Pars 13
Vincentius Bellovacensis Episcopus ex Ord. Praedicatorum, vixit tempore innocentii quarti Pontificis. Scripsit opera laboriosissima, ac praesertim quatuor specula, Doctrinale, Historiale, Naturale, et Morale.
Doctrinale speculum continet lib. xvn. Tractat de omnibus scientiis a Grammatica usque ad theologiam.
Historiale speculum tradit historias ab initio mundi usque ad annum Domini 1244, sed continuavit aliquis alius usque ad annum Domini 1494.
Naturale speculum continet libros xxxii. et tractat de rebus omnibus, herbis, avibus, etc., et in ultimo libro de locis, et temporibus: et sua tempora dicit fuisse anno Dom. 1250.
Morale speculum continet libros tres, divisos in partes, et distinctiones, et tractat de passionibus animi, de legibus, de gratia, de vitiis et virtutibus copiosissime. Obiit autem anno Dom. 1256. teste Antonio Senensi in bibliotheca Ordinis Praedicatorum, qui Vaseum testem adducit.
De speculo morali, vide infra, ubi de S. Thomae scriptis disserimus.
De Henrico Card. Episcopo Hostiensi. 1261.
Henricus natione Gallus hortatu Alexandri Papae quarti scripsit in Epistolas decretales accuratam expositionem. Scripsit celebrem summam multa eruditione canonica plenam. Hic ab Urbano Papa quarto Card. Episcopus Hostiensis creatus, vixit usque ad annum Dom. 1281.
Guido Grossus, patria Narbonensis, qui postea fuit Clemens Papa quartus: dum in minoribus esset, scripsit plurima ad jus civile pertinentia, cujus juris consultissimus erat. Scripsit etiam in primum et secundum Decretalium. Obiit anno Dom. 1268, pie et sancte, ut semper vixerat.
Robertus Sorbona tempore Sancti Ludovici Regis Francorum, vir multse doctrinae et pietatis, quique collegium Sorbonaetoto orbe celeberrimum Parisiis instituisse dicitur: scripsit opuscula nonnulla, ut de conscientia} de confessione, de itinere ad Paradisum: quae exstant tomo quinto bibliothecae sanctorum Patrum editionis secundae.
Albertus ob sapientiam singularem cognomento Magnus, natione Suevus, professione religiosus, Ordinis S. Dominici, dignitate Episcopus Ratisponensis, ad quam dignitatem ab Urbano quarto Pontifice assumptus fuit: scripsit plurima opera tum philosophica, tum theologica, ac omissis philosophicis, exstat Summa theologiae, sed imperfecta.
Commentaria in libros sententiarum. Commentaria in xn. Prophetas minores, Commentaria in quatuor Evangelia.
De quatuor coaevis liber unus.
De virtutibus liber unus.
De adhaerendo Deo liber unus.
Compendium Theologicae veritatis lib. vn. Enchiridion de veris perfectisque virtutibus.
Multo plura tribuuntur Alberto a venerabili Patre, F. Antonio Senensi in bibliotheca Praedicatorum, et aliis, quae an exstant, ignoro. Obiit autem Magnus Albertus anno Dom. 1280.
Observatio.
Inscribuntur libro duo, unus de mirabilibus, et alter de secretis mulierum. Magno Alberto. Sed uterque liber indignus est, qui tanto viro tribuatur: nam superstitiosa quaedam continent, et multa vana.
Thomas Cantapratensis, quem alii Gulielmum, alii Henricum appellarunt; fuit natione Brabantinus, professione religiosus S. Dominici, dignitate Episcopus suffraganeus Archiepiscopi Cameracensis, et auditor Alberti Magni, ut ipse in opere suo testatur, libro secundo cap. ultimo num. 50., condiscipulus S. Thomae Aquinatis, quem nobilem adolescentem vocat lib. I. cap. 20. num. 10. Scripsit utilissimum opus de proprietatibus apum duobus libris comprehensum, in quo sub figura apum multa scribit de officio Praelatorum, et subditorum: et miracula, atque exempla sui temporis vere fideliterque describit. Editum est hoc opus Duaci anno 1597, cum annotationibus, et vita auctoris.
Scripsit praeterea idem auctor vitam B. Christinae mirabilis, quae exstat apud Surium, mense Junio, die vicesimo tertio, et vitam Sanctae Ludgardis,quae exstat apudeumdera mense eodem, die sexto decimo: et addidit unum librum ad vitam sanctae Mariae de OEgnies. Scripsit autem magno labore et longo tempore librum de natura rerum, cujus ipse meminit in praefatione libri de proprietatibus apum. Sed hoc opus tam laboriosum non videtur exstare. Dicitur denique hic idem auctor in gratiam Sancti Thomae vertisse Aristotelem e Graeco idiomate in Latinum, de qua re consulat lector vitam hujus auctoris praepositam libris de proprietatibus apum.
Sanctus Thomas Aquinas, natione Italus, patria Neapolitanus, professione religiosus, ordinis Praedicatorum, illustris genere, sed illustrior sanctitate et sapientia: natus est anno Domini 1224. et obiit anno 1234. quo anno obiit etiam sanctus Bonaventura, ejus amicissimus, sed hic mense Martio, ille mense Julio.
Ejus opera (ut sanctus Hieronymus de sancto Cypriano scripsit) sole sunt clariora, ut supervacaneum videatur eorum indicem texere. Describam eorum indicem ex Romana editione, quae jussu Pii quinti Pontificis maximi confecta censetur omnium optima. Tomi sunt septemdecim.
Primus tomus continet vitam B. ThomEe et Commentaria in libros Perihermenias, et Posteriorum analyticorum.
Secundus tomus continet Commentaria in libros octo Physicorum, in lib. iv, de coelo, et mundo, et in lib. n de generatione.
Tertius tomus continet commentaria in lib. iv. Meteororum, in lib. de anima, et in parva naturalia.
Quartus tomus continet commentaria in lib. xii. Metaphysicorum. Tractatum de ente, et essentia, cum commentariis Card* Cajetani: et, expositionem in librum de causis.
Quintus tomus continet commentaria in libros x. Ethicorum, et in libros vm. Polyticorum.
Sextus tomus continet commentaria in primum et secundum sententiarum.
Septimus tomus continet commentaria in tertium et quartum sententiarum.
Octavus tomus continet quaestiones disputatas, et quodlibeta.
Nonus tomus continet summam contra
gentiles cura commentariis Francisci Ferrariensis.
Decimus tomus continet primam partem summae Theologiae cum Commentariis Card. Cajetani, et expositionem S. Dionysii de divinis hominibus.
Undecimus tomus continet primam secundae, et secundam secundae cum commentariis Card. Cajetani.
Duodecimus tomus continet tertiam partem cum Commentariis Card. Cajetani.
Tertius decimus tomus continet commentarium in Job: in primam quinquagenam Psalmorum, in Cantica canticorum, in Isaiam, in Hieremiam, et Threnos.
Quartus decimus tomus continet commentaria in Matthaeum, et in Joannem.
Quintus decimus tomus continet auream catenam ex Patribus contextam in quatuor Evangelia.
Sextus decimus tomus continet Commentaria in omnes epistolas Sancti Pauli, et sermones de tempore, et de sanctis.
Septimus decimus tomus continet septuaginta tria opuscula, et scriptum (secundum in quatuor libros sententiarum, ad Anibaldum Cardinalem.
Observatio prima in opera Sancti Thomae.
Praeter libros in editione Romana numeratos feruntur sub nomine Sancti Thomae commentaria in Genesim, et in libros Macchabaeorum, et in septem epistolas canonicas. Sed commentarium in Genesim a Sancto Antonino tertia parte summae historialis tit. xvm. cap. 10. rejicitur, ut spurium. Scribit quidem Antonius Senensis in bibliotheca ordinis Praedicatorum a Sancto Antonino rejici commentarium in Genesim, quod tunc exstabat: non illud, quod nuper inventum et editum est. Sed cum ego commentarium neutrum viderim, non possum de hac re ferre judicium. De commentario in libros Macchabaeorum Lutetiae excuso, non habeo quod dicam, quia commentarium illud non vidi. Commentaria vero in epistolas canonicas videntur mihi erudita, et digna ingenio Sancti Thomae, praesertim cum in iis cernatur stylus, et modus procedendi Sancti Thomae, neque obstat, quod in editione Romana hoc opus non recenseatur. Siquidem eo tempore hoc opus nusquam inveniebatur, et primum in lucem prodiit Antwerpiae anno 1592.
Observatio secunda.
Ex opusculis, quae Sancto Thomae tribuuntur, aliqua sunt, quae non est certum esse germana ejus opera; quae quia in editione Romana notata sunt diversitate characteris, de illis nihil dicam. In aliis unum est, quod inscribitur de regimine Principum ad regem Cypri: quod mihi multis de causis suspectum semper fuit, primum quia lib. m. cap. 20. scribit auctor hujus operis suo tempore accidisse, ut Adolphus imperator Rodulpho et Albertus Adolpho succederet. Et Sanctus Thomas obiit anno 1274. Adolphus autem Rodulpho successit anno 1292. et Albertus Adolpho anno 1299. Posset quidem fieri, ut ista verba ex margine annotata ab aliquo posteriore in textum irrepserint: sed oratio continuata non videtur admittere istam responsionem. Deinde lib. m. cap. 10. non semel vocat iste auctor summum Pontificem Christi successorem, quod improprie dictum esse nemo nescit, qui Christum Pontificem aeternum esse novit, cui nemo succedit, sed omnes ministrant: at Sanctus Thomas ica improprie loqui non solet. Praeterea iste auctor stylum habet a stylo Sancti Thomae valde diversum: hic enim presse et breviter scribit, et multa paucis complectitur; ille contra verbis abundat, et pauca multis explicat. Adde, quod hic auctor non pauca levia profert, de nominibus magistratuum lib. ni. cap. 22. et lib. iv. cap. 26., quae sancto Thomae nunquam excidissent, quae causae fortasse fuerunt, ut in editione Lovaniensi anni 1302. libri isti de regimine principum inter opuscula Sancti Thomae adscripta non inveniantur. Adde ultimo, cum Sanctus Thomas scripserit septem libros de eruditione prin cipum, plane utilissimos, qui habentur inter opuscula Romae edita, non videbatur necessarium, ut scriberet etiam de regimine principum.
Observatio tertia.
Mirum est valde, quod magna pars primae secundae, et secundae secundae inveniantur iisdem verbis in primo, et tertio libro speculi moralis Yincentii Bellovacensis, et quidem non videtur Yincentius potuisse speculum suum morale conficere ex doctrina et verbis Sancti Thoma.1, cum ipse obierit anno Domini 1236. ut testatur Antonius Senensis ex Yasaeo, in bibliotheca Patrum
Praedicatorum: et Sanctus Thomas obierit anno Domini 1274, et in extrema aetate summam theologiae confecerit. Sed neque est ullo modo credibile Sanctum Thomam summae suae partem secundam, eamque nobilissimam, ex alio scriptore hausisse. In his angustiis nihil mihi occurrit, nisi speculum illud morale fortasse non esse Vincerii Bellovacensis, sed alicujus auctoris posterioris, qui fortasse Yincentius etiam diceretur, quique secundam partem Sancti Thomae in compendium redigere voluerit. Id quod videtur posse confirmari ex eo quod speculum morale gravius multo esse videtur, quam sint speculum doctrinale, naturale, et historiale, quae tria sino ullo dubio sunt Vincentii Bellovacensis.
Sanctus Bonaventura natione Italus, patria Balneoregiensis, ordinis Sancti Francisci Minister Generalis, ac postea Albanensis Episcopus, et Cardinalis a Gregorio decimo creatus, non in feriis Pentecostes, et in Lugdunensi Concilio, ut multi scribunt, sed ante Concilium, et forte in quatuor temporibus Decembris anni 1273. Nam in ipso Concilio Lugdunensi, quod Romae nuper est editum, invenitur Sanctus Bonaventura Cardinalis residere cum ceeteris in prima sessione, prima autem sessio celebrata est anno 1274., dic 7. Maii, triduo ante Ascensionis festum. Yir fuit sanctissimus, et doctissimus, et multa scripsit, quae Rorme edita sunt jussu Sixti V. Pontificis in octo tomos distributa.
Primo tomo continentur, principium sacrae Scripturae, expositio in Hexameron, id est, sermones viginti tres in diversa loca Hexameron ex ore dicentis ab auditoribus excerpta. Expositio item in Psalterium, in Ecclesiastem, in Sapientiam, in Lamentationes Hieremiae Prophetae.
Secundo tomo continentur, expositio in caput sextum Matthaei, expositio in Evangelium Sancti Lucae, postilla in Evangelium sancti Joannis, et collationes in eumdem.
Tertio tomo continentur, sermones de tempore, et de sanctis.
Quarto tomo continentur, commentaria in primum et secundum librum Magistri Sententiarum.
Quinto tomo continentur, commentaria in tertium, et quartum librum sententiarum.
Sexto tomo continentur prima et secunda pars opusculorum; videlicet prima pars quae est:
De reductione artium ad theologiam, Breviloquium.
Gentiloquium.
Pharetra.
Declaratio terminorum theologiae. Principium compendiosum in libros Sententiarum.
Quatuor libri Sententiarum carmine digesti.
De quatuor virtutibus cardinalibus.
De septem donis Spiritus sancti.
De tribus ternariis peccatorum.
De resurrectione a peccata ad gratiam. Diaeta salutis.
De Ecclesiastica hierarchia.
Secunda pars:
Soliloquium.
De meditatione vitae Domini nostri Jesu Christi.
Libellus meditationum.
De septem gradibus contemplationis.
De quinque festivitatibus pueri Jesus. Officium de Passione Dominica.
De Sancta Cruce laudatio.
Lignum vitae.
De corona Beatae Mariae.
De compassione ejusdem.
Philomela passioni Domini aptata per septem horas.
De septem verbis Domini [in cruce. Psalterium B. Mariae majus.
Psalterium ejusdem minus.
In salutationem Angelicam.
In Salve Regina.
In septimo tomo continetur pars tertia opusculorum, quae est:
De institutione vitae Christianae.
De regimine animae.
Speculum animi.
De decem praeceptis.
De gradibus virtutum.
Itinerarium mentis in Deum.
De septem itineribus aeternitatis.
Stimulus divini amoris.
Parvum bonum, sive incendium amoris. Amatorium.
Exercitiorum spiritualium libellus.
Fascieularius.
Viginti quinque memorialia.
Confessionale.
De ratione confitendi.
De praeparatione Sacerdotis ad Missam. Expositio Missae.
De sex alis Cherubim.
De sex alis Seraphim.
Octavo tomo continetur pars quarta opusculorum, quae est,
De triplici statu religiosorum.
Speculum disciplinae propter novitios. Viginti passus novitiorum.
In regulam novitiorum.
De processu religionis.
De contemptu saeculi.
De reformatione mentis.
Alphabetum parvum boni Monachi.
De perfectione vitae ad sorores.
Declaratio regulae Minorum.
Quaestiones circa eamdem regulam.
Quare fratres Minores praedicent, etc.
De paupertate Christi.
Quod Christus et Apostoli nudis pedibus incedebant.
Apologia Evangelicae paupertatis.
Contra calumniatorem regulae Franciscanae.
Apologeticus in eos qui ordini Minorum adversantur.
De non frequentandis quaestionibus. Collationum libellus ad fratres.
De reformandis fratribus, ad ministros Provinciales.
Appendix continet compendium theologiae.
De essentia, invisibilitate, et immensitate Dei.
De mystica theologia.
Obiit vir S. Deo et hominibus amabilis valde, anno Dom. 1274. mense Julio, die quinta decima, quae erat Dominica, sub auroram, in Concilio Lugdensi, ut in ipso Concilio legitur.
Petrus Tarantasiensi ordinis S. Dominici Cardinalis Ilortiensis a Gregorio X. Pontifice cum S. Bonaventura creatus, ipsi Gregorio succedens, et Innocentius V. appellatus; quinto mense obiit, anno Dom. 127G.
Scripsit in quatuor libros Sententiarum: dicitur etiam scripsisse in Pentateuchum, in Psalmos, in Evangelium Lucae, et in episto - las S. Pauli; et denique compendium Theologiae. Non defuerunt, qui plusquam centum propositiones ejus reprehenderent: sed jussu. Joannis Vercellensis Magistri generalis Ordinis praedicatorum a S. Thoma defensae sunt, ut ex opusculo ejus perspicuum est.
Henricus Stero Monachus Chronicam scripsit ab an.no 1. Friderici I. usque ad Rodulphum Aspurgium, id est, ab anno Dom. 4132, usque ad annum 1273.vide Henricum Canisium tomo 1. antiquae lectionis.
Udalricus de Argentina ordinis praedicatorum, et Alberti Magni auditor, scripsit in libros quatuor Magistri Sententiarum: et summam Theologiae, ac librum de anima, claruit anno Dom. 1280.
De Ruperto de Russia. 1 280.
Rupertus, sive Robertus de Russia, ordinis Minorum, claruit eodem tempore, et circa annum Dom. 1280. Scripsit commentaria in quatuor libros sententiarum: expositionem regulae S. Francisci, et librum de anima.
Gulielmus Durantes, dictus Speculator, natione Vasco, Episcopus Mimatensis, jure consultus insignis, scripsit Speculum in tria volumina distinctum ad Cardinalem Othobonum, qui fuit postea Hadrianus Papa V. Scripsit etiam rationale divinorum officiorum libris octo, et repertorium juris, et commentaria in Canones Concilii Lugdunensis. Vivebat tempore Nicolai III Pontificis anno Dom. 1280.
Guido Baifius, Archidiaconus Bononiensis, scripsit commentarium in decretum Gratiani', quod Rosarium appellavit. Scripsit etiam in epistolas decretales: claruit anno 1283.
^Egidius Romanus ex nobili familia Columnensium. Ordinis S. Augustini prior generalis, ac postea Archiepiscopus Bituricensis, S. Thomae auditor, et ejus doctrinae defensor acerrimus, plurima scripsit tum philosophica, tum theologica; sed magna ex parte non exstant, nisi manuscripta in variis bibliothecis. Quae exstant theologica impressa, haec sunt:
In primum et secundum sententiarum commentaria.
In Hexameron libri duo.
In Cantica canticorum lectiones novem decim.
In epistolam ad Romanos lectiones.
In cap. Firmiter, et in cap. Marthae expositio.
In orationem Dominicam, et salutationem Angelicam explanatio.
Tractatus de corpore Christi, de distinctione articulorum Fidei, et de arca Noe.
Theoremata de Sacramento altaris et de corpore Christi.
Tractatus de renuntiatione Papre.
Libellus scriptus occasione clerici minus sufficienter ad Subdiaconum promoti. Quomodo Reges possint bona regni Ecclesiis elargiri.
De regimine principum libri tres. Quodlibeta.
Tractatus contra exemptos.
De divina influentia in beatos.
De laudibus divinae sapientiae.
De defectu malorum culpae.
De praedestinatione, praescientia, paradiso, et inferno.
De peccato originali.
Castigatorium in corruptorium librorum Thomae Aquinatis.
Exstat etiam manuscriptus liber, quem ego vidi, De potestate Ecclesiastica.
Ex philosophicis haec habentur typis mandata:
In metaphysicam Aristotelis, expositio.
In ejusdem libros de anima.
In ejusdem libros de generatione.
In ejusdem libros priores analyticos.
In ejusdem libros rhetoricorum.
De materia coeli.
De formatione corporis humani.
Super auctorem libri de causis.
De esse, et essentia.
De motu Angelorum.
De mensura Angelorum.
De cognitione Angelorum.
Sed hi tres postremi tractatus possunt inter opera theologica numerari. Floruit hic auctor circa annum Dom. 1290.
Observatio.
Opusculum in orationem Dominicam, et salutationem Angelicam, et tractatus de corpore Christi; non sunt omnino certa opera ^Egidii. Solet citari liber in quartum Sententiarum nomine iEgidii, ut etiam liber de intellectu 'possibili contra Averroem et de gradibus formarum: sed utrum ii libri exstent, ignoro.
Raymundus Lullus ex insula Majorica, vixit tempore Philippi Pulchri Regis Francorum, circa annum Domini 1290. Scripsit lingua sua vulgari, multa opera, quorum aliqua versa sunt in linguam Latinam, ut ars magna, et parva. Hunc Raymundum Eimericus in directorio Inquisitorum, scribit accusatum fuisse ad Gregorium XI. Papam, vel potius accusata fuisse scripta ejus, quod continerent plusquam trecentos errores: et Bernardus de Lutzemburgo Raymundum hunc ponit in Catalogo Haereticorum. Contra autem non desunt, qui eumdem Raymundus colant, ut S. Martyrem, et vocent Doctorem illuminatum, et scripta ejus orthodoxa esse confirment: de qua re editus est liber anno 1604. cum hac inscriptione:« Sententia definitiva in favorem Lulliante doctrinae juris ordine, et Apostolica auctoritate lata, et in veritatis triumphum, inque gloriosae vindicationis memoriam, denuo impressa, et principalibus rescriptis munita. » Quid in hac controversia tenendum sit, nondum videtur esse definitum ab Apostolica Sede, cum tam directorium Eimerici, quam liber illi oppositus, publice, et sine prohibitione legatur.
De Richardo de media Villa. 1290.
Richardus de media Villa, natione Anglus Ordinis S. Francisci, scripsit in libros quatuor Sententiarum dilucida commentaria, in quibus S. Thomee doctrinam imitari visus est,
Scripsit etiam in quatuor Evangelia, et in regulam Fratrum Minorum, et contra Petrum Joannem librum unum. Dicitur etiam scripsisse de Conceptione B. Virginis, et in epistolas S. Pauli, et de ordine judiciorum, quod an ita sit, non mihi constat.
Henricus a Gandavo natione Belga Archi- * diacoftus Tornacensis, vir doctissimus, scripsit egregium opus quodlibetorum. Item summam quaestionum ordinariarum. Item de Virginitate, et poenitentia. Denique etiam commentaria in libros physicorum, et metaphysicorum Aristotelis. Dicitur etiam scripsisse librum De viris illustribus. Obiit anno Domini 1293.
Joannes Parisiensis, ordinis Praedicatorum, claruit circa annum 1296. Scripsit in quatuor libros Sententiarum, et, quoblibeta varia: sed praecipue de potestate regia, et Papali: et quoniam incidit in tempora turbulenta ob discordiam inter Bonifacium VIII. Pontificem, et Philippum Pulchrum Regem Gallorum, et ipse Parisiis agebat, et docebat, videtur propensior fuisse erga regem, quam erga Pontificem.
Dinus Mugelanus scripsit in titulum de regulis juris in sexto, claruit, tempore Boni* facit Papae VIII. anno 1299.
De Joanne Duns Scoto.
Joannes Duns Scotus, natione Anglus, ordinis minorum, vir fuit acutissimo ingenio praeditus, et cum docuisset primum Oxonii, deinde Parisiis, immatura morte diem extremum obiisse dicitur anno Domini 1308. Scripsit haec.
Scriptum Oxoniensein quatuor libros Sententiarum.
Scriptum Parisiense in eosdem libros.
Librum quodljbetorum
Librum collationum Parisiensum.
Librum de primo principio rerum.
Librum theorematum.
Librum de cognitione Dei.
Tetragrammata quaedam.
Sermones de tempore, et de sanctis.
Commentaria in Genesim, in Evangelia, et in Epistolas, valde obscura.
Item in philosophicis.
Scripsit quaestiones in Porphyrium, item in Aristotelis praedicamenta perihermenias, priora, posteriora, Elenchos, de anima, metaphysica, et physica.
Augustinus Triumphus patriaAnconitanus professione religiosus Sancti Augustini, vir pius, et doctus, floruit ad initium anni 1300. sed obiit anno 1328. cum esset annorum octoginta quinque, ut ex inscriptione sepulcri ipsius constat, quod habetur Neapoli in Ecclesia Fratrum Eremitarum Sancti Augustini. Scripsit egregiam summam de potestate Ecclesiae, quae exstat Romae edita anno 1584. Scripsit etiam commentarium in Canticum Beatae Virginis Mariae, quod exstat Romae excusum anno 1590. Scripsit plurima alia tum in sanctam Scripturam, tum in Magistrum Sententiarum, tum etiam in Aristotelem, et sermones, ac tractatus varios, qui exstare dicuntur in Bibliotheca Vaticana.
Barlaamus Episcopus Hieracensis, vixit circaannum Dom. 1303. et scripsit Epistolas multas ad Graecos de unione cum Ecclesia Romana, quas edidit Henricus Canisius num. 6. antiquae lectionis.
Siffridus Presbyter Misnensis eodem tempore scripsit epitomen historiarum libris duobus comprehensam ab anno Domini 458. usque ad annum Dom. 1507. Exstat hoc opus impressum cum aliis historicis Germaniae.
Nicephorus Callistus historicus Graecus, vixit tempore Andronici Senioris imperatoris, cui dedicavit historiam suam: proinde
vixit post annum Dom. 1300. Historia, quae nunc exstat Nicephori Callisti, continetur libris octodecim, et incipit a nativitate Christi, ac desinit in annum ejusdem 625. Credibile autem est, multo plures ab eo libros scriptos fuisse, sed periisse.
Porro in historia hujus auctoris, ut Graeci, et Schismatici, non mirum videri debet, si inveniantur errores proprii Graecorum, ut de processione Spiritus sancti a solo Patre, in ipsa praefatione. Magis mirum est, inveniri non paucos errores in rebus historicis, ut ex annalibus Card. Baronii constat.
Eberardus Archidiaconus Ratisponensis scripsit chronicum ab anno 1273. usque ad annum 1305. Vide Henricum Canisium primo tomo antiquae lectionis.
Petrus Aureolus ordinis Minorum, ex Provinciali Aquitaniae, Archiepiscopus Aquensis, floruit anno Dom. 1317. et multa scripsisse dicitur, sed commentarium in primum librum sententiarum, idque solum Romae impressum vidi, anno 1596.
Citantur multa ex Aureolo apud Joannem Capreolum, sed ea typis mandata non exstant.
Antonius Andreae, natione Aragonius, Ord. Sancti Francisci, Scoti discipulus, scripsit in quatuor libros sententiarum: quod criptum editum est Venetiis anno 1578.
De Durando a Sancto Portiono. 1320.
Durandus a Sancto Portiano, natione Gallus ordinis Praedicatorum, et Episcopus Meldemis, Theologus insignis, scripsit in quatuor libros Magistri sententiarum Commentaria satis dilucida, in quibus quamvis nonnulla scripserit, quae a communi Doctorum sententia abhorrent, quaedam etiam ab Ecclesia improbata sunt, ipse tamen in praefatione commentarii sui in Magistrum, disertis verbis asseruit ad Ecclesiam Catholicam Romanam pertinere judicium de doctrina, seque omnia sua scripta ejusdem Ecclesiae censurae submittere!
Scripsit etiam librum egregium de origine jurisdictionum. Floruit circa annum Dom. 1320.
Herveus Natalis Brito, ordinis Praedicatorum Magister generalis, et Durandi aequalis, ac Theologus doctissimus. Scripsit in Epistolas Sancti Pauli, quod opus habetur inter opera Sancti Anselmi, ut supra diximus.
Scripsit etiam in quatuor libros Magistri sententiarum.
Item scripsit tractatum de potestate Papae.
Alium de sacramentis.
Alium de Christi et Apostolorum paupertate.
Alium de utraque potestate Papali, et regali.
Alium de beatitudine.
Item scripsit quodlibeta.
Item librum adversus Durandum, in iis, in quibus a Sancto Thoma dissentit:•
Et seorsum librum de unitate formarum contra eumdem.
Nec non libros aliquot contra Henricum'a Gandavo.
Et multa alia philosophica scripsit,
De materia coeli.
De aeternitate mundi,
De voluntate,
De secundis intentionibus.
Denique scripsit de Verbo.
De motu Angeli,
De relationibus.
Franciscus Mayronis natione Scotus: professione Religiosus ordinis Sancti Francisci, Scoti discipulus, vixit tempore Joannis XXII* Papae, anno Dom. 1320.
Scripsit commentaria in libros quatuor Magistri sententiarum.
Item quodlibeta.
Formalitates.
De primo principio.
De expositione divinorum nominum.
Et de uni vocatione.
Quae omnia simul edita sunt Venetiis anno 1520 et 1356.
Scripsit praeterea Quadragesimale, et Sermones de sanctis.
Item de paupertate Christi, et Apostolorum.
De virtutibus, et vitiis capitalibus.
De articulis fidei.
De Baptismo.
De humilitate.
De indulgentiis.
De corpore Christi.
De angelis.
De suffragiis defunctorum.
De poenitentia.
De jejunio.
De ultimo judicio.
De septem donis Spiritus sancti.
Quae omnia jam olim impressa fuerunt Basileae.
Gulielmus Ockam natione Anglus, -ordinis Minorum, Scoti discipulus, et aequalis Francisci Mayronis, vir doctus, sed fautor Ludovici imperatoris quarti, nimis ardens ob quam causam in aliquos errores lapsus meruit, ut in indice librorum prohibitorum ejus nomen poneretur.
Scripsit in quatuor libros Magistri sententiarum.
Librum quodlibetorum.
De fautoribus haereticorum.
De Sacramento altaris.
Compendium Theologiae.
De actibus hierarchicis.
De ingressu scientiarum.
De paupertate Apostolorum
De potestate Pontificum, et imperatorum.
Opus nonaginta dierum, et dialogos, quae duo opera cum aliis contra Joannem XXII. scripsit interdicta sunt in indice librorum prohibitorum.
Monaldus Damalta ordinis Minorum, et postea Archiepiscopus Beneventi, scripsit summam Juris canonici, quae aurea dicitur, et impressa fuit Lugduni anno Dom. 1516.
Scripsit etiam quaestiones in quatuor libros sententiarum, et sermones. Obiit anno Dom. 1332. Martyrio coronatus apud Saracenos, ut testatur Antonius Possevinus in apparatu sacro, tomo secundo.
De Nicolao Lirano 1320. De Petro Paludano. 1330.
Nicolaus Liranus ex Judaismo conversus ad fidem Christianam, et ordine Minorum assumpto, scripsit Commentarium, sive postillam in universa Biblia: quod opus notissimum est; et recognitum impressum est Lugduni anno 1590.
Scripsit praeterea librum de corpore Christi.
Sermones de tempore, et de sanctis. Librum contra Judaeos.
Commentaria in quatuor libros sententiarum.
Quaestiones veteris et novi Testamenti. Tractatum de visione Dei.
Expositionem decem praeceptorum. Tractatum de idoneo ministrante, et suscipiente Sacramentum altaris. Obiisse dicitur anno Dom. 1359.
Pelagius Alvarus, natione Hispanus, religiosus Ordinis Minorum, et Episcopus Sylvensis, vixit tempore Joannis XXII Pontificis defensor acerrimus fuit.
Scripsit insigne opus de planctu Ecclesiae. Apologiam contra Gulielmum Ockam. Speculum regum.
Petrus Bertrandus Episcopus Edvensis, postea Cardinalis, vir doctissimus, disputavit de libertate Ecclesiae contra Petrum de Cugnet, coram Philippo rege Francorum, anno 1329, et ea disputatio habetur tomo iv. bibliothecae SS. Patrum. Scripsit etiam librum de origine et usu Jurisdictionum, sive de spirituali et temporali Potestate. Obiit anno 1348, 14. Junii.
Nicephorus Gregoras, historicus Graecus, vivebat anno Domini 1344. ut ex fine operis illius intelligi potest.
Scripsit libros undecim de rebus imperii orientalis ab eo tempore quo imperium orientale devenit in potestatem Latinorum, et perduxit historiam usque ad obitum Andronici junioris, id est, ab anno Dom. 1200. usque ad annum 1344,
Petrus Paludanus natione Burgundus Ord. Sancti Dominici, Patriarcha Hierosolymitanus, vir pius, et doctus, claruisse dicitur anno Dom. 1330.; tametsi alii eum posteriorem faciant, sed nulli eum collocant ante annumDom. 1400.
Scripsit in quatuor libros Magistri sententiarum, sed non exstant, quod sciam, Commentaria ejus, nisi in tertium et quartum librum.
Scripsit etiam tractatum egregium de causa immediata Ecclesiasticae potestatis.
Scripsit quoque sermones de tempore, qui editi sunt Antwerpiae anno 1572. multa alia scripsisse fertur, quae non exstant typis excusa.
Joannes Villanus historicus Florentinus, vixit tempore Joannis XXII Pontificis, et successorum ejus Benedicti XII. et Clementis YI. et obiit anno 1348.
Scripsit historiam universalem temporis sui satis accurate, quamvis etiam leviter attigerit priora tempora ab electione turris Babyloniae, usque ad sua tempora.
Scripsit autem idiomate Italico, et totam historiam libris duodecim comprehensam perduxit ad annum Dom. 1348.
Quamvis autem propositum ejus fuerit scribere historiam civitatis Florentiae: tamen multa commemorat utilia de rebus Ecclesiasticis, quae ab aliis minus fideliter narrata fuisse inveniuntur. '
Guido natione Catalanus, Prior generalis Ordinis Carmelitani, ac postea Episcopus Majoricensis, scripsit ingens volumen de omnibus haeresibus: quod exstat impressum Parisiis. Multa alia scripsisse fertur, quae ad manus meas non pervenerunt. Claruit anno 1330.
Astesanus Astensis scripsit summam casuum conscientiae libris octo, quae typis, mandata fuit Yenetiis. Vivebat anno Dom. 1330.
Adamus Goddaraus, Anglus, scripsit Commentaria in quatuor libros sententiarum, quse edita fuerunt Parisiis anno 1512. Vivebat auctor anno 1330.
Landulphus, sive Ludolphus natione Saxo, professione Carthusianus. vir valde pius, scripsit historiam vitee Domini nostri Jesu Christi ex Evangeliis depromptam. Scripsit etiam Commentaria in Psalmos, juxta sensum praecipue spiritualem, claruit circa annum Dom. 1330.
Lupoldus Bambergensis, vir eruditus, aequalis Landulpbi Carthusiani, scripsit librum de juribus imperii, in quo multa admiscet ad historiam Ecclesiasticam utilia.
Joannes Andreas Bononiensis Jureconsultus doctissimus floruit tempore Joannis XXII. Papae, sed obiit anno 1348. Scripsit in quinque libros decretalium, quod opus Novellas appellavit. Scripsit etiam glossas in sextum, et Clementinas, addidit quoque ad speculum Gulielmi Durantis.
Bartholomaeus Pisanus ordinis Praedicatorum edidit summam, quae dicitur Pisanella, quam imitatus est Angelus de Clavasio.
Joannes Calderinus Bononiensis filius adoptivus Joannis Andraee, scripsit in libros Decretalium. Item consilia, et decisiones.
Joannes de Baccone Anglus, et Ordinis Carmelitarura, Prior Provincialis, Theologus, et Philosophus doctissimus, floruit tempore Clementis VI. Pontificis, et obiisse dicitur anno 1346. Scripsit commentaria in quatuor Magistri sententiarum; compendium legis Christi; et quodlibeta, quae typis
excusa exstant. Alia permulta scripsisse dicitur, quae non vidi.
Albericus Roxiatus Bergomensis, scripsit in sextum decretalium.
Simon de Cassia, natione Hernicus, religiosus Ordinis sancti Augustini, admodum pius, vixit ecdem tempore quo Joannes de Baccone et obiit Florentiae anno Domini 1348.
Scripsit libros quindecim de rebus gestis Domini salvatoris.
Scripsit etiam librum de speculo Crucis.
Librum epistolarum ad diversos.
Scripsit quoque lingua Italica libros duos de vita Christiana, et expositionem symboli Apostolici.
De Henrico Susone.
Henricus Suso natione Germanus, ordinis Sancti Dominici, vir luit piissimus, et devotissimus.
Scripsit horologium sapientiae.
Librum de novem rupibus.
Meditationes de Passione Domini, et alia. Vivebat anno 1340.
Robertus Holkoth, natione Anglus, professione Dominicanus, scripsit in librum Sapientiae lectiones 213.
Item lecturam in Cantica canticorum: et in septem priora capita Ecclesiastici.
Scripsit etiam commentaria in quatuor libros Magistri sententiarum, et alia quaedam. Floruit circa annum Dom. 1349.
Thomas deArgentina, natione Germanus, ordinis Sancti Augustini Prior generalis, vixit tempore Clementis VI. et obiit Viennae anno 1357.
Scripsit commentaria in Magistri Sententiarum libros.
Scripsit etiam quaestionum e sacris Scripturis solutiones.
Sermones, et Epistolas, et librum meditationum.
Nicolaus Cabasilas Grsecus, vixit tempore J. Cantacuzeni imperatoris, vel potius tyranni. Fuit vir valde doctus, et Archiepiscopus Thessalonicensis, sed schismaticus. Scripsit tomos sex de vita in Christo, qui Latine impressi sunt Ingostadii. Exstant etiam libri de tribus Sacramentis, Baptismo, Unctione, et Eucharistia, impressi ibidem. Exstat explicatio Liturgise apud Bignaeum in Bibliotheca Patrum tomo vi. edit. 2. ex qua caput. 29 et 30. omnino expungenda essent, vel cautissime legenda. Denique praeter alia multa, scripsit de processione Spiritus sancti contra Latinos, ubi se hostem Ecclesiae aperte demonstrat. Sed hunc librum impressum non vidi.
Chapter 13 of 15