Capitulum XII

1. Multiformis calliditatis nequitia serpens antisimis his diebus renovare conatur, dum per horainem quendam, Aegyptiacae fraudis malignitate repletura, adversus ecclesiasticam prolera suggerere satagit, quidquid masculini sexus natum fuerit in flumen proiici, quidquid feminei, reservari. Quid enim est aliud rationes ad virilem sanctae paupertatis spiritum inducentes calumniando refellere quam effeminatorum cordium phantasias, quibus emollientium divitiarura affluentia commendatur, approbando roborare? Ad quae duo cahimniator hic pauperum in hac extrema operis sui parte oranes sui vires conslat ingenii, quosdam cavillationum nodos iam pro maxima parte in praecedentibus dissolutos frequentius rephcans ad oppressionem pauperum Christi, quatenus, spiritu paupertatis exstincto, spirituales Israelitae mulliphcari non possint; frustra tamen, quia divina opitulante clegunt vere sunt de tuorum numero spiritualium ludaeorum, quorum circumcisio non est in ca7'ne, sed in spiritu per hilarem supportationem multiformium penuriarum et universalem abdicationem omnium temporalium facultatum. — Hos igitur vere ac pecuhariter tuos pie digneris, misericordiae Regina, fovere, ab hostili quoque incursu potenter eripere et adversus hunc hostem ipsorum pessimum triumphaliter dimicare, non ut cum Aman suspensus intereat, sed ut eius humilietur superbia, damnetur error, illustretur intelligentia, rectificetur voluntas, et spiritus salvus /iat. mentia, ut veritas a flgura non discrepet, quanto magis oppressi fuerint, tanto magis excrescent quarto sic dicentem: « Si quid ad salutera pertinens, si quid rehgionis oritur, quicumque resistit, quicumque repugnat, plane cum Aegyptiis parvulos Israehtici generis necare conatur, immo cum Herode nascentem persequitur Salvatorem ». Nequaquam igilur casu, sed providentia Dei gestum esse credendum est, quod instar loseph descendentis in Aegyptum ad custodiendas et distribuendas ahmonias corporum, quem ut vere fdium accrescenlem crescere fecit Deus in terra paupertatis suae, status evangehzantium pauperum raitteretur in mundum ad conservanda et dispensanda documenta Scripturarum tanquam alimenta spirituum, qui etiam et sacerdotura Christi curam gregis habentium cooperatores existerent in his quae spectant ad sahitem animarum. Exod. 1, 22: Praecepit ergo Pharao omni populo suo dicens:

2. Est autem sacerdotalis officii opus praecipuuQi reductio plebiuni subiectarum in Deum per septiformem influxura hierarchicum S videlicet per eruditionem credibilium, per instaurationem virtutum, per exhibitionem exemplorum, interventionem precum, curationem plagarum hostilium, praenuntiationem insidiarum et repulsationem hoslilitatum. Et hoc quidem septiforme opus sacerdotale Scriptura sacra declarat sub septiformi metaphora scilicet architecti, agricolae, pastoris, fideiussoris, medici, specxdatoris et ducis.

Describit igitur primo sub metaphora architecti pontificale ofQcium propter eruditionem credibilium, secundum iUud ad Corinthios: Ut sapiens architectus fundamentum posui. Quod enim sunt lapides in aedificio sunt articuU fidei in animo, in quo habitat Christus tanquam in templo suo, secundum illud Apostoh ad Ephesios: Superaedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Iesu, in quo omnis aedificalio constructa crescit in templum sanctum in Domino; et paulo post: Christum habitare per fidem in cordibus vestris. Ac per hoc, sicut se habet aedificator ad aedificium, sic et sacerdos ad populum in fldei veritate fundandnui et promovendum.

Secundo, sub metaphora agricolae propter iwstaurationem. virtutum, quas irrigare debet per documenta Scripturarum, secundum illud Apostoli ad Corinthios: Ego plantavi, Apollo rigavit. Si enim ecclesiasticus populus hortus est et paradisus plantatus et virens multiformitate virtutum, recte informator plebium in doctrina morum dicitur agricultor designatus per hominem primum, quem posuit Deus in paradiso, ut operaretur et custodiret illum.

4. Tertio, sub metaphora pastoris propter exhibitionem exemplorum, secundum illud Domini in loanne: Qui intrat per ostium pastor est ovium, et cum proprias oves emiserit, anle eas vadit; (juod quidem facit, cum eas per sanctitatis exemplum praecedit. Ideo Petrus, cui Dominus dixerat: Pasce oves meas, hortatur seniores sive presbyleros, ut paseant populos sibi commissos tanquam facti forma gregis ex animo. Haec autem est forma secundum documenta Sanctorum, ut quantum pastor est praecellens respectu gregis, tantum vita sacerdotalis sit sanctior et sublimior vita plebis.

Quarto, sub metaphora fideiussoris propter interventionem precum ad Deum, secundum illud Apostoli ad Hebraeos: Omnis namque pontifex ex hominibus assumtus, pro hominibus conslituitur in his quae sunt ad Deum, ut o/ferat dona et sacrifieiapropeccatis..git igitur pontifex causas hominum apud Deum; agere etiam debet causam Dei apud hominem suae curae commissum, secundum illud terlio Regum: Custodi virum istum; qui si lapsus fuerit, erit anima tua pro anima illius. Propter quod Sapiens in Proverbiis: Fili, si spoponderis pro amico tuo, defixisli apud extraneum animam tuam.

5. Quinto, sub metaphora medici propter curationem plagarum hostilium, secundum illud quod insinuat Lucas in parabola illius qui incidit in latrones, quod Samaritanus alligavit vulnera eius, infundens oleum et vinum, designans per Samaritanum ipsum medicum Christum et eos qui tenent locum eius in expurgatione vitiorum. Propter quod et lacobus dicit: hifirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo, et oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccalis sit, dimittentur ei.

Sexto, sub meXaphoraL speculatoris propter p?'aenuntiationem imminentium periculorum, secundum illud Ezechielis: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel; de quo et consequenter adiungit: Quodsi gladium supervenientem, hoc est iraminentia discriraina tentationum, suae curae commissis annuntiare neglexerit, sanguis animarum illarum de suis manibus requiretur.

Septimo, sub metaphora diicis ferentis vexillum ad repulsionem hostilitatum instar illius nobilis Machabaei, qui induit se loricam sicut gigas et

succinxit se arma bellica et protegebat castra gladio suo. Praeest enim Ecclesiae, quae est terribilis sicut castrorum acies ordinata, et deputatur ad Salomonis lectulum custodiendum, quem sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios et ad bella doclissimi. — Est itaque opus sacerdotalis officii septiforme, sicut dictum est.

6. Si igitur propter multitudinem errantium a fide christianus populus iam factus est similis aedilicio ruiuoso, quis vrovidus architeetus coaedificantes et consustentantes repellet, nisi adeo sibi sapiens videatur, quod solus sibi sufQciat, vel adeo stultus sit, quod velit, ut sub manu sua domus ecclesiastica ruat? — Item, si propter defectum sapientiae et virtutum in plebeiis hominibus comparatur ipsa plebs horto inculto et spinoso et arido, quis diligens et laboriosus agricola collaborantes servos repeliet, maxime qui laborant in opere et doctrina, nisi in tantum desipiat, ut velit, quod super humum suam gi spinac ct vepres ascendant 1 — Praeterea, si propter deviationem a semitis divinarum legum multitudo populi christiani similis est gregi errabundo et perdilo et in medio luporum constituto, quis ckmens pastor fugabit a se harum ovium reductores ad viam, et non potius gaudebit cum Angelis exemplo boni pastoris, qui dicit: Congratulamini mihi, quia inveni ovem, quae perierat? — Amplius, si propter multitudinem reatuum plebis transgredientis mandata Dei populus christianus simihs est viris alieno aere oppressis, quis fideiussor sensatus abhorrebit huius oneris alleviationem per multiplicationem intercessorum ad Deum partim impetrantium remissionem, partim inducenlium et adiuvantium ad solutionem spiritualium debitorum? — Insuper, si propter varietatem perversitatum in populo lanta est tabes, tanta pestilentia spiritualis, ut quasi omne caput languidum et omne cor moerens, ita quod a planta pedis usque ad verticem vix est in eo sanitas, quis fidelis medicus, non dico peritos homines in arte spiritualis medicinae, sed vel canes ulcera lingentes audebit effugare, nisi vulneratorum atquo languentium vitam velit exstinguere? — Adhuc, si propter multiformitatem tentationum undique circumstant insidiae crudelium hostium, et quasi super capita civium gladii iam vibrantur; quis providus speculator in profundae et horridae noctis teterrimis tenebris habere secum vigiles recusabit, qui castra custodiant? — Postremo, si propter scandalorum frequentias, adinventiones scelerum et inimicorum tyrannides innumerabilis multitudinis strages quasi continue flt in castris fldelium, et draco cum bestia multiformium capitum ecclesiasticam aciem nititur oppugnare, ut truculenter discerpat, occidat et devoret; quis prudens dux exercitus Domini recusabit commilitones secum dimicantes habere, qui ultro se discrimini offerant et murum pro domo Israel se ipsos opponant?

7. Porro, quia affectus pontificis sive sacerdotis ad plebem debet esse consimilis affectui patris ad fllium, matris ad prolem, nutricis ad infantem, sicut Apostolus manifeste declarat, qui fldeles per ipsum conversos modo se dicit m Christo genuisse, modo ut filios parturire, modo skvX parvulos in Chrislo lactare; quemadmodum fllium pauperculum sustentari, invalidam prolem foveri et gementem lacte potari nequaquam est patri vel matri vel nutrici molestum, sed desiderabile, carum et placitum: sic etiam omnibus sacerdotibus sanctis et piis magnum debet esse solatium, quoties salus procuratur plebium subiectarum. Propter quod Dominus in Matthaeo Apostolos alloquens et successores eorum: Messis, ait, quidem multa, operarii autem pauci; rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem sumn, insinuans, quod bonorum pontiflcum non tam est patienter ferre quam desideranter appetere cooperatores evangelistas ad multitudines divinarum messium coUigendas.

8. Quod attendens Christi Vicarius Petrique successor, utpote sancti Spiritus illustratione praeventus, statum hunc evangelizantium pauperum, qui saluti animarum intenderent, tanquam caehtus sibi missum cum hilaritate suscepit, pietate confovit, auctoritate roboravit et potestate defendit et ut Patriarcha lacob tanquam filios accrescentis loseph multipliciter benedixit, pie in hoc providens saluti animarum et in nullo praeiudicans auctoritati pontificum, tanquam ornans, non deordinans ecclesiasticam hierarchiam. Tanta enim erat in adventu

0- huiusmodi pauperum praedicanllum raritas, ut illud evangelicum videretur impleri: Messisquidem mulla, operarii autein pauci. Quod pertractans Gregorius ait: «Ecce, mundus sacerdotibus plenus est, et tamen in messe Dei rarus invenitur operarius. Nam, etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus ».

9. Quantum vero praedicationis opus sit Ecclesiae necessarium, in se pium et Deo acceptura, manifeste ostendit Chrysostomus super Matthaeum homilia vigesima septima, illud tractans verbum dominicum, quod discipulo dixit patrem sepelire volenti: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos, tu autem vade et annuntia regnum Dei. Ait enim: « Nunquid non erat ingratitudinis naturae non adire, cum sepeliretur pater? Prohibuit ergo eum, monstrans, quod nihil caelestibus negotiis magis necessarium esse oporteret et neque parum tardare, etsi valde inevitabilia et incitautia fuerint quae retrahunt ». Cum igitur sepeh7'e patrem sit magnae pietatis opus; et secundum sapientiae divinae dictamen maiori bono minus praeferri non debet: relinquitur, quod maioris pietatis est praedicare verbum salutis quam facere opus quantumcumque misericordiae corporalis; digne quidem, pro eo quod spirituahter per ipsum cibatur et potatur, vestitur et hospitio coUigitur, ab infirmitate relevatur et a vinculis et morte redimitur spiritr.3 ad imaginem Dei factus. Etideo, cum gravis sit sceleris prohibere quemquam ab operibus pietatis et misericordiae corporalis, longe maioris impietatis erit atque perfidiae divini verbi ministris idoneis impedimenta praebere. Pensalis igitur multiformi utilitate atque necessitate salutis animarum, numerositate indigentium plebiura et raritate sufficientium ministrorum, nulli debet videri iniuriosura neque superfluum, si caelesti hierarchiae complacuit, aliquos ad hoc opus, etsi non necessitale constrictos, sed caritate inductos, eligere, quos et subcaelestis hierarchia voluit et debuit approbare.

10. Quodsi cui forte videtur ordini dispositionis hierarchicae nequaquam esse conveniens, monasticam vitam professos ad opus praedicationis assumi, pro eo quod Dionysius dicit, monachos in ecclesiastica hierarchia non habere statum perflcientium, sed perficiendorum; et Hieronymus asserit, quod « monachus non docentis, sed lugentis habet officium »; et Canones sacri decernunt, quod monachi, iuxta sui norainis interpretationem solitariae vitae deputati, intendere debent saluti propriae, non alienae: intelligat, huiusmodi dicta Patrum et Canonum de ordine raonastico pro eo tempore fuisse pronuntiata, quo erant inter eos personae laicales et imperitae, non sacerdotales el litteratae. Nam sicut idem vir hierarchicus docet, quod « monachorum estpurgari, illuminari et perfici »; sic etiam illud non reticet, quod « purgare, illuminare et perflcere ad ordinem spectet sacerdotalem ». — Insuper, et professio huiusraodi pauperuni non parum distat a professione monachorura; et quod maius est, huiusmodi hierarchica opera non peragunt auctoritate sua, sed Ordinariorum et potissime summi Pontificis, cuius dispositionis auctoritas iura omnia positiva transcendit. a quibus instituuntur, regulantur, casfigantur et transmittuntur ut veri filii obedientiae, non ut gyrovagi vel sarabaitae, non secundum numerum vagum

et infinitum, sed secundum certum et determinatum; atque utinam plures essent idonei, qui possent assumi non in uno angulo lerrae, sed potius in universalis Ecclesiae latitudine! Nimirum lioc desiderare deberet coetus pontiflcum ac cuilibet illos prohibere volenti id respondere, quod dixit Moyses ad losue: Quid, inquit, aemularis pro me? Quis det, lU omnis populus prophetet, et del eis Deus spiritum suum? Quamdiu ergo huiusmodi pauperes leges divinas custodiunt et evangelica consilia servant, quae promiserunt, et saluti animarum intendunt et sanctae matri Ecclesiae Immiiiter subsunt; si quis eos repudiandos censeat velut pseudopraedicatores et seductores et gyrovagos et penetrantes domos: subiacere debet iustae damnationis iudicio tanquam ecclesiasticae auctoritatis contemptor, fraternae gratiae invidus et veritatis evangelicae impugnator.

12. Ceterum, ut via praecludatur erroribus, respondenduin est cavillationibus quibusdam magis apparentibus, quibus caluraniator hic pauperum vitam ipsorum in hac extrema sui operis parte depravare = molitur, videlicet propter defectum laboris manuum, abdicalionem bonorum communium et mendicationem eleemosynarum.

Nam ex eo quod Apostolus ad Thessalonicenses peres manualiter non laborant: ideo ipsos nititur redarguere et de otiositate vitae et de mandati apostolici transgressione. — Ad quod nos e contrario respondemus, quod, sicut patet ex textu, non praecipit Apostolus laborem manualem omnibus generaliter -— quia tunc omnes, qui non vacant huiusmodi laboritiis, essent in statu damnationis, inter quos et ipse calumniator se ipsum involvit — sed quibusdam dumtaxat otlose, curiose et M?(/iH'ete viventibus opus manuum iraperat, ne blanditiis adulationum et turpi quaestu victum sibi conquirant, cum dispendio salutis propriae et irapediraento salutis alienae..»

13. Verum, quia liuiusmodi pauperes, qui suis et proximorum animabus salvandis intendunt secunlingiia sarabaitan, sive remobolhitae nuncupantur ». Posleriorem dura septiformem operationem hierarchicam in antedictis expressam, id perflcere nequeunt sine adminiculo Scripturarura; ad quarum praeciaram intelligentiara pervenire non possunt nisi per studium sapientiale, quod consistit in legendo, meditando, orando, contemplando, audiendo, conferendo, praedicando; ideo recte competit eis huiusmodi studii spiritualis operatio septiformis. Et quia difficultas huius studii totum liominem requirit, iuxta quod designatum est in Exodo, ubi praecepit Dominus, quod vectes, quibus ferenda esset arca, semper essent in circulis — quod exponens Gregorius ait: « Qui ad officium praedicationis excubant a lectionis studio nunquam recedant; ignominiosum est enim, si tunc quis quaerat discere, cum debet quaestiones enodare » — ideo, qui huic studio septiformi sollicite intendunt, quia magis est subhrae in se, difQcile raenti, expediens Ecclesiae et necessarium plebi, etiam si non laborent operibus manuum, digni tamen sunt, ut ab Ecclesia sustententur, secundum illud Deuteronomii: Non ligabis os bovis lerenlis in arca fruges tuas; Glossa: « Victura non subtrahes praedicatori, ut vacet orationi et praedicationi »; et alia Glossa ibidera: « Occupati in doctrina non possunt sibi providere necessaria ». — Ex quibus lucide constat, quod studium sapientiae cum vigilantia praedicationis manualem laborem plene recorapensat.

14. Huic et sacer Ambrosius consonat super illud Lucae: Maria optimam partem elegit, dicens: « Nec arguas eos otiosos et iudices, quos videas studere sapientiae; hanc enim sibi cohabitantem Salomon paciflcus adscivit ». Denique Apostoli non putaverunt aequum relinquere verbum Dei et strare mensis. — Huic etiam concordat Hieronymus in Prologo super lob: « Si autera fiscellam iunco texerem aut palraarura folia complicarem, ut in sudore vuUus mei comederem panem et ventris opus sollicita raente tractarem; nuUus morderet, reprehenderet; nunc autera, quia iuxta sententiam Salvatoris operari volo cibum, qui non perit, falsarius vocor ». — Ad idem quoque facit quod super

illud Psalmi: Defecerunt oculi mei, dicit Augustinus: « Non est otiosus qui tantuni verbo Dei studet, nec pluris est qui extra operatur, quam qui studium cognoscendae veritatis exercet. Ipsa etiani sapientia maximura opus est, et antefertur Maria, quae audiebat, Marthae, quae niinistrabat ». Haec Augustinus. — Cui etiam concordat Anselmus, in libro de Similitudinibus ita dicens: « Tres sunt hominum ordines: orantes, agricuUores et defensores, quos ad diversa ollicia Deus in hoc mundo disposuit: monachos, ut pro aliis orent et lacte praedicationis enutriant; agricuUores, ut de suo labore ipsi et alii yivant; mililes, ut utrosque defendant ». Si igitur nobilius est opus monachorum quam agricultorum seu militum; et illi officiis suis intendentes stipendia sua iuste nierentur: multo m;igis et hi qui orando Deo assistunt et ad proximos praedicando condescendunt.

lo. Nec his obstat Augustinus, de Opere nionachorura, cum ibi loquatur contra quosdam haereticos principaliter, qui vocabantur Euchitae, asserentes, « monachis non Ucere sustentandae vitae causa aliquid operari », male intelligentes Evangelium Christi, quos sacer Doctor per Apostoli documenta convincit. Siraul etiam arguit monachos illos qui, cum pro maiori parte essent laici nec praedicationi nec saluti animarum inlenderent, non tamen volebant corporaliter operari, et quamquara fuissent in saeculo laboriosi et pauperes, iam professi monasticam vitam, ab aliis sumtus accipere non solum licitum sibi, sed etiam debitum esse censebant. Contra quos Augustinus: « Isti, inquit, fratres temere sibi arrogant, quanlum aestimo, ut huiusmodi habeant potestatera. Si evangelistae sunt, fateor habent; si ministri altaris, si dispensatores Sacramentorura, si saltera aliquid habebant in saeculo, quo facile sine artificio sustentarent hanc vitara, quod indigentibus dispertiti sunt; credenda est eorum infirmitas et ferenda ». Haec Augustinus.

16. Ex quibus colligitur, quod quatuor generibus hominum digne et iuste competit ab aliis pasci, quamquam propriis manibus possint laborare, sciUcet qui alios pascunt vel verbo et doctrina, vel altaris viatico, vel divinorura dispensatione Sacraraentorum, vel suarum distributioue facultatum. Secundum hoc igitur illi quibus aliqua praedictarum conditionum corapetit, digni sunt, ut de Evangelio vivant; illi vero, quibus plures, digniores existunt; quibus autem onines, utpote qui praedicant, celebrant, confessiones audiunt et temporalium affluentiam contempserunt, raaxime digni esse probantur. -— Quibus vero omnes desunt el validi sunt et pauperes, ne otiosi et iufructuosi sint sibi et onerosi Ecclesiae, iuxta sententiara Augustini laborare tenentur, nisi per hoc excusentur, quod eis qui praefatas conditiones habent, deserviunt et assistunt ct ideo cum eis sustentari raerentur, iuxta quod mysterialiter designatur in lob, ubi dicitur, quod boves arabant, et asinae pascebantur iuxla eos; illaque astruitur lege sancitura, qna strenuus pugnator ille, David videlicet, iuste decrevit, quod aequa portio essel descendentium ad proelium et 7'emaimitium ad sarcinas. — Porro, si aliqui, quantumlibet idiotae ac simplices, tantae sunt devotionis in prece, tantae districtionis in vita, tantae aediflcalionis in populo, quod aeque fructiflcant solo exemplo quantura alii exemplo et verbo, excusant eos merita vitae, etiara si desint verba doctrinae.

17. Haec autem dixiraus, non quia otiosos aut otiura approbemus, cura potius castigandos huiusmodi et ad opera compellendos censeamus; sed quia propter difficultalem studii spiritualis, quod requirit hominem totura, et propter debilitatem corporum et inexperientiam artium raechanicarum rarus invenitur aut nuUus, qui more Apostoh Pauh manuali labori et sapientiae studio septiforrai efficaciter possit intendere. Et ideo compellere horaines huic studio aptos ad opera manualia non est aliud quam a sapientia revocare et filiis Israel instar Philisthiim divinorum eloquiorum arma praeripere, vel more Pharaonis operibus duris luti et lateris iugoque

servitutis itnportabilis violenter oppressos ab ingressu Religionis retrahere et ad egressum incitare, quemadmodum insinuatur in Exodo per hoc quod Pharao dixit: Quare, Moyses et Aaron, sollicilatis populuni ab operibus suis? Ile ad onera vestra; ubi Glossa sacri Ambrosii: «Hodie, si Moyses et Aaron, id est propheticus et sacerdotalis sermo, animam sollicitet ad servitium Dei, exire de saeculo, renuntiare omnibus, attendere legi et verbo Dei; continuo audies unanimes etiam amicos Pharaonis dicentes: Videte, quoniodo seducuntur homines, quaUter pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid, quod eis prosit, rehctis rebus necessariis, ineptias sectantur et otium, laborare nolunt et otii occasiones requirunt ». Haec Glossa, qua hostis pauperum dolus patenter detegitur, quod non sicut Christi discipulus ad exercitia virtutum conatur erigere, sed tanquam amicus Pharaonis spirituales Israel filios impugnare.

18. Alio quoque modo calumniator hic paupeviliositatis extremum, cum dicat Ambrosius, quod non sunt effundendae opes, sed dispensandae ». — Verum consimiU ratione posset et sancta virginitas ostendi non laude, sed vituperio digna, quasi extremum, non medium teneat, dum ab omni concubitu, sive iihcito sive concesso, se tam mente quam carne sequestrat. — Quapropter diligens considerator advertat, quod sicut aliud est medium pudicitiae coniugahs, aliud sanctimoniae virginalis, sic et aliud largitatis politicae, aliud paupertatis evangelicae.

1 9. Largitas namque politica, quia circa negotia mundana versatur, possessionum terrenarum nequaquam suadet abrenuntiationem a Christo consultam, sed potius bonorum iuste possessorum dilectionem moderatam et dispensationem largam et piam. Propter dilectionis moderantiam dicit Salomon in Proverbiis in persona viri politici: Duo rogavi te, ne deneges mihi, mendicitatem et divitias ne dederis mihi, sed tantum victui meo tribue necessaria, volens in hoc ostendere, quod virlus politica tenet medium et fugit extrema. — Propter dispensationis pietatem dicit in Ecclesiaste pro persona rectoris Ecclesiae: Utilior est sapientia cum divitiis et magis prodest videntibus solem. Quod ideo dictum est, quia pastor sapiens etiam absque divitiis utiliter pascit, dum gregem aediflcat exemplo et verbo; sed cum pia dispensatione divitiarum pascit utilius, dum verbo, exemplo et temporaU subsidio gregi providet sibi commisso. Et hoc est quod canon dicit: « Expedit, facuitates Ecclesiae possideri ». Propterea Ecclesiastes praefato verbo paulo ante praemittit: Ae dicas: Quid, putas, causae est, quod priora tempora fuerunt meliora, quam nunc sunt? Stulta est enim huiuscemodi interrogatio. In quo arguit stultitiam haereticorum approbantium Ecclesiae statum, antequam a principibus dotaretur, et reprobantium, postquam dotata est. Quibus respondet 1", quod utilior est sapientia cum divitiis, hoc est rei publicae sanctae matris Ecclesiae magis expediens, propter varias conditiones, necessitates, infirmitates et commoditates multiformium Christi fidehum congregatorum intra ecclesiasticam unitatem, inslar diversitatis animalium intra arcam Noe, quibus ipse praelatus, sollicitam curam exhibens, de pastu necessario providere debet pro loco et tempore, iuxta dictamen largitatis politicae modum servando in dispensatione. Propter quod et in Agathensi concilio prohibentur huiusmodi, ne res Ecclesiae sibi creditas aUenare praesumant, ibique conceditur dispensationis medium, sed interdicitur dilapidationis extremum.

20. Evangelica vero paupertas, pro eo quod ad aeterna spiritum sublevat, tanquam ea quae caeUs totaUter thesaurizat, perfecte ipsam pYofltenti suadet omnibus temporalibus debere nudari quoad affectum atque dominium, et arcta sustentatione necessitatis esse contentum quantum ad usum. Et hic tica, quia est hominis, in quantum est animal sociale, ut insiest ipsius modus sive medietas, quod sic relinquat dominium, quod non reiiciat usum; sic recipiat usum, quod non reservet dominium; sic arctitudinem usus servet, quod sustentationem naturae necessariam non devitet; sic necessitati subveniat, quod ab arctitudine non recedat — Igitur propter imiversalem abdicationem possessionis et depositionem affectus lerreni in persona huiusmodi pauperis dicit sponsa in Canticis: Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes nieos, quomodo inquinabo illos? Ubi Glossa: « Recepta sollicitudine temporalium subsidiorum, quantumlibet eximius doctor difQcile vitat peccatum ». Et de abdicatione huiusmodi Hieronymus ad Lucinium: « Se ipsum Deo offerre Christianorum et Apostolorum est, qui duo cum vidua paupertatis suae in gazophylacium aera mittentes, totum censum, quem habuerant, Domino tradiderunt et merentur audire: Sedebitis super sedes duodecim, iudicantes duodecim tribus Israel. — Propter arctitudinem vero sustentationis quantum ad usum in persona huiusmodi pauperum dicit Apostolus ad Tiniotheum: Habentes alimenta et quibus tegamur, his contenti simus. Habentes, dicit, non quantum ad proprietatem dominii, sed quantum ad facultatem utendi, per quem modum habere dicimnr omne, quo utimur, etsi non sit nobis proprium, sed gratis aUunde coUatum. Hunc paupertatis modum tanquam medium virtuosum mediator Dei et hominum Deique virtus et sapientia, Christus Lesus in se ipso monstravit, « qui, sicut dicit Hieronymus ad Nepotianum, alieno cibo vescebatur ». Hunc et Pauhis Apostolus et imitator ipsius praecipuus secutus est, in cuius Laudibus dicit Chrysostomus, quod « nihil habebat nisi corpus ». Sed etiam in hoc exemplum se aliis praebuit, cum ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Chrisli. — Igitur hunc vivendi modum tanquam a medio virtutis recedentem arguere nihil aliud est quam Magistrum veritatis atque virtutis de excessu vitioso culpare.

21. Propter quod dihgenter oportet advertere, quod sicut alio et alio modo tenetur medium a virtute politica et purgatoria et animi iam purgati; sic etiara difTormiter medium tenent civiliter largus ex rectitudine virtutis, et christiformiter egenus in beatitudine paupertatis. Et hoc est quod in auctoritate praemissa Ambrosius, Doctor sacer insinuat, quam calumnialor consueto more truncatam allegat. « Ceterum, inquit, non vult Dominus, simul effundi opes, sed dispensari »; in quo exphcat medium largitatis politicae. Sed ne quis ex hoc crederet, quod modum paupertatis evangelicae non approbaret, immediate subiungit: « Nisi forte ut Ehseus boves suos occidit et pavit pauperes ex eo quod habuit, ut nuUa cura teneretur domestica, sed relictis omnibus, in disciplinam se propheticam daret». Haec Ambrosius addidit, ut evangelicam paupertatem sublimiter extolleret; quae iste dolose subticuit, quatenus eandem profitentes subdole impugnaret.

22. Nequaquam igitur huiusmodi pauperes rationabuiter possunt argui, quod « discrimim se committant », ac per hoc, quod « homicidae sint sui, vel tentatores Dei ». Si enim sufflcientiam victus quantum ad usum opportunum respuerent, utique se ipsos necarent. Nunc autem sic recusant possessionis dominium, quod sustentationis necessariae non abiiciunt usum; sic se divinae committunt providentiae, ut viam non spernant provisionis humanae, qua sustentari valeant vel de his quae gratis offeruntur, vel de his quae mendicantur hurailiter, vel de his quae per laboritium conquiruntur. His enim modis vixerunt hactenus huiusmodi pauperes in magna multitudine sexaginta annis et amplius, per operis exhibitionem adeo in eis divino impleto promisso, quod nuUus eorum, cuius ad nos fama pervenerit, ob defectum vestitus vel victus periculum mortis incurrit. — Abscedat igitur diffidentia omnis a praedicatoribus veritatis perfectisque Christi discipulis, cum eis repromittatur a Domino sufiQcientia victus, dicaturque eis: Nolite solliciti esse animae vestrae, quid - mandusetis; praecipiatur etiam eis, ne quid tollant in via nisi virgam tantum, ut habetur in Marco. Super quem locum dicit Beda: « Tanta debet esse praedicatori fiducia in Deo, ut praesentis

32i vitae sumtus, quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat; ne, dum mens eius occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna ». Hoc verbum totius confidentiae tam expressum calumniator pervertere nititur, ut sic illud exponat: « quamvis non provideat, id est, tempus providendi non habeat », quasi non debeat de sufficientia victus confidentiam habere, nisi quando non potest aliud agere; ad quod non tantum praedicator veritatis, immo quantumcumque imperfectus Christianus astringitur.

23. Propter quod, ut omnis calumniandi occasio tollatur e medio, intelligendum est, quod duplex est difficlentia: quaedam proveniens ex perversitate, quaedam ex pusiUanimitale. Ex perversitate venit, quando habet infldehtatem, vel desperationem annexam, utpote cum quis de Deo diffldit, vel quia non credit, Deura curare humana ia,Bqaam infidelis; vel quia existimat, se derelictum a Deo propler peccata sua, tanquam desperatus. Et talis diffldentia et sollicitudo procedens ex ipsa omnibus prohibetur, et confldeutia ilM opposita cunctis praecipitur. — DifBdentia autera ex pusillanimitate veniens est, quae habet annexara remissionem amoris divini et iiitensionem timoris humani; et haec stare potest cura caritate imperfecta, non cum perfecta, et ideo haec pusillanimitatis diffldentia et soUicitudo ex ipsa proveniens evangelicis et perfectis viris inhibelur, et confidentia eidem opposita a perfeclionis Magistro iniungitur, quatenus praedicatores veritatis algorera pusillanimitatis sollicitantis pro cibo refugiant et ardorem caritatis confidentis de Deo cura proraptitudine ad perferendum paupertatis incoraraoda constanter assumant.

24. Ad hanc quidem confidentiara in libro de Eleemosyna Augustinus invitat: « Metuis, inquit, ne patrimonium tuum forte deficiat, si ex eo operari largiter coeperis? Quando enim factum est, ut iusto possent deesse subsidia? cura scriptum sit: Non occidet Deus fame animam iusti. Elias in solitudine corvis ministrantibus pascitur, et Danieli in lacu ad leonum praedam iussu regis incluso prandiura divinitus apportatur, et timemus, ne operanti et Deum proraerenti desit alimentum? cum ipse in Evangelio ad exprobrationera eorum quorum mens dubia est et fides parva, contestetur et dicat: Aspicite volatilia caeli, quoniam non seminant neque metunt nec colligunt in horrea, et Pater vester caelestis pascit illa. Volucres Deus pascit, et quibus nullus divinae rei sensus est, eis nec cibus nec potus deest; tu Christiano, tu Dei servo, tu operibus bonis dedito, tu Domino suo caro aliquid existimas defuturum? An putas, quia qui Christum pascit a Christo ipse non pascitur? Aut eis terrena deerunt, quibus divina et caelestia tribuuntur? Unde haec incredula cogitatio, unde impia et sacrilega ista meditatio »? Haec Augustinus. Ad quorum confirmationem exemplum viduae Sareptanae, quae pavit Eliam, consequenter adiungit. Quibus etiam consonat illius pauperculae viduae liberalis oblatio, quae, quoniam quidquid habuit misit, divino promeruit ore laudari.

25. Tertiura quoque caluraniandi modura non minus malignum aliquo praedictorum calumniator hic pauperum assumere nititur ex mendicatione eleenwsxjnarwn, allegans primo contra eam, quod «non, sicut opus virtutis, annexum habet spirituale solatium, sed potius poenalem cruciatum, ratione cuius Prophefa eam imprecatur filiis impiorum, cum in Psalmo dicit: Nutantes transferantur filii eius et mendicent; et sacri canones mendicantem clericum asserunt infelicera ».

26. Ad cuius cavillationis et consimilium repellendam calumniam intelligendum est, quod quintuplex est mendicitatis differentia, origine, modo et efficacia ad se invicem disparata. — Prima est, quam parit calamitas, et haec est in personis miserabilibus erant avari et deridebant eum. Quales nunc sunt in Ecclesia,

et egenis, annexum habens poenalem crueialum, cum nierito, si sit cum patientia, qualis fuit inendicitas Lazari ulcerosi et pauperis, iacentis ante ianuam divitis epulonis; vel cum peccato, si sil cum impatientia. Et lianc imprecatur Propheta, et abhorrebat sapiens vir in persona loquens hominis infirmi et timentis per egestatem involuntariam ad impatientiam compelli. Unde postquani praemisit: Mendicitatem ne dederls mihi; subiungit: Ne compulsus egeslate furer et periurem nomen Dei mei. Et haec est proprie dicta memlicitas, iuxla quod dicit Isidorus decimo Etymologiarum libro: « Mendicus dictus est, quasi minus habens unde degat, vel quasi manu dicens necessitatem suam ».

Secunda est, quam parit cupiditas, Qihtec Qii in pauperibus simulatis, habens annexum cruciatum culpabilem, quo torquentur omnes avari et cupidi, non tam fame corporalis inediae quam spiritualis nequitiae per insatiabilem avaritiae voracitatem, iuxta illud lob: Attenuetur fame robur eius, et inedia invadat costas illius. Et hanc dissuadet Apostolus ad Thessalonicenses: Nullius aliqtiid desideretis; Glossa: « Necdum rogetis vel tollatis », in quo desiderium prohibet cupiditatis rei alienae et petitionem ex ipsa venientem, iuxta illud ad Ephesios: Qui furabatur iam non furetur, magis autem laboret manibus suis operando etc.

Tertia est, quam parit pigritia, et haec est in pauperibus raendicantibus vahdis et otiosis, habens annexum cum cruciatu soLatium, vitiosum tamen atque phantasticum. Studiosum enim refugientes laborem et otiosam appetentes vacationem, fructuosam quietem perdunt et perniciosam fatigationem incurrunt, secundum iUud Sapientis: Desideria occidunl pigrum; noluerunt enim quidquam manus eius operari; et iterum: Propler frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, ei non dabilur ei. Et haec mendicitas non solum lege divina, sed etiam lege civili prohibetur. Et ut ab hac Apostolus re- Yocet, laborem manualem iniungit ad Thessalonicenses, cum ait: Audivimus, inter vos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed curiose agenles; his autem, qui eiusmodi sunt, denuntianius, ul cum silentio operantes panem smim manducent. Cuius mandati Glossa rationem reddit, dicens: « Qui ad alienam mensam frequenter accedit, otio deditus, necesse est aduletur pascenti se ».

27. Quarta est, quam parit industria, et haec est in pauperibus studiosis circa disciplinam scholasticam occupatis, habens annexum cum cruciatu penuriae solatium veritatis in mente, quae adeo mentes generosas oblectat, ut multi dies aerumnis et laboribus pleni iucundi videanfur et pauci prae magnitudine dilectionis, maluntque eam cum rubore mendicando addiscere quam delicate vivendo ignorare; quod in pluribus vidimus, qui, cum mendicando didicerint, postea magnum locum in Ecclesia Dei tennerunt. Et de talibus Augustinus de Opere monachorum dicit, quod eis « bona opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, cum ad erudiendum animum ita vacant, ut corporalia huiusmodi opera ab ipsis geri non possint ».

Quinta est, quam parit iustitia, et haec estin pauperibus voluntariis, immunibus ab amore temporalis lucri et torpore temporalis quietis, habens annexum cum cruciatu solatium virtuosum et verum, pro eo quod sic mendicantes solius moventur amore paupertatis extremae, quam ideo amplecluntur, ut liberius sapientiae vacent et efBcacius ad culmen virtutis attingant, quatenus in camino paupertatis electi ipsius penuria purgentur a crimine, ipsius erubescentia humilientur in corde, ipsius parsimonia caslificentur in carne, ipsius devota gratitudine concilientur ad proximum, ipsius condescensiva benignitate configurentur ad Christum, ipsius sublimi celsitudine sursum agantur in Deum.

28. Quod autem paupertas penuriosa et voluntaria huiusmodi efQcacias habeat, supra declaratum est per Sanctorum auctoritates de laude paupertatis tertiae responsionis particula postrema; quamquam nullus sane intelligens dubitare queat, quin penuria purgel, erubescentia humiliet, parsimonia castificet, gratitudo accipientis beneflcium benefactori conciliet, condescensio benignitatis configuret ad Christum, qui.

° Cod. lib. XI. tit. 25. lege unica Cunctis quos in pttblicum dives esset, amore nostrae salutis efflci voluit egenus et pauper, celsitudo paupertatis, qua quis omnia calcat et se ipsum cum omnibus, sursum agat in Deum, non solum propter spiritus libertatem, verum etiam propter experientiam incommodorum, quae pauperes comitantur, cum dicat Gregorius, quod « mala, quae nos hic premunt, ad Deum ire compellunt ». Licet autem avaris sit molesta penuria et superbis erubescentia et lascivis frugalitas et indevotis actio gratiarum et infidelibus conformilas ad Christum et desperatis elevatio mentis in Deum; vere tamen pauperibus solatium est penuriam pali, humilibus despici, continentibus castificari, caritativis conciliari beneficio, credentibus configurari Christo, sperantibus sequestrari a mundo et iungi Deo aeterno.

29. Ad quorum omnium confirmationem hoc sufflcit, quod dicit Gregorius primo Dialogorum: « Sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur, cumque se in ahenis ocuhs vilescere sentiunt, idcirco gaudent, quia hoc iudicium confirmari intelhgunt, quod de se et ipsi habuerunt». Quoniam igitur huic mendicitatis modo in pauperibus veris et humihbus annexum est cum extrinseco cruciatu intrinsecum gaudium, ideo secundum Chrysostomum recte. designatur per illum caminum, in quera pueri descendentes, ne statuam aureara adorarent, caehtus irrorari raeruerunt. Huiusmodi spirituale solatiura, quod viri carnales ignorant, cuiusque laudatores Pharisaeorum more avari derident, mulier eximiae virtutis, Paula scilicet, experiri cupiebat, iuxta quod sacer Hieronymus in ipsius Laudibus, ob hoc eiusdem desiderium admirabile praedicans ipsamque coUaudans, dicit, quod « hoc habebat voti, ut mendicans pro Christo moreretur et unum nummum filiae non rehnqueret et in fuuere suo aliepa sindone involveretur ». — Nequaquam 'igitur, ut caluraniator astruere nititur, ea sola mendicitas approbabilis est, quae ex mera necessilale vel calamitate procedit, pro eo quod multo laudabihor est paupertas voluntaria quam coacta; nisi quis ita desipiat, ut in operibus supererogationis necessitatis coactionem praeferat proraptitudini voluntatis; quod ita absurdum est, quemadmodum si passionibus Martyrura praeponat quis suspendia latronum, dum Martyres voluntarie, latrones invohmtarie patiuntur. Porro, si quis astruere velit, mendicitatem non esse de genere honestorum et laudabihum, quoniam ad ipsam ex inopia rerum et exigentia naturae compefliraur; consimih ratione nec martyrium Sanctorum fuit perfectum nec laudabile, quoniam illud perferendum corapellebantur per violentiam improbam raahgnitatis alienae, cum etiam magis teneat rationem voluntarii paupertatis penuria quam poenalitas passionis, pro eo quod illa vohmtarie assumitur et voluntarie perfertur, haec autem aliunde violenter infligitur, quamquam voluntarie perferatur. annexara habeat non evangelicam beatitudinera, sed raentalem imperfectionem, pro eo quod in Actibus Apostolorum scribitur: Beatius est magis dare quam accipere. Ex quo sequi videtur, quod beatiores et perfectiores essent huiusmodi pauperes, si essent in statu eleemosynas dantium, quam sint in statu accipientium, beatiores utique, si essent in statu illorum qui eleemosynas liberaUter offerunt, quam qui petunt, cum dicat Hieronymus ad Nepotianum: « Nunquam petentes, raro accipiamus rogati ». Et Augustinus super Psalraum centesimum tertium: « In locuhs habendis et in exigenda quodara modo annona, Christus non petendo, sed praebendo indigentiam suscepit ». Ex quibus videtur posse inferri, quod status clericorura praebendas habentium Christo sit similior et perfectior statu mendicantium pauperum.

30. Verum, si huiusmodi ratiocinationis fundamentura viguantms discussum fuerit, magis potest ex hoc oppositum quam propositum inferri. Si enim bealius est magis da?'e quam accipere, ille minime beatus est, qui bona plura accipit et pauca largitur. Cum igitur omnia ecclesiastica bona, sicut dicit Prosper, sint « vota fidehum, pretia peccatorum et patrimonia pauperum », sequitur, quod quicumque re-. ditus ecclesiasticos habet, cum longe plus accipiat.

quam aliis largiatur, magis erit pingui acceptione miser quain exiit donatione beatus. Et e contrario verus pauper, qui propter Christum omnia deserit et dispergit, non solum quae habuit, sed eliam quae concupiscere potuit, et paucis ac modicis est ad sustentationem naturae contentus, erit secundum hanc rationem acceptione parcissima minime miser et donatione largiflua maxime beatus. Cui etiam consonare videtur evangelicus textus, qui secundum Chrysostomum habet in Graeco: Beati mendici, qiioniain ipsorum est regnwn caelorum, ubi Latinus habet: Beali paupe7'es spirilu. — Qaibus eliam con-. cordat sacer Ambrosius in libro de Officiis, dicens: « Pauper, etsi non habet unde reddat pecuniam, reddit gratiani. In quo certum est, quod plus reddat, quam acceperit. Pecunia enim nummo solvitur, gratia vero nunquam exinanitur; reddendo vacuatur pecunia, gratia autem et habendo solvitur et solvendo retinetur ». Haec Ambrosius.

32. Ex quibus est evidens, quod praedicta veritatis auctoritas contra evangelicos pauperes intorqueri non potest. Unde et Glossa Bedae ibidem: « Non illis qui, relictis omnibus, secuti sunt Dominum, divites eleemosynarios praeponit, sed illos maxime gloriflcat, qui cunctis, quae possident, renuntiantes, laborant nihilominus operando manibus, ut habeant, unde tribuant necessitatem patienti ». — His Cassianus consonat de Inslitutis Monachorum: « Haec est, inquit, impartientis beatior largitas quam accipientis pecunia, quae non de reconditis avaritiae thesauris impenditur, sed quae de fructibus operis proprii et pio sudore profertur ». — Ex quibus habetur, quod si quis cura paupertate et exercitio studii spirituahs, labori manuum intendens, se ipsum et aUos pascit, imitator effectus Apostoli Pauli, opus agit maioris supererogationis, quam qui ab aliis subsidia requirit et accipit. Et ideo perfectionis omnis amator Franciscus ad laborem manualem sectatores suos et flhos moderate ac prudenter inducit, dum ad hoc idoneos informat et excitat, quod « sic laborent, quod refugiant otium et spiritum non exstinguant ». Ad quod, quamquam sit perfectum et sanctum, universaU praecepto astringere noluit, pro eo quod hanc celsitudinem supererogantis perfectionis inflrmitas corporum cum tarditate ingeniorum in hominibus nostri temporis non admittit. Esto igitur, quod hoc modo beatius sit dare quam accipere, secundum imitationem Apostoli, non tamen propter hoc potest inferri, quod accipientes sint imperfecti, quia nec Apostoli a perfectione exciderunt in hoc, quod sustentabantur ab aliis, nec Christus imperfectionis magister fuit, qui perfectionis evangehcae doctores ab aliis sustentari ordinavit et hoc in se ipso per exemplum ostendit Unde Augustinus super il- lud Psalmi: Qui producit in montibus foenum: « Quare voluit egere Dominus, nisi ut daret montibus exemplum, ut parerent /bemm» ne contra p/ttviam sterilitatem redderent»? Haec Augustinus, per pluviam dans intelligi doctrinam, qua mentes erudiuntur, et per foenum temporalia, quibus corpora sustentantur.

33. Sane, ut omnis calumniandi materia cesset, intelligendum est, quod quamquam accipere comparatum ad dare de genere operis minus sit beatum alque perfectum; potest tamen ex superadiecta circumstantia esse beatius atque perfectius, videlicet cum quis accipit extremae paupertatis amore secundum sex conditiones superius expressas, in quibus simul iunctis integra consistit ipsius perfectio, non solum in abdicatione proprietatum, verum etiam in acceptione necessariorum, cum videlicet quis mendicat et accipit, ut a.cceplione penuriosa purgetur, verecunda humilietur, atlenuata restringatur et castificetur, grata concilietur ad proximum, condescensiva conflguretur ad Christum, fiduciali et alta sursum agatur in Deum; quod quidem excellentius est quam praebere alimenta pauperibus. Unde Hieronymus ad lulianura: « Exstruis monasteria, multus a te sanctorum numerus sustentatur; sed melius faceres, si et ipse sanctus inter sanctos viveres ». Et Bernardus in quadam epistola: « Volo, te araicum esse pauperura, raagis autem iraitatorera. Ille gradus est proficientiura, hic perfectorum ». Secundura haec igitur perfectius est cum Christo egere et eleemosynas

cum accipiente accipere, quam sit amicum esse pauperum et ipsos pauperes sustentare.

34. Quod ergo dicit Hieronymus ad Nepotianum, quod « nunquam pelentes debemus accipere », intelligendum est, quod loquitur Nepotiano clerico pro liis clericis, qui sufflcientem habebant victum de bonis Ecclesiae, qui etiam nondum conscenderant ad celsitudinem paupertatis extremae. Et his, cum habeant unde vivant, nec velint egere, turpe est accipere, turpius petere. Et quia huiusmodi personis nisi studii causa turpe est mendicare, ideo statutum fuit in Carthaginensi concilio, quod « clericus pauper victum et vestitum artiflciolo quareret». Et quia difflcile erat eos ad huiusmodi labores compellere; ideo statutum est, sicut patet de Consecratione, distinctione prima, quod nulla ecclesia dedicetur, nisi prius dotata fuerit, ob hoc videlicet, ut clerici in ea ministrantes habeant unde sustentari possint. Simul etiam et per nova iura introductum est, ut clerici sine titulis non debeant ordinari; quodsi ordinati fuerint, ab ordinatoribus sustententur. Quae quidera iura certum est nullatenus illos astringere, qui pro Christi nomine vivere devoverunt in extrema paupertate, concurrentibus in hoc ipsum auctoritate summi Pontificis et attestatione evangelicae verilatis.

35. Quahter autem verbum Augustini, quod dixit, Christum non petendo, sed praebendo indigentiam suscepisse, intelligi debeat; ipsemet aperit, cum subsequenter adiungit exempla de Christo et Zachaeo, Elia etvidua, dicens: « Cum quisque sanctuni suscipit, nonsuscepto, sed susceptori praestatur», quasi dicat, quod Dominus in exigenda annona non quaerebat proprium commodum, sed meritum alienum, non requirebat rfaiwm, sed fruclum, quo flebat, ut Christum suscipienli plus praestaretur ex merito, quani suscepto conferretur ex dono. Quod non solum habet veritatem in ipso capite, verum etiam pro membris ipsius, pauperibus scilicet, pro quibus benefactoribus eorum in Matthaeo mercedem repromittit, cum dicit: Quamdiu fecistis uni ex Ms fratribus meis minimis, mihi fecistis; et iteruni: Quicumque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli; amen dico vobis: Non perdet mercedem suam; ibi Glossa: « Minimi sunt qui nihil penitus habent in hoc mundo et iudices erunt cura Christo». Valde igitur sunt pauperes, qui nihil omnino habent in mundo et aquae frigidae calice indigent; sed nihilominus valde sunt divites, in quorum susceptione Christus se suscipi asserit, quibus etiam iudiciariam potestatem se coramunicaturum esse praedixit 10.

36. Uenique pessima cavillationum omnium ea esse dignoscitur, qua oppressor hic pauperum esse viros sanguinum criminatur, pro eo videlicet, quod « eleemosynas accipiunt, quibus sustentari deberent invalidi pauperes, qui operari non possunt; et ideo quodam modo homicidium perpelrant, dum eos eleemosynis ex pietate sibi debitis impie defraudant, cum Ecclesiasticus dicat: Panis egentium vita pauperis est, qu,i defraudat illum homo sanguinis est. Insuper et Christi Ecclesiam, ut dicit, onerant et multis periculis se exponunt, quae ex inopia procedunt, cum idem Ecclesiasticus '- dicat: Propter inopiam multi delique)-unt. Ex quibus et illud habet sequi, quod paupertatera huiusraodi proflteri sit irapiura, cura non habeat annexum raeritura, sed peccatura ». — Et hoc est quod flnaliter calumniator egentiura persuadere molitur, scilicet quod slatus huiusraodi pauperum tanquam perversus ab universali Ecclesia reprobetur, ut vere videatur illud Psalmi in eo esse completum: Persecutus est hominem inopem et mendicum et compunctum corde mortificare.

37. Dicamus igitur pro causa pauperum defensanda, quod huiusraodi evangelici viri, qui propriis facultatibus renuntiaverunt et saluti aniraarura intendunt, non sunt viri sanguinum, sed viri misericordiae, quorum iustitiae ohlivionem non acceperunt, quoniam ex abundante raisericordia temporalia bona Aut si non pasceret Zachaeus, indlgeret is qui de quinque palargiti sunt ad sustentanda corpora pauperum, et spiritualia bona continue largiuntur ad sustentationem animarum; et ideo digni sunt, ut ab Ecclesia sustententur, quia non gravant, sed aileviant multo amplius, quam illi qui ecclesiasticorum redituum ubertate pinguescunt, quos cum et plurimi eorum habere potuissent, multo magis pro Christo illis carere voluerunt. Hi ergo cuni eleemosynas petunt et accipiunt, nullum pauperem defmudanl, quin potius causas pauperum agunt, dum suis sacris exemplis et monitis impios homines ad opera pielatis inducunt nulli prorsus iniuriantur, quia hoc petunt et accipiunt, quod eis debetur.

38. Sustentatio enim corporalis debetur ipsis lege misericordiae lanquam pauperibus, et eo mamus, cunctis pauperibus, si tanta sit largitas, stipes esse porrigendas. Apostolus docet, faciendam quidem eleemosynam ad onmes, maxime autem ad domeslicos fidei, de quibus Salvator in EvangeUo loquebatur: Facite vobis amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula. Nunquid isti pauperes, inter quorum pannos et illuviem corporis flagrans libido dominatur, possunt habere aeterna tabernacula, qui nec praesentia possident nec futura? Non enim simpliciter pauperes, sed pauperes spiritu appellantur, de quibus scriptumest: Bealus, qui intelligit super egenum et pauperem. In vulgi pauperibus nequaquam intelligentia, sed eleemosyna opus est, in sanctis vero pauperibus beatitudo est intelligentiae, ut ei tribuas, qui erubescit accipere, et cum acceperit, dolet, metens carnalia et seminans spiritualia ». Hucusque Hieronymus.

39. Debetur etiam eis lege iustitiae tanquam praedicatoribus veritatis; quam quidem iustitiam exigere possunt, non iure fori sicut praelati, in quibus acceptio stipendiorum non est mendicitas, sed potestas; sed iure poli eam exigere possunt et debent per modum humilitatis, scilicet pro Christi amore gratis petendo, ut alii mereantur dando, et ipsi humilientur accipiendo; et sic sustententur, ut evangehzent, non evangelizent, ut comedant. Unde Bernardus ad Fratres de Monte Dei: « Cum dives esset, pauper pro nobis factus esl; et qui voluntariae paupertatis dedit praeceptum, ipse eiusdem in semetipso formam dignatus est deraonstrare. Ut enim sciant evangelici pauperes, quid eis faciendum sit; ipse eliam a fidelibus pasci voluit, nonnunquam et ab infidelibus, sed ut fideles faceret, vitae necessaria accipere non recusavit ». Constans est autem, quod non loquitur hic de praelatis, sed de pauperibus Religiosis, quos exemplo Christi dicit de eleemosynis debere sustentari, non quidem potestative requisitis, sed pie et humiliter postulatis.

40. Huiusmodi autem pauperes sustentare pro Christo non minoris est merili quam aedificare basilicas, ut dicit Hieronymus ad Demetriadem: « Alii aedificent ecclesias, vestiant parietes marmorum crustis; non reprehendo, non abnuo. Unusquisque in suo sensu abundet, meliusque est hoc facere quam repositis opibus incubare. Sed tibi aliud propositum est: Christum vestire in pauperibus, visitare in languentibus, pascere in esurientibus, suscipere in his qui tecto indigent, et maxime in domesticis fidei, virginum alere monasteria, servorum Dei et pauperum spiritu habere curam, qui diebus ac noctibus serviunt Dominotao; qui in terrapositi, imitantur Angelorum conversationem et nihil loquuntur, nisi quod ad laudes Dei pertinet, habentesque victum et vestitum, his gaudent divitiis; qui plus habere nolunt, si tamen servant propositum; alioquin, si amplius desiderant, his quae necessaria sunt, probantur indigni». — Ex his Hieronymi verbis colligitur, quod sustentare huiusmodi evangelicos pauperes opus est pietatis permaximae, ac per hoc ipsos persequendo caluniniari scelus est non parvae perfidiae. Non enim inopia voluntaria, ut hic dicit, est causa malorum et multiplicium criminum, sed, ut dicit Chrysostomus et supra habitum est, « infinitorum causa bonorum y>. Sicut enim 'adix omnium nialorum est cupiditas, quae est amor divitiarum; sic paupertas cunctorum est origo bonorum spirituahum, quae est contemptus alHuentiae et amor penuriarum. Non ergo inulti deliquerunt propter inopiani, quam dilexerunt, sed propter inopiam.

quam oderunt, vel certe, sicut Glossa dicit, verbum illud intelligitur non de inopia bonorum temporalium, sed spiritualium charismatum atque virtutum.

41. Haec idcirco diximus, non quia commendemus effrenatam mendicantium multitudinem, aut omnem mendicandi modum ut perfectum approbare velimus; sed eum dumtaxat, qui annexum habet studium sapientiae septiforme S vel laborem manualem cum professione et observantia evangelicae paupertatis et exercitatione perfectae virtutis. Quem quidem modum cum tota Christi vita et doctrina evangelica comprobet, si quis ipsius contrarium evangelizaverit, iuxta verbum Apostoli, anathema sit. Desinat igitur persecutor hic pauperum a malignis calumniis et verbis maledicis, nec Balaam transcendendo malitiam, illis maledicat, quibus Dominus benedixit, ne, benedictionem perdens caelitus repromissam, maledictionem promereatur aeternam. Quodsi cessare noluerit, verus pauper clamare non cesset: Adiiwa me, Domine Deus; Deus, salvum, me fac p'opter misericordiam tuam; et debinc media prosequens, in flne concludat: Confitebor Domino nimis in ore meo et in medio multorum laudabo eum; quia aslitit a dextris pauperis, ut salvam faceret a persequentibus animam meam. Amen.

EXPLICIT Apologia pauperum.

" Num. 23, 8: Quomodo maledicam cui non maledixit