Articulus 10
DE HIS QUÆ FIUNT CIRCA BAPTIZANDUM POSTQUAM INTRODUCTUS EST.
IPSIS autem describentibus virum et ejus patrinum, orationem sacram facit, id est, episcopus orat pro illo. Et hanc omni sic complente ecclesia , id est, cunctis ministris Ecclesiæ ibi præsentibus orationem episcopi continuantibus, ecclesia faciente aut certe terminantibus, dicendo, Amen, aut aliquid tale, juxta illud secundi Machabæorum, Orationem faciebant sacerdotes, Jonatha inchoante, ceteris autem respondentibus;1 subintroducit quidem eum, id est, magis applicat baptizandum ad se, et exuit per ministros, vestes ipsius exuendo, juxta ritum illius temporis, in toto aut parte, per diaconos aliosve ministros.
Deinde statuens in occiduis, id est, episcopus collocans baptizandum versus plagam et partem occidentalem, intentum, id est diligenter advertentem quæ ibi fiebant, et Deo ferventer vacantem, et manus erigentem ad ipsam conversas regionem, id est habentem suas manus extentas versus occidentem: quæ extentio manuum ex spirituali fervore disponit ad mentis elevationem ad Deum, estque sacrificium quoddam. De qua extentione frequenter est locutus Psalmista: Expandi, inquiens, manus meas ad te; et, Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. Hinc in prima epistola ad Timotheum scribit Apostolus: Volo viros orare in omni loco, levantes puras manus, sine ira et disceptatione.2 Et Jeremias: Levemus, ait, corda nostra cum manibus ad Deum in cœlos.3 Exsufflare quidem ipsi ter jubetur Satanam, id est, episcopus præcipit baptizato ut in detestationem diaboli et operum ejus, ter exsufflet in eum, et in recognitionem ac dolorem quod superbeatissimam Trinitatem offendit, atque corde, ore et opere sit transgressus; et adhuc quæ sunt abrenuntiationis confiteri, id est proferre verba sanctæ abrenuntiationis, dicendo: Abrenuntio tibi, Satana, et omnibus pompis tuis.
Et ter ei abrenuntiationem contestans, id est, episcopus baptizato tribus vicibus injungens talem abrenuntiationem, vel injungens ut vicibus tribus abrenuntiet, ut repetitio sit facti confirmatio, et tenaciorem ac recentiorem inducat memoriam abrenuntiationis hujusmodi, confitentem ter hoc transducit ad se, id est, baptizatum ter ita abrenuntiantem et confitentem, ac protestantem quod hoc faciat, applicat sic. Et ad cœlum respicientem, et manus extendentem, ita quod per corporalem respectum ad cœlum, vere designat se Deo cœlorum intendere, et ei velle uniri ac complacere, juxta illud in Tobia: Ad te, Domine, faciem meam converto, ad te oculos meos erigo.4 Quod et Christus in Evangelio frequenter fecisse narratur: non quod per exteriorem cœlorum intuitum mens ejus juvabatur ad Deitatis respectum, sed ut nobis præberet exemplum, ut sciamus quo nostram intentionem figere debeamus. Hinc et cæcum illuminaturus, suspiciens in cœlum, ingemuit. Jubet coordinari Christo, id est illum sic facientem, censeri veraciter christianum, et omnibus a Deo traditis sacris Eloquiis, id est mancipandum divinis Scripturis a Deo collatis, ut ipse baptizatus secundum illas jam ordinate se habeat.5
Eo autem , videlicet baptizato, et hoc faciente, testatur iterum ei ter confessionem, id est, episcopus rursus injungit baptizato ter confiteri ea quæ fidei sunt, vel observaturum se quæ promisit, et quæ injuncta sunt ei.6 Et iterum ipso ter confitente, id est, baptizato exsequente quod præsul ei injunxit, orans benedicit, id est, episcopus orans pro illo, benedicit eumdem, et manus imponit, sicut exponit Commentator, ut gratia Dei confirmetur in illo.7
Et ad summum exuentibus eum ministris, id est totaliter, quantum decuit; vel, « ad summum », id est ultimum; afferunt quidem sacerdotes unctionis sacrum oleum, cujus usus est in Baptismo. Sunt enim et oleum unctionis extremæ, et oleum Confirmationis, distincta ab oleo isto. Ipse autem unctionem per signationem ter incipiens, id est, episcopus inchoans ungere baptizandum, faciendo in determinata parte corporis ejus, ut infra dicetur, tria crucis signacula cum tribus linitionibus olei, ceterum sacerdotibus virum ungendum omni corpore tradens, id est, residuam partem corporis viri baptizandi « tradens sacerdotibus » ad « ungendum omni corpore », id est per omnia corporis membra in quibus fieri decet, excepta corporis parte ab episcopo uncta, ipse ad matrem filiolitatis venit, id est ad fontem seu aquam Baptismi, in qua regeneratio agitur, et cognatio spiritualis contrahitur ac filiatio adoptiva. Propter quod aliæ duæ translationes habent, Ad matrem adoptionis; quarta vero, Ad matrem filiorum. Itaque, sicut in Ecclesiastico terra nominatur mater omnium hominum, quantum ad materialem productionem; sic aqua Baptismi mater appellatur Christianorum, quoad spiritualem regenerationem. — Circa hæc scribit Albertus: Episcopus incipit ungere baptizandum, ut ostendatur tota virtus sacramenti Baptismi descendere ab ipso in subditos. Quibus verbis objici potest, quia ut super quartum Magister et doctores concorditer adstruunt, sacramenta evangelicæ legis virtutem a Christo et ejus passione sortita sunt, non a ministris Ecclesiæ. Non ergo ab episcopo, nisi forsitan ministerialiter.
Et tunc aquam sacris invocationibus sanctificans, id est, ad faciendum aliqua sacra coaptans, applicans, benedicens, aut exorcizans, et tribus sanctissimi chrismatis cruciformibus effusionibus perficiens illam, id est, aquam illam habilitans ad faciendum instrumentaliter perfectionem in baptizando, ter fundendo in illam sacrum chrisma in figuram crucis, ita quod quælibet earum effusionum fiebat cum crucis signaculo, et chrismatis sacratissimis immissionibus æquali numero, id est cum trina instillatione chrismatis, sicut fuit triplex effusio chrismatis, sacram Deo acceptabilium Prophetarum inspirationis melodiam consonans, id est, decantare incipiens « melodiam sacram » sumptam ex libris « Prophetarum », hoc est lectionem propheticam aut psalmodiam ad propositum pertinentem, ex divina inspiratione conceptam et infusam sanctis Prophetis, qui Deo acceptabiles fuerant et accepti.8 Unde in secunda Petri epistola habetur: Non voluntate humana allata est aliquando prophetia, sed Spiritu Sancto inspirati, locuti sunt sancti Dei homines.9 Jubet virum afferri, id est, præsul præcipit baptizandum adduci.
Et quodam sacerdote ex descriptione ipsius anadochum prædicante, id est, « sacerdote prædicante », id est, sonora voce legente, « ex descriptione », id est charta in qua nomina baptizandorum et eorum anadochorum erant conscripta, « anadochum », id est nomen anadochi; ipse quidem, utpote baptizandus, a sacerdotibus ad aquam ducitur, in qua scilicet baptizabitur, ad summi sacerdotis manum, id est ad episcopum, et ad eum manuductus, supple, figit gradum. Ipse summus sacerdos desuper stans, id est in loco et auctoritate eminenti, ut videatur et audiatur ab aliis, et locus sit correspondens locato, reclamantibus iterum ad summum sacerdotem juxta aquam nomen perficiendi sacerdotibus, id est, adstantibus presbyteris rursus alte clamantibus nomen baptizandi ad præsulem, ter quidem ipsum summus sacerdos baptizat, id est, ter aquis intingit, lavat et irrigat totum. Tamen est unus integerque Baptismus, quamvis sint plures, utpote tres, lotiones seu intinctiones particulares. De quibus subjungitur: tribus perficiendi demersionibus et emersionibus, quibus ipse perficiendus seu baptizandus perfunditur vel intingitur aqua et discooperitur eisdem, ad laudem et gloriam supersanctissimæ Trinitatis, de cujus invocatione mox additur: trinam divinæ beatitudinis invocans substantiam, id est, Deum trinum in personis, imo superdignissimam Trinitatem sub distincta expressione supersublimium Personarum, in quarum qualibet est beatitudo prorsus immensa, atque in tribus simul una beatitudo æterna, coæqualis, ac numero una, sicut et una indivisa essentia.
Accipientes autem eum, videlicet baptizatum, sacerdotes, de manu episcopi, porrigunt accessionis et anadocho et duci, id est, assignant eum patrino, a quo fuit ad Baptismum primo perductus; et cum ipso, scilicet anadocho, accipientes vestimenta perficiendorum, id est baptizandorum, quæ (ut legitur) linea erant et alba, interiori gratiæ, nitori, puritati, ac innocentiæ baptizati correspondentia, adunatum, id est fidelibus incorporatum, ad summum sacerdotem iterum reducunt.
Ipse vero deificantissimo unguento virum signans, id est, episcopus baptizatum confestim consignans sacro chrismate Confirmationis, quoniam adulti baptizati mox confirmantur: quod unguentum appellatur deificantissimum, quia per ipsum, tanquam per instrumentum sanctificativum et cooperativum, baptizatus valde deificatur, ultra gratiam in Baptismo collatam, gratiam ampliorem suscipiens, per quam spiritualiter fit robustus, ut sit pugil ac miles Christi, ad pugnandum in campo et spatio sæculi hujus contra adversarios divini honoris ac suæ salutis.
Participem manifestat de cetero sacræ perfectissimæ Eucharistiæ, id est, declarat quod ille baptizatus et confirmatus jam idoneus sit effectus sumere Eucharistiæ sacramentum, quod in se formaliter præ ceteris sacramentis perfectum ac sacratum est, quum Christum Deum et hominem vere substantialiterque contineat, perfectissimum quoque est in suis effectibus.
Hæc autem perficiens, id est, episcopus ista complens, ab ipsa in sequentia processione, iterum ad primorum extenditur contemplationem: id est, illis completis, extendit et exercet se denuo10 in contemplatione, id est in consideratione et occupatione spiritualium actuum, speculando, orando, celebrando, « ab ipsa processione », id est redeundo ab exterioribus occupationibus circa baptizatum, in quas processit: redeundo, inquam, « in sequentia », id est in actus consequenter complendos interiores divinos. Sic quippe prælati, præsertim episcopi, debent in secreto vacare Deo, ut tamen tempore opportuno procedant ad actus pastorales circa sibi commissos: quibus expletis, redire protinus debent ad Deum. In cujus signum Christus passione instante tribus vicibus orans, post quamlibet orationem rediit ad suos discipulos, increpans, instruens, et admonens eos. Quasi per nullum tempus aut modum, in alieno quodam præter propria conversaturus, id est, tanquam nullo tempore, nullo modo, nulla occasione aut occupatione occupaturus se in rebus pertinentibus suo officio, sed solum in divinis et spiritualibus, ac congruentibus suo officio. Ideo subditur: sed a divinis in divina attendens, id est, ab uno actu spirituali divino ad alium attente et considerate progrediens cum profectu assiduo, juxta illud, Ibunt de virtute in virtutem;11 et semper divino Spiritu transordinandus, id est a Spiritu Sancto in omnibus dirigendus, ut in cunctis ordinate ac fructuose procedat. Hinc Timotheo episcopo, imo per illum cunctis episcopis, scripsit Apostolus: Labora sicut bonus miles Christi; nemo militans Deo, implicat se negotiis sæcularibus; sollicite cura te ipsum probabilem exhibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem verbum veritatis.12
Prælatus ergo, potissime pontifex, nunquam otio vacet, non jocis aut risibus, nec indignis carnalibusque solatiis; sed quo pluribus præsidet, et quo pro pluribus redditurus est rationem, eo semper sollicitior, operosior, timoratiorque consistens, nullum temporis momentum expendat infructuose, præ cunctis æstuans caritate, fervens devotione, et animarum intentus custodiæ cum sollicitudine summa.
Footnotes
Chapter 13 of 98