Epistola XXXV. EILDEBERTi CENOMANLSIS EPISCOPI AD ANSELMTM

Gi«tes peisolvit ob tiactatum De processione Spuiuus sanct: contia Grecos sciplum et ad se missum.

Venerabili Cantuar. archiepiscopo, gloria et honore dignissimo, AwsELMo, HirprpenTus (15), humi-

VARLE LECTIONES.

• Dpiscopi et vestra ms Episcopi Wintontensis et. vestra ?'* Dt nullus hoe ms nullius hoc sed male ?"' Collata cum eodem ms et cum ms S. Audoem Rothomag.

lata cum eodem ms 4us hoc ms nulla notandum hoe

?73 (?5[-

9? (uem quidem ms quem quidam » Nil u --

275 Consenseirmmus ms consensimus

JOANNIS PICARDI NOTJE, toniensis diceceseos, ejus meminit et Rumeseiam (; ces; excusi autem ZHildebeitus, sed et in ejusdem

vocat, diserepans ab Honedeno, quod Edgarum non Eduardum conditorem asserat. Locoium igitur, iemporum et fundatorum vaiietas aperte distinguunt haec duo coenobia , quib. littera 2 im a mutata, idem prorsus est nomen. Ceterum homo ille, quorumdam opinione sanctus, a cujus cultu et honore Anselmus precipit Rumesienses virgines abstinere, est Valdeosus, Valtheofus',, Valdefus seu Veldeofus, comes nobilissimus, quem Guillelmus Nothus ol levisssmam conjurationis suspicionem capite damnavit. Innocentiam vero ejus multa eaque praeclara miracula significarunt, testib. Malm. l. iv De pont. Angl. et

Alsing. in Hypod. Neust. ad an. 1075. Rumes:ensis igitur antistita vel alicujus muraculi permota runiusculo, aut iniqua comilis nece, publieas fandebat preces, votaque nuncupabatur ei quem nondum Ecclesia in divos retulisset. Quamobrem Anselmus merito precipit eam cessare; neque enim publici

sanctorum hono:es pendent ex fei ventiori cujusl bet p

zelo, sed apostoliczte sedis et Eeclesie catholi ze judicio, licet in synodo Pondini, habita an. 1102, eam ob iem 1d proinulgarit edictum, quod Malm.1etuht 1. 1 De pont. Augl. im hanesententram « Nequis temeraria novitale corporibus mortuorum aut fontib, aut aliis rebus (quae contigisse novimus) sine episcopali auctoritate reverentiam sanctitatis exhibeat.» Quo interdicto voluit Anselmus compescere subitaneas quasdam plebecul: supersti'iones, ex 1mmaturior? pietate genitas, non laudabilem et antiquam Ecclesi: Romans consuetudinem in apotheosibus sei vari solitam aspernar .

(15) Hidebertus. Robertus Cenalis lib. 1 De 1e Gallica, perioche 6, scribit. Gifdebeitus; Guillelm. Gemmet lib. «1 Histor. ducum Noranan., cap. 40, Idebeitus, alii Hdebesdus ; quam postremam, hujusque epist. scariphonem promiscue habent mss. codi-

Geslis (qua impelravi a V. priore Tuffero, ccenobita S. Vincentit Cenomanensis) utramque vicissim 1epeii. Heeeimne. vero Gesta, ne diutius lateant posteTOs, addemus hic: « Veneiabilis Hildebeitus ex Laverdinensi castio mediocribus, sed tamen honestis ortus parentibus a Domino Hoelo lalias Boello] Ccnomanensi episcopo facius magister scholarum, deinde archidiaconus, et post decessum domiui Hoeli in ejus loco est subsututus. Hic taque moribus placidus et modestus. primo initio sui episcopatus salagebat restaurare ea qua antecessorum suoruin negligentia vel destructa vel amissa fuerant, infatigabili studio, Continuo namque domum capituli a fundaments ccepit construere, et undique vitreis illustiavit, el forniceo opere superlegere curavit, Eodem namque tempore bellum gravissimum exortum est inter Henricum I. Anglorum regem, et Heliam comitem Cenoma nsem,eo quod ipse rex episcopatum calumnial .:r, ideoque ordinationi episcopi moliebatur obsistere. Cum autem audisset. ordinatum esse, manifesus bellurum incursibus patefeeit. Cujus inceptis comes Helias coit resistere. Quo comperto, F'uleo, comes Andegavensis in civitatem advenit, et consensu civium 1n. munitionibus civitatis custodiam posuit, ubique relicto filio suo ad alia properavit. Interea rex Anglorum videns civitatem sui principis przssidio desututam , huc accessit ; ad Colons accedit; consedit urbem exercitu magno, postea eremavit Coloniam. Rex autem, videns se esso ilusum, cun) exercitu suo discessit, Cives autem, cui ad.pugnam se przparassent, coinpería regis fuga, ad uibem sunt 1eversi. Quo audito comes H.has, timens ne Fulco comes Andegavensis proscriie éjus intenderef, mandavit ad se episcopum

üldebeitum, et quosdam ex primoribus civitatis, et cum-.eis ccpit excogitare. quibus modis cnitatem

"LIB. II, EPIST. LIII.

lis Cenomanorum sacerdos, salutem "'* et orationes À peccatis. Unde dignunr fuit ut. advocalus veritatis

1n Domino Jesu Christo.

Ti dies letus et. vultus solemnes cum tuo mihi Tractatu pariter, saficlissime Pater ?"5, accesserunt. Susceperam prius benedictionem tuam servus ego, servus tuus 55^, et egit gratias Domino Deo, et tibi ?$! devotus affectus *5?, affectns meus. Ilumanum quidem fuil subvenire proximo per compassionis aff.ctum 9^; sed. divinum, fidem delendere catholicam per ijinlabitantem in ie Spinitum sanctum. Utrumque autem operatus est unus atque ? idem Spiritus, volens tibi 387 virtutum. exuberare gratiam, quem suae processionis a Filio reservabat. defensorem. In malevolam enim animam non poterat iniroire sapientia, nec habitaie im corpore subdito,

exemplum piztendeiret 795 religionis. Talis propterea 89 pastoralibus excubiis congruebat, cui nihil deesset ad 57 plenitudinem justitie, nihil 5 ad integritatem doctiinze, Beatum sane pectus, quod virtutum conventus reverendum 59? sibi penetrale consecravit. Inde xelut ex aditis divina prodeunt oracula, nihilque aliud sacra labia 59? profitentur quam coeleSis interpretem voluntatis. Lorum me $prius rcC0: dartem stupor opprimit, et dum singula diligtnter intueor, omnia Spiritui fateor asciibenda, cum ?** Psalmista dicens : A Domino factum est istud, et est mirabile im oculis nostis (Psol. cxvir, 95). Vale, sanctissime ?*? Pater, sciens **? quia. desideiio desideiat anima mea te videre, non aegre latura ventos

VARLE LECTIONES.

*'$ Salutem. 2s salutem , et orationes in Domino Jesu Christo. 38 Ego servus [uus tus servus ego servus tutus *82 Dovotus : aflecius ms devotus affectus; affectus ms S. Aud. devotus

Aud. pariter ws S. Aud. gratias Deo et tibi

$573 Sanetissime Pater ms S. ?8! G1atjas. Domino Deo, et tibi

*83 Charitatis affectum. ms S. Aud. et. Edit. Pic.

affectus meus. £d:t. Pic. devotus effectus est affecLus compassionis affectum — *** Unus ille atque, om'titio, ille sn ms S. Aud..— 5?" Exemplum rehnquerat mss eveniplum piztenderet — 259 Talisetiam ms S. Aud. Talis propterea. 9" Nihil deest ad ss S. Aud. nihil dees.et ad 95 Plenitudinem, nihil 22ss plenitudinem justi, nibil —. 29? Quod reverendus virtutum conventus reverendum i255 quod virtutum eouventus 16verendum — ?? Sacra labia ms S. Aud.saera verha 3?! (nprimit et mutatus nosti temporis hominem tal.a posse, ealamo seribze velociter seribenus omnia fateor ascribenda, cum ms S. Áud. et ms Vict. n Mag. recenboit manu, oppimnt; et dum. singula diligentcr 1ntaeor. omnia Spiritui sancto fateor aseribenda, eum — **? Vale, sanctissime m» S. Aud. et ms Vict, in Mig. recentigii manu : vicem mibi, Pater sancte, rependes, si lu uum me parueipem feceris oratanm Vale,

13? Sanetissime Pater, sciens ms S. Aud. omutit

JOANNIS PICARDI-.NOT.E, -

rcgi traderent , ipsumque a vinculis liberarent. Erat P

enim ipse comes ITelias 1n vinculis legis Anglorum: timebat enim ne comes Fulco, regiis muneribus deceptus, cum eo pacem faceret, et Liadita civitate ipse perpetuo dammnaretur. Episcopus autem, ejus angustias miseratus, cum eo de ejus liberatione est collocutus. Ipse vero lex paulo post liberum et quietum abire permisit, Rex. autem. capta civitate, et munitionibus impositis, in Angliam wansfretasit.

« Quidam autem ex clericis , invidentes promotioni episcopi, eL dolos insidiantes, accusaverunt eum apud regem Angliae, dicentes eum fuisse consciunr proditionis, quando comes Helias occupavit civitatem consentientibus omnibus. Unde rex suspectum habens Hildébertum, instanter ab eo exigebat ut turres ecclesie dirui proeiperet (quibus dicebat sibi damnum latum fuisse) antequam in Angliam transfietaret. Et ul turies. dirueret, obtulit ponufici maximum pondus auri et argenti ad sdificationem

sepuleri beati Julian, ut dicebat. Quod ad ignonui- C

mam f[ieii videns episcopus, consiho accepto ad suam reversus est Ecclesiam Primum detulit plane duo ceymbala pretiosa, et optimam cappam,de pallio, €t duas pelves argenteas, cum aliis multis ornamentis. Interea pizesul de precepto regis valde anxius, de urbis incendio, de domorum suarum destructione, de «vium expulsione, de clericorum. dispersione moeestissimus, Dei omnipotentis clementiam jugiter precabatur, ut ab Ecclesia et populo 1ram indignationis dignaretur avertere. Miserlus autem Dominus affiietionis iliius, indignationem suam, ultra quam sperari poterat, mitigavit, et facies 41niniicorum ejus confusione et ignominia replevit, ut eanticum eorum verteretur in luetum, et organum eorum in vocem flentium. Nam dum quodam. die 1m $ilv «i rex venandi graua perresisset, ab uno ex seis militibus (qui seeum erant) sagitta percussus internt, Pacata eivitate et hostibus fugatis, Hildebertus Romam pro-

esso, universi quasi angelo Dei honorem exhilieant.

« Rogerius autem, dux Sicilie, audita. fam? et scientia prassulis, illum in. moximo honoje et reverentia suscepil, et dedit ei ldem Rogerius centum uncias auri ad faciendum opus beati Juliani ; el ad victum. eanonicorum decem libras moyetse dedit. Postea vero idem episcopus ad Cenomanicam rediit provinciam. Eodem tempore comes Hehas liberalis leetum in quo beati Juliani beata membra. requiescebant auro decoravit et argento.

« Deinde anno Domini 1120 ad. dedicationem ecclesie aceelerans, multa ibi necessaria ministrans, in 0r(tavo die Pasche Hidebertus consecravit e»m n lionoie et nomine sanct: et gloriose Virgin $ Me:im, ei bcatorum mar tyLtum Gervasi et Protasit, ac piissina Juliani? Postea. vero fecit ex. propio suo quas casas auro et argento puleheriime circumtectas, in quibus reliquias sanctorum Tut et Victoris et lunocentu, et sanete "enestinz et Oda, et sancít Hilati: presbyteri, solemmter consignavit.

« Post aliquantum. Lemporis Guillebeitus 'Turonensis archiepiscopus moritur, et 1n. sede et in loco ilius Hildebertus Cenomanensis episcopus. apicem est sortitus, concedente Ludovico Grosso Francorum lege. Anno Donum 1129.

• Tandem veio. xv. Kalend. Januar., id est avi Decembh., anno Domin 1156, in senectute bona obdormivit jn. Domino, et sepultus est Turonis in eeclesià Saneti. Mauriti; 10xitque. Ecclesiam. Turonensem anis septem, ct mensibus sex, et Ecclesiam Cenomanensem annis ixu, et fut vila ejus quasi LAXX& annorum. » Hucusque schedula mulu traus1ui$$a,

,In quam unum et alterum obsei vare me compellit histories veritatis amor, Arnoldus Wion, lib. 11 sut Ligni vite, cap, 58, ex Chionic.. Cluniacensi ims, refert eum fuisse monachum Cluniacensem , cum

ficiscitur, quem Paschalis seeundus papa recepit D tamen hie narrauuneula. bieyi commemorans Hil-

2uentius. Demde illi in Biciliam Apuliamque pro-

debeiu c"nas, dicat illum egisse postea scliolai dan

aut pelagus, dummodo liceat consilium salutis acci-. A landi, exspectate eum, quia. non tardabit; ipse enim

pere *** abs te, quod nusquam esse credo, nisi 'eit "apud te.