Articulus 28

DE CONSECRATIONE, ELEVATIONE, DIVISIONE AC DISTRIBUTIONE SANCTISSIMI SACRAMENTI, ET EARUM MYSTICA RATIONE.

LAUDANS autem et cultum earum, id est, episcopus cum laude Dei commemorans ac frequentans Christi actiones, et venerationes ac exercitationes earum commendans, et invisibilem contemplationem intellectualibus oculis inspiciens, id est, mysticam rationem ac significationem ipsarum perpendens oculis mentis, in symbolicam earum sacrificationem venit, id est ad consecrationem et oblationem corporis et sanguinis Christi, sub sensibilibus speciebus panis et vini, Deo tradente, id est, secundum quod Christus verus Deus instituit, tradidit ac præcepit.¹ Unde et reverenter simul et hierarchice, post mirabiles divinarum actionum laudes, id est post laudatorias recitationes actionum Salvatoris reverentialiter et devote cum adoratione secundum ritum ecclesiasticæ hierarchiæ peractas; vel, « hierarchice », id est potestate sacerdotali hierarchica qua fit consecratio; pro ipsa supra se actione mirabili apologiam facit, id est, excusationem facit suæ indignitatis « pro actione mirabili », id est sacrificatione tanti sacramenti, quam sacerdos recognoscit suas vires ac merita prorsus transcendere, prius sacre ad ipsum reboans, id est, ad Christum ante consecrationem humiliter et fervide loquens:² Tu dixisti, Hæc facite in meam commemorationem: id est, præcepisti nobis sacerdotibus ista peragere, aliter non auderem hæc attentare;³ nunc autem ex obedientia ago hæc, in misericordia tua immensa et in meritis tuis confidens.

Deinde Deo simili hac actione mirabili dignus petens fieri, id est, sacerdos post sui ipsius humilem excusationem petens a Deo fieri dignus ad peragendum quod instat, quantum possibile; et ad ipsum Christum similitudine divina perficere, id est, exsequi et implere « divina » mysteria ista « similitudine ad Christum », id est eo modo quo Christus consecravit in Cœna hoc sacramentum; vel, « similitudine ad Christum », id est per assimilationem ad Christi virtutes, et per imitationem suæ sanctissimæ conversationis, prout fieri potest; et dare castissime, id est, ut etiam dignus sit Sacramentum aliis ministrare purissime; et sancta participantes divinitus participare, id est, quatenus et ipsi communicantes digne ac divine participent et suscipiant sacramentum hoc ipsum. Unde et nunc sacerdos communicanti dicit, orando pro ipso: Corpus Domini nostri Jesu Christi proficiat tibi in vitam æternam. Sacrificat divinissima, sicut expositum est, et sub adspectum ducit laudata, id est, divinissima illa benedicta ostendit adstantibus in elevatione, per sacre procumbentia symbola, id est sub sacramentalibus visibilibus speciebus, ut dictum est, quæ sensibus proponuntur et procumbunt dum Sacramentum deponitur.⁴

Velatum enim et non divisum panem revelans, id est, panem jam consecratum ac integrum, juxta morem (ni fallor) Græcorum, « revelans », id est discooperiens, et in multa dividens, sicut et Christus in Cœna dans unicuique Apostolorum partem quasi ex integro consecrato;⁵ et unionem calicis omnibus dispertiens, id est, unum Christi sanguinem contentum in calice præbens communicantibus cunctis potandum, symbolice unitatem multipli cat, id est, unicum corpus et sanguinem Salvatoris sub visibilibus signis quasi in multas dividit partes, quum tamen sub qualibet divisionis particula, integer Christus sit cum integro corpore suo ac sanguine, et distribuit communicantibus, sanctissimam in his actionem sacram consummans, id est, celebrationem sic finiens.

Deinde inserit horum theoriam seu mysticam rationem.

Unum enim et simplum et occultum Jesu divinissimi Verbi, id est deitas Verbi incarnati summe una, simplex et abdita, imo et incomprehensibilis, secundum nos in humanatione, ad compositum et visibile provenit, id est, incarnatione descendit ad corpus humanum ex Virgine sumptum, et ex ejus purissimis sanguinibus formatum, immutabili bonitate et humanitate. Bonum enim est sui diffusivum, et pietatis est succurrere indigenti : sicque in Christi incarnatione excellentissime apparent atque relucent infinita bonitas, caritas, benignitas, dignatio, imo et sapientiæ ac omnipotentiæ ejus supremitas et æquitas summa. Unde tertio libro loquitur Damascenus : Et monstratur simul bonitas et sapientia et justitia et potentia Dei : bonitas quidem, quoniam non despexit proprii plasmatis infirmitatem, sed viscera ejus commota sunt illo cadente, et manum porrexit ; justitia, quoniam homine victo, non alio facit vinci tyrannum, neque vi eripit ex morte hominem ; sapientia, quia invenit difficillimi decentissimam solutionem.

Et ad se nostram unificam societatem benigne peregit, id est, piissimam societatem secum nobis concessit, nostram naturam suæ divinæ naturæ immediate conjungens, et ad suam personalitatem assumens, nostra humilia divinissimis suis summe adunans, id est, corpus humanum ex se corruptibile ac declive, et animam vere rationalem ejusdem speciei cum nostris animabus, sicque infimi gradus in ordine intellectualium substantiarum, suæ altissimæ deitati, majestati ac excellentiæ, tam proxime ac unifice jungens, quod una est persona in duabus naturis subsistens : quæ naturæ duæ ex instanti quo unitæ simul sunt, nunquam ab invicem separantur, quamvis in passione corpus et anima ab invicem fuerint separata. Denique uno et eodem instanti corpus Christi omnipotenti Dei virtute formatum est, et anima ejus creata, corporique conjuncta, omni quoque plenitudine gratiæ ac virtutum summe impleta, imo et beatifica visione excellentissime perornata ; et utrumque sic counitum, a Verbo æterno fuit assumptum.

Siquidem et nos tanquam membra corpori compaginamur ipsi, id est, nos Christifideles conjungimur Christo capiti nostro, et mystico corpori ejus, sicut membra in corpore naturali, secundum id ipsum immaculata et divina vita : id est, Christo capiti nostro conjungimur per conversationem immaculatam et divinam, quæ ad minus careat macula culpæ mortalis, « secundum id ipsum », id est vivendo secundum Christi doctrinam et opera, qui est omnium nostrum exemplar, et ait, Qui sequitur me, non ambulat in tenebris ; et rursus, Ego sum via, nemo venit ad Patrem nisi per me. Ideo ait Joannes : Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare.

Et non corrumpentibus passionibus mortificati, id est non mortui spiritualiter per immoderantias passionum. De qua morte ait Apostolus : Vidua quæ in deliciis vivit, vivens mortua est ; et Salvator, Dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Incompacti, id est distorti et inordinati, et non deformes, id est Deo non assimilati per gratiam et virtutes. De qua assimilatione Christus locutus est : Estote perfecti sicut et Pater vester cœlestis perfectus est. Itaque deiformes sunt qui a passionum excessu et vitiis sunt immunes, ac bonis contrariis decorati. Et non convenientes efficimur ad divina membra et suavissima, id est inepti ad hoc quod simus membra Christi atque Ecclesiæ, ab omni læsione peccati prorsus sanati. Ideo Christus testatur: Si quis in me non manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet;⁶ Apostolus quoque prima ad Corinthios, Nescitis quoniam corpora vestra membra sunt Christi?⁷ Quemadmodum enim corpus nostrum a nostra anima vivificatur, ita et nos, si mysticum Christi exsistimus corpus et membra illius, oportet a Spiritu Christi, haud dubium quin a Spiritu Sancto, vegetari, vivificari, motumque gratiæ ac vitam virtutum ab illo sortiri. Propter quod beatissimus asserit Paulus: Si quis Spiritum Christi non habet, hic non est ejus;⁸ et denuo, Membra vestra templum sunt Spiritus Sancti, et non estis vestri.⁹

Oportet enim nos, si ad eum desideramus communionem, id est, si vere optamus membra et servi fideles adoptivique filii esse Domini Dei nostri, in divinissimam sui secundum carnem vitam respicere, id est considerare ad imitandum et assequi virtuosissimam vitam Christi, qui ait: Qui mihi ministrat, me sequatur;¹⁰ itemque, Quid dicitis mihi, Domine, Domine, et non facitis quæ dico?¹¹¹² Et ad eam similitudine, mirabili impeccabilitate per deiformem et immaculatum habitum, recurrere, id est, ad Christi conversationem accelerare « similitudine », id est per conformationem vitæ nostræ « ad eam, impeccabilitate mirabili », id est mira difficultate ad peccandum mortaliter, ita ut potius velimus occidi et mori, quam mortaliter transgredi (quod et utique necessarium est ad salutem), aut certe venialiter ex proposito: quod decet, et supererogationis est. Peccatum namque infinitæ est fugibilitatis et odibilitatis, quemadmodum supersanctissimus et superdignissimus Deus infinitæ honorabilitatis est et sanctitatis.

Itaque impeccabilitas ista, non simpliciter impossibilitas est peccandi, ut dixerunt quidam hæretici, contra quos super Jeremiam sanctus scribit Hieronymus; sed difficultas ad peccandum, non solum modo prætacto, sed etiam tanta firmatione et assuefactione ad bonum, quod homo tam vehementer afficitur ad virtutes et ad Deum, quod valde difficulter possit ad malum affici culpæ et ad illud induci. Et de hac impeccabilitate scripserunt, non solum quidam sancti theologi, sed etiam quidam solenniores morales philosophi, ut Socrates libro de Immortalitate et in Phædone Platonis, et Seneca. Acquiritur autem impeccabilitas ista « per habitum deiformem et immaculatum », id est per virtutes heroicas, præsertim per caritatem perfectam, quæ nos potissime Deo assimilat, voluntatemque mentis creatæ, voluntati Creatoris potissime reddit conformem, ut non velit nisi quæ Deus. Nihilo minus homo talis posset paulatim evacuari, prout in Περὶ ἀρχῶν loquitur Origenes, nisi quis esset confirmatus in gratia, sicut Apostoli et sacratissimus Joannes Baptista. Attamen talis venialiter posset peccare, quemadmodum princeps Apostolorum quando ei in faciem restitit Paulus, quia reprehensibilis erat.¹³

Sic enim compacte nobis ad simile societatem donabit, id est, per istam assimilationem virtutum Christus dabit nobis « compacte », id est convenienter et ordinate, « societatem ad simile », id est ad se ipsum cui assimilamur. Unde et in Deuteronomio inducitur: Perfectus et absque macula eris cum Domino Deo tuo.¹⁴ De qua societate jam dictum est paulo ante quid sit. Nam et formaliter relatio quædam realis est in creatura, rationis vero in Creatore. De qua in prima S. Joannis Canonica dicitur: Societas vestra sit cum Deo Patre et Filio ejus Jesu Christo.¹⁵¹⁶

Deinde hæc ad propositum applicat et coaptat.

Hoc sacris actionibus summus sacerdos manifestat, id est, episcopus ea quæ dicta sunt « manifestat » et declarat per sacros actus quos facit in Missa. Velata quidem dona, id est sacramenta corporis et sanguinis Christi prius operta, non os-

Hæc tensa, ad manifestum ducens, id est, in elevatione et aliorum communicatione ostendens;¹⁷¹⁸¹⁹ uniformeque eorum in multa dividens, id est integrum panem consecratum in plurimas portiones, quantum ad specierum sub quibus est divisionem. Et distributorum ad ea in quibus fiunt secundum tempus unitati socios eorum perficiens participes: hoc est, « et perficiens participes eorum », utputa sacramentalium symbolorum, hoc est ipsos communicantes, « socios » in religione et communicatione mensæ cœlestis (vel, ut aliqui legunt, « sacros », id est sanctos et devote communicantes), « unitati distributorum », id est sacramentalium symbolorum, « ad » eos « in quibus fiunt », id est ad ipsos recipientes, qui consociantur in sacramentalibus istis secundum tempus, qui sunt in caritate et per fidem ambulant. Vel sic, et melius: « perficiens participes distributorum », id est corporis et sanguinis Christi, quæ communicantibus distribuuntur « ad ea in quibus fiunt », id est ad eos qui dona illa recipiunt, ita quod reddit eos unanimes: ideo dicitur hic, « socios unitati », id est ad fovendum et conservandum in eis cordium unitatem.

Describit enim, in his sensibilibus sub conspectum ducens Jesum Christum, id est, episcopus seu sacerdos in his sacramentalibus et corporalibus signis « sub conspectum ducens », id est, in elevatione ostendens, « Christum, describit », id est designat, invisibilem nostram (quantum in imaginibus) vitam, secundum divinum ex occulto perfectissima et inconfusa juxta nos in humanatione misericorditer in naturam nostram specificatum: hoc est, ipsum Christum, qui est causaliter invisibilis vita nostra, juxta illud Joannis: Quod factum est, in ipso vita erat, et vita erat lux hominum. Etenim teste Apostolo, in Christo est salus, vita et resurrectio nostra. « Quantum in imaginibus », id est, secundum quod symbolis illis sacramentalibus significari potest, « in naturam nostram specificatum », id est natura nostra specifica indutum, « misericorditer », quia ex misericordia sua immensa nostram assumpsit naturam, « in humanatione », id est ipsa sua incarnatione, « perfectissima », quia humanitatem summe perfectam et omni supernaturali dono gratiæ et gloriæ decoratissimam induit: in qua assumptione, tam divina quam humana natura mansit inconfusa, imperturbata, nec una alteri admixta ad alicujus tertiæ naturæ constitutionem: ideo additur, « et inconfusa juxta nos », id est in ipsa humanatione secundum veritatem nostræ naturæ; « ex occulto secundum divinum », id est ex secreta et incomprehensibili sua majestate secundum naturam suam divinam: ex qua altitudine descendit in nostræ naturæ assumptione, non illam altitudinem amittendo, juxta illud Psalmi, summo cœlo egressio ejus; ad Ephesios quoque, Quod ascendit, quid est nisi quia et primum descendit in inferiores partes terræ?

Et ad partibile nostrum immutabiliter ex uno secundum naturam provenientem: hoc est, elevatio seu ostensio Sacramenti designat Filium Dei pervenientem « ad nostrum » corpus « partibile », quod assumpsit ex præelectissima Virgine « immutabiliter », id est absque suæ deitatis mutatione, « ex uno secundum naturam », id est ex sua simplicissima et indivisibili unitate secundum naturam deitatis: quam unitatem non amisit nec minuit, nostram naturam compositam ac divisibilem hypostatice induendo. Et per benignam hanc humanitatis dilectionem, id est per piissimam dilectionem divinam qua dilexit humanam naturam quam induit, imo et totam naturam secundum se, seu ipsum genus humanum, in participationem sui et propriorum bonorum vocantem humanam gentem: hoc est, invitantem, trahentem et perducentem « gentem humanam », id est piam, seu genus humanum naturaliter sociale et mansuetum ac compassivum, « in participationem sui », id Deum inhumanatione Joann. 1, 3, 4. Cf. Ibid. XI, 25.

Ps. XVIII, 7. Ephes. IV, 9. est ad participandum suam divinitatem, per imitationem virtutum et similitudinem gratiarum : de quibus subjungitur, « et propriorum bonorum », id est divinorum charismatum. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri.

Siquidem unimur ipsi divinissimæ vitæ, id est, Christo et ejus sanctissimæ conversationi gratiose conjungimur, ad eam nostra juxta virtutem similitudine, id est, assimilatione nostra ad eam in naturalibus atque gratuitis, « juxta virtutem », id est, quantum possibile nobis est. Et per hoc etiam ad veritatem communicatores Dei et divinarum consummationum erimus : id est, per hanc unitionem cum Christo et imitationem suæ purissimæ conversationis, efficimur communicatores totius superfelicissimæ Trinitatis, ipsius perfectionem ac mutuam intuitionem atque dilectionem pro posse sectando, « ad veritatem », id est vere realiter, « et » ita « divinarum consummationum », id est perfectionum communicatores, præsertim in patria, juxta illud in prima Joannis epistola :²⁰ Scimus quoniam quum apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est.²¹ Tanta est equidem excellentia similitudinis gloriæ, ut similitudo naturæ respectu illius sit quasi nulla. Similitudo autem gratiæ, inter illas se habet medio modo.

Footnotes

1. * et hoc, Deo ↩

2. * primum ↩

3. * recordationem ↩

4. * conspectum ↩

5. Matth. xxvi, 26, 27. ↩

6. Joann. xv, 6. ↩

7. 1 Cor. vi, 15. ↩

8. Rom. viii, 9. ↩

9. 1 Cor. vi, 19. ↩

10. Joann. xu, 26. ↩

11. Matth. vu, 21. ↩

12. Luc. vi, 46; ↩

13. Galat. u, 11. ↩

14. Deut. xviii, 13. ↩

15. 1 Joann. 1, 3. ↩

16. 1 Joann. i, 3. ↩

17. Galat. ii, 11. ↩

18. Matth. vii, 21. ↩

19. Joann. xii, 26. ↩

20. * divinis-simarum ↩

21. 1 Joann. iii, 2. ↩