Articulus 25

DE SIGNIFICATIONE OSCULI PACIS ET SANCTORUM COMMEMORATIONIS.

SEQUITUR de his quæ post Symboli de-cantationem a ministris aguntur. Sic autem divina humanitate sacre laudata, id est, Christo homine et ejus mysteriis, seu humanitate ejus deificatissima a Verbo assumpta, taliter confessis et collaudatis in Symbolo. Vel, « humanitate divina », id est benignitate Dei, qua nos tam superpiissime liberare dignatus est. Unde ad

D Titum ait Apostolus : Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Quod dicitur ibi ad litteram, non de Filio, sed de Patre, siquidem paulo post ibi subjungitur : Per Jesum Christum Dominum nostrum. Occultus quidem divinus panis apponitur, id est, « panis » in corpus Christi transsubstantiandus « apponitur » super altare « occultus », id est opertus

Tit. III, 4.

Ibid. 6. seu nondum palam ostensus; et benedictionis calix, id est vinum benedicendum in calice: juxta quod ad Corinthios scripsit Apostolus, Calix benedictionis cui benedicimus. Divinissima autem salutatio sancte agitur, id est, sacerdos populo devotissime imprecatur salutem, dicendo: Dominus vobiscum; et hagiographorum voluminum, id est librorum sacræ Scripturæ, mystica et supermundana recitatio, id est lectio aliqua ex eisdem ad propositum pertinens: quæ dicitur « supermundana », quia super hominem est illa scriptura, ex Spiritu Sancto et revelatione divina descendens.

Non enim unum est ad unum congregari, et unius participare pacifica unitate, ad se ipsos pacificatos. Alia translatio habet: Ad se ipsos divisos. Tertia quoque adhuc planior est, habens sic: Qui adversus se ipsos dissident atque divisi sunt. Et forsitan textus iste haberet: Ad se ipsos non pacificatos. Itaque sensus est: « Non » contingit « unum » uni « congregari », id est, impossibile est unum hominem alteri spiritualiter per caritatem uniri, « et participare unitate pacifica unius », id est proximi sui, habendo cum illo veram concordiam, « ad se ipsos divisos », id est, qui intra se divisi sunt per passiones et culpas rationi prædominantes. Sicque dissident a se ipsis; nec veram habent pacem cum aliis, juxta illud Isaiæ: Non est pax impiis, dicit Dominus. Pax namque est tranquillitas mentis in Deo, et gaudium imperturbatum. Estque fructus Spiritus Sancti, juxta illud ad Galatas: Fructus Spiritus est caritas, pax, bonitas, etc.

Si enim ab unius contemplatione et scientia illuminati, ad uniformem et divinam congregationem unificamur, id est, si contemplatione atque notitia summæ et primæ unitatis quæ Deus est, illustrati, unum efficimur cum congregatione spiritualium hominum, qui uniformes et simplificati sunt mente: sicut in Actibus fertur quod multitudinis credentium erat cor unum et anima una. De qualibus Dominus per Jeremiam prædixit: Dabo eis cor unum et animam unam.¹ Tali congregationi per caritatem incorporamur. Non fortassis in partitas rescindimur decidere concupiscentias, id est, a tali congregatione abrumpimur, cadendo in desideria prava et carnalia, de quibus in Ecclesiastico legitur: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluptate tua avertere; si præstes animæ tuæ concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis.² Quæ concupiscentiæ merito nuncupantur partitæ, quia rationi contrariæ (dicente Apostolo: Caro concupiscit adversus spiritum), nec per virtutes ad unum reductæ, et dividunt ab electis. Addit quoque « fortassis », ad insinuandum libertatem arbitrii.

Ex quibus materiales creantur et passibiles adversus secundum naturam æquiforme infestationes. Hoc est: « Ex quibus », videlicet concupiscentiis, « creantur », id est causantur, « infestationes », id est impugnationes et tentationes, « adversus æquiforme secundum naturam », id est ad ea quæ sunt contra rationem, quæ semper deprecatur ad optima, vel contra synderesim, quæ jugiter remurmurat malo, secundum Hieronymum, nec in damnatis in toto exstinguitur, ac interdum vermis conscientiæ nuncupatur. Unde per Isaiam dicitur: Vermis eorum non morietur. Quod tamen Haymo super Isaiam de materiali verme exposuit, juxta quod in libro Judith legitur: Dabit ignem et vermes in carnes eorum.³ Quam expositionem Petrus de Tarentasia super Isaiam secutus est, quamvis super quartum Sententiarum reprobet eam, juxta opinionem dicentium quod post diem judicii nullum irrationale animal mixtum manebit: quod et communior tenet opinio. Quæ infestationes sunt « materiales » atque « passibiles », quia cum corporali fiunt transmutatione, et gravant devotos. Porro Commentator per « æquiforme secundum naturam », intelligit proximum, qui ejusdem naturæ nobiscum est. Unde in libro beati Job legitur: Visitans speciem tuam, non peccabis.⁴⁵⁶ Cui expositioni concordat translatio alia, habens sic : Ex concupiscentia nempe carnales ac passivæ adversus ejusdem naturæ consortes gignuntur inimicitiæ. Cui translationi consonat illud Jacobi : Unde bella et contentiones in vobis ? nonne ex concupiscentiis vestris ?

Jacob. IV, 1.

Hanc ergo , ut æstimo, uniformem et inseparabilem vitam promulgat, id est, conversationem communicantium « uniformem et inseparabilem », id est virtuosam ac stabilem, atque a Deo difficulter separabilem, præsertim quantum est ex parte virtutis, quamvis subjectum sit fragile, designat et pandit, pacis sacra actio, id est deosculatio quæ fit in Missa, simili simile collocans, id est, pacem habentibus inesse figurans ac roborans, et partitis separans divina et unita spectacula, id est, sacra mysteria seu sacramenta ac spiritualia oscula « separans », denegans et occultans, « partitis », id est partialibus ab invicem mente divisis, sicut quibusdam scribit Apostolus : Quum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ?

1 Cor. III, 3. dem quod hominibus mors, hoc est angelis casus ; post casum enim non est eis pœnitentia, quemadmodum nec hominibus post mortem.

Nos quidem per similitudinem eorum, in beatissimum habitum et deiformem quietem hortans et manuducens : id est, recitatio seu commemoratio illa feliciter defunctorum hortatur nos illorum exemplo, et viam salutis præbet, qua illorum sequendo vestigia perveniamus quo illi jam feliciter pervenerunt. Hinc apud Jacobum scriptum est : Exemplum accipite laboris et patientiæ Prophetas. Sic igitur manuducit « in beatissimum habitum », id est caritatem perfectam, omniumque virtutum gradum supremum, ut quæ retro sunt obliviscentes, semper ad perfectiora tendamus, nullum finem imponentes profectui, ut pertingamus in « deiformem quietem », id est ad plenam et contentantem ac prorsus quietantem felicitatem : qua adepta, cessat omnis indigentiæ motus. Oramus quoque non pro ipsis martyribus, quos vere mortuos esse cognoscimus, sicut nec pro infantulis baptizatis jam mortuis, quia qui orat pro illis, injuriam infert ipsis ; sed pro bonis fidelibus de quorum actuali beatificatione sumus incerti. Hinc et festa Sanctorum percolimus, ut eorum accendamur exemplis, protegamur subsidiis, fide atque constantia ædificemur. Hinc de Tobia asseritur : Hanc tentationem permisit Deus evenire illi, ut posteris daretur exemplum patientiæ ejus, sicut et sancti Job. cobum scriptum est : Exemplum accipite Jacob. V, 10.

Philipp. III, 13.

Tob. II, 12.

Deinde tangit quid recitatio mortuorum post Missam significet. Sacrarum autem tabularum post Missam recitatio, id est expressio nominum eorum qui pie quieverunt in Domino, descriptorum in tabulis aut membranis, prædicat sancte firmatos, id est, notificat et collaudat eos qui perseveraverunt in sanctitate usque in finem, et ad strenuæ vitæ consummationem immutabiliter advenientes, id est, qui pertingunt ad finem beatificum conversationis virtuosæ : quæ consummatio immutabilis est, quia et vita beata termino caret, et in ipso exitu suo a corpore anima immobilitatur sive in bono, sive in malo, sic quod in illa conversione seu affectione æternaliter manet in qua recessit a corpore, juxta illud Ecclesiastæ : Si ceciderit lignum ad austrum, sive ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Unde et Damascenus libro secundo, capitulo quarto, ait : Oportet scire quoniam qui

Eccle. XI, 3.

Quibus tanquam viventibus prædicat, id est, de ipsis tanquam de vere feliciterque viventibus sermocinatur Ecclesia seu Scriptura : idcirco illorum mortem seu transitum natalitia vocat. Et ut Theologia ait, id est sermo divinus, non mortuis, sed in divinissimam vitam ex morte transeuntibus : id est, Ecclesia prædicat de eis non quasi de omnino, sed quasi de mortuis corpore, qui ex morte naturali et corporali perducti sunt ad divinissimam vitam penitus immortalem, de qua apud

Joannem Christus loquitur Deo Patri : Hæc est vita æterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum.⁷ Hinc in Matthæo ait Salvator de Abraham, Isaac et Jacob :⁸ Non est Deus mortuorum, sed vivorum.

Denique subditur alia causa recordationis istius Sanctorum. Vide autem, id est considera, quia et recordationibus sacris restituuntur divina memoria, id est, per has eorum commemorationes ostenduntur esse in memoria Dei, qui Sanctos suos ita mirificat et sublimat. Hinc habetur in Psalmo :⁹¹⁰ In memoria æterna erit justus.¹¹ In Ecclesiastico quoque : Nomina eorum vivent in generationem et generationem; et rursus, Sapientiam Sanctorum narrant populi, et laudem eorum nuntiat Ecclesia. Non humanitus memorativa a phantasia declarante : id est, memoria Dei non est sicut humana memoria, ita quod phantasia, id est imaginaria aut sensitiva cognitio interior, declaret aut renovet in ea notitiam rei prius cognitæ sive præteritæ; sed veluti quis dixerit, id est, memoria altiori modo consistit in Deo, puta divinitus, hoc est, secundum quod competit excellentiæ Dei, videlicet secundum divinorum perfectam deiformium pretiosam et immutabilem cognitionem, id est, « secundum cognitionem perfectam », dignissimam « et immutabilem divinorum » et « deiformium », qua scilicet Deus cognoscit divina et deiformia, puta intellectualia, Creatori similia, quæ invariabiliter noscit. Verumtamen memoria ista et oblivio Deo interdum adscribuntur metaphorice, quemadmodum ira, furor, dolor : quia per modum recordantis et obliviscentis se habet. Certum est quod memoria prout ponitur in parte sensitiva, non convenit Deo, imo nec creatis intellectibus. Sed prout in intellectiva ponitur parte, secundum quod tertio de Anima, intellectus asseritur locus intelligibilium specierum, et ipsa memoria fecunda dicitur intellectus : sic competit Deo, omni imperfectione seclusa, quemadmodum ei convenit infallibilis invariabilisque cognitio electorum. Quam ei competere probat auctoritatibus Apostoli et Psalmistæ.

Novit enim, ut aiunt Eloquia, id est Scripturæ, qui sunt ejus, id est, Deus æternaliter scit « qui sunt ejus », id est, qui ad ipsum pertineant per prædestinationem æternam. Sic etenim scriptum est in secunda ad Timotheum epistola :¹² Firmum fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc : Novit Dominus qui sunt ejus. Quod et ipse Dominus apud Joannem protestatur : Ego, inquiens, scio quos elegerim.¹³ De quibus in Actibus legitur : Crediderunt quotquot præordinati erant ad vitam æternam.¹⁴ Sequitur auctoritas alia. Et, Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus, id est patientia in adversis inferentibus mortem :¹⁵ quibus mors temporalis, est quasi janua et ingressus ad vitam æternam. Porro mors per se formaliter sumpta, ut pura privatio est, non est quid positivum : idcirco expositorie subditur, morte Sanctorum, pro in sanctitate consummatione, dicta, hoc est, auctoritas illa est vera, ipsa « morte Sanctorum » sumpta « pro consummatione », id est finali perseverantia, « in sanctitate » seu terminatione actuali felici in vita sancta. Sic enim mors Sanctorum magni est meriti apud Deum, et porta præmii gloriosi. Meritum autem proprie consistit in actu, et motus specificatur a termino ad quem; utque communiter dicitur, a fine fit denominatio.

Et hoc sacre intellige, id est devote adverte, quomodo superpositis divino altari piis symbolis, id est sensibilibus signis atque materiis, utputa pane et vino consecrandis, per quæ Christus significatur et participatur. Nam ante consecrationem significatur per ea mox præsens futurus; facta autem consecratione, ut vere sub formis illis remanentibus præsens, personaliterque contentus. Sub quibus etiam participatur et sumitur, sicut ad Corinthios dixit Apostolus :¹⁶ Panis quem frangimus, nonne participatio corporis Do-¹⁷¹⁸ mini est? Et ipsemet Christus apertissime loquens: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus.¹⁹ Adest indubitanter Sanctorum professio, id est recitatio, ut est dictum, conjunctionem eorum inseparabiliter manifestans ad eum, id est, designans inseparabilem eorum unionem et societatem cum Christo atque ad invicem, supermundana et sacra unitate, id est supernaturali ac spirituali unione per caritatem, seu etiam per sacramentalem conjunctionem, et per veram humanitatis communionem, dicente Apostolo: Quia pueri communicarunt carni et sanguini, et ipse participavit similiter eisdem.

Footnotes

1. Jer. xxxii, 39. ↩

2. Eccli. xviii, 30, 31. ↩

3. Judith xvi, 21. ↩

4. Job v, 24. ↩

5. Is. lxvi, 24. ↩

6. Galat. v, 17. ↩

7. Joann. xvii, 3. ↩

8. Matth. xxii, 32. ↩

9. Ps. cxi, 7. ↩

10. Ps. iv, 4. ↩

11. Ibid. 15. ↩

12. II Tim. II, 19. ↩

13. Joann. XIII, 18. ↩

14. Act. XIII, 48. ↩

15. Ps. CXV, 15. ↩

16. I Cor. X, 16. ↩

17. Eccli. xliv, 14. ↩

18. * Et hæc autem ↩

19. Joann. vi, 56. ↩