Capitulum X

ab errore defenditur, et verum ius

1. Omnium malorum radicahs origo, cupiditas, cum humanae mentis arcem invaserit, tam dura tyrannide prerait, ut ad idolorum redigat servitutem et in bestialera transformet crudelitatem. Huius testimonium evidens esse constat ludae proditoris nequitiam, qui, cum loculos haberet, de quibus cupiditatis suae voracitatem famelicara mitigare valebat, raodicae tamen sibi repromissae pecuniae tanto est illectus amore, ut sitiret Salvatoris oraniura sanguinem et auctorera vitae venaretur ad raortem. Hac peste laborans et hic pauperum caluraniator tanquam ludae discipulus primo eis pacis osculum trihuif, ipsorum simuiatorie commendando pauperiem; dehinc letaliter percutit, dum locuhs carentiura pauperum professionem conatur arguere, non solum ut iraperfectam, verum etiam ut erroneara, simulatoriam et iniquara. Ex quibus non solum praelatorum, sed et clericorura et religiosorura possessiones habentiura nititur animos ad ipsorura odiura et exterrainiura concitare.

2. Primo igitur quasi osculum praebens, qmestionem sibi proponit: « Sed dices: Condemnasne eos qui loculos non habent, nec laborant »? Et postea subdit: « Non condemno, sed laudo, nec taraen habentibus praefero, quia non est discipulus super magistrum ». Et paulo post: « Etsi enira homo solus absque loculis possit vivere, tamen de congregatione, cui tanta corapetunt, credibile non est». Dehinc subdit: « Res publica sunt loculi Christi. Ergo si Christi membrum es, cum Christo loculos habes ». Haec enim sunt verba ipsius, in quibus more ludae primo deosculaiur, cum loculis carentes laudare se In hoc igitur finis sit huius tertiae responsionis, quamquam non sit eius cui respondemus, partialis intercisio libri. Quia enim ex nunc ad ordinem spiritualera impugnandum se praeparat novamque aggreditur pugnam, novae responsionis cum adiutorio Christi assuraemus armaturam. possessionis ecclesiasticae declaralur. ae per hoc demonstrat, quod loculis carere non sit perfectum, sed imperfectum, quia non est discipulus super magistrum.

3. Certum autera est, quod nulhis vir prudens abrenuntiat locuhs, nisi ut Christo conflguretur perfectius; oranis igitur laus secundum hoc dogma perversum est errore deceptus. — Amplius, si non est credibile, quod congregatio ahqua sine loculis vivat, ul dicit; aut asserit iioc incredibile, quia difficile, aut quia impossibile. Si quia difficile, tunc pari ratione non est credibile, quod aliqua congregatio sancte vivat et caste. Si quia impossibile; sed omnis congregatio impossibile profitens et se ad impossibile ligans est superstitiosa et fatua, ac per hoc reprobanda, quia erronea. Igitur loculos non habentes secundum huiusmodi dogmatis assertionem non sunt digni laude, sed reprobatione. — Insuper, si, quicuraque membrum Christi est, cura Christo loculos habet, ut asserit; a destruciione consequentis qui loculos non habet non est merabrum sti. Ex quo etiam sequitur, quod omnes pauperes nihil habentes et prorsus omnia rehnquentes alieni sunt ab unitate corporis mystici, tanquam si is qui habere pecuniara noluerit, gratiam Christi habere non possit, ac per hoc beatior fuerit ludas, qui loculos habuit, quam Petrus, qui dixit: Argentum et aurum non est mihi; cum etiam secundum hanc profanara sententiam ipse Dominus Lesus non nisi in loculis inveniat locura, qui tamen per Isaiara prophetara locum suae requietionis asserit super pauperculum et contritum.

4. Ecce, qualis pauperum coUaudator, qui etiam, ut sui pectoris virus abundantius evomat, eosdem nititur de haeresi duphci in consequentibus

reddere, cum subiungit, allegans auctoritatem Augustini de Haeresibus et etiam contra Faustnni, quod « quaedam est haeresis nudis pedibus ambulantium, non quia propter corporis afflictionem sic ambulant, sed quia divina testimonia taliter intelligunt; sic et Manichaei iudicantur haeretici, non quia pecunias aut loculos non habeant, sed quia testimonia divina ad hoc referre nitnntur». — Haec verba ipsius, in quibus foveam erroris aperit, quam non claudit. Nam ex his manileste relinquit, quia, si qui nudis pedibus incedunt et loculis carent, si ad hoc divina testimonia referunt, in duplicem haeresim incidunt, scilicet nudis pedibus arabulantium et Manichaeornm. Constat autem, quod huiusmodi pauperes ideo nudis pedibus incedunt et loculis carent, ut illud Evangelii verbum ad litteram impleant, quod Dominus dixit Apostolis, ut non ferrent aes in zonis nec calceamenta in pedibus. Igitur secundum assertionem huiusmodi dogmatis impii in duplicem haeresim sunt prolapsi. — Quod si verum est, per omnem modum apostolica erravit Ecclesia, quae statum talium approbavit et auctores huiusmodi haeresum catalogo Sanctorum ascripsit. Erraverunt nihilominus Ambrosius, Augustinus, Hieronymus, Chr'- sostomus, Beda, Rabanus et Bernardus, qui omnes affirmant, quod documentum Christi ad Apostolos de non ferenda pecunia sit intelligendum ad litteram, sicut manifestum est ex praeallegatis auctoritatibus ipsorum in praecedentis responsionis particula prima. Quod quia profanum est sentire de Sanctis, necesse habet hic impostor errorum ad piam redire intelligentiam veritatis, si iusta non vult feriri sententia damnationis.

0. Attendat igitur insensatus et perfldus, quod divina testimonia dupliciter his possunt aptari, per modum videlicet consilii, vel per modum praecepti. Si quis igitur ad nuditatem pedum et carentiam loculorum sic divina coaptat eloquia, ut ea per Scripturam astruat esse praecepta et necessaria ad salutem, tanquam nullus salvari possit, nisi pedibus nudis incedat et loculis careat; dupliciter errat. Si quis vero ad hoc aptare nititur divina testimonia tanquam sint consuUa et supererogatoria et ad salutem expejientia; non est censendus haereticus, sed verus Christi discipulus, non Manichaeus, sed verus quinto libro contra Faustum. Nam praemittens verba Fausti, in quibus se gloriatur Evangelium accipere, quia argentum et aurum reiecit et aes in zonis habere destitit, et cetera his similia®; postmodum respondet hoc ordine, primo ipsum ofetendens hypocritam et mendacem et tandem haereticum, in hoc vised Manichaei nequaquam. Ait enim sic: « Quam multi in nostra communione veraciter faciunt sublimia illa praecepta, de quorum specie fallitis imperitos » I Et assignatis paulo post differentiis in Ecclesia, subdit: « Neque enim illi soli, qui, ut sint perfecti, vendunt et dimittunt omnia sua et sequuntur Dominum, pertinent ad regnum caelorum; sed huic militiae christianae propter quoddam commercium caritatis subiungitur etiam quaedam stipendiaria multitudo, cui dicetur in fine: Esurivi, el dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere. Alioquin damnandi erunt illi quorum domos tam diligenti et sollicita cura componit Apostolus monens, mulieres subditas esse viris suis, viros diligere uxores, filios obtemperare parentibus. Sed absit, ut istos a mandatis evangelicis alienos et a vita aeterna separandos iudicet, quia, ubi Dominus ait: Si quis non tulerit crucem suam et secutus me fuerit, non potest meus esse discipulus, exhortans firmiores ad perfectionem, ibi statim et istos consolatus est, dicens: Qui recipit iustum in noniine iusti mercedem iusti accipiet. Quid autem fallitis auditores vestros, qui cum suis uxoribus et filiis et familiis et domibus et agris vobis serviunt, si, quisquis omnia ista non dimiserit, non accipit Evangelium? Sed quia eis non resurreclionem, sed revolutionem ad istam niortalitatem pi-omittitis, ut vita electorum vestrorum vivant tam vana et inepta et sacrilega, qua et vos vivitis, quando valde laudamini; merito eos a mandatis evangelicis alienatis ». Haec Augustinus. In quibus aperte demonstrat, quod aliqua

Evangelii documenta perfectis conveniunt, sine quorum observantia imperfecti salvari possunt, et quod sententia Manichaeorum fuit, ad haec omnes indifferenter astringi. Non igitur dicit, Faustum errasse, quia diceret, haec intelligenda ad litteram, sed quia discernere noluit inter consilia et praecepta.

6. Per hunc etiam modum, quod testimonium illud de uon porlandis calceamentis sit ad litteram jjj.g][iggjj(jm multiplici patet attestatione Doctorum. N?m sacer Ambrosius in libro de Fuga saeculi sic ait: « Lesus discipulos sine calceamentis et pecunia misit, ne secum terrena portarent ». — Hieronymus etiam, ad Eustochium scribens, ait: « Moyses et Lesus Nave nudis in terra pedibus iubentur incedere, et discipuh sine calceamentorum onere el vinculis pellium nudi ad praedicationem Evangelii destinantur, et milites, vestimentis Iesu forte divisis, caligas non habebant, quas toUerent. Nec enim habere poterat Dominus quod prohibuerat in servis ». In nis ostendit Hieronymus, quod non solura discipuU, sed etiam ipse Christus nudis pedibus incessit, et quod ad Utteram debet intelligi. Idem quoque ad Agerucliiams de Monogamia: « Discipuli toto orbe peregrini non aes in zona, non virgam in manu, non caligas habuerc in pedibus ». — loannes Chrysostomus ultima homilia super Matthaeum: « Apostoh una tunica induti et discalceati circumierunt et omnes superaverunt ». Idem quoque homilia trigesima secunda: « Dixit Christus Apostolis: Nunquid aliquid defuit vobis, quando misi vos nudos et discalceatos »? — Eusebius etiam Ecclesiasticae Historiae libro sexto in laudem Origenis pro eo tempore, quo catholicus erat, sic ait: <c Ante omnia vero praecepta evangelica et voces Salvatoris summo amore et studio implendas esse censebat, quibus praecipitur, duas tunicas non habendum neque calceamentis utendum neque de crastino cogitandum »; et paulo post: « Denique et per multos annos traditur absque omni calceamento nudis incessisse vestigiis ». — Ex quibus et ante dictis luce clarius constat, quod Christus nudis pedibus incessit, et Apostoli ad mandatum ipsius.

7. Quodsi quem forte movet verbum Baptistae dicentis: Cuius non sum dignus solvere corrigiam calceamenti, consideret textum et Glossas. Nam nes ibi verbis myslicis et parabohcis utitur, Christum dicit habere in mahu ventilabrum et securim; propterea, sicut per haec intelligi dat districtionem futuri exarainis, sic per calceamenti corrigiam mysteriura incarnationis. Unde Glossa: « Calceamentum, incarnationis mysterium; corrigia, mysterii ligatura. Non ergo valet loannes corrigiam calceamenti solvere, quia mysterium incarnationis non sufficit explicare ». Et aha Glossa: « Non sum dignus corrigiam calceamenti solvere, id est, nomen Sponsi raihi non usurpo ». Est ergo verbum praefatum tanquam mysticura spiritualiter intelligendum. dat, quod conditionalis est huiuscemodi serrao, quo quis de eo quera vult excellentem ostendere, dicit, quod non sit dignus eum discalceare, etiam si calceamentis non utatur, quia hoc intelligitur, si uteretur. — Verum si quis urgeat quod Angelus dixit ad Petrum: Calcea te caligas tuas, ac per hoc, quod Petrus non fuerit discalceatus, nec Aposloh ahi; audiat Bedam super hunc locum in originali dicentem: « Pro caligulis vel caligis, ut quidam habent, Graecus habet sandalia; hoc enim genus calcearaentorum legitur in Evangelio Apostolis fuisse permissum ». Haec Beda. Cui etiam consonat et Papias grammaticus dicens: « Caligae vel caligulae, id est sandalia, dicta sunt a catio pedura, vel quasi a coUigando, quia ad pedes ligantur ».

8. Porro, si quis sensu carnis inflatus asserat, non esse convemens, Dominum ad htterara radixisse ApostoUs nuditatem pedum, tanquam vile ahquid et borum posita esl. Cfr. Beda In hos locos, qui ipsos de distriapostolicae dignilati dissonum et a tramite discretio- 6 nis alienum; intelligat, quod multiplex est ratio huius informationis. Prima est ad indicium paupertatis extremae; unde in Luca: Quando misi vos sine saeculo et pera et calceanientis, nunquid aliquid defuit vobis? Quod pertractans Chrysostomus homilia super Malthaeum trigesima secunda ait: « Fortasse dicet aliquis: quoniam aUa Christi praecepta rationem quidem habebant, non habere autem peram in via neque calceamenta neque duas tunicas, qua de causa iussit»? Et respondet: « In omnem indigentiam exercitare eos volens, qui et superius nec de supervenienli die sollicitos esse concessit ». — Secundo vero hoc persuasit ad incitamentum humilitatis poenitentiae, secundum illud secundi Regum: Porro David ascendebat clivum olivarum, scandens et flens operto capite et nudis pedibus incedens; in quo rex ille nobilis, totius poenitentiae et humilitatisexemplar, vere poenitentibus praebebatexemplum. Cui etiam consuetudo ecclesiastica consonat, quae ad iram Dei placandam in processionibus pedes nudat. — Tertio, ad teslimonium obedientiae promptae. Unde super illud Isaiae: Sicut ambulavit servus meus Isaias nudus et discalceatus; Glossa: «Ecce, obedientia. Iste de regio semine fuit, et tamen per civitatem lerusalem nudus pedes incessit ». — Quarto, ad exercitium- vitae austerae. Unde super illud Matthaei: Neque calceamenta in pedibus; Glossa: « Etiam Plato dicit, duas corporis summitates non esse velandas, nec assuetam fieri debere mollitiem capitis et pedum. Cum enim haec habuerint firmitatem, cetera robustiora sunt ». — Quinto, in signum elongationis ab omni carnalitate. Unde super illud Exodi: Solve calceamentum de pedibus tuis etc.; Glossa: « Quia nullus Deo assistere vel Deum videre potest, nisi cuncta desideria carnalia deponat ». — Sexto, ad perfectae virtutis insigne. Unde Gregorius Nazianzenus in laudem Religiosorum quorundam sui temporis, post ipsorum dispersionem lugens et flens: « Desiderabara, inquit, et intentis ac pendentibus oculis requirebam, videre cupiens sanctum illum psallentem chorum laudem et gloriam offerentium Deo, qui in lege Domini meditantur die ac nocte, qui ad exemplum et commonitionem melioris vitae omnibus vivunt, legis Dei atque Evangelii Christi taciti praedicatores; in quibus ipse quoque habitus praefert virtutis insignia, hirsutum caput incultis et horrentibus comis, pedes nudi et apostolicis similes, indumenti vilitas arrogantiam saeculi superbiamque condemnans, zona ipso suo neglectu pretiosior, parum quid cohibens vestimenti ». — Ne igitur nuditas pedum, quae de se afiflictiva et despicabilis est, tanquam inutilis et erronea detestabilis habita, tollatur de medio; idcirco in medium has Patrum auctoritates adduximus, non quia calceamenta reprobanda censeamus, nec quia calceatos de imperfectione notemus, cum et calceatorum et discalceatorum habitus et loculos habentium et non habentium professiones considerationibus et causis diversis Domino placeant et multiformi quadam varietate sponsam Christi circumdatam, decoram, perfectam et admirabilem reddant.

9. Frustra igitur ad conturaeliam nil habentium pauperum, quos supra de haeresi ac simulatione notaverat, sanctam matrem Ecclesiam vanis et falsis quibusdam laudibus, quasi mendacio suo indigeat, a vitio simulationis excusat, cum subsequenter annectit: <t Sancta vero mater Ecclesia supra montem po,sita haec se non habere non simulat, non quia harum rerum dominium habeat, sed pro capite suo kgatione fungens, eas fldelissime dispensat». Haec verba ipsius, in quibus duo simul contraria implicat, cum dicit, quod « Ecclesia haec se non habere non simulat », et postea subdit, quod « nequaquam horum dominium habeat ». Si enim ostendit Ecclesia, se habere et sine simulatione, veraciter igitur habet veroque possidet iure, ac per hoc rerum dominium sibi veraciter vindicat. Qualiter igitur dicit: « Non

quia rerum dominium habeat, sed quia dispeusat »? Non enim dicimur veraciter habere quae dispensamus tanquam aliena, sed quae possidemus tanquam nostro iure mancipata. Porro, si Ecclesia se ostendit res temporales habere, et tamen non Iiabet; contraria Manichaeis simulatione laborat, dum illi simulant, se 11011 habere quod habent, haec autem simulat, se habere in specie quae tameo non habet in veritate. Si autem Ecclesia non habere se asserit nec etiam secundum veritatem habet aliquid, ut dicit; non habere igitur temporalia bona, ac per hoc nec etiam loculos, sanctae matri Ecclesiae veraciter competit. Ut quid igitur non habentes loculos et se non habere profltentes ut simulatores et haereticos criminatur et damnat? Si vero, ut diximus, et vere habet et veraciter habere se asserit; falso igitur bonorum Ecclesiae dominium ab Ecclesia toUit el sibimet etiam contradicit.

10. Amplius, si rerum dominium non competit sanctae Ecclesiae, ut dicit; quicumque rei alicuius jQjjj,jyQ habent exclusi sunt ab ecclesiastica unitate; quod absque dubio spectat ad impielatem Manichaeorum, sicut evidenter apparet per allegatam superius auctoritatem Augustini quinto hbro contra Faustum. Dum igitur Christi pauperibus Manichaeorum impietatem impingit, in eam quam fecit foveam inciclit et in lacum demergitur, quem efifodit. — Quodsi dicat, se non intelligere de universali Ecclesia, sed particulari, utpote ecclesia clericorum; adhuc false et impie sentit, dum omnes clericos habentes proprium ab Ecclesiae unitate secludit. Nequaquam igitur asseri potest, Ecclesiam temporalia huiusmodi universaliter non habere, nec eius contrarium, scilicet universahter habere, cum quidam, salva veritate Evangelii et stalu salutis, veraciter habeant sicut propria, quidam sicut commuma, quidam etiam utrisque careant, secundum quandam perfectionis evangelicae formam superius iam expressam.

11. Verum quidem est, quod decimae et oblatio- Domino debentur et iure divino depulantur Ecclesiae; verum eliam nihilominus est, quod possessiones immobiles, ut agri, villae, castra, civitates et comitatus, non tantum iure divino, sed etiam humano in possessionem transeunt ecclesiarum. Quod quamquam prudentibus omnibus iurisque peritis luce clarius constet, tamen ad imperiti et procacis hominis refellendam proterviam sacris Canonibus ostendendum est. Nam Causa duodeciraa, quaestione secunda ex Concilio Aurelianensi: « Si quis de clericis documenta, quibus possessio Ecclesiae flrma tenetur, aut supprimere aut negare praesumserit, quidquid pro absentia documentorum damni Ecclesiae datura est, de propriis facultatibus reddat ». Item, paulo post Gregorius quaestione eadem: « Sicut Ecclesia proprias res amittere non debet, ita eam rapacitatis ardore alienas invadere non oportet ». Amplius, quaestione eadem, ex Concilio Agathensi: « Si servos Ecclesiae libertate episcopus donaverit, ea quae in manuraissione data iUis fuerant, perpetua flrmitate tenebunt ». Haec canon. Habet igitur Ecclesia servos; sed ubi vera servitus, ibi verum dominium: si igitur Ecclesia habere potest servos originarios et ascriptitios, veram concluditur habere proprietatem veramque possessionem.

12. Insuper, quod distinctis ecclesiis distincta dominia competant, aperte probatur per iura. Nam Causa decima sexta, quaestione quinta Nicolaus Papa: « Si quis episcoporum in alienae civitalis territorio pro quacumque suorum opportunitate ecclesiam aedificare disponit, non praesumat dedicationem facere, quae ilhus est, in cuius territorio ecclesia surget». Item, Causa eadem, quaestione terlia Gelasius: « Ulud annecti placuit, ut si, quod absit, facultales ecclesiae nec non dioeceses ab aliquilsus possidentur episcopis, iure sibi vindicent, quod lex tricennalis conclusit, quia et filiorum nostrorum principum ita mandavit auctoritas». Amplius, quaestione eadem, Inler inemoratos, ubi dirimitur quaestio limitum, ait Innocentius: « Si limes legitimus eandem basilicam non concludit, et tamen longi temporis probatur obiecta praescriptio; appellatio praesentis episcopi non valebit, quoniam illi tricennalis obiectio ponit silentium. Hoc etiam saecularium edicla principum praecipiunt, et praesulum Romanorum decrevit auctoritas ». Haec canon. In quibus non solum astruitur, quod ecclesiae verum dominium habeant atque distinctum, quia mutuo inter se praescribunt, verum etiam, quod id habeant secundura ius divinum pariter et humanum, pro eo bus placuit cuslodiri, cum boc quod eis manumissor in libertaquod praescriptio, sicut ex praeallegato canone patet, ab edicto principum trahit originem, approbato nihilominus per sunimi Pontificis auctoritatem. Hoc autem declaratur patentius Causa undecima, quaestione prima ex verbis Ambrosii contra Auxentium: « Si tributum imperator petit, non negamus, agri Ecclesiae solvant tributum ». Sed qui ad tributum Caesaris tenetur ratione praediorum, praedia ilia non tam divino iure possidet quam humano, Salvatore teste, qui ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, el quae sunt Dei Deo. Amplius, distinctione octava ex verbis.ugustini super loanaem: « Quo iure defendis vilias Ecclesiae, divino an humanof Divinum ius in divinis Scripturis habetur, humamim in legibus regum. Unde quisquis possidet quod possidet, nonne iure humano? Nam iure divino Domini est terra et plenitudo eius ». Haec Augustinus. Idem quoque homilia sexta super loannem: « Noli dicere: Quid mihi et regi? Quid ergo tibi et possessioni? Per iura enim regura possidentur possessiones. Dixisti: Quid mihi et regi? Noli dicere possessiones tuas, quia ipsa iura humana renuntiasti, quibus possidentur possessiones ». — Quid his clarius dici potesl ad oslendendum, quod Ecclesia temporalia bona veraciter possidet iure divino pariter et humano?

13. Verum, quia sacri Canones asserunt, quod ea quae offeruntur ecclesiis, Domino consecranlur, et quod eorum dominium non debent sibi ministri earum proprietate damnabili vindicare, et quod bona huiusraodi magis sunt caelestia quam mundana, magis coramunia quam privata; ideo, ut omnis contradictionis et dubietatis caligo toUatur de raedio, intelligendum est, quod quadruplex est temporalium rerum communitas, ex quadruplici iure manans. — Prima namque communitas est, quae manat ex iure necessilalis naturae, qua fit, ut omnis res ad naturae sustentationem idonea, quantumcumque sil alicui personae appropriata, illius fiat, qui ea indiget necessitate exlrema. Et huic communitati renuntiare non esl possibile, pro eo quod manat ex iure naturaliter inserto homini, quia Dei est imago el creatura dignissima, propter quam sunt omnia mundana creata.

14. Secunda communitas est, quae manat ex iure caritatis fraternae, qua flt, ut omnia sint iustorum, et comraunione quadam caritatis quae sunt propria singulorum fiant universorum communia, secundum illud Apostoli ad Corinthios: Omnia vestra suiU. De qua Augustinus super loannem homilia sexta, loquens contra haereticos DonaUstas: « Veniant, inquit, ad catholicam Ecclesiam et nobiscum habe;mt non solum terram, sed eum qui fecit caelum et terram ». Et huic coramunitati renuntiare est omnino illicitum, quia manat ex iure divinitus infuso, per quod est unitas in columba, id est in universali Ecclesia, a qua quidera unitate ac communione nullus potest discedere, servata divina lege, quae tota completur in caritate.

15. Tertia est communitas, quae manat ex iure civililatis mundanae, qua fit, ut unius imperii, regni vel civitatis una fiat respublica, vel unius societatis, ut mercatorum vel pugnatorum, commune fiat lucrum vel damnum, vel unius indivisae familiae una sit communis hereditas. Et huic coramunitati renuntiare est de perfectionis evangelicae necessitate, quia talis communitas personalem includit proprietatem, quae manat ex iure huraanitus instituto, cui etiani annexa sunt quae occasionaliter inducunt difficullatem ad bonum et pronitatem ad malum, ac per hoc perfectioni evangelicae adversantur. Et ideo animae sanctae huiusraodi suadetur diraissio, ut in Psalmo dicitur: Audi,/ilia, et vicle et inclina aurem tuam et obliviscere populum tuum et domum palris tui.

16. Quarta communitas est, quae manat ex iure dolationis eccksiae, qua flt, ut omnia bona, quae conferuntur ecclesiis, Domino dedicentur ad communem sustentationem ministrorum suorura et pauperura. Et haec comraunitas est in omnibus ecclesiis collegiatis habentibus possessiones. Et huic coramunitati renuntiare non est perfectioni necessarium, quia teneri potest salva perfectione, sicut apparet in praelafis et Religiosis perfectis et sanctis; quia talis communitas ex iure manat divinitus ordinato, ut de altari vivat qui altari deservit, et illis sint omnia

communia, quibus est cor unuin et anima una, unus pater spiritualis et una norma vivendi. Huic tamen communitati rmuntiare non est perfectioni contrarium, quin potius facit ad perfectionis evangelicae cumulum, pro eo videlicet, quod talis communitas, quamquam manet ex iure divino, manat etiam ex humano, et quia non solum est spiritualis, verura etiam temporalis, et quia, licet in ea excludatur personalis proprietas, includilur tamen proprietas collegialis, cuius etiam quaelibet persona de collegio particeps esse dignoscitur non solum quantum ad usum, verum etiam quantum ad dominium, dum unusquisque ipso iure actionem habet ad res ecclesiae suae recuperandas et exceptionem ad defendendas; quod vere declarat, dominii rerum ipsarum agentem vel excipientem aliqualiter esse participem.

17. Quoniam igitur valde difQcile est, omnibus communitate esse contentura: ideo utruraque perfeclum non secundum humanam traditionem, ut pauperum adversarius asserit, sed secundura ius divinitus institutum, maxime si hoc comitetur castitatis votum cura propriae voluntatis abnegatione. — Si quis vero pro sola abdicatione raundialium facultatum cum retentione quantalibet ecclesiasticorum redituum clericos asserat esse perfectos, eos vero solos imperfeclos et claudos, qui quantumcumque exiliter de patrimonio vivunt — sicut hic caluraniator pauperum dogmatizat — ecclesiasticae perfectioni non raodicum derogat. Quis enim quantumcumque parum intelligens non advertat, hoc esse insanura dicere, quod ahquis clericus de patriraonio victitans, vix habens victum et vestitum, sit imperfectus et claudus, qui autem quantoscumque reditus habet ecclesiae, si paternis bonis renuntiet, sit 7-ectus atque perfectus? Quis unquara ita cupidus, ita carnahs, quis ita claudus raentalibus pedibus, qui non libenter statum hunc mutaret in illum? Nunquid talis est evangelicae veritatis perfectio, quam velut sublimem et ar-