Sectio 6, art. 7: Utr. Deus possit ahquid creare

Status quaestionis: Nunc cxplicanda est notio crcationis ex parte causae efficientis.

ia obj.: Videtur quod Deus non possit aliquid creare, quia, ut dicebant antiqui philosophi gracci, cx nihilo nihil fit, et Deus non potest faccre id quod est impossibile. Axioma ex nihilo nihil fit formulatum est a Parmemde et postea scrvatum est a philosophis graecis. Hoc axioma potcst sic inteUigi: mhil /U sine causa cfjicicnti, tunc est formula principii causalitatis; vcl nihil /it nm ex subjeclo.

2a obj. est Averrois: Si creare est aliquid ex nihilo facere, crean est aliquid fieri Atqui omne fteri est mutatio praesupponens subjectum.

3a obj. est instantia Averrois: Quod fit nondum lactum est. Alns verbiv quod factum est antea debuit ftcri, et omne iieri praesuppomt subjectum

4a obj.: Infinita distantia non est pertransibilis. Sed est infmita distantia intcr nihilum et ens.

Rcsponsio tamen est affirmativa ct est de fuic ut supra dictum est. In corpore articuli ostenditur non solum quod pOSSibile est. sed etiam quod poncrc omnia creata esse a Deo ex nihUo. Datur discursus explicativus quasi per reductionem ad absurdum, sic:

Si Dcus non ageret nisi cx aUquo praesupposito subjccto, sequeretur quod | illud non esset causatum ab ipso, ut patct

Atqui nihil potest esse extra Deum quod non sit causatum a Deo, cl, art.

^^Fmo^ncccsse est dicere quod Deus cx nihilo rcs in cssc produxit.

^e h hi nolio crcltionis ex parte Dei. ostcnd.ndo non solum quod ■ dc facto Deus creavit caelum et terram, scd etiam quod dc ,ure caelum et terra | non possunt cxistcrc nisi pcr crcatioucm cx mhilo.

''^'yhu^ mutatio nec motus. non datur prioritas temporis ipsius ■

DE DEO CREATORI fieri per respectum ad factum esse, Sed, ut dicit S. Thomas, in Jiis guae fiunt sine motu, in instanti, simul-est ficri ct jactum essc.V.g. simul formatur verbum mentis ef formatum est, simul aliquid creatur et crcatum est. simul mortuus resurgit v\ resuscitatus cst. Antiqui putahant quod illuminatio fiat in instanti, undfi dicit S. Thpmas: simul aliquid illuminatur et Uluminatum est. Nunc seimus (juod motus lucis non est in instanti, sed est velocissimus, per respectum \ o ad velocitatem transmissionis soni.

. I</ 4m. Hst-ne distantia impertransibilis inter nihilum et ens linitum pruductum? — Rcsp.: Esset distantia positive inlinita si nihilum esset terminus pusitivus et si daretur inlmitum mcdium inter hunc terminum a quo et terminum ad qucm. Sed nihilum est terminus negativus, ideo hacc distanlia cst negative infinita ct vinci potest a potentia activa inlinita, ut dicetur a. 5, ad 3,

Dubium: Quid sit crcatio activc sumpta. — Est actio divina formaliter immanens et virtualiter transiens, ut melius explieabitur a. 3, ad i, agendo de creationc passive sumpta

Sic explicata est notio creationis ex parte causae efficientis. Suinus semper in explicatione ejusdem notionis et ejusdem veritatis revelatae, scil. « In principio Deus creavit caelum et terram ». Nondum transimus ad aliam veritatem per discursum illativum, sed solum explicamus verbum « creavit » successive per respectum ad tcrminum a quo, ad agens, ad terminum ad quem.

Art. III. Utr. creatio sit aliqiiid in creatura.

Status quaestionis: Xunc quaeritur quaenam sit causa formalis creationis passivae sumptae in creatura, et sic illustrabitur etiam quid sit creatio active sumpta .

i;i ditjic. < rcatio passive accepta non videtur esse aliquid, nam ipsa creatio active sumpta non est aliquid, esset enim aliquid temporale in Deo.

2'1 lUl,u-: Sl (" atu' passive sumpta esset aliquid, esset aliquid creatum, seil. creatura, ad quam producendam oporteret ponerc aliam creationem et sic in ';£> mfmitum.

3a diffic.: Si crcatio passive sumpta esset aliquid, esset accidens substantiac V|| ereatae. Atqui hoc est impossibile, nam substantia ereata est prius accidente, hir "°n P°test essc Pnus creatione passiva, cujus est terminus.

ft-t „, . V-KUmentUni SCd COntra est P°tius hic argumcntum in sensu opposito quam

Vl: ^!f^°: f SaeP.C !n disputatis. Dicit S. Thomas: si generatio passive

•n u, t ahqmd n ,(Ul pariter creatib e a . jn

SS r,tf- ^ dll1,CUUaS' nam UCneratio est mutati°. dum jam diximus,

S quod cieatio non est mutatio.

^fi scil Swf r CrealUra ^ CSt nisi rdali" *laed™ Creatoremt

^ffi ruUts relatto dcpcndcntiac.

£t ejus subjeetum ct pnus ea in esse, sicut subjectum accidente »

.« l robatio corporis art. ad hoc reducitur.

AN CREATIO SIT ALIQUH) IS CRKATURA 2$$

Sublracto tnotu ab actione et passione, nihil rcmancl nisi rclatio effectus ad s /cfF art. praeccd., ad 2m). Atqui creatio, cum sit ex nullo praesupposito subjecto, est sine motu et mutatione. Ergo creatio in creatura non est nisi quaedam rclatio ad < reatorem.

Hic syllogismus potest dici illativus, non solum explicativu^, prout non amplrus agitur de dchnitionc crcationis activae et prout major hujus s\llogismi est ex ratione et non ex revelatione. Minor est clara ex praedictis. ( onclusio non admittitur ab omnibus theologis.

Major, quae cst rationis, verificatur etiam in Incarnatione, cfr. III, q. 2. a 7- explicanda est ex resp. ad 2m art. praeced. ubi dicitur: < ( um actio ct passio conveniant in una substantia motus (id est: in una rcalitate ipsius motus) et differant solum secundum habitudines diversas, ut dicitur in III Phvs., c. 3. lect. > oportet quod subtraclo motu non rcmaneant nisi diversae habitudines in creante et in creato ».

Hoc est dicere, ut explicatur in III 1. Phys., 1. cit.: t motus est actus mobilis in quantum mobile, v. g. motus calefactionis est actus ligni, non in quantum est lfenum sed in quantum est calefiabile ct nondum ealefactum ». Actw autem transitiva prout rccipitur terminative in passo, cst motus ut proccdcns ab a-cntc. et fiassio cst motus ut cst in passo. Actio est motus ut ab hoc, passio est motus ut in hoc cum relatione dependentiae ab agente. Ita Anstoteles.

Si igitur subtrahitur motus ab actione et passione. nihil remanet MSi rclalw dcpcndcniiae ab agcntc. - . -

7 ()bi ■ Durandus et Suare/. volunt e contrano quod crcatio sit mfluxus n ceptus in creatura. quasi sicut gratia actualis est iniluxus crcatus receptus m voluntate, ut cliciat vitaliter actum suum.

Resp, Dilferentia est quod dum Deus dat grati un actualem praeex^ anima et voluntas nostra, ut subjectum. quod Deus apphcat ad agcndnm^ c motio-passio qua voluntas applicatur ad eliciendum suu U un pro^ priti-i actualis recipitur ut accidens in amma et pnontate caus^ltatis anteceau rccMlur mflUXUS in creatura. ad ean, producen.lam: tac «^****^ cedere substantiam creatan, et ta.nen in ea recp, _ut accjd ens . ^od e>t unpo^b d u Solutio S Thomae quae ab ommbus thonustis ct a pluubi» auis tneo,o„ prout ident.licatur cun, substantu, dn .ua n^m non^ . ^ d , u et pn non est accidens temporale in Dco c«m I cu s. Ip m e, subs » .

1. II, c 35 sic: « Deus agit voluntarie in rerum productionc, non autem ita qU0(i sit aliqua ipsius actio mcdia. sicut in nobis actio virtutis motivae est media intcr actum voluntatis et etfectum, ut in praecedentibus ostensum est; scd oportet quod suum intellit^ere et velle sint suum facere. Effcctus autcm ab inletlectu el voluntatc scquitur sccundum dctcrminationcm intcllcctus cl impcrium voluntatis Sicut autem per intellectum dcterminatur rci factio, ct quaecumque alia conditio* ita et pracscribitur ei tempus: non enim solum ars dctcrminat ut hoc tale sit' sed ut tunc sit, sicut medicus, ut tunc potio detur. Unde si ejus vclle pcr se csset cfficax ad effectum produccndum, scqucrctur dc novo cjjcctus ab anliqua voluntatc (continuata), nulla actione de novo existente. Nihil igitur prohibet dicere actionem Dci ab actcrno fuisse, cffectum autem non ab aeterno, scd tunc cum ab acterno disposuit » et libcrrime disposuit. Undc est novitas cjfcclus, sine novitale actionis.

IIoc non vidit Aristotclcs, qui nunquam lcquitur de actio aeterna libcrtate divina.

Sed scc. Kevelationem, Deus dicit: Fiat lux ct jacta csl lux. Dixit ab aeterno: «fiat lux », et facta est lux in temporc ab aeterno statuto, ita ut sit novitas effectus, creatio conservatio non vero novitas actionis.

Addendum est quod Deus est causa liberrima creaturae, et motus ejus, ct temporis, quia tempus est mcnsura ipsius motus secundum prius et posterius, v. mensura apparentis motus solis sec. successionem dierum.

In nostra rcsponsione ad im dicitur ctiam quod nequidcm cst rc/atio rcalis Dci ad creqlwam, sed solum creaturae ad Deum. yuare? Hoc explicatum est supra I, q. 13, a. 7: quia omnes crcaturae ordinantur ad Deum ct ab eo depcndent, sed Dcus nullo modo ad crcaturas ordinatur, ncc ab cis dcpcndct, Ita sensus ordinatur ad rem sensibilem, non vcro res sensibiles ad sensum; ita scientia nostra ordinatur ad rcs cognoscendas, non res ad scientiam, unde nihil acquirunt res cx hoc quod videntur aut sciantur, dum c contra perficitur ab ipsis facultas cognoscitiva dum cas cognoscit. - Obj.: Sed pater non dcpendct a lilio, ct tamen est tektio realis patris ad lilium. Rcsp.: Ita est quia generatio activa est actlO formahtcr transiens quae ordinatur ad generationem passivam filii. E contra creatlO activa non est actio formalitcr transiens ordinata ad ens creatum. Deus nullo modo ad creaturas ordinatur, sed crcaturae ad Deum.

inrU.tfT' ( r°ati° l™Sh'e SUmpta eSt rclatio rca,is in creatura, sed ipsa non K specah crcatione passiva ut existat, quia « relationes, cum hoc ipsum u kI s nt ad ahquid dicantur. non refcruntur p,r aliquas alias relationes scil. non est relatio ipsius relationis.

t,tio1l£vfCmla °St litt0ra: "( rt'at?°nis secund""1 siznificatur ut mu- o ,- i1 ,St> mm ,Slt ™° creatura est terminus; sed creationis sec.

q li hVitm \t , £? h^^",li("" ™t™™ Prioritatis ex parte objecti ad quoa aicitur, quod ,st pnnripium crra ui.i, n riulo lnP(« • quitur substan.ian,. et sec. L ad qU^moko "tw^T ~ rm dubium circa hanc ultimam resp.: Crcalio hassivr , , r

SOI.A ENTIA SUBSISTENTIA PROPRIE CREATA S0NT

*57 creata ul reJata ad Deum ,r,ator,m, sicut scicntia <ss«-ntialit,r s,u transocn- ^entaliter refertur ad scibile?

Scotus tenet quod est rclatio transcendentalis, quia non potest concipi ut accidcns, nam substantia creata concipi potest absqu, accidcnte, non tamen absque dependentia a ( ivatore.

Thomistac gcncralitcr tcncnt c conlra, ut ( aj,tanus n. III, Joannes a S. Thoma, quod crcatio passive sumpta est relatio pracdicamcntalis ,t accidcns, sed inseparabilc, sciL accidens praedioamcntum (ut facultas intellectiva in anima rationali) non accidens praedicabile (ut color capillorum), sdl est proprietas creaturac existentis.

lloc aflirmant thomistae i° auctoritatc S. Thoma,. qui dicit in hac responsione ad 3m: « crcatio vere cst rclatio, crcatura est cjus >ubj,ctum, ,t prius ea in esse, sicut subjcctum accidcntc ». Hoc clarius dicit S. Thomas, dc Pot., q. 3, a. 3. ad 3 (1)- .

2° insuper, ens contingcns definitur, non cns causatum a Dco, sed ens quoa potcst cssc vcl non esse. Ut dicit S. Thomas I, q. 44. a. Z, ad 1: « Licet liabitudo ad causam non intret definitionem entis.quod est causatum (v. g. hominis) , tamen conscquitur ad ea quae sunt de ejus ration, Hujusmodi cns non potest esse, quin sit causatum, sicut nec homo, quin sit risibilis ». Ergo creatio passive sumpta est proprietas, non essentia crcaturae existentis.

E contrario scicntia est per suam csscniiam relativa ad scilnle, rclatione transccndentali reali. ltem materia ad formam, forma ad materiam. It,m essentia ad esse.

2,um dubium: Sed quodnam cst fundamoifum huiuscc rclationis pracdicamcnialiS? — Respondet Joannes a S. Thoma: cst cxislcnlia crcalurac ul participala. sicut motus in mobili fundat relationem mobilis ad motorem. Haec autem existcntia, ut producta a Deo, esscntialitcr dependet a Deo crcante.

Akt. IV. - TJtr. creari sit proprium compositorum et subsistentium.

Status quaestionis: V,d,ttu quod id quod propne n^^P^ qua praesupponitur a gencrationc, nam composita subsistcntia, ut plantae, am mdia, ,,m-iantur nunc, non creantur (cfr. 3am ob)ectioncm).

Insupcr vidctur quod «ralia sanci„icans crcctur a D,o m PUg^P^* % sicut crcatur anima spiiitualis in corpore. Imo S. Thonias c iu t n I ^ nL.d^ q unica a 2 ad 5: « cum gratia corrumpitur, simul etiam in miulum Rd t Kem ^ per annihilationem. incepit per creationen, Lrgo vuletui quod gratia propric crectur, quann is sit accidens.

(,) Dicit S. THOMAS to dc Pot.. q. 3. % y "* - - si ;vco ± subjccto intcllectu ct natura p,«trri,,s «t. qnamvis „.,„ si, ta.o arcU-.s , u a s, x , ^ consideretir see: wam rationem, proirt o acUonc opnto ,n„ascUur. pm nuxto prior aubjccto

17 — aAiuuoou-LAORANOE, Dt Dco TrllW tt Crtalott.

Responsio tamen est: Propric creala sunt enHa subsistentia, non vero accidentia, nec materia prima, nec formae rerum sensibilium.

io Prob. auct. Genesis I, 2: « In principio creavit Deus caelum et terram .,, scil. res subsistentes. Est semper explicatio ejusdem textus, cjusdem veritatis| non novae veritatis.

2° Prob. raliunc:

Esse propric convenit subsistentibus sive sint simplicia, sive composita. Atqui ficri et creari convcniunt illis quibus convcnit esse. Ergo fieri et creari proprie conveniunt subsistentibus sive sint simplicia sive sint composita.

Explicatur major: nam ens subsistcns est id quod est, seu id quod habet esse, dum formae et accidentia sunt, non id quod cst, sed id guo aliquid cst tale, v. g. id quo aliquid est terra, vel id quo aliquid est calidum.

Explicatur minor: quia licri ordinatur ad esse rei, et id quod fit est id quod erit, v. g. bos generatus, non forma bovis generati. Ita Arist. Met. VII, c. 1. Creari autem est quoddam fieri, seu produci, quamvis non sit proprie lieri, seu mutatio quae praesupponit subjectum.

CorolL: Formae et accidentia debent dici concrcata, potius quam ereata sicut magis sunt coexistentia quam entia.

Ad im. benigna explicatio textus Procli legenda est. Est explicatio orthodoxa. Secl Proclus ipse neoplatonicus videtur loqui de secunda hypostasi quam admisit Plotinus, infra Unum-bonum, scil. intelligentia in qua apparet, ut aiebat, dualitas inter subjectum et objectum, scil. intelligentia et ens intelligibile, ac si Unum esset super ens et intelligibilitatem et intelligentiam.

Ad 3m. Materia prima hon potest produci nisi per creationem; attamen non creatur sine forma, nam creatio est productio totius esse, et non solum materiae. Unde materia concreatur.

Imo materia prima, sec. S. Tliomam, non potest existere sine forma, quia materia prima non est id quod cst, scd id quo aliquid est materiale. Id quod existit est compositum ex materia et forma; et sic probatur distinctio rcalis inter essentiam el cssc, nam essentia rei sensibilis est composita ex materia et forma, dum csse ejus non est compositum.

Scotus et Suarez tenent e contrario quod materia prima potest existere sinc tonna, qiua cam concipiunt non ut puram potentiam, sed ut actum imperlec issunum. Sic vcro adulteratur notio potentiae; potentia non est actus imper-

^PtInSUpCr qUid (>SSGt haeC m:il,>na sine form;i. non cssct quid spiritualc quia afonr^ a' "* ''"'^ corporalc' <iuia corPoreitas est detcrminatio dependens substZ dUbiUin: r""'" anJffM humana propric crcctHr? Uticlue. quia est forma . Z ndc ln'H T indepmdens a corporc in suo operari spccifico, intelligere, proincie m suo essc et m suo fieri. I. q. 90, a. 2.

2om dubium: Ulrutn graiia crcctur in anima?

Rcsp.-' Ex nostro art. ncgative; quia gratia est accidenv quo ;diquis est «ratus Deo; creari autem est proprium rei subsistentis.

Infusio gratiae pracsupponit subjectum, a quo gratia, ut accidens, dcpendet in lieri et postea in esse.

TJnde S. Thomas dicit q. dc Virtutibus in communi, a. 10, ad 1 3, quod gratia , t virtutes infusae educuntur ex potentia obedientiali animac. Cfr. I-II, q. 113. a ()i ubi justificatio distinguitur a creatione.

Animadversio: Differentia inter S. Thomam et Suarezium, quoad creationem.

Vcritas crcationis dcmonslratur a S. Thoma ex hoc quod nuttutn cns extra Dcum cxistcns cst suum cssc, seu ex eo quod omne quod est extra Deum differt realitcr a suo esse. ( fr. I, q. 44, a. 1: « Deus est ipsum esse per se subsistens et... esse subsistcns non potest esse nisi unum... Relinquitur ergo quod omma alia a Dco non sint suum esse scd participcnt cssc » et quod causentur secundum totum suum esse a Deo. Sic apparet connexio inter doctrinam creationis et distinctioncm realem inter essentiam crcatam et esse.

Illi vero qui hanc distinctionem realem negant, debent per aham viam veritatem crcationis probare, scil. per viam inductionis, ut facit Suarez (Disp. Mct.. 20 sect 1) ostendendo contingentiam rerum; sed si contmgentia corporum cxp<rientia constat, ex eorum gencratione et corruptione. difficiliusrest per viam mdictionis ostendere quod angcli etiam facti sunt, creati sunt, et non a seipsis existunt ab aeterno. Ouomodo hoc demonstrative proban potest, si negatur m illis realis distinctio inter essentiam et esse, si eorum essentia cst >uum e,s,-r (Cfr. dcl Prado, Dc Vcritatc fundamcntali philosophiac chnstianac 1911, p. 203

Ct 1 Negata distinctione reali inter essentiam creatam et esse, item mter jarsonam creatam imo personalitatcm creatam et esse, negatur radu. a b. Thc^a assignata ipsius infinitatis Dei et distinctioms mter Deum e rea ura . Ah^ verbis si dicitur: «Esse in creaturis est ipsamet essentia t f^^J^ namerit responsio ad doctrinam Spinozac: , cxntcrc pcrltnct adnajuram 4* Uae *. proindc non potest esse nisi una substantia. sicut unum esse per se sistens, ut volcbat Parmenidcs?

Akt. V. Utr. solius Dei sit creare.

Status quaestionis: Quare supremus angdus non p - - arenac? Avicenna dicit: Deus creai primam «^f^^^^Sm ;inimani mundi_ ,n difficultatibus imtlO positis r hum. c!k 1 dc quod angclus possit producerc alterum an,clu,n sicut 1 mio dm t ^ Scd angclus produci non potcst nisi Fr rn — U ^ < ,r -

,x conLrio ,v. g. calidum ex frigido; ^J^^^^J^ mutun, nihilo, quia plus resistii contranum • ^^^™ ' (linb,,iUs amrmaxat ad ejus productionem non requintui virtus 11 mmta r. quod creatura potest creare instrumentahter (IV Sont» 5)<

Responsio est: Sic solius Dei est crcarc, ut nulla crcatura possit crcare ncque virtutc propria, ncquc inslrumcntalitcr.

Prob. auctoritatc: Est dogma fidei, solum Deum dc facto crcassc universum Hebr. III, 4: « Qui omnia creavit Deus est ». Item in Symbolo Apostolorum et in Conc. Laterancnsi sub Innocentio IV. Denz. 428.

In eundcm sensum scripserunt Patres; hic citatur S. Aug. III dc Trin c. 8 ubi dicitur: nequc boni angcli neque mali possunt essc creatores alicujus rei, cfr. R. de Journel, Enchirid. patristic, index theol. 190: « solus Deus creatv ita S. Athanas., S. Basil., S. Aug., S. Cyrill. Al., Damasc.

Prob. raiionc: ift pars conclusionis, scil.: Nulla creatura potest creare virtute propria:

Essc absolutc sumptum, non ut est hoc vel tale, est proprius cjfcclus Dei. Atqui creare est producere esse absolute, et non ut est hoc vel tale (I, q. m a. 2).

Krgo creare est propria actio Dei, scil. nulla creatura potest crearc virtute propria.

Prob. maj.: Univcrsaliorcs cjjcclus reducendi sunt in universaliores et priores causas tanquam ad proprias.

Atqui esse absolute est universalissimus omnium effectuum.

Erfo esse absolute est proprius effectus universalissimae causae, quae est Deus.

Et S. Thomas hoc confirmat per auctoritatem Procli, auctoris libri dc Causis.

Quisnam est sensus secundae majoris? Cajetanus ait n. VIII: Sensus est: universaliores effectus (sec. praedicationem seu in praedicando) reducendi sunt in causis universalioribus (sec. perfectioncm scu in csscndo ct causando), ulest ab eis dependent pcr sc i<\ scil. ncccssario ct immediatc. Hoc principium est apud Anst. Mct., V, c. 2, lcct. III S. Thomae, saltem per ordinem ad causam univrrsalem in praedicando, v. g. Polycletus est causa propria hujuscc statuae,

Sta uanus cst causa propria statuac ut sic, artifex est causa propria artejacli.

• eq Austotcles ; apphcat ctiam hoc principium causis extrinsecis universalissimis,

Sic dicit quod Actus purus allicit omnia ad se (Met., I. XII, c. 7). Nunc S. Thomas noc pnnapium applicat explicite ad primam causam efficientem universalissimam.

Ifnde potuit dicere in VIII Phys., lcct. 2 contra Averroem, quod dogma catioms non est contra intentionem Aristotelis, id est contra ejus principia. mio m corum virtualitate continetur.

^Ergo esse inquantum est esse, vel ens inquantum ens quod denominatur a esse. est effeetus propnus Dei, ut Uluminatio passiva est effectus proprius U ni' ,U'fi"'ll'VI«'^»va eifortus i,nis. Deus producit esse sicut lux illuminat, sicut ignis calcfacit, sed Deus hoc liberrime facit.

<Zl;tott tv^T aWfd.impugnat modum probandi. UOjectrtSCQli in IV, dist. I, q. 1 sic rcducitur in forma- A solo Deo cst effectus ejus proprius.

Atqui esse bovis generati ctiam in quanturn ens, non cst a solo Deo, scd etiam a bove generante.

Krgo esse bovis generati, etiam in quanturn cns, non est effectus proprius Dei.

Kcspondclur sec. Cajct. VII: Dist. maj.: a solo Dco cst effectus ejus proprius, tanquam a causa propria, a qua dcpendct pcr sc primo, conc; tanq\iam ;i causa unica, nego. Contradist. min.: csse bovis generati non est a solo Deo ut a causa unica, conc; ut a causa propria, nego.

Instantia Scoti sic reducitur in forma:

Id quod cst in effectibus imperfcctis potest esse a causa impcrjccta.

Atqui effectus universalissimus in praedicando (ens) est in effectibus im- perfcctis.

Krgo hic cffectus universalissimus potest esse a causa imperfecta. Kespondetur sec Cajetanum VIII:

Dist. maj.: tanquam a causa pcr accidcns, quae scil. id producit ratione alterius, conc; tanquam a causa propria, a qua depcndct pcr sc primo seu nec<-ssario et immediate, nego. Concedo min.; dist. concl.: hic effectus est a causa unperfecta, ut a causa pcr accidcns, conc; ut a causa propria, nego.

Manifestum est quod hic bos generans hunc bovem est causa propna hujusce bovis sed non causa propria bovinitatis, seu bovis in q. bos, nec causa propria culis bovis in q. est ens; quia bos gcncraus cssct causa suiipsius cum habeat m se similem essentiam bovis et esse; si bovinitas et entitas dependerent necessario et immediate ab illo, ille esset causa suiipsius, seu ratio sunpsius. C ir. ad 1 nostri art. initio. Possessor hujusce bovis haberet totam stirpem bovinam quae est super tcrram. Unde dicit S. Thomas I, q. 104, a. 1, c: . manHestum est quod Sl aliqua duo sunt cjusdcm speciei, unum non potest esse per sc causa formac altenus, in quantum est ialis jorma (v. g. bovina) : quia sic esset causa (orn^C propriac, cum sit cadcm ratio ulriusquc; sed potest esse causa hujusmodi fonna, , secundum quod cst in materia, id cst scc quod matena acqmrat hanc f«

Et hoc est csse causam secundum fieri et non causam propnam ipsws « >e rci productae ».

Ultima objcctio Scoti: - . . _ • Ar-W ,tioni

Si Deus est causa propria entis ut sic, crcatw adnuscctur omm opuatiom naturae.

Atqui S. Thomas dicct contfarium, a. 8. Ergo Deus non est causa propria cntis, ut sic

concedo.

a Deo conservatam. et non nunc de novo productam.

nt ,»,t cns est Ens per essentiam.

, S ;1(>c' est Idea divina bovis seu bovMtttatlS.

( ausa propria bovis generantis ut est bos, est ut est hic bos. est alter bos ,enerans.

DF. DEO CREATORE

Sic bos duni generat boveni dependet actualiter et necessario a causis universalibus, a sole sine quo non esset vita animalis in terra et a Deo auctore naturae primo Ertte et primo Vivente; et non potest esse processus in infinitum in his causis per sc subordinatis. E contrario non repugnat processus in infinituni in causis pcr accidcns subordinatis, v. g. bos hic et nunc generans, in hoc actu gencrativo non dependet per se a patre suo, forsitan mortuo, et ab ejus avo. Gener ,t enim non prout est filius alterius, sed prout habet in se naturam bovinani

Tenemus autem per revelationem creationem non fuisse ab aeterno et mundum incepisse. Unde argumentum S. Thomae remanet validum et est simplicissirnum, fundatur in relatione inter effectum proprium et causam proprian, Hic effectus proprius est quasi proprictas ad cxtra hujusce causat- propriae, nani dependet ab ea necessario et immediate sicut proprietas circuli ab essentia circuli cfr.Arist., Post. Anal., 1. I, lect. 10: dc quatuor modis dicendi per se: i° definitio' 2° proprietas, 30 per se subsistens, 4° causa propria per respectum ad effectum proprium. Exempla causae propriae sunt: cantor cantat, occisor occidit, medicus curat, doctor docet, lux illuminat, ii<nis calefacit, Deus producit et conservat esse rerum, est causa efficiens earum esse et solus creat.

Confirmatur hoc im argumcntum S. Thomae cx solutione objectionum arti- < uli quae sunt contra im conclusionem articuli.

Ad im: Quare aliquis angelus non possit facere sibi simile, creando alium angelum? Quia angelus.cum sit spiritus purus, produci ncquit nisi per creationem, et si aliquis angelus crearet alium, esset caitsa propria totius essc altcrius angcli, et sic esset caitsa suiipsius, cum sit eadem ratio entis utriusque. Ita si aliquis bos esset per se causa propria totius stirpis bovinac. ut idea divina bovis. esset causa sunpsius. Cf. I, q. 104, a. 1.

Ad 2m: Ouomodo solvenda est 2» obj. quae sic poni potest in forma, es( sophisma difncile ad solvendum:

Major virtus rcquiritur ad aliquid faciendum cx contrario, quam ex nihilo. Atqiu causa crcata facit aliquid ex contrario. Ergb causa creata potest facere aliquid ex nihilo.

Rcsp.: Dist. maj.: si aliquid lieret pcr sc ex contrario, conc; si fiat pcr accid< nsvx contrano, nego. Contrad. min.: Pcr accidcus. conc.; Pcr sc, nego rr,,ur •"1,n * non * sed ex potentia passiva; e1

CM t rarmm resisti prout impedit actuationem potcntia,., prout ligat potcntian,; Md difficwus est facere al,qu,d ex nuUa potentia, quam ex potentia ligata. Ad 3m: tertia objectio erat:

Virtus facientis consideratur sec. mensuram ejus quod fU

Atqu, ens creatum est finitum, et potest esse mfiimim, ut granum arenae.

. • ;u PnKh,ctiniu.,n ejus non necessaria est virtus inlmita Dei.

n.andu. et Nominales v,dentur aestimare quod hoc argumentum non possit f0rtC MiChad ^-^luspotLt creare si no^ un,- UIMl111. ^aittin qianum arenac.

faspondei tamen S. Thomas apodictice ad 3'" ..-ratur «nlcc U tfW fit. conc. ; si co^erandus est .^^^ ^

SOLUS DEUS POSSlt CREARE 26.J

]<;t in fme ad 3™ additur conhrmatio I» argumenti articuli, scil. . •< Si tanto rnajor virtus requiritur in agentc quanto potentia est magis remota ab actu, oportct quod virtus agcntis cx nulla pracsupposila potentia, quale est agens creans, sit inftnita ». V. g. quo magis terra est arida, tanto magis arator debet arare, in ea bonum granum frumenti ponerc etc; sed si terra non solum esset arida. sed milla, tunc arator deberet habcre potentiam activam infinitam. Quando pueri educandi sunt minus intelligentes et applicati, major virtus requiritur in educatoribusj ut patet pro pueris anormalibus, surdis, mutis, aut caecis; ad eos educandos requiritur magna caritas christiana; sed si subjectum esset nullum requireretur infmita potentia activa.

Haec coniirmatio vividius ostendit valorem l1 argumenti corporis articuh, quod est apodicticum, quidquid aestimare potuerit Durandus. Ad hoc videndum suthcit considerarc id in quo formaUter differt effectus creationis, scil. totum ens rei productac, etiam inftmi grani arenae, in quantum cst cns, ab effectu cujuslibet alterius productionis, v. g. generationis.

Producere cx nihilo infimum granum arenae eandem virtutem infinitam requirit, ex parte modi jacicndi, quam producere universum mundum et omnes angelos.' Si supremus angclus posset creare ex nihilo granum arenae, posset producere in eo et conservare in eo ejjeclum univcrsalissimum, scil. ens in quantum ens, posset igitur producere omnia entia contingcntia in quantum sunt entia, et sic esset causa suiipsius. quod repugnat.

2il pars art.: Creatura ne instmmcntaliter quidcm potcst crcarc. S Thomas prius in memoriam revocat quod Avicenna et P. Lombardus putaverunt hoc esse possibile. Sic Avicenna dixit quod prima substantia separata a Deo creata, creat aliam instrumentaliter aut virtute propna (textus Avicennae non sunt clari in hac re) aliam sibi ,n(eriorem et haec a ltcram ma.ts inferiorem, aliquo modo sicut in emanatismo 1'lotnn. Petrus Lombardus au loquebatur potiUS dc possibilitatc creationis per instrumentum. quam dc ,acto. Durandus et quidam pauci locuti sunt ut Petrus Lombardus.

( onclusio S. Thomae admittitur saltem ut probabillS fere ab «^»»^ lOgis posterioribus. etiam a Scoto, quanwis non eodem n,odo demon.t retur ab onmibus S. Thomas iri II Scnt., d. 1 . q. 1, a. 3. et IV . d. 5, q. I, a. qu. 3 nuit opinionem Lombardi ut probabUem, mmc eam rejiat

Quoad fuiom de hac re, notandum est quod si agttur non de p s, ,1 iU d dc faclo creationis per instrumenttun. hoc actum non po ^^f1™ pro prima productione rerun,. Na,n ,u I\ Cone. Uter Denz. 4^, dio^.

Detls sua onuupotenti virtute simul ab initio tempons utramque de n,h,lo condidit creaturan, spiritualem et mundanam <>. ^n^, mas sine instrumento.

[>E DI"" CREATORE

Inde inti-r theologos disputatur non de facto, sed solum de possibilitatt creationis per instrumentum, quam possibilitatem fere omnes negant cum S Thoma.

Anmmcntum S. Tliomae ad hoc reducitur (Molma. Vasquez et Suarez tenent hoc argumentum esse solum probabile);

Causa instrumentalis non participat actionem principalis agentis, nisi ad ejus eflectum dispositivc opcniur per aliquid sibi proprium.

Atqui nulla creatura potest disposilive opcrari ad effectum Dci creantis, quia non cst subjectum disponcndum.

Ergo nulla creatura potest instrumentaliter crearc.

Major prob. a S. Thoma dupliciter: per absurdum et inductive.

Per absurdum sic: si instrumentum nihil agcrct sec. quod est sibi proprium, frustra adhibcretur ad agendum. Xec oporteret esse determinata instrumenta determinatarum actionum; possem scribere cum cithara.

Inductive etiam constat, quod instrumenta habent effcctum propiium. v. g. securis scindit lignum, ct scindcndo disponit ad effectum artificis, v. g. ad formam scamni. Kt hic elfectus proprius instrumenti habet quandam prioritatem per respectum ad effectum principalis agentis ad quem disponit; saltem prioritatem causalitatis dispositivae.

Minor probatur, quia creatio est ex nullo pracsupposito subjecto, unde non est subjectum disponcndum; et effectus Dei creantis est totum esse rei, quod nullum alium i-lfirtum praesupponit.

Notandum eSt quod S. Thomas dicit: <i instrumentum debet dispositivc operari ad effcctum principalis agentis»; non clicit: debet disposiiionem operari ad hunc effectum. Sunt quidem quaedam instrumenta hominis, quae dispositiourm openmtur, ut penna ad scribendum relinquendo atramentum in charta, aut serra scindendo Ugnum ut artificiose scindatur ab artifice. Sed alia instru- Oienta solum disposilivc operantur, ut tuba ad transmissionem soni, impediendo dispcrsionem ejus, non autem produccndo specialcm dispositionem in aures audientium.

Attamen semper in instrumento motio instrumentalis est ut accidens, et actio instnunentalis est formaliter transitiva procedens ab instrumento ut ab agentc subordinato, et debet esse tcrminalivc in paticntc praccxistcntc; in creatione .tutnn non datur subjcctum praecxistens disponendum. l'nde creatio non potest procedere nisi a Deo solo cujus actio ad extra non est accidens, sed csl jormalitcr mmanensei solum vitiuaUter transiiiva prout producit effectum ad extra, sublatis oinnibus imperfectionibus actionis formaliter transitivae.

Videamus objeetiones Suare/.ii contra hoc argumentum.

Dicit: major S. Thomae vera est de instrumentis quibus utuntur agentia ereata, nam agentia creata indigent instrumcnto apto, v. g. homo non potest scribere cum cithara, nec musicam facere cum calamo. Sed Dcus non indigct intfrumento apto, posset producere gratiam baptismalem non per aquam sed per igaem, suffidt quod in instmmento Dci sit potentia obedientialis. Ergo maior Thomae non certo verificatur pro Deo creante.

AN SOLUS DEUS POSSIT CREARK

Ad hanc objectionem Suarezn respondcnt generalitcr thomistae: Quando Dcus Utitur instrumentis, v. g. ad gratiam baptismalem producendam, non cst ■a indiget instrumcnto, concedo. Sed si de facto Deus utitur instrumento ©1 vSico, tunc veriiicatur major S. Thomac, scil. xnstrumcntum, ut sit vere in- Ptrumcntum, dispositivc opcralur (per aliquid sibi proprium) ad eftcctum pnn- -ipalis agcntis. Alioquin non verificatur in eo notio instrumenti, sed est merum medium transmissionis, ut acr est mcdium transmissionis soni, et non mstrunientum, ut tuba, ad transmittendum sonum.

Brevius ad aigumcntum Suarezii respondetur: Major S. Thomae est vera de instruwcntis' qmbus indiget agens creatum, prout sunt mstrumcnta conc; umce nrout agens creatum eis indiget, nego. Concedo min. Unde ad conclusionem: si liacc major esset vera ratione indigcntiac agentis principalis, conc; si est %era ratione ipsius instrumcnti, ncgo.

Inst. Suarczii, neque ratione instrumenti probat argumentum S. Ihomac.

^^^r^u^i, non necesse est quod dispos^n operetur in subiccto sed suihcit quod dispositm operetur. ut tuba. confortans vocem. L Ktionem pracvL producit in aures audientium, ita aqua baprisnu •"annnam baptizandi Atqm instrumentum potest dispositive operan sme subje-

Ct° SJS? maj^sumcit quod instrumentum dispos.tive oPcrctur p, ad£ nJ Jnancntcm, nego; Pcr actionan trausi!,a>n, ^^j^J^ talis^n accidcns viatc, et ideo non potest operan ms. » sul,ecto prae

" Sed actus immanentes 0^^^^^%^^ ctionem gratiae et eam producun pcr achonem cst accidcns

Rcsp, Actus vsU sun nnmancnU ,scd »« oduatur gratUl. Cfr.

quod debet esse terminative in passo, x . g. m justo qu l joan. a S. Thoma. f//,/,< cuhcrnaturalis educta e

J Manifcstum est enim quod MM «^tlrf^ uccuh„s potentia ol.edientiali hujnsee re, £• J. »t ^"^^^ mU.ni.»ato. Haee vialc. per modnm transeunt.s, s.eu toc ... . u l.an^ termMh» autem motio, si est aecidens, non solu.n ttt «^«« teK motio inst,ui„ passo, seu in subjccio f^^Jf^ *l sicut f.cri pr.u- mentalis praecedit eftectu.n pnncipa llS . e, ,t . ■ sil. potest esse cedit factun, esse, et igitur postulat «£*ffi,£S^SS3Udrt fmt ex instrumcntum phvsicum IV-, ad ^°f«^ i„stru„,en.u,u Phvpane flt corpus ChriStl (III, q. 75, * °l> non 1 sicun, ad crcationem. _ „ iu„strat„r nutio creati.nus

< (r. praedictun, articulum II . ')J*,*LJ£# n,m transsubstantiatio.u.. per con,I,a,at,..,c... cun. ^^^ucS Satiae ex potent.a bbedien- Lm potest esse instrv.mentnm a< ^P^^J^L * • SUbjectO (I-H. tiali animae, nam grat.a ..t accdcns dcpenu,

DE DEO < REATORE q. iij, a. Qi Ex parte modi operandi ex nihilo, creatio est majus opus justifictione, scd c.\ parte rei productae, justificatio est majus opus quam creatio caelj et terrae).

UUima instaniia: Ouare non posset cssc instrumentum ad creationem ariima cui praeexistit materia seu subjectum.

Rcspondcnt thomistae: praeexistit matcria, conc; ut subfcctum cx quo, nego In creatione quotidiana animarum non cst tcrminus a quo rcalis, nec proinde subjectum. Etenim anima spiritualis non cducitur e potcntia materiae, terrninus a quo est nihil; anima huraana producitur ex nullo praesupposito subjecto Dum e contrario in transsubstantiationc est aliquis terminus a quo rcalis, prout vera est haec propositio: « ex pane tit corpus Christi » pcr conversionem totius substantiac panis (scil. materiae et formae panis) in corpus Christi. Unde contra Suaroz, evidens videtur quod non potcst cssc instrumentum pro creatione. Cfr Joannem a S. Thoma.

Remanet ergo quod solius Dei esi creare ef quod crcatura nequidem instrumentalitcr creare potest.

A.RT. VI. Utr. creare sit proprium alicujus personae.

Status quaestionis: Videtur quod ita est. Nam: i°, processio ad extra creaturae a Deo praesupponit processionem ad intra personarum divinarum et id quod est pnus et perfectius est causa ejus quod est posterius et imperfectum aln Symbolo Fidei attabuitur Patri quod sit creator omnium visibiliura et l lm fCt f,Flll° dlcltl,r tant™. «P^ quem omnia facta sunt » et de S t Sancto dicitur quod est « vivificator >, 3° Non videtur sufficiens in his ni)'"//"1/ ^.^ro^ncm, dicendo: crcatio appropriatur Patri. JgMJ^JJ ^rlas divmus causatur a tribus attributis quae personis appro- P . .1 a PGtentia quae appropriatur Patri, a sapientia quae appropriatur sonaHs ^ qm ^0^^ Spiritui Sancto qui est araor per~

Responsio tamen est ncgativa et est de fide

«e m* ^L^Tm^T^ aurritatcm Dionysii qui in 11 1 sunt omnia ZZu» u \ V quod « communia totius divinitatis t. i . t •" C tPst.l,no»11»» lo-Dionysii valet ut testimonium uauitioms tunporis m quo scnptum est opus ejus cfi £pI t¥o£ iPUS Cnali°niS tnh,UUlr aequalitcr uni vel «eri Personaei <,-„• Ui^D^nii3 Tm pCr-,psum lVerh»m) facta sunt »; I Cor. XII, ratur u 1-2 uc iZ Z'T- TT "fl^" Haec aem omnia ope- « h M,s" cr^asunU nl-m 1 I ebr. \ io'. 1 * ROmma Pcr ipSUm (Vorbum)

Uem in definitionibus Ecclesiae opus crcationis aeounlitor ♦ •> sonis, v. k in Svmbnlrv n CmA^ ■ ,^ "u"l!> ««-quaiiter tribuitur per- iu r>\ inbolo. „ < n do in unuiu Di-um. Pativm nmnin,, . torem caeli et term» ;„ i,-;r„ 1,1 ""uupotenti-m, crea-

; vti^i/sSr- ,H'r quem omni;i facta sunt-- «S

AN CKKARE Sil 1'ROPKIUM AMCUJ1 - PEKSONAE OlVISAE 2t>7

Deniqnc simt plurcs declarationes ct deftnitiones Ecclesiae: cfr. Denz., IQ 48, 77- 79. 281 • 284. 421. 428- 6jT, 70?». Praesertim n. 428, IV ( onc. Later (1215) contra Albigenses et Waldenses: « Firmiter credimus quod unus solus est verus Deus... Pater generans, Filnis nascens et Spiritus Sanctus procedens: consubstantiales et coaequales et coomnipotentes et coaeterni: unum univcrsorum prim i piutn; crcalor oninium visibilium cl invisibilium ■>.

Antea 1 Conc. Later, ann. (149, Denz. 254: «Si quis non confttetur Patrem et FiUum et Spiritum Sanctum Trinilatcm in unitatc... crcatntem omnium et orotectricem, condemnatus sit ... . 1 Item Conc. Toletanum XI, Denz. 281: « Inseparabiies mveniuntur tres istae personae in co quod agunt et in eo quod faciunt • etiam operando incarnationem.

m'udJltO Eugepii IV pro Jacobitis. Denz. 703, 704: Trinitate « omnia sunt unum, ubi non obviat relationis oppositio »; n. 704:*^ * lnlms et Sniritus Sanctus non tria principia creaturac, scd unum pnnapium ■, ? Pro haeretica habenda est sententia R. Lulle, scil., tres p,rsonas posse per naturalem rationem certo ct evidenter cognosci, quia in effectibus creafas att- Sd re^riSr productum a solp Patre. aliquid a solo FiUo, aUqmd a solo Spi- rit" SaThomas supra I, q. 32, a. I probavit contra plures ^o^^ logos scil Abaelardum, Richardum a S. Victore, quod mystenum SS TnnrU demonstrari nequit cx creaturis quia . virtus crcativa est commums toti Tnm K peSt ad unitatem essentiae, non ad trimtatem personarum ,

2o Probatur rationc sic m forma: ^an^Htur ex eius

Cum omne agens agat sibi simile, pnnapium actioms dignoscitur ex cju.

effectu. . .h

Atqui creare est producerc essc rcrum, ut ^jft COmmunis Ergo creare convenit Deo scc. suum cssc, quod est sua essentia, tril>us personis. , a*ens aeit sibi simile »

ExpUcO majorem. Utn.n> pr.nc.pium ^g^g ^ erat 5il s„lum U x experimentalis, siatt v. g. calor c "~w|vsj m,n„.

bovem, etc. sit prindpium necessanum rt d c c ade^ex «g^, „um? — .Resp.: Est princ.p.»m ncce^numrt i ^SSS? 55 seu aliqnid actuare et agens non potes, t n m u , ^ dctcrmMiomm, seu formam; s.c d,c, ur oRrt , ^na, un ^ , t ^ ^ ctun, in quod agens operatur ^0^'^e^n»„ potest recipere nisi tpedm, v. g. dum bos generat boven . q u.indoqm xtr ^ conveniunt et anMskam s.mditudmem age „t.» - ic c _ solum analogice cum Dco. vel sec. esse. vel « ; ^ ,imae in quantum

Unde S. Tbomns dicit I. q. 4. »• 5= « 1 »m „ ' mc,,se est. quod est agens. agit ^.«^fS. T vl^S ^te» analogioa. in efiectu sit simiUtudo formae agcntis... \ , _ 5imi,itu<linom agentis. prout effectus potest a„t non potest ^^^S^' co,„,„„n,cabat ple- V. g. dum docebat S. Thomas. non mnn.bu. su,s '>-"P ;lttamcn Oitudvnem suae sapientiae, sed plus imnusve sce. capac.tatc

„, ,„,„„. agc„s. agebat alupnd ^jXtm****^ Sed P«»dPium Hoc princpnm, non est ^"l„m tex ,.|^"

1)L-: DEO CREATORE jphiae naturalis; quoad nos prius cognoscitur in orclinc sensibilium, et postea metaphysiee applicatur ad omnia agentia, ctiam ad agens supremum, sed analogice ut oportet.

Unde virtute hujusce legis, principium actionis dignoscitur cx ejus effcctu. Atqui creare est producere esse rerum, ut esse. Creatio ergo convenit Deo sec. suum csse, quod est sua essentia, communis trihus personis. Id est Deus producit essc rerum in quantum ipse est ipsum Esse per se suhsistens, scd producit esse creatum libenime et non neccssitate naturae.

Coroll.: Crcalor dicitur de Deo non personalitcr, sed csscnlialiter.

Dubium: In oratione Dominica: a Pater noster... adveniat regnum tuum... * diciturne personalitcr an essentialiter? — Resp.: Dicitur csscntialitcr, I, q. 33, a. 3, ad i"\ quia trcs pcrsonae ut unum principium opcrantur ad extra, v. g. justiiicando hominem, qui sic lit filius Dei, per participationem divinae naturae, communis trihus personis. Sic dum dicitur « adveniat regnum tuum », agitur non solum de regno Patris, sed etiam de regno Filii et de regno Spiritus Sancti. Item dum dicitur 0 fiat vohmtas tua ».

Aliud dubiuni: Ouando Jesus dicit Pater, v. g.: « Confiteor tibi, Pater, Doniinc caeli ct terrae », cliciturne esscntialilcr, an pcrsonalitcr? — Rcsp.: Dicitur per prius personaliter, quia est persona Filii quae loquitur ad Patrem, ad intra, sieut dum Pater dicit: s Filhis meus es tu, ego hodie genui te ». Scd etiam Pater dici potcst csscntialitcr a ( hristo prout loquitur sec. suam naturam humanam.

In corporc articuli invenitur sccumta conclusio quae pertinet ad appropriationem. Sk formulatur: Processiones personarum, in quantum includunt csscntiaha attributa personis appropriata, sunt rationes productionis creaturarum. Brevius: Quaclibct pcrsona pcr appropriationcm dicitur specialem causalitatem habcrc rcspcctu crcaturac. Sic probatur:

Deus operatur per mUUigentiam et voluntatcm.

Atqui Filius procedit per modum intellectualem ut Vcrbum, et Spiritus Sanctus pcr nioduin ainoris.

Ergo sic dici potest: Dcus Pater crcavit per suum Filium et per Spiritum Sanctum. r 1

Hoe melius cxplicatur ad im.

1 ;'( Ui 'f°™m csse attribuitur Patri, ut ci qui non habet virtutem creandi ai> 10. IV 1-iho autem dicitur Jo. I: « per quem omnia facta sunt » in quantum ha bet eand, ,n vntnte.n ab ah... (*,.„ nt est principium de principio). Sed Spi- ' ban cto, qm habet eandem virtutem ab utroque, attrihuitur quod domi- QUndo gubernet et vivmcet quae sunt creata a Patre per Filium »

•-t m tine hujusce resp. ad 2» S. Thomas revocat in memoriam theoriam Z ' ' 1 l api)r,,l)n:itl,r Pot*M> sapicntia, Spiritui Sancto

" ict T ■ ? Y uSlC CrCali" redudtur ad Potentiam, ordinatio mcoua appropnationis. v

Appropriatio communiter definitur aUributio alicujus proprietatis esscntialis

AN CREARE SIT PROPKIUM ALIOUJUS PERSONAE DIVINAE 269 f-icta tini pcrsonac ad ejus manilestationem. Unde aliud cst proprium et aliud appropriatum. lllud dicitur proprium, quod ita tribuitur uni pcrsonae, ut non

ssit tribui alteri; appropriatum vero est id quod cst commune toti Trinitati, ed causa majoris manifestationis tribuitur uni personae, propter quandam siinilitudincm, ut sc il. ca quae pcrtinent ad intellectum appropriantur Filio, nui proccdit per intellcctum, ctc.

Sic Patrcs latini procedentes in suis speculationibus dc Trinitate ab unitate naturac ad trinitatem pcrsonarum, et ad hanc trinitatcm dimcile pervenientcs, magis illustrant personas. Patrcs autem ejaeci gcneralitcr procedunt contrario a tribus pcrsonis ad unitatem naturac, et sic non hahent difficultatem ouoad distinctionem realem personarum, a qua incipiunt, et minus indigent hac theoria appropiiationis, quae potius apud latinos invenitur. Sed Patres graeci dilTicilius ostcndunt unitatem naturae, ad quam volunt pervenire per viam inversam, et rcmanent in eorum conceptione multac difficultatcs, quae solvuntur ■x S A.UKUstino et a S. Thoma. Explicavimus initio tractatus SS. Trinitatis quare pracvaluit conccptio latinorum: quia solvit difficultates quae remancbant in graecorum conccptione.

AuT vil. — Utr. in creaturis sit necesse invenire vestigium Trinitatis.

Vestigium differt ab imagine prout repracsentat aliquomodo causalitatem causac, non vero formam ejus; ita fumus repraescntat ignem.

Sic est vestigium Trinitatis in rebus, hoc affirmatur supposita revelatione rnystcrii Trinitatis, prout quaelibct rcs est substantia, in tah specie, et ordmata ad finem bonum.