Articulus 16
QUALIS SIT PERSONARUM DIVINARUM RATIONE INCARNATIONIS DOMINICÆ DISCRETIO SEU DISTINCTIO.
DEINDE tangitur alia discretio seu distinctio inter personas, ratione mysterii Incarnationis, quæ et jam ante inducta est.
Discernitur autem bene decora in nos divina operatione, secundum nos ex nobis universaliter et vere substantificari superessentiale Verbum. Id est: « Verbum superessentiale substantificari » id est incarnari et hominem fieri, sicque in substantia seu natura creata subsistere, « universaliter », id est totaliter, quantum ad corpus et animam, « vere », non phantastice, « secundum nos », id est in statu passibili ac mortali, et juxta modum conversationis humanæ (secundum id Baruch: Post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est), et « ex nobis », id est ex gloriosissima Virgine immediate, et ex sanctis patribus mediate;1 « discernitur bene », id est, vere cognoscitur soli Dei Filio convenire, « operatione divina decora », id est per supernaturalia opera ejus, et per ea quæ in Evangelio recitantur ac alibi scripta sunt.
Et operari Verbum, id est ipsum Verbum incarnatum exercere humana, et pati quæcumque humanationis ejus, id est, ea quæ in assumpta humanitate legitur passus, et quæ humanæ naturæ indetrahibiliter competunt. Quum enim per Incarnationis mysterium Deus factus sit homo in unitate personæ, est in Christo communicatio idiomatum, ita quod ea quæ Dei sunt, conveniunt homini illi, et quæ hominis sunt, Deo. In quibus semper pensandum, quid propter quid dicatur. Divina actione sunt discreta, id est, ista sunt Filio propria, et distincta ab aliis « actione divina », id est operatione Verbi æterni in natura assumpta et per eam, et summe miranda, id est valde supernaturali, quod scilicet Deus in carne sic operari dignatus est, et quod eadem operatio vere attribuitur Deo et homini.
His enim Pater et Spiritus Sanctus nihil communicare Verbo, id est, in « his Pater et Spiritus Sanctus » non communicaverunt « Verbo » incarnato, nec ipsis ista conveniunt. Verumtamen ea quæ Verbum incarnatum egit omnino super naturam ac potestate divina, egit et Pater et
Spiritus Sanctus: quia in illis opera superaltissimæ Trinitatis sunt indivisa. Propter quod apud Joannem disseruit Filius: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat.2 Non utique alios et alios, sed eosdem Pater et
Filius; haud dubium quin et Spiritus Sanctus. Hinc rursus ibidem fatetur: Quæcumque fecerit Pater, hæc et Filius similiter facit. Nisi3 ibi quis dixerit secundum optimam et humanam voluntatem, et secundum omnem supereminentem et arcanam divinam operationem qua operatus est secundum nos factus, incommutabilis Deus et Dei Verbum: hoc est, nisi aliquis dicat quod ea quæ « operatus est » Filius Dei exsistens « incommutabilis Deus, factus secundum nos », id est nostra natura indutus et homo vere factus, egit « secundum voluntatem humanam et optimam, et » item « secundum operationem divinam » secretam, « supereminentem » : ita, in quantum fecit ea tam sancte et optime, complacuit Patri et Spiritui Sancto omne quod fecit Verbum incarnatum; et denuo, in quantum operatio illa fuit tam eminens et supernaturalis, adscribitur Patri et Spiritui Sancto, præsertim ipsa activa incarnatio, quæ quamvis in solo Filio sit terminata, ita quod ei dumtaxat unita est hypostatice natura humana, tamen active fuit a tota superomnipotenti Trinitate, cujus operatio ad extra est indivisa et cuilibet personæ communis.
Sic et nos divina et intelligere ratione et discernere festinamus, id est, studemus ac properamus ita catholice « intelligere » sacram Scripturam et ea quæ fidei sunt, sapienter, videlicet « ratione » quod suum est faciente, una cum directione fidei ac informatione Scripturæ, « et discernere », id est discrete accipere ea, quomodo ea divina et uniuntur, et discernuntur, id est, qualiter tres supersublimes personæ « uniuntur », id est, unum sunt in absolutis et essentialibus, « et discernuntur », id est, distinctæ sunt in relativis et proprietatibus suis constitutivis, ac secum ferentibus sua supposita.
Footnotes
Chapter 19 of 143