempore suo per se aut per causas secundas.² Attamen, ut in exordio libri de Causis habetur, Causa prima in omni effectu plus influit, quam quæcumque causa secunda.

Sapientem vero et bonam, id est, Scriptura laudat Deum ut sapientem et bonum, quia exsistentia omnia, quæ propria natura incorruptibilia salva sunt, id est res creatæ, quæ corruptioni non subjacent, quia ex sua « natura incorruptibilia », utputa quia materiam privationi annexam non habent, nec ex contrariis mixta sunt, omni harmonia divina et sacra pulchritudine sunt repleta, id est proportione et connaturalitate exsistentium in se, plena absque contrarietate.

Ex hoc sequi videtur, quod creata, ex se seu ex sua natura incorruptibilia recte dicantur: cujus oppositum aliqui imaginantur, eo quod omne creatum ex sua natura in nihil vertibile sit, et si sibi ipsi relinquatur, protinus in nihilum vertitur; et rursus, quoniam omne junctum, dissolubile est in ea ex quibus constat. Unde in secundo Timæi inducit Plato Deum loquentem causis cœlestibus: O dii deorum quorum opifex idem paterque ego. Opera siquidem vos mea, dissolubilia natura; me tamen ita volente, indissolubilia. Omne siquidem junctum, natura dissolubile est. At vero quod bona ratione junctum atque modulatum est, dissolvi velle, Dei non est. Quapropter, quia facti generatique estis, immortales quidem nequaquam consistitis, nec omnino indissolubiles; nec tamen unquam dissolvemini, quia voluntas mea major est nexu vestro. Denique videtur Henrico in Quodlibetis suis, quod Plato multum bene sentit in istis, multoque melius quam Aristoteles. Consonat quoque his, quod Damascenus ait libro secundo: Omne creabile, est vertibile; solum enim quod increabile, est invertibile. Ubi et paulo post de angelo subdit: Immortalis est non natura, sed gratia. — Verumtamen, ni fallor, ista satis faciliter concordantur, præsertim quum omnis creatura tam incessabiliter indigeat Creatoris conservatione, quod si illa ei ad momentum subtraheretur, protinus in nihil relaberetur. Nihilo minus verificatur quod materia privationi annexa, corruptionis est principium. Ideo hæc per distinctionem poterunt concordari, ut super Angelicam dictum est hierarchiam.

Humana autem differenter, id est, Deitas speciali ac differenti modo ab aliis appellatur « humana », id est benigna; nam et alia translatio habet, Benigna: quia his quæ secundum nos sunt, ad veritatem universaliter in una sui subsistentiarum communicavit: id est, quia³

Deitas in una trium personarum suarum communionem nobiscum accepit, nostram assumendo naturam in unitate personæ cum naturalibus proprietatibus et indetrahibilibus suis defectibus. Hoc est quod ait: « His quæ secundum nos sunt », id est nobis quoad corpus et animam, in veritate naturæ « communicavit universaliter », id est in omnibus naturalibus absque peccato. Unde ad Hebræos dicitur: Debuit per omnia fratribus similari, ut misericors fieret;⁴⁵ et rursus ibidem: Quia pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem.

Et revocatam ad se ipsam restituit, id est, naturam humanam, seu genus humanum, ad se reductam per Verbi incarnationem et naturam a Verbo assumptam, recuperavit, humanam novissimam partem, seu extremitatem, secundum aliam translationem, id est hominem in fine sæculorum, juxta illud Apostoli:⁶ Nos sumus in quos fines sæculorum devenerunt. Vel, « novissimam partem », quia in genere ac ordine intellectualium substantiarum

Nusquam angelos apprehendit, sed semen Abrahæ apprehendit.⁷ Ideo apud Lucam effatur: Venit Filius hominis quærere et salvum facere quod perierat.⁸

Ex qua assumpta humanitate, ineffabiliter simplex Jesus, id est Unigenitus Dei « simplex » incomprehensibiliter secundum deitatis suæ naturam, compositus est secundum assumptam humanitatem, ex anima rationali et humana carne subsistens, et appositionem assumpsit temporalem æternus, id est, Filius Dei secundum generationem a Patre æternus, absque sui mutatione induit formam servi, juxta illud ad Philippenses: Qui quum in forma Dei esset, exinanivit semetipsum, formam servi accipiens. Et æqualis nobis factus est natura, id est conformis et similis « nobis »⁹¹⁰ in nostra « natura », omnium secundum omnem naturam ordines superessentialiter molitus, id est, creando operatus « ordines omnium », id est universitatem creaturarum, « secundum omnem naturam » tam corporalium quam spiritualium entium. Per quod excluditur hæresis Manichæorum. Hoc est quod ad Colossenses dicitur: In ipso condita sunt universa in cœlis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates.¹¹¹² Cum incommutabili et inconfusa propriorum collocatione, id est cum invariabili et imperturbabili retentione et possessione divinarum suarum proprietatum et attributorum: nam nostra assumpsit, sua non deposuit.

Et quæcumque alia deifica luminaria eloquiis consequenter divinorum nostrorum ducum occulta traditio expresse nobis donavit: hoc est, « quæcumque alia luminaria deifica », id est quoscumque præclaros sanctos doctores aut eorum dogmata vel scripturas, « donavit nobis traditio occulta », id est doctrina supernaturalis, « expresse », id est plano et facili stilo, « ducum nostrorum divinorum », puta Apostolorum et Evangelistarum, « eloquiis », id est in scripturis a se editis, in quibus allegaverunt et nobis commendaverunt ac reliquerunt libros veteris Testamenti. Nam et beatissimus Petrus in sua Canonica:¹³ Firmiorem, inquit, habemus propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes tanquam lucernæ lucenti, etc.¹⁴¹⁵

Footnotes

1. Ephes. 1, 16. ↩

2. Gen. 1, 1 ↩

3. substantiarum ↩

4. Ibid. 14. ↩

5. Hebr. ii, 17. ↩

6. 1 Cor. x, 11. ↩

7. Hebr. ii, 16. ↩

8. Luc. xix, 10. ↩

9. Philipp. ii, 6, 7. ↩

10. Philipp. ii, 6, 7. ↩

11. Coloss. 1, 16. ↩

12. Coloss. i, 16. ↩

13. 11 Petr. 1, 19. ↩

14. II Petr. i, 19. ↩

15. Hebr. ii, 17. ↩