Sectio 6, art. 3: Utrum Filius sit in Patre et e converso

Agitur de circuminsessione, seu de mutua divinarum personarum coexistentia in se invicem, ita ut Pater sit in Filio, Filius in Patre, uterque in Spiritu Sancto et Spiritus Sanctus in utroque.

Diflicultas est quod nihil quod cxivit ab aliquo, est in eo. Filius autem ab aeterno exivit a Patre. Insuper unum oppositorum non est in altero.

Responsio tamen est affirmativa et est de fide secundum S. Scripturam, nam Christus dixit (Joan. XIV, io): «Tsgo in Patrc ct Pater in mc cst ». Ita interpretati sunt Patres, speciatim Aug., Dc Trin., L VI, c. ult.

Ratio theologica est triplex, scil. Filius est in Patre et e converso: i° sccundnm esscntiam, quac cadcm est numerice in personis. 2° secundum rclationcs, quia, quamvis oppositae, mutuo se implicant. 3° sccundum proccssioncm, quia est immancns, seu ad intra, non ad extra. Unde circuminscssio significat et consubstantialitatem, et immanentiam processionum et reciprocitatem relationum oppositarum. Est analogice quid simile in triangulo aequilatcrali cujus quilibct angulus est in aliis.

Objcctio: Unum oppositorum non est in alio, quia realiter distinguuntur. Ergo Pater non est in Filio.

Rcsponsio: Distinguo antecedens: unum oppositorum /ormalitcr et qua oppositum non est in alio, concedo; attamen ratione cjusdem essentiae relationes habcnt idcm « cssc m ct secundum « csse ad » sese mutuo respiciunt et sunt inscparaMes, quamvis reaUter distinctae. Sic per circuminsessionem Pater et Spintus Sanctus sunt cum FiUo incamato in Eucharistia ¹.

Vrt. VI. - Utrum Filius sit aequalis Patri seciuidum potentiam.

Hic articulus est ad explicanda quaedam verba Christi, ut apud loan. V, io: «Non potest a se Fikus facere quidquam.nisi quod viderit Patrem facientem». Sed SeffedtT ' I9): ^Uaecum<lue Pater Wt, haec et Filius simi-

Resp. afjirmativc, et est de fide. - Ratio est quia potentia agendi consequitu, perfectionem naturae. quae numonc, . ,n , U J Patre 1 F lio , « «;;;. S;,l hanc potestatem sicut et naturam Filius habet a Patre Ad 3 . Revocantur in memonam ea quae dicta sunt a. 4, ad 2«

Qu. XLIII. — Dc missione divinarum pcrsonarum.

In hac ultima quaestione totius tractatus agitur de comparatione personarum ad invicem quantum ad missionem ad extra. Hanc quaestionem jam tetigimus q. 38, agendo de hoc nomine Sp. Sancti, quod est donum, scil. donum increatum, prout cst Amor personalis, nam amor est primum donorum quae ex amore procedunt. Haec quaestio de missionibus est fundamentum supremum ejus quod est essentialiter supeniaturale ad extra, saL Incarnationis redemptivae et vitae gratiae in nobis. Haec quaestio sub isto aspectu connectitur cum Partel, q.20 (de amore Dei), aa. 2,3,4, ubi enuntiatur principium praedilectionis: Xullus esset alio mclior, si non magis diligeretur a Deo — et cum I, q. 19, a. 6 ad 1. de voluntate salvifiea universali.

Unde hi articuli sunt summi momenti et attente considerandi; haec doctrina est frequens objectum contcmplationis sanctorum, et vivide exponi debet in praedicatione; ita esset si praedicatio cx plenitudine contemplationis procederet, ut deberet esse secundum S. Thomam II-II, q. 188, a. 6.

In hac quaestione sunt duae partes: Ia est generalis, et continet definitionem missionis, in tribus primis articulis, sciL 1) utrum alicui divinae personae conveniat mitti, 2) utrum missio sit aeterna an temporalis tantum, 3) secundum quid divina persona invisibiliter mittitur? Respondetur: secundum gratiam gratum facientem (est principalis articulus totius quaestionis).

rja pars est specialis applicatio ad quamhbet trium personanim, scil: 4) Patri non convenit mitti, nam a nulla persona mitti potest, tamen vemt et in nobis habitat; 5) utrum im isibiliter mittatur tam Filius, quam Sp. Sanctus; rcspondctur afiirmative; (>) ad quos iiat missio: ad omnes justos in quibns personae divinae fiunt novo modo seu altiori modo praesentes; 7) an Spintui Sancto conveniat visibiliter mitti: utique ut in die Pentecostes; S) an dici possit quod Filius mittitur a Spiritu Sancto; respondetur utique m ahquo sensu. im- proprie. . . c .

Fundamentum doctrinae de missionibus di\ inis invemtur m bacra bcn- ptura. pluribus locis. ( itantur praesertim textus N. T.:

Apud Svnoptica: Mc. IX. 36: « Quicumque me susccpent, non me suscipit, scd eum qui misit me»; Lc. IX, 48; Lc. XXIV 49: nutto promissum

Patris mei in vos ». Mittere graece dicitur dxootEXXa), unde ««0(rroXoc. missus. k- gatus a Deo. . , » • ,

Apud [oannem: III, 17: «Non «msit Deus Fihum sumn in mundum ut jud - cet numdum, sed ut salvetur mundus pcr ipsum »; Jo. V 37: « Qui misit me, at,r, ipSl. testimonium perhibuit de me»; Jo. VIII. 16: . Non sum egO solus sed ego et qui misit me Pater ». Item de Sp. Sancto: Jo. XIV, 26: « Parachtus autem

2oS I)E MISSIONE DIVINARUM PEKSOXARUM

Sp. Sanctus quem mittet Pater in nomine meo, illc vos docebit omnia »»; J0. XVI, 7« <Si autem abiero, mittam cum ad vos ». Item Jo. caput XVII per totum.

Apucl S. Paulum: pracsertim ad Galatas IV, 4: « Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum»; Eph. III, 17; I Cor. II, 12; Rom. VIII, 3.

Ex Conciliis citandum est praesertim XI Tolet. (Denz. 277) anno 675:

«Spiritus Sanctus nec Patris tantum, sed simul Patris ct Filii Spiritus dicitur... Hic igitur Spiriius Sanctus missus ab utrisquc sicut Fi/ius a Patrc crcdUur, sed minor a Patre et Filio non habetur, sicut Filius propter assumptam camem, minorem se Patre et Spiritu Sancto esse testatur ».

It.m in Symb. S. Epiphanii (Denz. 13) dicitur: «Credo in Spiritum Sanctum, qui per prophetas praedicavit, et ad Jordanem descendit (in baptismo Christi), in apostolis locutus est (in die Pentecostes) et in sanctis habitat».

Conc. Trident. dicit (Denz. 799) quod Spititus Sanctus accipitur cum gratia sanctificantc, et antea S. Damasus declaraverat quod Spiritus Sanctus dat scptcm dona (Denz. 83).

Circa missiones divinas et habitationem SS. Trinitatis in justis documentum Ecclesiae magis completum et extensum est Encyclica Leonis XIII de Spiritu Sancto « Divinum illud munus » 9 maji 1897, quam debuisset citare Denzinger. Continet pulchram expositionem doctrinae missionis, habitationis et septcm donorum fere in iisdem verbis ac Summa Theol. S. Thomae.

Inter Commentatores S. Thomae legendus est praesertim Joan. a S. Thoma in I, 43, et Gonet, C/ypcus, tract. dc Trinitafc.

Art. I. Utrum aliciii personae divinae conveniat mitti.

Status qu.: Videtur quod non quia missus est minor mittente, et omne quod mittitur, scparatur a mittente. Insuper personae divinae jam sunt ubique praesentes, et ideo non possunt mitti ubi prius jam erant. Unde liaec expressio «missio». videtur metaphoriea tantum ct non propria, ut Deus dicitur iratus.

Responsio fcamen est affirmaliva, sciL alicui pcrsonac convenit mitti, sc.il. analogice, non solum analogice metaphorice, ut Deus dicitur iratus, sed etiam k^%,, analogicc propric.

Haec responsio est de fide secundum S. Scripturam quae pluries utitur hac expressione. ut dictum est. Cfr. praesertim Joan. III, 17; VIII, i(v XIV, 26 et <Qi secundum XI Conc. Tolet. (Den/,. 277).

Corpus articuli continet analvsim conceptualem notionis missionis et sic proponi potest ut syllogismus explicativus, non illativus:

S ; ( .In ratlonc ^sionis importatur duptcx habitudo missi ad mittentem et ad tenmnum ad qucm miUitur.

A mittentc autem aliquis mittitur aut sccundum imperium ut servus a aomino suo, aut secundum consilium, ut rex a suo consiliario, aut secundum ortgtnem, sicut flos ab arbore.

^J^T antem mittitur ali(l»is- «* P™t ibi incipit csse, aut saltem novo modo lbi mcipit esse.

ErgO missio convcniie potost personac divinae, analogice proprie, el non solum metaphorice, prout haec persona procedit a millcnte ct novo modo incipit essc in aliquo. Sie Filius dicitur esse missus a Patre in mundum prout. incepH esso in eo per carnem assumptam, et tamen antea erat in mundo ut Vorlnim nondum incarnatum, Joan. I, 9: a Krat lux vera quae illuminat omnem homirK m venientem in hunc mundum. In mundo erat et mundus per ipsum taetos 6Si

Manifestum est quod hic syllogismus non est objectxve OlativUS, non pcrveiiit ad novam veritatem, sed solum explicat veritatem rcvelatam:

« Misit Deus Filium suum in mundum >» (Joan. III, 17), manifestandp quo* modo verbuin misit »> cst intelligendum amdogice, sed analogice proprie: de domino mittentc servum, de consiliario mittente regem. dc Patre mittcntc Hlium suum.

Confirmatur responsio ex solutione objeetionum.

Ad im. Missus cst minor mittente, si mittitur per imperium, aut ctiam per consilium, non vero si mittitur sec. processionem tantum originis, quae est sec. acqualitatem.

Ad 2"\ Xec in missione divina missus separatur a mittentc, quia non mowtur Localiter ad locum ubi prius non erat, sed solum incipit novo modo esse in aliquo, ubi jam prius erat.

Ad 3™ Sic persona divina non discedit ab alio loco, quia Deus non est sec. se in loco, et persona divina jam erat praesens praescntia gcnerali immcnsitatis ubi novo modo lit praesens quando mittitur, ut melius cxplicabitur art. 3.

Ex hoc articulo habetur dcfinitio missionis divinac: csscntialitcr importat proccssioncm originis unius pcrsonac ab altcra, cutn novo modo cxistcndi in alio. Sic sec. consuetam suam methodum S. Thomas transiit a dehnitione nominali seu vulgari missionis ad delinitionem realem, dividendo diversos modos missionis, eosquc comparando ut appareat id in quo analogice convcniunt ct id in quo distinguuntur, ut nulla ponatur imperfectio in Deo.

Revcra haec notio missionis sec. suum significatum lormale analogicuin nullam impcrfectionem in Deo ponit, e contra ira imperfcctioncm poncn t l nde dum metaphorice tantum Deus dicitur iratus, proprie dicitur Fihus Dci ntissus a Patre, ct pariter Spiritus Sanctus a Patre et Filio.

lum corollarium.

Missio cst p/its quam simp/cx appropriatio, nam Filius Dci dioitur missus sec. Incarnationem, et non solum sec. appropriationem dicitur incarnatus. sed proprie et personaliter, ita ut Pater ct Spiritus Sanctus non sint incarnati.

Item inissio Spiritus Sancti cst plus quam simplex appn^priatio. quainvis Spiritus Sanctus non uniatur personaliter cum justis, et quamvis trcs personae in justo habitent. .Missio enim importat processionem originis quac cst plus quam simplcx appropriatio, sed proprie pcrtinet ad personam proccdcntcm Sio. ut infra dicetur, non potest dici qUOd Pater mittatur, quamvis in justo habitet cum duabus aliis personis.

2'"" corollariiun.

Secundum Traditionem verba Domini sec. Joan. \TII. .42: «E^o ex Dco proccssi vl vcni, nctpic cnim a mcipso veni, sed ille me misit ». haec verba expumunt non solum missionem visibilem quae facta ost por Inoarnationem, sed

|.| GAHRiGOU-LAORANr.r:, Dt Deo Trino et Creatore.

etiam processionem aetemam. Sic dicit Jesus « processi ct veni». Ita S. Thomas in Comment. in Joan. Quamvis hic sensus, scil. haec distinctio intcr « processi el vcni », non statim appareat ex solo contcxtu, tamen manifestatur ex corriparatione cum nliis textibus de processionibus. Imo Christus ibidem dicit: « neque a meipso veni, sed ille me misit » dum e contra Pater a seipso venit et non mittitur. quia non procedit ab alia persona.

Footnotes

1. Cf. Dict. Thiol. caih.. art. Circurainsession (A. Chollet). ↩