Proœmium
CHRISTUS. — Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei. Luc. IX, 62.
Hoc in Evangelio generaliter sum locutus ad omnem fidelem Patri cœlesti servire cupientem, ad insinuandum quam necessarium sit perseverare in bonis usque in finem. Hoc tibi, mi novelle discipule in sacra religione novicie, specialiter dico, ad perseverantiam ac profectum te hortans, ne gratiam tibi concessam amittas, ne a via salutis tibi ostensa te retrahas. Melius enim tibi esset non cognovisse viam justitiæ, quam post agnitionem retrorsum converti. Sic quippe contingeret tibi illud veri proverbii: Canis reversus ad vomitum suum;12 et, Sus lota in volutabro luti. Denique servus cognoscens voluntatem domini sui et non faciens eam, plagis vapulabit multis.3
NovICIUS. — Nonne, o Domine, iste est annus noviciatus, annus probationis, in quo nondum adstrictus sum in monasterio permanere, possumque libere egredi et abire?
CHRISTUS. — Cur huc venisti et novicius es effectus?
NovICIUS. — Ut tibi, o Domine, ministrem, et ministrando experiar an obsequium istud continuare valeam ac implere.
CHRISTUS. — Bona ac prudens responsio. Sed dic, qua et cujus virtute, an istud possis continuare ac implere, vis experiri?
NovICIUS. — Ista, Domine mi, quæstio adhuc mihi rudi ac simplici nimis est alta et intricata: puto tamen quod quærere velis, an experiri intendam utrum possim propriis viribus seu virtute naturæ, et non potius auxilio tuo virtuteque gratiæ, continuare atque feliciter consummare hoc tuum in hac religione obsequium. Ad quod cum supportatione respondeo, quod experiri propono, an in naturalibus bene dispositus sim ad istud complendum, præsupposito semper auxilio gratiæ tuæ, sine qua nihil est validum, nihil sanctum. Hoc quoque plene confido, quod ex parte tua non erit defectus; sed an ego in natura sim aptus ad gratiam huic necessariam servituti, ignoro.
CHRISTUS. — Satis argute respondes, et quæstionem tibi propositam recte intelligis. Verum quid de efficacia gratiæ meæ et de potestate auxilii mei sentias, pande.
NovICIUS. — Credo majorem vim esse gratiæ quam naturæ, teque omnipotentem esse non ambigo. Certus sum quoque Dei auxilio fieri posse quod naturæ viribus fieri nequit.
CHRISTUS. — Dato igitur quod in naturalibus minus sufficiens esses, nihilo minus dono gratiæ te sufficientem satisque fortem facere valeo, qui do lasso virtutem,4
Is. xl, 31. et his qui non sunt, robur multiplico: idcirco qui sperant in Domino, mutabunt fortitudinem (fortitudinem, inquam, naturæ in fortitudinem gratiæ), assument pennas Ps. xc, 9. contemplationis ut aquilæ, volabunt ad eum qui altissimum posuit refugium suum, et non deficient, innitentes ejus auxilio cui nullus potest resistere.5
NovICIUS. — Cur igitur sancti Patres annum probationis instituerunt? Et cur multi tam ante professionem quam post eam deficiunt?
CHRISTUS. — Annus probationis a Patribus Spiritum Dei habentibus institutus est non propter novicios tantum, sed item propter professos et conventuales; nec solum ad experiendum vires naturæ, sed etiam ad explorandum mores ac diligentiam animæ constantiamque personæ. Denique nec ipse novicius de se ipso, nec conventuales de ipso queunt in anno primo certitudinem adipisci quod post professionis emissionem satis fortis manebit in corpore, aut satis devotus in anima, quanquam de hoc probabilem quamdam et conjecturalem notitiam infra tempus hoc possint sortiri.
Quod vero nonnulli ante professionem, quidam post professionem in religione deficiunt viribus corporis aut a constantia cordis, ex ipsorum culpa, indiscretione, negligentia potissime venit: quanquam debilitas corporalis ex causis pure naturalibus frequenter contingat; quæ dum æquanimiter toleratur, profectui mentis multipliciter suffragatur, nec impedit a salute. Præterea, si novicius in anno probationis consiliis acquiescat, discrete procedat, totoque corde Deum quærat sinceriter et constanter, tentamentis non cedens, et cordis sui secreta spiritualibus patribus pandens, præsertim Abbati, Priori, et suo magistro; nunquam aut rarissime deficiet corpore, imo quotidie fiet alacrior atque robustior. Nonne et ante tuam ad noviciatum receptionem vires tuas considerasti, teque in naturalibus competenter idoneum ac robustum sperasti?
NovICIUS. — His contradicere nequeo. Insuper a te, Domine, informari deposco qualiter discrete procedere debeam, teque toto quærere corde sinceriter et constanter, tentationibus quoque non cedere, sed reniti, ac cordis mei arcana Patribus revelare, et eorum consiliis acquiescere ac doctrinis, sicque in tantum proficere, ut quotidie alacrior fiam et fortior.
CHRISTUS. — Grandis est hæc tua petitio et multa complectens, nec minus salubris II Par. 1, 10. ac provida quam Salomonis sapientiam postulantis oratio. Hinc consequenter satisfaciam tibi. Verumtamen primo dic mihi, quo movente instiganteque spiritu putas te huc adductum et ad religionis introitum inspiratum?
NovICIUS. — Utique a Spiritu Sancto.
CHRISTUS. — Nonne Spiritus Sanctus Patri ac Filio coæqualis, infinitæ est sapientiæ et prorsus immensæ potentiæ, nec minus interminatæ clementiæ, munificentiæ quoque illimitatæ?
NovICIUS. — Sic penitus credo.
CHRISTUS. — Nonne consimiliter credere et confidere debes, quod Spiritus ille tam bonus ac sapiens, tam potens, liberalis et clemens, non te huc adduxisset, nec hoc religiosum propositum inspirasset, nisi te satis validum in natura agnovisset, aut (quantum in se est) facere vellet, omnemque gratiam et profectum huic vocationi et Ordini congruentes conferre tibi esset paratus?
NovICIUS. — Aliud sentire impium reor.
EXHORTATORIUM
NOVICIORUM¹
Footnotes
Chapter 1 of 12