Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine:

Psallam, 2. et intelligam in via immaculata, quando venies ad me.

Perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae.

3. Non proponebam ante oculos meos rem injustam: facientes praevaricationes odivi. Non adhaesit mihi

h. Cor pravum: declinantem a me malignum non cognoscebam.

5. Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar.

Superbo oculo, et insatiabili corde, cum boc non edebam.

6. Oculi mei ad fideles terrae, ut sedeant mecum: ambulans in via immaculata, bic mihi ministrabat.

7. Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam: qui loquitur iniqua, non direxit in conspectu oculorum meorum.

8. In matutino interficiebam omnes peccatores terrae: ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem.

Misericordiam et judicium cantabo: tibi, Domine, psallam.

Erudiar in via perfecta quando venies ad me.

Ambulabo in simplicitate cordis mei in medio domus meae.

Non ponam coram oculis meis verbum Belial; facientem declinationes odivi, nec adhaesit mihi.

Cor pravum recedet a me: malum nesciam.

Loquentem [h. detrahentem ] in abscondito contra proximum suum [h. sodalem suum], hunc interficiam.

Superbum oculis et altum corde, cum hoc esse non poteram.

Oculi mei ad fideles terrae,.ut habitent mecum; ambulans in via simpliciter, hic ministrabit mihi.

Non habitabit in medio domus meae, faciens dolum, loquens mendacium, non placebit in conspectu oculorum meorum.

Mane perdam omnes impios terrae, ut interficiam de civitate Domini universos qui operantur iniquitatem.

Argumentum. — « Ita se administraturum Davides regnum profitetur, ut nemini faciat injuriam, et foveat bonos, eisque benefaciat, repellat vero a se et expellat impios. Carmen a Davide editum esse, statim atque regni duodecim tribuum administrationem auspicatus est, colligitur ex vers. 8, ubi exstirpaturum se ait ex urbe Jov<e, per quam Hierosolymitana urbs videtur intelligenda, sceleratos omnes. Illam vero urbem tum demum obtinuit Davides, postquam ei omnes tribus ex communi sententia regnum detulissent, II Sam. v. » Rosenmullerus. Strophae non comparent.

Benignitatem et justitiam canam;

tibi, Jova, grata et accepta fidibus canam.

2. Attendam animum ad viam integram ( propr. integri): utinam id veniat ad me!

incedam in integritate cordis mei in medio domus meae.

3. Non pcnam ante oculos meos (proponam mihi) rem turpem; vo facere delinquentium odi;

hoc non adhaerebit mihi.

4. Cor perversum declinet a me oportet; malum (hominem) nolo nosse.

5. Calumniantem in occulto proximum suum, eum perdam;

elatum oculis (superbum) et latum animo (fastuosum), eum non possum ferre.

6. Oculi mei in fidos terrae sunt directi, ut habitent mecum; qui incedit in via integra, is ministrabit mihi.

7. Non habitabit in domo mea faciens dolum, loqueris mendacia non consistet coram oculis meis.

8. Quovis mane perdam omnes improbos terrae mece, ut exstirpem ex urbe Jovae omnes maleficos.

Vers. I. Benignitatem et justitiam, quam benignum et justum me praestare velim regem populo. Praeponitur itaque hoc versu totius Psalmi argumentum, ut illud: JEtna mihi carmen erit; et: Arma virumque cano. Plerique benignitatem et justitiam non vatis, sed Dei esse volunt. — Vers. 2. Id veniat, 3 fem. neutraliter accipienda. Alii, quando venies, o Jova, ad me? quando ope tua me juvabis in agendo recte? Domus mea;, regni mei, ait Maurer. Alii: in vita mea privata. Rosenmullerus, domi, q. d. publice privatimque. — Vers. 3. Alii, a faciendo declinationes (delicta) abhorreo. — Vers. 5. Alexandrinus videtur legisse iththo lo okel, cum hoc non edebam. — Vers. 8. Quovis mane, assidue et magno studio; alii, singulis matutinis, i. e. sine mora. Urbe primaria, puta. Hierosolyma.

Ipsi David Psalmus.

In hoc Psalmo David explicat exemplo suo qualis debeat esse bonus princeps, tum erga familiares et privatam suam domum, tum erga rempublicam. Equidem in textu hebraico omnia dicuntur per verba temporis futuri: ex quo intelligimus Prophetam regium non tam cantare laudes proprias, quam optare et petere a Deo gratiam bene imperandi, et proponere ac statuere sic vivere, ut pium regem decet. Sed quoniam Septuaginta Interpretes verterunt fere omnia in tempus praeteriti imperfecti, et eorum interpretationem secutus est latinus Interpres, non oportet negare, quin etiam Propheta regius narret bona opera sua ad informandos successores, ac potissimum filium; neque

vuomodo id superbiae, vel arrogantiae tribui debet, quando vera dicuntur coram Deo, et ad finem bonum: sic enim David sua opera in Psalm. xvu, multa cecinit de sua innocentia. Sic Job cap. xix, plurima de suis benefactis praedicavit. Sic Esther narrare cap. Xiv, sic Nehemias cap. vi, sic Ezechias IV Reg. cap. xx, sic alii. Porro Pharisaeus in Evangelio non reprehenliceat? ditur, quod gratias egerit Deo de suis operibus bonis, sed quod superbe illa jactaverit, et proximum suum contempserit, Luc. xvm. Adde quod David ideo incipit Psalmum ab illis verbis: «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine, » ut ostendat bonorum operum suorum causam efficientem fuisse, tum misericordiam Dei, cujus dona sunt opera nostra bona; tum judicium Dei, cujus timore adductus justitiam coluit.

Yers. t. 1. Misericordiam et judicium cantabo tibi. Domine.

Haec est quasi praefatio totius Psalmi, qua significat Propheta se cum cantu celebraturum misericordiam et judicium Domini, cujus rei multae sunt causae: prima, ut omnes intelligant benefacta Davidis, quae in Psalmo commemorantur, esse dona misericordiae Dei, coronanda postea per justum judicium Dei; secunda, ut principes admoneantur, Deo maxime placere misericordiam et judicium, et ideo ipsi quoque misericordes sint, sed non injusti; justi, sed non crudeles; tertia, ut omnes homines sperent de misericordia Dei et timeant judicium Dei: non ita sperent, ut praesumant; non ita timeant, ut desperent. Posuit autem David primo loco misericordiam, deinde judicium, quia hoc tempus praesens misericordiae est, futurum erit judicii, et ideo nemo miretur, si hoc tempore « Deus solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, » Matth. cap. v.

vers. «. 2. Psallam, et intelligam in via immacu¬

Hic versiculus pars est praefationis, dicit enim Propheta se non solum voce cantaturum misericordiam et judicium Dei: sed etiam per instrumentum, id est psalterium, celebraturum, et mente consideraturum et contemplaturum. « Psallam, inquit, id est, psalterium manu pulsabo, ut voce mea et voce psalterii decantem misericordiam et judicium; « et intelligam in via immaculata, » id est, considerabo, attendam, cogitabo viam immaculatam et perfectam, quae consistit in misericordia et judicio: nam « omnes viae Domini misericordia et veritas,» Psalm. xviu. Similis est locutio in Psal. xl: « Beatus qui intelligit super egenum et pauperem, » id est, qui attente considerat miseriam pauperis, ut eam sublevet. Sic igitur hoc loco dicitur: « Intelligam in via immaculata, » id est, attente considerabo viam immaculatam, ut ambulem per eam. « Quando venies ad me, » id est, id autem faciam non viribus meis, sed auxilio gratiae tuse, « quando venies ad me, » ut me illumines, et doceas, et accendas, et moveas. Hanc ultimam particulam aliqui legunt cum interrogatione, quando venies ad me? Sic S. Hieronymus in Commentario, et Theodoretus, atque Euthymius; et textus hebraicus et graecus huic lectioni favent; et tunc vox est optantis.

ut sensus sit: « Intelligam in via immacalata, » o quando venies ad me, ut perfecte intelligam, et intelligens ambulem in via immaculata? Sed quamvis hoec lectio verum sensum contineat, non tamen est necessarium ita legere, neque rejicienda est latina et vulgata lectio, siquidem vox hebraica significat quando, et potest cum interrogatione et sine interrogatione legi; certe S. Hieronymus in sua versione ex hebraeo ita reddidit: Erudiar in via perfecta, quando venies ad me.

3. Perambulabam in innocentia cordis mei, vfrs j.

Hic jam incipit explicare mores suos laudabiles, ut caeteri imitentur, tum successores, tum subditi.

Ad hoc enim princeps in sublimi loco sedet, ut tanquam lucerna in candelabro posita omnibus luceat. Ac primum declarat qualis fuerit apud se et in oculis Dei; deinde qualis fuerit erga alios, et in oculis populi. Ait igitur: « Perambulabam in innocentia cordis mei, » id est, vitam ducebam, sive perambulabam viam hujus praesentis vite, conservans imprimis cordis innocentiam; cogitabam bona, appetebam bona, delectabar in bonis, cavebam ne cor meum vitiosis cogitationibus, aut desideriis inquinarem: sciebam enim a corde vitam mortemque procedere. Hinc filius ejus Salomon a patre institutus postea scripsit Proverb. cap. iv: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ab ipso vita procedit. » Illud, in medio domus mece, significat, in penetralibus domus meae, ubi non erat, qui me reprehendere posset. Multi enim in foro et plateis modeste et temperate se gerunt; sed in cubiculo, ac praesertim in cubiculo cordis, per omnia scelera volutantur: sed David etiam in penetralibus domus, etiam in cubiculo cordis innocentiam custodiebat.

4. Non proponebam ante oculos meos rem in- ver?, *. JUSTAM: FACIENTES praevaricationes odivi.

Dixit de innocentia cordis, nunc addit de innocentia oculorum et manuum. «Non proponebam ante oculos meos rem injustam,» id est, avertebam oculos, tum mentis, tum corporis, ab omni injustitia, sive in judicando subditos, sive in distribuendis honoribus et praemiis, sive in commutationibus et contractibus. Potest etiam latius hic locus explicari, ut sensus sit: Avertebam oculos ab omni spectaculo vitioso, a ludis illicitis, a choreis impudicis, ab omni aspectu rerum, quae mentem inquinare possunt. Codex hebraeus, pro re

injusta, habet, verbum Belial, ubi verbum pro re ponitur, et Belial significat absque jugo, quibus duabus vocibus significatur omne genus vitii.

Q>.i sint Dicuntur viri Belial homines indisciplinati, im-

vui Ba- morigerati, perversi. « Facientes praevaricationes Ja ' odivi, » id est, non solum oculos averti a rebus illicitis, nec tantum praevaricationem legum operari nolui; sed odio habui omnes praevaricationes facientes; ac per hoc ipsam praevaricationem maxime detestatus sum. In hebraeo clarius dicitur, HVjJ, id est, «facere praevaricationem odivi, » id est, ego rem injustam nec videre, nec facere volui.

Docuit qualis esset apud se, docet nunc qualis esset apud alios; ac primum dicit talem se fuisse, ut perversi homines non auderent se illi adjungere. Magna virtus haec est, cum tanta est apud homines opinio de sanctitate alicujus, ut iniqui non audeant coram illo apparere: et tales omnino esse deberent principes et praelati, qui sunt dari a Deo aliis in exemplum. « Non adhaesit mihi cor pravum, » id est, non adjunxit se mihi homo pravi cordis, sic interpretatur Theodoretus. Alii per cor pravum intelligunt affectum vitiosum: sed de cordis puritate et innocentia supra dictum est, neque verisimile est idem hoc loco repeti: et sequentia verba melius cohaerent cum expositione Theodoreti; neque est inusitatum, ut homo valde perversus dicatur cor pravum, et homo scelestus dicatur scelus, et homo carnalis dicatur caro. « Declinantem a me malignum non cognoscebam, » id est, declinabant a me maligni etiam me ignorante; vel, si declinabat a me malignus, non curabam, nihilque faciebam, vel declinantem a me malignum non cognoscebam, id est, non approbabam, neque amabam, ac per hoc non laborabam, ut rediret ad amicitiam meam, i?. Hieronymus aliter ex hebraeo distinguit, et vertit, cor pravum recedet a me, malum non cognovi. Sed voces hebraicae utramque distinctionem et versionem recipiunt, et sensus in eamdem sententiam recidit; tractatores autem graeci et latini editionem nostram communiter sequuntur.

Vrr*. r. C. Detrahentem secreto froximo suo: hunc

Alia virtus plane regia hic aperitur, in qua mirifice lucent misericordia et judicium; quoniam enim reges potestatem habent puniendi iniquos: multi non zelo justitiae, sed odio proximorum, deferunt ad reges, quasi noxios, eos, quos perdere volunt, et falsis querelis, vel potius calumniis eos gravant. David, rex sapiens et justus, ejusmodi delatores iniquos gravissime puniebat, et eo modo misericordiam exercebat in injuste delatos, etjui icium in delatores injustos. «Detrahentem, inquit, secreto proximo suo,» id est, eum qui falsi

criminis accusabat proximum suum innocentem, et secreto apud me detrahebat de fama ejus; eum, inquam, non modo non audiebam, sed « graviter persequebar et puniebam. » In hebraeo pro voce persequebar, estfPQXN, quam S. Hieronymus vertit, interficiam; proprie autem significat exscindam, sive exscindebam, et potest exponi variis modis pro varietate criminis delatorum, ut sensus sit: Exscindam ab amicitia, vel ab aula, vel a civitate, vel a provincia, vel denique a vita: non enim omnis injusta delatio meretur mortem. Ita- Princeps que prudenter Septuaginta Interpretes posuerunt de,a «res verbum generale persequebar, quod potest exponi, jj"™8 usque ad exilium, vel usque ad necem, vel ad * 6 ‘ pcenas mitiores pro gravitate, vel levitate criminis.

Exstat etiam apud Ethnicos laus Imperatoris Trajani, quod delatoribus operam non daret: et contra, Maximini reprehensio, quod delatoribus nimium indui geret.

7. Superbo oculo, et insatiabili corde, cum vers. 7.

Non solos detractores, sed etiam superbos et cupidos David detestabatur; et merito. Nihil enim tristius accidere populis potest, quam si ministri regum superbi, aut avari sint; abutuntur enim ejusmodi ministri publica potestate ad explendas cupiditates proprias, non sine magno detrimento subditorum. Ait igitur: «Superbo oculo, et insatiabili corde, cum hoe non edebam, » id est, non convescebar quasi domestico et familiari, homini superbo oculo, id est, homini, qui oculis vel superciliis elatis superbiam ostendit, neque convescebar homini insatiabili corde, cujus cupiditas nullis opibus satiatur. S. Hieronymus et Euthymius per insatiabilem corde, avarum intelligi volunt. Alii cum S. Augustino per insatiabilem corde, et superbum oculo, eumdem significari docent, hominem videlicet elatum et tumidum. Vox hebraica utrumque sensum recipit: nam nm mS proprie significat latum corde; dicitur autem latum cor, quod impleri non potest, sive id referatur ad divitias, sive ad honores. Pro non edebam, S. Hieronymus ex hebrseo vertit, non potero.

Sed Septuaginta Interpretes vocem deduxerunt a verbo quod significat comedere, et legerunt ocal. Sanctus autem Hieronymus eamdem vocem deduxit a Vd% quod significat posse. Quod autem solerent ministri principales comedere in eadem mensa cum rege apud Hebraeos, intelligi potest ex lib. I Reg. cap. xx, ubi David, qui tunc dux militiae erat, sedere solitum se dicit de more in mensa juxta regem; et ibidem dicitur Abner, qui erat etiam princeps militiae, sedisse in mensa ad latus Saul regis.

8. Oculi mei ad fideles terrae, ut sedeant Ver8i 3i

Explosis detractoribus, superbis et avaris a fa-

iniliaritate et ministerio suo; David, adjungit eligere se fuisse solitum fideles et probos; biec enim duo praecipue requiruntur in bonis ministris, ut fideles sint domino suo, et probi ad propriam et Mimstii aliorum salutem. Saepe a principibus ministri repiinci- Unentur, et chari habentur, quia fideles sunt, et quales quamvis alioqui impuri, et scelesti, et se ipsos esse de- perdant propria culpa, et alios malo exemplo; ieaut? se(j g. jjayjci non solum fideles sibi ministros quaerebat, sed etiam omni ex parte innocentes et probos, ac sibi per omnia similes. Ait igitur: « Oculi mei ad fideles terras, » id est, oculi mei quaerebant et investigabant fideles, qui erant in terra, sive ad eos quos tales noveram, benigne respiciebam, eosque eligebam, «ut sederent mecum » in mensa, ut domestici et familiares. «Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat,» id est, si quis erat in civitate, vel in regno meo non solum fidelis, sed etiam perfecte conversans, innocenter vivens, immaculatis moribus vitam ducens, is mihi praecipuus minister erat.

FACIT SUPERBIAM: QUI LOQUITUR INIQUA, NON DIREXIT IN CONSPECTU OCULORUM MEORUM.

Supra eos detestatus est, qui superbo oculo arrogantiam ostendebant: hic jam detestatur eos, qui manibus superbi sunt, id est, qui superbe alios opprimunt; sic etiam supra reprehendit eos, qui detrahebant secreto proximo suo, nunc reprehendit, et a suo consortio rejicit eos, qui loquuntur mendacia ad fallendos quoscumque homines. « Non habitabit in medio domus meae, » id est, non erit inter intimos familiares meos, « qui facit superbiam, » id est, qui facit opera superba: qui superbe insultat aliis, vel opprimit alios. «Qui loquitur iniqua, » id est mendacia, quibus injuste alios fallat sive in commerciis.

sive in aliis negotiis; «non direxit in conspectu oculorum meorum,» id est, non placuit oculis meis, sive non direxit cursum desiderii sui, non prosperatus est coram me: non enim invenit gratiam in oculis meis. In hebraeo pro superbia, dolus legitur. Sic enim vertit S. Hieronymus: Non habitabit in medio domus meae faciens dolum. Sed Septuaginta viri non videntur legisse quae vox

significat dolum, sed quae significat alia, sive excelsa, nisi forte ipsum remiah deduxerint a verbo OT1, quod significat exaltari, et ideo verterint superbiam.

10. In MATUTINO INTERFICIEBAM OMNES PECCA- Vers. 1 TORES TERRAS, UT DISPERDEREM DE CIVITATE Do- MINI OMNES OPERANTES Iniquitatem.

Concludit Psalmum, demonstrans zelum suum in purganda civitate Domini, in qua purgatione faciebat misericordiam erga bonos cives, quos liberabat ab oppressionibus et scandalis iniquorum; et judicium erga malos, quos meritis pcenis afficiebat. «In matutino,» id est, mature, celeriter, antequam mala radicarentur, « interficiebam omnes peccatores terrae, » eos videlicet, qui morte digni erant, et quibus vita concedi non poterat sine periculo innocentium. Id autem faciebam,

« ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem, » id est, ut civitati sanctae et pacificae pacem suam, et tranquillitatem restituerem, exturbatis inde omnibus perturbatoribus.

Haec omnia, quae dicta sunt in persona Davidis, aptius conveniunt Christo regi, ac praesertim hic ultimus versiculus: David enim conabatur disperdere de civitate Domini omnes operantes iniquitatem; sed non poterat, nec potuit unquam. Christus autem in matutino futuri saeculi vere et proprie disperdet omnes operantes iniquitatem, et deinceps civitas sancta Jerusalem coelestis erit secundum nomen suum « visio pacis. »