Sectio 6, art. 8: Utr. creatio admisceatnr operibus naturae et arti

Xon aeitur dc anima hu.naua, scd dc pcneratione brutorum et £*M etc. S. Thomas respondet: solutio dcpendet ex modo concip.encu pracex.tentiam formarum in materia. .,trtmktap et Anaxa- supenon, tunc oreantur h<>c \kuuu i .,umlid est ig^orantia form^, - si iorm epj « ^^Z^rZ^Z ^cuntur.

ct U quoi lit non est torma, scd compoatuin. i / et non invenitur nisi in productionc animae spiritualis, quae, ut spiritualis, non est in potentia materiae, nec igitur potest educi ex Ula. Est enim intrinsece independens ab organismo in suo agere specifico, et proinde in suo esse (nam operari sequitur essc) et in suo fieri seu potius produci. Cfr. I, q. 118, a. i, 2, 3.

Per modum appendicis q. 45, quidam commentatores ostendunt 10 quod sunt possibiics plurcs miuidi (cfr. I, q. 25, a. 5; q. 47. a. 3). quia creatione unius mundi non est exhausta iniinita Dei potcntia.

2° Reipsa tamen mundus cst unicus (Genes. II) unitate coordinationis et subordinationis.

30 Mundus cst pcrjcctus, non optimus omnium possibilium, sed perfectus, in hoc sensu, quod ipsa dcfectuosa quae in eo sunt, sunt tamen propter perfectionem universi, ut umbrae in imagine sunt ut magis elucescant colores. Cff. I, q. 22, a. 2. Insuper quae sunt nociva ex una parte, sunt utilia ex altera, v. g, vcnena, ut ar.senicum, dum attemperantur. serviunt medicinae. Cf. infra q. 48 « t 49, de malo et dc causa mali.

Qu. XLVI. — Dc principio durationis rcrum creatarum.

E>OSt considerationem primae causae entium et modi causandi ex nihilo. aeendum est de principio durationis rerum, in tres articulos: H 10 Utr creaturae scn.pcr jucrini. Respondet negative sec. hdem, et hdem Aefendit 2° Utr. eas incepissc sit arliculus fidci, an conclusio demonstrabuis.

or eambula fidei. 3° puomodo Deus dicatur in principio caelum et terram creSX hoc articulo S. thomas ostendit quomodo hdes oppomtur pnnnpahbus erroribus de hae re.

Akt. I. TJtr. universitas creaturarum semper hierit (1), c^^foP r^rnina szr^

PrmcipaHs objectio cst: „mnc gucd % ^^^X» proponitur eius naturam quae tempus superat. nf.rtinent inccpit movere. sed hic motor meepit movere p ro n M ^

Unde Causa omnino immob.l* non pot* « o oh P <i Aristoteles tcm, sed sobnn permanentiam, du.ati.mc n s mP u am ac sic pntabat quod omnis homo^generatos^t, etp . • ^ , ,,,,, sempcr in praetc-ntc, Ncc potn, t«WJg imns motor mov,t ab aetemo

,,„, adionis ." alKpm motore ro Aru to semper Mumm,t et semper eodem modo, omtua trahens ac. se.p.

calefacit, et varietas in motibus explicatur per motores subordinatos, praesertiin pcr successivas generationes plantarum ct animalium.

6* Si priinns motor aeternus movet ex necessitate naturao, movet ab aeterno; si movet per voluntatem, quare incepisset movere hoc momento, potius quani antea aut post? Haec electio esset sine ratione essendi, sine motivo, ergo ab acterno.

7» Tempus non potcst incipere, quia tota ejus reahtas est lnstans, nunc fluens, quod est terminus praeteriti et initium futuri.

8ft difficultasi Si Deus est prior mundo scc. duralionem, tunc tempus fuit ante munduni, quia tempus est duratio in qua distinguitur prius et posterius.

9« Posita causa plene sufneienti, sequitur effcetus. Sed Deus, causa mundi, est aeternus, imo cjus actio creatrix est aetema. Ergo paritcr ejus effectus, non potcst essi- novit.is clTectus sine novitate actionis.

Responsio tamen cst negaiiva et est dc fidc. De lide est mundum creatum fuisse non ab aeterno. Cfr. Denz. 428. IV Conc Later.: « Deus sua omnipotenti virtutc simul ab initio teinfioris utramque de nihilo condidit creaturam spiritualcm et corporalem, angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam ». Ita in iisdem terminis ( onc. Vatic, Denz. 1783. Damnatae sunt de hac re plures propositiones M. Kckard, Denz. 501, 502, 503: « Ouam cito Deus fuit, tam cito mundum creavit ».

« Item concedi potest mundum fuisse ab aeterno ». — « Item simul et semel, quando Deus fuit, quando Filium sibi coaeternum per omnia coaequalem Deum genuit, etiam nnmdum creavit 0.

Fundamentum hujusce doctrinae invenitur in S. Scriptura: Genes. I, 1: « In principio Deus creavit caelum et terram »; haec verba communiter intelliguntur; in principio temporis. Prov. VIII, 22: « Dominus possedit me ab initio viarum suarum, antcquam quidquam jaccrct a principio. Nondum erant abyssi ct ego jam concepta cram; ante colles ego parturiebar, adhuc lerram non fccerat et flumina et cardines terrae ». Joan. XVII, 5, 24: « Clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, clarilalc quam habui priusquam mundus csscl. Dilexisti me ante constitutionem mundi ». Kphes. 1, 4: « Klegit nos ante mundi constitutionem ».

Discussio est solum circa expressionem Conc I.atcr.: tisitnul ab initio tcmfioris », utr. « simul » significet simultaneitatem temporis, ut communiter intelligitur, an solum simultaneitatem ordinationis, ut dixerunt quidam Patres qui admiserunt angelos creatos fuisse ante materiam. Ita S. Basil., S. Gregor. Naz., S. Chrysost., S. J. Damasc, S. Ambrosius, S. Hil. — S. Thomas I, q. 61, a. 3 respond) t: probabilius angeli simul tempore creati sunt ac corpora.

In corfiorc art. S. Thomas non probat ex sola ratione quod mundus incepit, ncc quod do necessitate debuit incipcre; sed probat hanc conclusionem negati- \am: Non cst nccessarium mundum scmficr cssc et igitur non est impossibile qnod mundus inceperit ut docet Revelatio.

Argumentum est apodicticum. Non apodictice demonstratur positive possilnlitas mysteriorum essentialiter supernaturalium, sed hic agitur solum dc non n-pugnantia faeti eontingentis, non pL-rtincntis ad ordinem gratiae.

Probatio ad hoc ar^. reducitur.

Cum voluntas Dei sit causa rerum, non necesse est aliqua essc nisi necessanum sit Deum velle illa.

AN UNIVKRSITAS CRK ATURARUM SEMPER FUERIT 273

Atqui non est rtecesse Deuin velle aliqmd nisi seipsum. Ergo non cst necesse mundum semper esse, sed solum momento liberrime statuto a Deo ab aeterno.

Major et minor supra probatae sunt in qu. de voluntate libera Dei I, q. 19. a. 3 et 4. In a. 3 ostenditur quod Deus alia a sc vult libere, cum bonitas ejus infinita esse possit sine aliis, et nihil ei perfectionis ex aliis accrescat; et in a. 4 ostenditur quod Deus est causa rerum per voluntatem. sic differt ab homine qui libere quidem gencrat, non tamen per voluntatem, sed per vim generativam pjroUt est talis naturae, proinde non potest generare nisi hominem, prout vis gencrativa est ad unum determinata.

Unde si Deus liberrime agit ad extra et per voluntatem, dicendo Fiat mundus, sequitur quod mundus incepit momento liberrime statuto a Deo ab aeterno, ut docet Revelatio; id est initio temporis.

Hoc admittitur inter philosophos modernos a Leibnitzio, sed Leibnitzius vult invenire motivum moraliter neccssarium propter quod Deus voluit mundum incipere hoc instanti potius quam antea. Dicit: « Dieu aurait pu creer le monde plutot et si cela avait cTe plus raisonnable, Dieu 1'aurait certainement fait ». In hoc Leibnitzius minuit libertatem divinam.

Videtur quod, praesertim pro S. Thoma, initium mundi dependeat a simfilici voluntatc Dci, sicut dicit I, q. 23, a. 5, ad 3: « Ouare haec pars materiae est sub ista forma, illa sub alia, dependet ex simplici divina voluntate, sic ut ex simplici vohmtate artificis dependet quod ille lapis est in ista parte parietis, et ille in alia, quamvis ratio artis habeat quod aliqui sint in hac, et aliqui in illa Unde Conc Vatic. (Dcnz. 1783) dicit: « Deus liberrimo consilio simul ab initio temporis utramque de nihilo condidit crcaturam spiritualem et corporalem >\ et n. 1805: « Deum voluntate ab omni necessitate libera creasse » id est absque necessitate tum metaphvsica, tum physica, tum morali

In secunda parte articuli S. Thomas vult ostendere quod Aristoteles non intendebat dare rationes demonstrativas pro aetemitate mundi, sed solum argumenta probabilia, quia in 1. 1 Toficorum, c q expresse dicit: , quaedam sunt problemata dialectica, de quibus rationes non habemus. ut utnim mundus sit aetcrnus » seu potius sempiternus.

Attamen in I. VIII Phys. (lect. 2» S. Th.) Aristoteles videtur velle propne probare sempiternitatem motus et temiwris, et ex ea potentiam infnutam pnmi motoris.

Confirmatur corpus articuli ex solutione difiicultatum; principaha sunt notanda:

Ad im Antequam mundus esset, erat fiossibilis. sed haec realis possibihtas non est realis potentia passiva, scil. materia; est solum non repugnantia ad esse.

Ad 2« Entia incormptibilia quando existunt debent esse semper. sed a liberrima Dei \oluntatc acceperunt existentiam.

Ad 3m. Materia prima est quidem ingenita et ingenerabilis, sicut ineorruptibilis; sie non incepit per generationem, sed per creationem. et pOtest annihdan.

Ad 4m Ante creationem non existebat vacUUm, quia xacuum est locus. capax corporis, loeus autem etia.n vacuus supponit cpuiedam corpora inter quae dantur Ultervalla non repleta. Unde ante creationem erat solum rcalis lg OABnioou-LAORANnF, Dc Dm Trlnn rt Crralnrt.

fiossibilitas corporum, sicut realis possibilitas spirituum; sed haec realis possibilitas non est aliqua entitas extra Deum cxistens, est non repugnantia ad esse. Haec tamrn non repugnantia ad esse distinguitur a simplici conceptibiUtate, nam «ens rationis » potest quidcm concipi, sed non produci extra animam; est conceptibile, sed irreaHsabile.

Ad 5m. Estne verum quod omnis motus praesupponat alium motum, quod omnis homo praesupponat hominem generantem, et quod Causa prima immobilis non possit ex se sola producere motum incipientem, ita ut sit novitas ejfcctus, absquc novitatc aclionis in Dco?

Respondit S. Thomas ad 5m: Primus motor semper eodem modo se habuit (scil. absque novitate actionis), sed primum mobile non per primam mutationem, sed per creationem incepit esse et moveri. Sic primus liomo non fuit generatus, sed creatus. S. Thomas hoc explicat in VIII Physic, 1. II, dicens: « Si primus motor esset agcns per naturam tantum et non per voluntatem et intellectum, ex necessitate concluderet ratio, sed quia agit per voluntatem, potcst pcr voluntalcm actcrnam produccrc cfjcctum non aetcrnum, sicut intellectu aetemo potest intelligere rem non aeternam ». Gfr. ad 9m et iom: « Ex actione libera Dei aeterna non sequitur effectus aeternus, sed qualcm Deus voluit ».

Baec aetema actio divinn, formaliter immanens et virtualitcr transiens seu transitiva, est simul liberrima et cx se ac immcdiatc cfficax; ergo producit effectum suum quando vult, scU. quando statutum est ab aeterno. Ita similis esset volitio medici mane praescribentis potionem pro hora serotina, si posset absque alia actione intermedia praebere hanc potionem tempore jam statuto. Voluntas Dei creavit mundum absquc ullo intcrmedio per omnipotentiam ab ea non realiter distinctam, et sic actio aetcrna et liberrima Dei producit suum effectum in tempore, ita ut sit novitas cfjcctus in temporc, absquc novitatc actionis »1 in aeternitate. Aeternitas se habet ad tempus, ut culmen coni immotum in se pcrmanens ad basim circularcm coni quae successive describitur, et sicut culmen ambit totam basim, ita aeternitas ambit totum tempus.

Ad 6m «Agens partieulare praesupponit tempus sicut et materiam... sed w * agens universale producit rem et tempus... Et manifestius mundus ducit in cognitionem divinae potentiae ereantis, si mundus non semper fuit », quia tunc £ manifestum est quod mundus incipiens indigct causa.

r Ad 7m. Quando mundus incepit, initium motus et primum nunc non fuit terminus temporis practeriti; nam tunc incepit tempus cum ipso motu, cujus : ; CSt mensura; v. g. incepit prima circulatio solis.

/ Ad 8m. Ante hoc primum instans non fuit nisi tempus imaginarium, sicut

Sgi supra caelum non est locus nisi imaginarius, sec. quod possibile est imaginari,

Suj et cst non repugnantia loealizationis corporum. Unde rcstat conclusio: non est

^ neccssc mundum scmper fuisse.

': Dubium: Euitne ita conveniens mundum incipeie, ut fuissct inconveniens

^ mundum esse ab aeterno creatum?

u; Resp.: l uit conveniens ut meUus appareret solum Deum esse aeternum, et

2* Deum liberrime non ex necessitate creasse mundum. Attamcn, ut dicitur art.

fjj seq., creatio ab aetemo non vidctur positive inconveniens, Deus libcrrime hoc poterat facere, et in his quae liberrime Deus facit, quamvis sit conveniens quod hoc faciat, oppositum non fuisset tamen inconveniens.