V. v. — Laus Cantici ipsi David, in die ante sabbatum, quando fundata est terra.

4. Dominus regnavit, decorem indutus est: indutus est Dominus fortitudinem, et praecinxit se.

Etenim firmavit orbem terrae, qui non commovebitur.

2. Parata sedes tua ex tunc: a saeculo tu es.

3. Elevaverunt flumina, Domine: elevaverunt flumina vocem suam.

Elevaverunt flumina fluctus suos, 4. a vocibus aquarum multarum.

Mirabiles elationes maris: mirabilis in aliis Dominus.

5. Testimonia tua credibilia facta sunt nimis: domum tuam decet sanctitudo. Domine, in longitudinem dierum.

Dominus regnavit, gloria indutus est:

Indutus est Dominus fortitudine, et accinctus est: insuper appendit orbem qui non commovebitur.

Firmum solium tuum ex tunc, a [al. ab aeterno ] saeculo tu es.

Levaverunt flumina, Domine, levaverunt flumina vocem suam [al. voces tuas ]:

Levaverunt flumina gurgites suos: a vocibus aquarum multarum.

Grandes fructus maris: grandis in excelso Dominus.

Testimonia tua fidelia facta sunt nimis, domum tuam decet sanctitas, Domine, in longitudine dierum.

Argumentum. — Argumentum, stropharum impatiens, hoc est: Jovae tutius terra regis angustissimi, potentissimi, sempiterni, gloriosi, sancti, sancte habendum est templum.

1. Dominus regnat, majestate est indutus;,

indutus est Jova majestate, fortitudine cinctus; etiam stabilis est terra, non titubat.

2. Statuitur thronus tuus inde ab omni tempore, ab aeternitate tu es.

3. Tollunt flumina, o Jova, tollunt flumina vocem suam, tollunt flumina fragorem suum.

4. Prae vocibus aquarum magnarum, amplarum, fluctuum maris, amplus in alto Jova est.

5. Effata tua sunt vera valde; domui luce decet sanctitas,

Jova, in longitudinem dierum (semper).

Vers. 1. Maurer secundum membrum vertit, indutus est potentia, potentia cinctus: repetitur labesh, ait, ut simul ad aliud quid ascendatur, ad oz, inquam. — Vers. 2. Inde ab omni tempore, propr. ex tunc; quia vero tunc nullum certum tempus definit, ideo ponitur pro ab aeterno. — Vers. 3. Significatur potentia impetusque 1: jrribilis nostrum, ut saepe alias: conf. Virgil. JEneid. 11, 494. Maurer tamen haec proprie acerni vult. — Vers. 4. Alius secundum membrum vertit, amplae (mirabiles) quantumvis sint elationes maris, amplior (mirabilior), etc. Alto coelo.

Laus Cantici ipsi David, in die ante Sabbatum, quando fundata est terra.

Titulus hujus Psalmi non habetur in hebraicis codicibus, sed solum in graecis et latinis, iisque non omnibus. Videtur autem qui titulum addidit, voluisse Psalmum decantari feria sexta, quae est dies ante Sabbatum, propterea Feria quod in hoc Psalmo narretur terram a Deo fuisse firmatam, vel, ut alii codices habent, inhabitatam; quod recte di- certa citur factum esse feria sexta. Illo enim die formatus est homo dominus terra, ac per hoc tum primum stabilita est q«ot et terra, quae propter hominem creata fuerat. Eodem die non solum homo, sed etiam animantia caetera, quae terram (r,anta incolunt, creata sunt; proinde illo die primum inhabitari coepta est terra. Eodem die per Christi passionem et mortem renovata ac reparata est terra, et stabilita in regnum Christi devicto ac triumphato mundi principe, juSta illud: w“ '

« Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum, » Jocn xn. Purro Ecclesia Christiana Psalmum hunc canere solet in aurora diei Dominicae ad Laudes, quoniam Christus etsi regnum acquisierit per passionem, et fundamenta novae terra jecerit feria sexta, tamen possessionem regni accepit quando resurrexit, et tunc « induit decorem et fortitudinem, » quod in aurora Dominicae diei factum esse credimus.

1. Dominus regnavit, decorem indutus est;

Hoc principium Psalmi recte potest tum ad creationem, tum ad redemptionem accommod ri; neque novum est, ut sententiae Scripturae divinae plures habeant sensus litterales. « Dominus regnavit, » idem est, ac si dictum fuisset: Dominus regnum acquisivit, sive regnare coepit. « Decorem indutus est, » gloriam videlicet et majestatem regiam. « Indutus est Dominus fortitudinem, » id est, non solum gloriam, sed et potentiam ae robur accepit, quod regiae majestati necessarium est. « Et praecinxit se, » id est, accinxit se ad regnandum et gubernandum. Quod si haec ad creationem referantur, dicetur Deus regnare coepisse, quando mundum creavit, quoniam tunc primum coepit habere subditos; si referantur ad reparationem, Christus in resurrectione regnum accepit, et tunc indutus est decorem gloriosi corporis; et fortitudinem quoque indutus est, quia data est illi omnis potestas in coelo et in terra, ut deinceps nulli creaturae subjectus sit, sed omnia habeat sub pedibus suis. Denique praecinxit se ad propagandum regnum suum per Apostolorum praedicationem usque ad fines terree.

2. Etenim firmavit orbem terrje, qui non

Regnare coepit Deus ab initio mundi, quia tunc constituit ab imis fundamentis orbem terrae; et firmavit, ac stabilivit, ut commoveri non possit.

ac per hoc praebuit hominibus, qui Deum regem agnoscere, eique servire debent, stabilem mansionem. Christus quoque per passionem et resurrectionem suam, orbem terrae, qui variis motibus a daemonibus agitabatur, dum alii aliis diis serviebant, firmavit ac stabilivit in una ac verissima religione et fide.

3. Parata sedes tua ex tung: a saeculo Vprs 3-

Quamvis, inquit, «sedes» regni tui «parata sit ex tunc, » id est, ex rerum creatione, vel ex resurrectione: tu tamen non tunc esse coepisti, sed «a saeculo,» ab aeternitate sine principio, «es.»

Ubi illud, « es, » non significat simplicem existentiam naturae divinae, sed plenitudinem essendi, in qua omnia continentur: nou enim Deus, antequam mundum conderet, pauper erat, aut aliqua re indigebat; neque posteaquam mundum condidit, ditior aut locupletior factus est. Mun- Mundum dum enim Deus creavit, non ut ipse cresceret, ay:j“s^ sed ut nobiscum bona sua communicat’et. Itaque utere.eenon coactus aliqua necessitate, sed charitate et ret> seI misericordia motus mundum creavit, et eadem mmuui_ chaidtate et misericordia mundum reparavit. « Sie coret. enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam adernam, » Joan. m.

4. Elevaverunt flumina. Domine, eleva ve- Vers'

5. Elevaverunt flumina fluctus suos, a vo- vers. 5

Yers.6. o. Mirabiles elationes maris, mirabilis in aliis Dominus.

Haec omnia, si ad creationem referantur, ut referri debent juxta priorem sensum, significant modum, quo Deus terram habitabilem fecit, ut esset firma sedes generis humani. Initio enim creationis, aquae terram universam operiebant, et magno motu inundationes aquarum elevabantur; sed Deus altior et excelsior, et in infinitum potentior increpuit et compescuit aquas, easque in cavernas terrae conclusit, eisque praecepit utnon reverterentur operire terram. Hoc dicitur clarius Psalm. cui: « Qui fundasti terram super stabilitatem suam, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus, sicut vestimentum amictus ejus, super montes stabunt aquae, » id est, ita initio terra formata est, ut abyssus aquarum illam undique tegeret, ita ut super ipsos montes starent aquae. «Ab increpatione tua fugient, a voce tonitrui tui formidabunt,» id est, sed tu, Deus omnipotens, increpasti aquas, et quasi tonitru imperii tunc illas turbasti, ut fugerent et absconderent se intra profunda loca terrae. «Terminum posuisti, quem non transgredientur, neque convertentur operire terram.» Eadem descriptio habetur in lib. Job. cap. xxxviii, sed liic brevissime Propheta haec omnia illis verbis complexus est. «Mirabiles elationes maris, mirabilis in aliis Dominus, » id est, omnes aquae maris, atque omnis abyssus aquarum magno fremitu elevabantur super terram: sed mirabilis Deus in excelsis habitans, et omni altitudine superior aquas compescuit, et terram habitabilem reddidit. Sed quoad sensum posteriorem, describitur hoc loco magnitudo persecutionum Judaeorum et Paganorum adverch.isti sus Christi regnum in resurrectione inchoatum, /nresur v^ctor^a Christi de omnibus hostibus suis. « Elereciione vaverunt, inquit, flumina voces suas, et flucinchoa- tus suos. » Per flumina intelligo persecutiones Juotrnibus6 Iseorum > continuo coeperunt elevare voces trium- suas adversus Evangelium, illique ubique conpiiat hos- tradicere. « Mirabiles elationes maris:» per mare, tlbU6* quod fluminibus multo est majus, intelligo persecutiones Neronis, Domitiani, aliorumque principum Romanorum. « Mirabilis in aliis Dominus,» id est, sed Dominus in aliis habitans mirabilior apparuit, cum de omnibus persecutori¬

bus victoriam reportaverit, et, invitis omnibus, regnum suum per omnes terras propagaverit.

S. Augustinus per flumina intelligit Apostolos, qui pleni Spiritu Sancto tanquam coelestia flumina per mundum discurrebant, et voces praedicando liberrime elevabant. Per maris elationes intelligit fidelium persecutiones; quemadmodum enim cum flumina intrant in mare, aquas illos falsae ad introitum aquarum dulcium intumescunt et fremunt: sic infideles ad praedicationem Apostolorum tanquam contrariam doctrinae et moribus ipsorum, fremere et tumultuari coeperunt. Utraque expositio optima est.

7. Testimonia tua credibilia facta sunt ni- v

MIS; DOMUM TUAM DECET SANCTITUDO, DOMINE, IN LONGITUDINEM DIERUM.

Quantum attinet ad sensum priorem, respondet Propheta tacitae objectioni, quae occurrere poterat: unde videlicet sciamus ea, quae dicta sunt de fundatione terrae, de abysso aquarum, et reductione aquas in loca humiliora, quibus rebus nullus testis adfuit, cum praecesserint hominum omnium creationem. Respondet igitur Propheta id haberi ex testimonio Dei, qui haec revelavit servo suo Moysi: et testimonium illud valde credibile esse, cum Moses multis signis et prodigiis, aliisque modis servum Dei fidelem, et Prophetam verum se esse probaverit. Idem dici potest de sensu posteriore: testimonia enim Christi per Apostolos ad nos delata credibilia facta sunt nimis, tum ob signa et prodigia Christi et Apostolorum; tum quia videmus impleta, quae praedicta sunt; tum ob infinita alia, qute fidem Christianam omnino credibilem faciunt, ut nemo possit, posteaquam praedicatores audierit, sine magna temeritate non credere. Ex quibus concludit Propheta, domum Dei, id est. Ecclesiam Dei, in qua talia testimonia continentur et praedicantur, debere sanctam et inviolabilem conservari usque ad mundi consummationem. « Domum tuam, inquit, decet sanctitudo,» id est, decet ut eam omnes ut sanctam venerentur; item decet ut qui in illa sunt, sancti sint, et moribus sanctis respondeant sanctitati doctrinae testimoniorum tuorum, denique decet ut a te. Domine, inviolata et sancta conservetur in longitudinem dierum, « ut portae inferi nunquam praevaleant adversus eam, » Matth. xvi.

V. y. — Psalmus ipsi David, quarta sabbati.

1. Deus ultionum Dominus: Deus ultionum libere egit.

2. Exaltare, qui judicas terram: redde retributionem superbis.

hebrajos.

Deus ultionum. Domine: Deus ultionum, ostendere.

Elevare, judex terrae: redde vicissitudinem superbis.