Capitulum 5

Responsio de philosophorum imaginaria castitate.

CHÆREMON: Gratum mihi est quod dum inflammamini tam summo agnoscendæ veritatis amore, quædam inepta proponitis, quorum objectione virtus catholicæ fidei appareat probatior, imo et exploratior, ut sic loquar. Quis enim sapiens uteretur propositionibus sibi invicem ita contrariis, ut cœlestem castimoniæ puritatem, quam heri asseruistis non posse cuiquam conferri mortalium etiam per gratiam Dei, nunc credatis fuisse possessam a philosophis propria eorum virtute? Sed quia hoc ipsum proponitis studio veritatis investigandæ, quid de his sentiamus advertite. Primo, nequaquam credendum est philosophos talem habuisse castitatem qualis a nobis exigitur, quibus injungitur ut non solum fornicatio, sed nec immunditia nominetur in nobis. Habuerunt itaque philosophi quamdam portiunculam castitatis, id est continentiam carnis, ut coercerent libidinem solummodo a coitu;¹² hanc autem internam mentis et corporis puritatem indesinentem non potuerunt assequi opere, imo nec cogitatione. Denique ille eorum famosissimus Socrates non erubuit hoc fateri, ut recitant ipsi. Quum enim quidam physionomiæ magister inspiciens illum, dixisset: Oculi corruptoris puerorum; et discipuli Socratis irruentes in virum illum, vellent ulcisci convitium suo magistro illatum, repressit indignationem eorum, dicendo: Quiescite, o sodales, sum etenim, sed contineo. Apertissime ergo monstratur non solum nostra affirmatione, sed illorum quoque assertione, solam expletionem impudicitiæ seu turpitudinem commixtionis refrenatam esse ab eis violento quodam conatu; non tamen exclusam fuisse de corde ipsorum concupiscentiam et oblectationem commixtionis. Interea cum quanto horrore commemoranda est doctrina Diogenis? Quod enim philosophus ille non erubuit dicere tanquam memorabile aliquid, non potest a nobis sine verecundia dici neque audiri. Dixit autem cuidam pro adulterii crimine puniendo (ut fertur): Quod gratis venditur, morte non emas. Constat ergo philosophos non novisse virtutem veræ castitatis, quæ a nobis expetitur; ideoque certissimum est spiritualem nostram circumcisionem non posse possideri nisi munere Dei, et eam inesse tantummodo illis qui tota mentis suæ contritione deserviunt Deo.