Capitulum VI

perfectioni dcfenditur, et eius

1. Satis evidenter per praedeterminata patet, ut credimus, ieiunii arctitudinem, vehit abstinentiae culmen, evangehcae perfectionis structurae non modicum praestare munimen. Verum, quia contentionis amator adversus ipsius praerogativam novae disputationis certamen aggreditur, stultitiae suae respondere compelhmur, ut simplices a perfectione non revocet nec sibi sapiens esse videatur. Etenim cum is, contra quem scribit, nullam de ieiunio mentionem fecerit, sicut ipsemet recognoscit; quia tamen alius praedicans fuit de ieiunii perfectione locutus, nova eum disceptatione confutare conatur, quasi non ei sufliciat agere contra unum, quin potius Ismaelitico raore manum erigit contra omnes, ut iusto Dei iudicio manus sit omnium contra eum. Et re- quidem, quod vir peritus, ut iste fatetur, docuerit, Christum ieiunando solis perfectis et comedendo solis imperfectis exemplum dedisse, nuOatenus videtur esse credibile, cum oranibus constet, quod tara ieiunare quam comedere fleri potest non solura perfecte et imperfecte, verum etiara bene et male, sancte et adversus hanc veritatem, quam de ipsius impugnantis ore eiusdem invincibihs veritatis virtus extorsit?

2. Tertio subdit, quod « liis tribus modis abstinere perfectis Christus praecepit nec contrarium praecepit imperfecds, sed quibus placuit misericorditer indulsit ». Haec verba ipsius; in quibus et veritati contradicit et sibi ipsi: veritati quidem, quia maxime astringuntur imperfecti ad idolothyta vitanda; uec eis indulgetur, quod ahos scandahzent, aut suas concupiscentias non refrenent. Sibi ipsi etiam contradicit, quia, cum supra docuerit, abstinentiara imperfectis magis competere quam perfectis — propter quod dixit, abstinentiam vini iniunctam sacerdotibus veteris testamenti, non novi — nunc se ipsum redarguens dicit, quod « abstinentia viris perfectis praecipitur et imperfectis indulgetur ». In quo, dum uno destruit brevi sermone quidquid supra construxerat, manifesle declarat, quod qui studio contentionis deservit, dum arcu tenso doloso per sagittam sermonis emissam alterum vulnerare satagit, iusto Dei iudicio semetipsum prius ipse coniigit.

commendatio subinfertur. impie, secundum rationem diversorura finium et circurastantiarum.

2. In hoc taraen differentia est inter ieiunia servare et ieiunia solvere, quod primum de se est diflicile et arduum ac de se efficax ad repressionem carnahs libidinis et exercitationem spiritualis virtulis, et ideo de ratione sui geneiHs bonum et ad perfectionem ordinatum. Secundum autem, scilicet ieiunia solvere, facile est et carni suave, et ad quod inclinatur mentahs infirmitas, et ideo imperfectum de se, quamvis et perfecte fieri possit ratione circumstantiae superadditae, utpote cum a viro perfecto fit ratione debilitatis propriae, vel condescensionis fraternae. Fatemur igitur una cum illo, contra quem scribit, quod loquendo de natura huiusmodi actuum perfectius est ieiunia servare quam solvere, et quod Christus omnis virtutis exeraplar et pro tempore ieiunavit et pro tempore ieiunia solvit, ut in primo austeritatis vitae praeberet exemplura et in secundo humanae inflrraitati praestaret solatium. Propter quod et primura fuit rigoris, secundura condescensionis,

utrumque tamen perfectum in Christo, quia ex perfectissima caritate processit. Nam condescensio, sicut ex praedeterminatis est evidens, nullam imperfectionem ponit in condescendente, sed in eis solum, quibus condescenditur, vel in ipso genere actus.

3. Hoc si voluisset calumniator advertere, varios, in quos incidit, falsorum dogniatuni declinasset errores. Nam super falsum primo se fundans, faM criminis imposilione catholici doctoris verba deiria pravat, sed et verisimili qm(ia.m distinctione moclorum lemnandi erroris sui versutias occultat, tandeni fraudulenta commendalione solutionis ieiunii carnalis lasciviae venena propinat. — Aggrediens igitur eum, contra queiii scribit, primum redarguit tanquam haereticum et praesumtuosum et verae perfectioms inimicum. — Summa autein persuasionis suae, qua velut Qt haereticum eum confutare conatur, haec esse colligitur: quia, « si Christus aliqua fecit, quibus exemplum praebuit perfectis tantummodo; tunc sequitur, quod invidus fuerit, quia perfectionem imperfectis invidit ». Item, « si aliqua fecit, tantum imitanda imperfectis, cum illa non potuerint esse perfecta, aul Christus duas habet personas, quaruni una fecit perfecta, alia imperfecta, secundum dogma Nestorii; aut, si Dei Patris perfecta sunl opei-a et Christi imperfecta, tunc erit persona FiUi minor persona Patris, iuxta impietatem Arii sive Photini ».

4. Iluius autem sophisticae ratiocinationis proque exilem, manifeste perpenderet, quod sicut universitatis Creator diversis rerum generibus varias secundum magis et miiius nalurarum, virtutum et operationum nobilitales distribuit noh solum absque malignitate invidiae, verum etiam cum multa manifestatione honitalis suae; sic et humani generis Recreator non solum absque invidia, sed etiam ex multa caritatis benevolentia diversa largitur charismatum dona, diversa revelat mysteriorum arcana, diversa dat graduum et praelationura oflicia, diversa tandem virtutum praebet exempla, ita quod uni dat imitari unum, alteri alterum, iuxta quod Apostolus de continentiae gradibus ait: Unusquisque donum proprium habet a Deo. — Insuper, cuin dicitur, quod Christus aliqua proposuit imitanda perfectis, si sane saperet, non solum de illis intelligeret, qui iam perfecti sunt, sed de omnibus, qui cupiunt esse perfecli, sicut etiam Christus adolescenti, cui dixerat: Unum tibi deest, subdit: Si vis esse perfectus, vade et vende omnia, quae habes etc. Nulhs ergo semitam perfectionis praecludit, nullis invidet, nullos repeUit, sed gradum statuit competentem his qui ad perfectionem satagunt provehi, non his qui volunt in imperfectione versari.

5. Quod autem ex diversitate operationum in Christo, vel minoritate respectu operum Patris infert, Christum vel duplicis esse personae, vel in ipsa personalitate divina esse minorem Patre, Nestorii siniul et Arii erroneam sapit impietatem. Nunquam enim ex pluralitate operationum sequitur pluralitas personarum, nisi secundum Nestoriuui, sed pluralitas virtutum et naturarum. Nec ex minoritate operationis sequitur minoritas in personalitate divina, sed in natura assumta, nisi secundum Arium, qui ex hoc, quod Christus dicit se Patre minorem quod fldeles inlelligunt secundum naturam humanam, infert inaequalitatem in personalitate et natura divina. Si igitur hanc rationem credit valere, dum errorem alteri conatur impingere, manifeste convincitur ut Nestorianus et Arianus errare.

6. Verum nec his contentus, servumDei, contra quein scribit, tanquam praesumtuosum invadit et arguit, pro eo videlicet, quod contra prohibitionem Apostoli iudicat alienum servum in hoc, quod manducantes asserit imperfectos. Nam cum omnis, ut dicit, imperfectio sit reatus, sit etiam configurans mundo, sit et displicens Deo; si quis manducantes imperfectos dixerit, hoc ipso iudicat et condeninat eosdem tanquam reos in se ipsis, mundo conformes et displicentes Deo; «quodquidem asserere nil ahud est, ut dicit, quam insanire »; et haec est summa rationum suarum. — Sed huic ex adverso veraciter dicitur: 0 praesumtio nequissima, unde creata es operire aridam malitiam! Praesumtuose enim atque maligne alienum iudicat servum qui dicenti verum impingit mendacium, sicut hic agit, cum id peritum liominem sensisse asserit, quod falsum esse vix quantumlibet imperitus ignorat. Quis enim tam stolidus, ut dicat, quod omnis manducans sit imperfectus, cum hoc necessarium et commune sit omni viatori, tam perfecto quam imperfecto, tam bono quam raalo? Sed esto, quod quis dixerit, quod ieiunia solvere sit actus iraperfectus, quantura est de proprio genere; non tamen ex hoc sequitur, quod ad 2; ibid. a. 1. q. I. praecedens proposilio NuiK/iiam enim etc.

omnis ieiunia solvens vel comedens sil imperfectus, pro eo quod, sicut saepe dictum est circumstantia potest esse personae et actui annexa, quae ab 2. omni imperfectione excuset. — Insuper, et alia est comparatio slatuum, et alia personanim. Unde sicut non sequitur, si perfectior est virginitas quam coniugium, quod ideo virgo sit semper perfectior coniugata, quia potest esse, quod virgo sit impia, et coniugata sit sancta; sic et ad eam comparationem, qua ieiunium comestioni praefertur, non sequitur, quod ieiunans sit universaliter comedente perfectior; ac per hoc multo minus inferri potest, quod comedcns sit imperfeclus. — Ex hoc autem quod dicit, imperfectionem esse reatum, rem mundo conformem et Deo displicentem, sequuntur absurditates innumerae. Nam cum virtus, caritas et iustitia aliquando sit imperfecta, erit ergo reatui obnoxia, conformis mundo et displicens Deo — Amplius, cum ipsum coniugium de sua ratione sit imperfectum, necessario sequitur, quod sit culpabile et displicens Deo. Sed et pudicitia coniugalis, cum sit imperfecta respectu virginalis, erit Deo displicens, ac per hoc iuxta Manichaeum non erit matrimonium a Deo institutum. — Praeterea, « si omnis imperfectio in artificiato artifici displicet », ut hic temerarie asserit; cum omnia a Deo creata prius imperfecta fuerint quam perfecta universa in suae productionis principio disphcuerunt productori suo; sed nuOus sapienter operans producit quod sibi disphcet: sequitur ergo, quod prima rerum opera non sunt a Deo in sapientia facta. Et quia haec aljsurdissima sunt, illa, ex quibus sequuntur, repudianda sunt lanquam erronea et ex falso intellectu imperfectionis procedentia, sicut in praecedentibus patenter ostendimus.

7. Sed nec ista contentioso disputatori sufficiunt_. vere est imperfectum, senes, qui ieiunare non possunt, in imperfectionem labuntur. Similiter, et corpore imbecilles in virtute decrescunt, cum tamen dicat Apostolus, quod virtus in infirmitate perficitur. Insuper, et solventes ieiunium in diebus dominicis secundum mandatum canonum imperfecti erunt». — Hae sunt itaque rationes ipsius, in quibus non tam eius cui adversatui impugnat sententiam, quam ieiunii sanctitatem perfectam. Cum enim nullus peritus hoc dixerit, nullus etiam senserit, quod solutio ieiunii ex rationabili causa perfectioni repugnet; aut praefatae rationes omnino sunt frivolae, aut ex hoc imperitis videntur probabiles, quia nullum perfectionis opus est, quod intermilti potest salva perfectione; ac per hoc, quia ieiunium salva perfectione intermitti potest, concludi posse videtur, 1 quod non sit de perfectionis integritate.

8. Et quoniam hac ratione ad impugnationem perfectionis in consequentibus frequenter se munit, ideo, ut hac una responsione sophisticatio ipsius dissolvatur, ubique prudens lector advertet, quod actus fectivi; quidam autem sunt exteriores et ad perfectionis coniplementum adminiculantes et exercitativi, et horum quidam possunt intermitti pro loco et tempore salva perfectione, quidam autem, nisi pro loco et tempore intermittantur, cum perfectione stare non possunt. Unde Beda super Lucam: « Quis ne- Boaa. sciat viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam, castitatem et his similia sine uUa temporum intercapedine fidehbus esse servanda? At vero famem, sitim, vigilias, nuditatem, lectionem, orationem, laborem operandi et cetera huiusmodi, si quis semper exsequenda putaverit, horum se fructu privabit >>. Haec Beda. Ad hoc ipsum facit quod dicit Augustinus de Bono coniugali: « Ilabebat uti- Angnsu, que Timotheus virtutem continendi a vino, quam non ei abstulit Paulus monendo, ut vino modico utereliir propter stomachum et freqtientes suas infirmitates; alioquin perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo damnum virtutis; sed quia poterat ea virtute salva fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utililas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi ». Haec Augustinus. Ex quibus patenter colligitur, quod opus virtutis intermitti potest virtute salva, ac per hoc etiam opus perfectionis, ipsa perfectione servata. neclit. Dicit enim, « qiod sex modis contingit ieiunare: primo, causa laudis humanae; secundo, causa avaritiae; tertio, causa concupiscentiae refrenandae; quarto, ex abundanti misericordia ad dandum exemplum; quinto, ad designandum mysterium; sexto, propter gerendum aliis morem et scandalum vitandum ». — Haec autem distinctio superfl- Discmii cialiter considerata erroneam ipsius sententiam palliare videtur sed diligenti examinatione discussa, « Cap. 2. n. 3. 6. 7, 14,.seq.

propalare cognoscitur. Nara ex his sex niodis duos secundum veritatem dicit competere liypocritis et avaris, tertiura, scilicet causa concupiscentiae refrenandae, competere asserit pertectis et imperfectis, «quia, ut dicit, in quantovis sancto remanet aliquid de concupiscentiis evincendis»; et post subdit, quod « hoc ieiunium Christus non assumsit »; et tertio subiungit, quod « hoc ieiunium magis imperfecto quam perfecto monacho competit ». — Sed hoc lertio loco dictum ei quod primo posuerat, aperte contradicit. Nam si in quantumcumque perfecto aliquid remanet de concupiscentiis evincendls; cum plene vincere ac domare concupiscentias magis competat perfecto quam imperfecto, raagis ei competit modus hic ieiunandi, ubi corporalium virium imJjeciilitas non obsistit. Unde Hieronymus, Hilarionis, perfectissimi monachi, vitam describens: «A sexagesimo quarto anno, inquit, usque ad octogesimum pane abstinuit incredibiii fervore mentis, sicque complens ordinem vitae, nunquam anle solis occasum solvit ieiunium ».

10. Porro in co quod dicit, Christum non dedisse exemplum hoc modo ieiunandi, aperte contrarium est ei quod in praecedenti capitulo scripsit. Dixit enim ibi, quod « Cliristus exemplum abstinendi ad domandas concupiscentias praebuit». Mirum certe, si horao fuit alicuius intelligentiae, aut saltem memoriae, qui haec scripsit, quomodo repente obli- tus eorum quae dixerat, paucis interpositis, contrariuni dogmatizat. histo taraen supernae dispositionis iudicio has mentis tenebras incarrit, iit nec sibi ipsi consentiat qui a veritate discordat. Quamquam enim Christus concupiscentias nuUas habuerit, suo tamen ieiunio exemplum nobis certandi per ieiunium contra concupiscentias dedit, sicut dicit Hieronymus ad Demetriadem: « Salvator generis htunani, qui virtutis et conversationis suae nobis reliquit exemplum, posl baptisraum statim assumitur a Spiritu, ut pugnet conlra diabolura, et taraen hostis antiquus post quadraginta dierum ieiunium per cibum molitur insidias». Glossa etiara super illud Matthaei: Ductus est Lesus in desertum etc.: « leiunat, ut lentetur; tentatur, quia ieiunat et exeraplum ieiunandi nobis dat ». Et alia Glossa ibidem: « Hic est ordo rectae conversationis, ut post acceptam Spiritus sancti gratiam contra diabolum arctius accin- Sed hoc exempUim certura est nos sequi non posse per priraura et secundum ieiunandi modum, in quibus deest iustitia, nec per quartum, quintum et sextum, quibus non ieiunatur, ut contra hostem pugnetur; restat igilur,"quod exemplum dedit quantuni ad tertium raodum. Unde el Arabrosius in libro de Laude ieiunii: « Proeliatus est Christus, ut vinceret, non quod ipse egeret certamine, sed ut nobis formam bellandi praescriberet et postea daret gratiam triumphandi. Certamen nostrum ieiunium est. Denique ieiunavit Salvator, et sic ad eum tentator accessit et primum gulae direxit spiculura et cibum velut escara laquei praetendit. Dominus ieiunium praetulit, ut laqueos tentatoris sui vinculaque dissolveret. Illo laqueo Adam fuit strangulatus, hac absolutione diabolicae quaestionis omnis Uomo est liberatus ». — In Uis tam clare sacer Arabrosius, si quid forte obscurum est, exphcat, ut nemo nisi mente obstinatus obsistat. Unde et ipse hostis ieiunii in quarto ieiunandi modo, qui videlicet est ex abundanti niisericordia, asserit, Christura dedisse ieiunandi exemplum non solum perfectis, sed etiam imperfeclis. In quo siquidem aut intendit dicere, quod exemplum ieiunandi dedit nobis, ut ieiunemus pro exhibenda aliis misericordia, sicut ieiunaverunt Mo)"- ses, Elias, Daniel et alii PropUetae; el tunc falsura dicit, quia abundans raisericordia non competit imperfectis, sed perfectis; aut ut ieiunemus pro superanda pugna; et lunc quidem verum dicit, sed sibi ipsi aperte contradicit.

11. Quod etiam facit in sexto ieiunandi modo, ubi dicit, quod « perfecti, concupiscentias iam Uabentes edomitas et ideo ieiunio non astricti, ieiunabant secundum morem illorum, cum quibus vivebant », ubi contradicit ei quod paulo ante praedixerat, quod « in quantovis perfecto reraanet aliquid de concupiscentiis evincendis», contradicit insuper veritati. Nam Paulus Apostolus, qui ad apicem summae perfectionis pervenerat, castigare se dicit corpus proprium et in servitutem redigere non tam pro gerendo aliis more quam pro superando hoste doraestico, sicut expresse dicit Hieronyraus ad Eustochium in auctoritate superius posita. Quis etiam, quanturacuraque sanctus, nisi sit actu infirraus vel corpore debilis, ab his ieiuniis, ad quae se obligavit per Regulae votum, vel ab his quae universaliter servanda sancta mater Ecclesia statuit, ex sua quantalibet perfectione absolvitur? Quis sanae menlis hoc senserit, quis

docere praesumserit? Nullus certe, ut credimus, nisi qui sanctae matris Ecclesiae statuta contemnat

13. Dehinc, ut suam flnalem declaret intentionem, qua non ad ieiunium servandum, sed potius ad solvenduni conatur inducere, sex modos assignat solutionis ieiunii, quorum primum dicit iUicitum, secundum imperfectum, quatuor sequentes modos dicit esse perfectorum. In quibus plura interserit perversorum seminaria dogmatum, quae ad praesens indiscussa relinquimus, ne legentium animos prolixitate gravemus. Hoc tamen praetereundum non est, quod — cum supra sex modos ieiunandi distinxerit, in quibus quatuor posuit licitos, et illos indifferenter competere perfectis et imperfectis; deinde sex modos subnectit solvendi ieiunium, ex quibus unum imperfectis attribuit, quatuor vero reliquos modos perfectis maxime competere dicit — manifeste declarat, eius se esse sententiae, quod viris perfectis magis competat ieiuoia solvere quam servare. In quo et impietatem transcendil loviniani haeretici, qui sacrae ieiuniorum observantiae moderatam ciborum sumtionem ausus non fuit praeponere, sed aequare.

14. Legat igitur, si dignetur, veracium scripta doctorum, in quibus magnis nequaquam praeconiis solutio ieiuniorum extollitur, sed miris laudibus observantia commendatur. Hanc enim sacer Ambrosius in libro de ieiunio non tam miseriae huius saeculi fore asserit quam innocentiae paradisi, cum ait: « Itaque ne terrenum quis aut novelium putet esse ieiunium, primus usus mundi a ieiunio coepit, quando lux clara resplenduit. Ubi cibus coepit, ibi finis factus est mundi. Ubi coepit sua incrementa nescire, ibi coeperunt divina circa eum opera feriari. Quo iudicio declaratuai est, quod per cibos mundus haberet imminui, per quos desiit et augeri. Et ut sciamus, novellum non esse ieiunium, primam in paradiso legem constiluit de ieiunio; sciebat eniai, quod per escam culpa haberet intrare ». — Idem etiam libro eodem ieiunium comparat vitae caelesti: « Merito, inquit, Eliam dignum caelo divina iudicavit sentenlia, ut cum ipso raperetur corpore, quoniam caelesti vita vivebat in corpore et supernae usum conversationis exhibebat in terris. Quid est enim ieiunium nisi substantia et imago caelestis? ieiunium refectio animae et cibus mentis est. ieiunium vita est Angelorum, ieiunium culpae mors, excidium delictorum, remedium salutis, radix gratiae, fundamentum est castitatis. Hoc ad Deum gradu citius pervenitur, hoc gradu Elias ascendit ante quam curru; in hac virtute et spiritu Eliae venit loannes, denique in deserto et ille vacuit ieiuniis, et ideo, quia vitae humanae possiiilitatem continentia supergressus fuerat, non homo, sed Angelus aestimatus est ».

15. In his Ambrosius sacer ieiunium comparat angelicae vitae, et quidem satis digne. Cum enim, sicut ait Dionysius, hierarchiae caelestis triplex sit actus, purgatio scilicet, illuminatio et perfectio, et ad haec tria per ieiunii observantiam perveniatur; sancte ieiunantium vita magis caelestis esse perhibetur quam terrena. — Per ieiunium enim oblinetur perfecta custodia sanctitatis: primo quantum ad declinationem carnalium vitiorum, sicut ait Hieronymus ad Demetriadem: « Post cogitationum diligentissimam cautionem ieiuniorum tibi arraa sumenda sunt et canendum cum David: Humiliavi in ieiunio animam meam; et: Cinerem tanquam panem mandiccabam ». Et paulo post: « Ignita sunt diaboli iacula, quae simul vulnerant et inflammant, et a rege Babylonis tribus pueris praeparantur. Sed quomodo ibi quartus, speciem habens quasi filii Dei, immensos mitigavit ardores; sic et in animo virginaU rore caelesti et ieiuniorum frigore puellaris calor exsLinguitur, et in humano corpore Angelorum conversatio impetratur ». — Dehinc propter debellationem spiritualium hostium, iuxta illud Ambrosii, ubi supra: « ludith, ieiunans omnibus diebus viduitatis suae, his armis munita processit et omnem Assyriorum circumvenit exercitum, sobrii vigore consilii abstulit Holofernis caput, servavit pudicitiam, victoriam reportavit. Esther quoque, pulcrior facta ieiunio, omne genus suum a persecutione liberavit, ita ut regem sibi faceret esse subiectum, non libidinis ardore inflammatum, sed caelesti miseratione conversum, ut poena in impium retorqueretur, et honor sacris redderetur altaribus. Est ergo ieiunium reconcihationis sacrificium, virtutis incrementum, quod fecit etiam feminas fortiores ».

16. Per ieiunium etiam impetratur perfecta «ntelligentia veritatis, primo quidem in operandis. Ecce ego [Nabucliodonosor] video quatuor viros solutos et amcuiusmodi est verilas divinae legis, sicut dicit Ambrosius, ubi supra: «Moyses, inquit, de ieiunio Legem dedit, ipsum quoque ieiunantem non voces magnae, non fulgura et nubes nimbosa et fumigans Sina perterruit. Neque enim introisset in nubem et vocem Dei loquentis de medio ignis sine periculo salutis audisset, nisi munitus arrais ieiunii. Quadraginta enim diebus ieiunavit in monte, ut Legem acciperet a Domino Deo nostro. Et in superioribus quidem montis Lex dabatur Moysi ieiunanti, in inferioribus populo manducanti praevaricatio sacriJega accendebatur epulantium. Quo spectaculo motus fregit tabulas Moyses, indignum iudicans, ut ebrio populo Lex daretur ».

17. Impetralur eliam per ieiunium intelligentia in veritatis in speculandis, iuxta quod dicit Hiei'ony- mus contra lovinianum: « Daniel atque tres pueri revelalionem somniorum ieiunio merentur paslique leguminibus, pulcriores et prudentiores inveniuntur». Eodera quoque libro: « Elias, quadraginta dierum ieiunio praeparatus, Deuni vidit in monte Horeb audivilque ab eo: Quid tu hic agis, Elia? Multo familiarior ista vox quam illa in Genesi: Adam, ubi es? illa enim pastum terrebat et perditum, haec ieiunanli famulo blandiebatur ».

18. Denique per ieiunium acquiritur constanlia perfectae virlutis, prinium quidem ad faciendmn ardua, iuxla quod Ambrosius, ubi supra: <t Magna est virtus ieiunii. Denique tam speciosa militia est, ut ieiunare delectaret et Christum, tam valida, ut ad caelum homines elevaret. Et ut humanis magis quam divinis utar exemplis, Elias ieiuno ore caelum clausit, ieiunus filium viduae ab inferis suscitavit, ieiunus pluvias ore deposuit, ieiunus ignes deduxit de caelo, ieiunus curru est raptus ad caelum et quadraginta dierum ieiunio divinam acquisivit praesentiara. Tunc denique plus meruit, quando plus ieiunavit. Quis enim humana virtute igneos equos et currus potuisset ascendet'e, nisi qui naturam humanam corporis incorruptibilis ieiunii virtute mutasset »?

19. Dat etiam vii-lutem superandi adversa, sicut idcm Ambrosius dicit ibidem: « Est quaedam creaturae natura, quam amiantum vocant, nuUo facilis igne consumi, quae imposita focis ignescit, illico sublata de flamma, tanquam aquarum infusione munda resplendet. Talia erant Hebraeorum puerorum corpora, quae de ieiunio in amianti transforraata naturam vapore ignis non ad dispendium sui, sed ad gratiam mutabantur. Daniel quoque trium hebdomadarum ieiunio leones docuit ieiunare, missus in lacum et in adamantinam soliditatem abstinentiae rigore merabra duratus, non patuit vulneri. Sic eum constrinxeiant ieiunia, ut in eius corpore ferarum morsibus locus esse non posset. Clausa tenebant leones ora, quae abstinentiae propheticae sanctitas comprimebat, ut ea ferae aperire non possent, veluti quibusdara vinculis alligata».

20. Ex his igitur et aliis praedictis coUigitur, quod cum per ieiunium obtineatur perfectio sanctitatis, sapientiae el virtutis, per quae mens humana purgatur, illurainatur et perficitur inslar hierarchiae caelestis, ab oranibus debet servari et appeti, sed maxime ab his qui cupiunt esse perfecti. Unde et haec tria breviter exprimit Gregoriana illa Praefatio, qua dicitur, quod « Deus corporali ieiunio vitia comprimit, nientem elevat, virtulem largitur et praemia ». Et Augustinus in quodam sermone: « ieiunium, inquit, purgat mentem, sublevat sensum, carnem spiritui subiicit, cor facit contritum et hurailiatura, quod Deus non spernit, concupiscentiae nebulas dispergit, libidinum ardores exstinguit, castitatis luinen accendit, verbositatem non amat, divitiarum superfluitates abdicat, superbiam calcat, humilitatem corainendat ». Arabrosius etiara, ubi supra: « leiuniura continentiae magisterium est, pudicitiae disciplina, humilitas mentis, castigatio carnis, forma sobrietatis, norma virtulis, puriflcatio animae, miserationis expensa, lenitatis institutio, castitatis origo, senilis gratia, custodia iuventutis ». — Haec de ieiunii laude diffusius diximus, ut carnaliter sapientis hominis et intellectus instruatur et inflammetur affectus, quatenus, suum recognoscens errorem, in ieiunio el fletu et planctu convertatur ad Dominum; super quo Patri misericordiarum sacrificium devotae precis offerimus, ut, sicut de ipsius subversione doluimus hactenus, ita de conversione in posterura gaudearaus.