Sermo 8

DE FRUCTIBUS PASSIONIS CHRISTI; AC QUORUMDAM RELIGIOSORUM AD EVANGELICUM HUNC CÆCUM COMPARATIO.

DIXIT Jesus ad cæcum: Quid tibi vis faciam? At ille dixit: Domine, ut videam. Luc. XVIII, 41.

In hodierno evangelio duo principaliter recitantur. Primum est, quemadmodum Christus suam passionem prædixit Apostolis. Secundum est, qualiter cæcum illuminavit. Debemus itaque passionem unigeniti Filii Dei in cordibus nostris tam frequenter imprimere, tam indelebiliter inscribere, tam affectuose recolere, tam efficaciter imitari, ut jugiter inter mentis oculos moveatur, appareat, adspiciatur. Ex quo ineffabiles, copiosissimi ac saluberrimi fructus nobis mox orientur atque provenient.

Primo, quod erimus grati Domino Salvatori, cujus beneficia, potissimum passionem, non recordari, ponderare, et pro eis gratias agere, est maxima benefactoris tanti injuria, et summa improbitas ingratiudoque nostra.

Secundo, quod in omni virtute docebimur: primo in summa caritate; deinde in obedientia, patientia, humilitate, fortitudine, mititate: eo quod Christus animam suam pro omnibus nobis posuit, et usque ad mortem obediens factus est; et quum pateretur, non comminabatur; quum malediceretur, non remaledicebat; nulla iræ, impatientiæ, indignationis aut amaritudinis commotione adversus interfectores suos est tactus, sed tanquam bovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit;¹ insuper pro crucifixoribus suis oravit. Quum itaque Christianis, præcipue religiosis, incumbat necessariumque sit, Dominum Christum sequi et ejus passioni se conformare, dicente summo Apostolo, Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus;²³ et Joanne, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare;⁴ imo ipsomet Christo, Qui mihi ministrat, me sequatur: si Christo placere, conformari, et suæ passionis fructum consequi affectamus, oportet nos prætactas Christi virtutes inspicere et sectari, omnes sinceriter diligendo, superioribus nostris prompto corde obediendo, adversa patienter ferendo, humilitatem in omnibus amplectendo, in arduis ac maximis adversitatibus fortitudinem retinendo. Sicque necesse est nobis bona pro malis rependere, pro tribulatoribus exorare, indignationem, amaritudinem, ultionem vitare. Quid dicemus ad hæc, qui pro una festuca movemur, qui querulosi vindicativique sumus, et pro modica parvipensione magnam, si possumus, ultionem inferimus, atque tamdiu illatæ injuriunculæ exsistimus memores? Numquid istud est Christi vestigia sequi, et ab ipso addiscere quod mitis est et humilis corde?

Tertius fructus est, quod per hoc contra omnem tentationem armabimur.^{56789101112131415} Si enim de superbia, si de inobedientia, impatientia, ira aut voluptate carnali tentemur, omnia facillime superamus, si Christi passionem modo prætacto intueamur. Quomodo enim superbire, rebellare, irasci, vindicare poterimus, si rite pensemus quam humillime, obedientissime, mansuetissime, patientissime, Rex cœlorum, Dominus universorum, Filius Dei Patris, Deus et homo, dominus et salvator, magister ac legislator, pater et judex noster, in sua acerbissima se habuit passione? Idcirco dixit Gregorius: Nihil tam asperum est et adversum quod non æquanimiter toleretur, si Christi passio ad memoriam revocetur. Nonne si miles videret regem suum in omnibus se humillime patientissimeque habere, regis sui exemplo ad humilitatem ac patientiam moveretur?

Sed potest quis dicere: Quomodo passionem Christi potero menti meæ modo prætacto imprimere, inscribere, eamque tam jugiter et affectuose ac compassive recolere?

Ad hoc ex verbis Nesterotis abbatis patet responsio. Quum enim abbas Germanus, Cassiani collega, conquereretur se adhuc in eremo poeticarum fabularum, nugarum, historiarum et carminum inquietari memoriis, etiam in divinis, dixit ei Nesteros abbas: De hac infestatione poteris nunc curari, si eamdem diligentiam atque instantiam nunc adhibeas circa Scripturas et circa virtutum exercitationes, quam in sæculo circa illa poetica addiscenda præbebas.

Sic ad propositum dico: Si tanta aviditate, diligentia ac frequentia fecerimus nobis quotidie usum recolendi ac perspiciendi dominicam passionem, qua aviditate, diligentia atque frequentia aliquando circa vana et sæcularia fuimus occupati, cito profundissime, firmissime imprimetur jugiterque occurret mentibus nostris, et intima compassione eam commemorabimus. Quumque quamcumque nocivam cogitationem, inordinatam affectionem, vanam et frivolam occupationem, sive phantasticam apprehensionem, aut nocturnum timorem, vel puerilem formidinem, cordibus nostris oriri vel inesse senserimus, statim dominicæ passionis recordatione omnia illa celerrime atque facillime repellemus. Idcirco cum S. Bernardo, ex omnibus quæ Dei Filius pro nostra salute assumpsit, fecit ac toleravit, quasi fasciculum nobis efficiamus, et intra cordis arcana locemus, ac jugiter recordemur, juxta illud in Threnis: Memoria memor ero, et tabescet in me anima mea. Hæc recolens in corde meo, in Deo sperabo.¹⁶ Non reor neque experior aptius medium proficiendi in omni gratia et virtute, superandi omnem aciem vitiorum ac omnia tentamenta dæmoniorum, quam est ipsa dominicæ passionis frequens ac devota memoria.

Præterea, per cæcum qui in evangelio hodierno legitur a Christo curatus, mystice designatur vel genus humanum, vel quicumque homo tenebris ignorantiæ, erroribus aut peccatis mortalibus excæcatus, sed et religiosus propriæ iracundiæ fumo, propriæ impatientiæ morbo aut animositatis seu cujuslibet passionis commotione obtenebratus: qui passione sua durante, erronee judicat, nec sibimet credere debet, quum iracundus stulto assimiletur, et impatiens stultitiam operetur, animosus vero omnia sibi putet lucere, sicque sæpe suæ arrogantiæ nebula offuscetur, ut nec Deum timeat, nec hominem revereatur.¹⁷¹⁸ Hic ergo clamet ad Christum, ut videat et suum recognoscat errorem. Deinceps omnis religiosus, quantumcumque doctus, unctus atque illustratus, cæcum se potest ac debet reputare, quia non solum Dei, sed et angelorum ac omnium civium supernorum respectu, tanquam nesciens insipiensque consistit, Jeremia loquente: Stultus factus est omnis homo a scientia sua;¹⁹²⁰ et Psalmista, Deus meus, illumina tenebras meas. Idcirco pro benignissima directione ac illuminatione Spiritus Sancti, omnes jugiter deprecemur, dicentes:²¹ Deduc me, Domine, in via tua; et, Gressus meos dirige secundum eloquium tuum;²² et, Faciem tuam illumina super servum tuum;²³ et, Doce me facere voluntatem tuam.²⁴

Postremo, secundum Bernardum, per cæcum istum cui locutus est Christus, «Quid tibi vis faciam?» intelliguntur pigri spiritualiterque infirmi, et ad sanctam obedientiam non satis proni ac fervidi. Propter quod pater eorum eis injungit ea quæ novit eis magis placentia; vel, ne per inobedientiam gravius ruant, explorat ac sciscitatur quid sibi velint juberi. Sic enim scribit S. Bernardus: Heu! plures habemus evangelici hujus cæci imitatores, cui Dominus ait, Quid vis faciam tibi? Nam usque hodie multorum pusillanimitas ac perversitas exigit ut ab eis quæri oporteat, Quid vis faciam tibi? Considerare necesse habet minister et vicarius Christi quid sibi præcipi velint, non ipsi considerant quæ voluntas sit præceptoris. Non est eorum obedientia plena, non in omnibus parati sunt obsequi, non per omnia sequi proposuerunt eum qui non suam, sed Patris venit facere voluntatem.²⁵ Discernunt et dijudicant in quibus obediant imperanti, imo in quibus præceptorem suum necesse sit sequi voluntatem ipsorum. Hujusmodi etsi tolerari se videant, ac condescendi et morem geri infirmitati eorum, proficiant obsecro, pudeatque semper parvulos inveniri, ne quando forte audiant, Quid debui facere vobis, et non feci?²⁶ et abutentibus patientia et benignitate prælati fiat tandem multitudo exhibitæ miserationis, cumulus justæ damnationis.

Insuper in regula S. Basilii quæritur: Si quis industrior sit et promptus ad implenda mandata, agat autem non quod ei injungitur, sed quod ipse vult, quam mercedem habebit? Ad hoc respondet Basilius: Merces ejus illa ipsa est, quod sibi placet, quum hoc et Apostolus dicat, Unusquisque proximo suo placeat in bonum, ad ædificationem.²⁷ Et ut amplius inclinaret atque constringeret audientes, addit et dicit, quia ipse Christus sibi non placuit.²⁸ Scire debet unusquisque periculum suum in eo esse, quod sibi vult placere: simul enim et inobediens invenitur. De hac re multa scribit Basilius, quæ infra Deo agente tangentur. Præinducto autem verbo Basilii consonat illud Bernardi: Quisquis aperte vel occulte satagit ut quod habet in voluntate, hoc ei spiritualis pater injungat, ipse se seducit, si sibi de obedientia blandiatur; neque enim ipse in ea re prælato, sed magis ei obedit prælatus.

Discamus ergo prompte et ex caritate, absque murmuratione, in omnibus obedire; et si in principio fuerit difficultas, mactetur, frangatur, subdatur, superetur propria voluntas, atque viriliter laboremus, nos ipsos subjiciendo, propriæ cervicis duritiam conterendo, omnemque confringendo superbiam, exstirpando consuetudinem pravam, et assuefaciendo nos ad plenam subjectionem, Dei auxilium invocando, Christi et Sanctorum obedientiam contemplando, proprium quoque pensando votum, inobedientiæ enormitatem, obedientiæ virtuositatem ac præmium, et super omnia Dei majestatem ac sanctitatem, cujus intuitu et amore debemus semper libentissime obedire, ad laudem et gloriam ejus.

Footnotes

1. Is. LIII, 7. ↩

2. I Petr. II, 21. ↩

3. I Petr. II, 21. ↩

4. I Joann. II, 6. ↩

5. Is. LIII, 12; ↩

6. Luc. XXIII, 34. ↩

7. Joann. XII, 26. ↩

8. Rom. XII, 21. ↩

9. Matth. V, 44. ↩

10. Matth. XI, 29. ↩

11. I Joann. III, 16. ↩

12. Philipp. II, 8. ↩

13. I Petr. II, 23. ↩

14. Jer. XI, 19; ↩

15. I Joann. IV, 20. ↩

16. Thren. III, 20, 21. ↩

17. Prov. XIV, 17. ↩

18. Eccle. VII, 10. ↩

19. Ps. XVII, 29. ↩

20. Jer. X, 14. ↩

21. Ps. LXXXV, 11. ↩

22. Ps. cxviii, 133. ↩

23. Ibid. 135. ↩

24. Ps. cxlii, 10. ↩

25. Joann. vi, 38. ↩

26. Is. v, 4. ↩

27. Rom. xv, 2. ↩

28. Ibid. 3. ↩