Sectio 6, art. 4: Utrum missio sit aeteraa an temporalis tantum

Status qu.: Diflicultas est quia missio, ut dictum est, processioncm importatproccssio autem est aeterna. Et insuper cuicumque convenit aliquid temporaliter et non ab aeterno, illud mutatur; sed persona divina non mutatur.

Responsio tamen est:

Missio ct datio in divinis dicuntur temporalitcr tantum.

i° Hoc probatur ex S. Scriptura: (ialat. IV, 4: aCurn venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ».

2° Ratio theologica est adhuc explicatio notionis missionis: nam missio, praeter habitudinem ad principium aetemum, dicit habitudinem ad termirtum temporalem, per quem completur in ratione missionis. Ergo dicenda est tempo ralis tantum, quamvis ejus principium sit aeternum, quia effectus quem connotat et a quo denominatur est temporalis.

Sic pariter dicitur etiam Deus crcavit non ab aeterno, sed in tempore. Ita Incarnatio et Missio Spiritus Sancti die Pentecostes non sunt ab aeterno, sed in tempore.

E contra generatio et spiratio dicuntur solum ab aeterno, quia non important habitudinem ad terminum temporalem. Processio autem et exiius dicuntur m divims et aetemaliter et temporaliter, nam Filius ab aetemo procedit, ut est Deus, temporaliter vero ut homo.

S. Ihomas in sua conclusione conjungit missionem ct dationcm, non quia \t ; sunt omiuno ulem, sed quia habent inter se aliquam convenientiam. Conveniunt

111 eo quod utraque importat novum quendam existendi modum in crcatura.

Uiltmmr autem in eo quod missio importat personam, quae mittitur. procedcre U JD alia dum datio hoc non importat. Sic Paler, qui mitti non potcst, scmctipsum- m et (Uvina essentia dari potest Filio et Spiritui Sancto pcr communicationcm. ^ Ad 2/ Qufire pcrsona missa uon mutatur ex eo quod novo modo fit prae-

V *'ns m alKmo ;. V)uia hoc est s,m,m P>'0pt<-'r mutationcm crcaturac, sicut et Deus iL'mi,;;,,al,Ur1 ,lu,lur T>»'mnus omnium rerum, non prout Deus mutatur, sed

ESSiS e3usttntiartl Perveniunt, Ita etiam objeetum ahquod dicitur nunc W ; , V1SUm et non ant,'a' non Proptcr mutationem in ipso. sed propter g, mutationem in visu, qui nunc terminatur ad hoc objectum i auodmima^rvL^" <>X ,nissi°ne visibili Incamationis, scU. ex hoc qUDfl UUmanitas C hnstj terminatur ad ipsum.

'vl£ . .:U;SS'." indudi' ^cessionm aetcrnam et addit temporalcm cffertum* imde est duplex process.o, aeterna et temporalis, duplex seu gemina, non

AN SIT ET QUID SIT MISSIO IN DIVINIS

2ir pcr rcspectum ad duplex principium, sed ad duos terminos, quorum unus est acternus (sic habetur proccssio aeterna) et alter temporalis (sic habetur processio trinporalis, quae est ipsa missio).

Unde missio merito definitur: , processio originis unius personae ab altera cum novo modo existendi in alio >.. Sic plus est, ut dictum est, quam appropriatio, et distmguitur tum a crcationc, tum a proccssione acterna; a creatione distinguitur prout principium ejus aeternum est una persona mittens et non tota Trinitas quae est unum principium operationis ad extra, sic missio similis est proccssioni. Et tamen a processione aeterna distinguitur propter terminum temporalem, et in hoc quodammodo similis est creationi.

Sic missio est velut aliquod medium inter processionem aeternam et creationem.

Dubiuin: Utrum missio importet principaliter et in recto originem aeternam pcrsonae missae, an novum effectum in creatura productum. — Cum Joan. a S. Thoma (a. 1, num. 12) et Gonet (a. 1, n. 3-4) notandum est quod inter scholasticos sunt duae conceptiones missionis: una proponitur a S. Bonaventura et Scoto, altera a S. Thoma, a thomistis ac multis extraneis. Haec quaestio, quae videtur nimis subtilis, necessaria est ad benc distinguendam missionem divinam a simplici appropriatione, prout dicit aliquid plus

Pro S. Bonaventura et Scoto missio est principaliter, non ipsa processio, sed productio effectus temporalis, sec. quem persona dicitur missa. Ratio est quia persona missa praeexistebat per processionem aetemam, ante processionem temporalem et omnino liberam.

Thomistac dictint potius, ut Gonet, loco cit.. quod missio non est ipsa productio effectus temporalis, sed importat in rerto aetemam personarum originem, in obliquo vcro novum efjectum in creatura productum. Et hoc videtur profundius.

i° Prob. Ex S. Aug.. De Trin., lib. II. c. 5: 0 A Patre exire et venire in hunc mundttm, mitti est ».

Ex S. Thoma hic, art. 2, ad 3, ubi ait: Missio includit processionem aeternam et aliquid addit. scil. temporalem effectum 0.

Instiper a. 8 S. Thomas tenet quod Filius non ita proprie mittitur a Spiritu Sancto sicut Spiritus a Filio. qtiamvis Spiritus Sanctus producat cum Patre et Filio effeetum temporalem ratione cujus Filius dicitur missus. In Comment. vero in I Sent., d. 15, t. 1, a. 2. minus clare loquitur S. Thomas.

2° Prob. ratione. Missio personae divinae essentialiti-r miportat exiium a persona mittcnte. Sed hic cxitus neqttit esse alius quam origo actema, quia missio divinae persomir nequit fieri per impcrium aut per consilium, ut jam dictum cst a. 1.

Ergo missio essentialiter importat talem originem, ergo non est solum op;-- ratio Dei ad extra et temporalis, sed est origo actcnia personae missae. ut connotans operationem ad cxtra ct tcmporalem efjectum.

i" Confirmatio. Alioquin Pater diceretur missus, nam producitur in justo gratia sanctilkans sec. quam etiam Patcr in justo habitat.

2a Confirmatio habetur ex comparatione missionis divinac CUm actu hbero Dei, nam actus liber. v. g. creandi, in Deo nihil aliud est quam acttis unicus

DE MISSIONE DIVINARUM I'ERSONARUM 212 voluntatis divinae, quo Deus necessario se diligit, sed quatenus connotat bohum non neoessario dilcctum.

aa Confmnatio. Sentcntia thomistarum videtur confonnior modo loquendi S. Scripturac. Cfr. Joan. VIII. 42: « Ego ex Patre processi ct veni », et Joan. XVI, 2<S: «< Exivi a Patre et veni in mundum ».

Item Patrcs graeci considcrant missiones velut prolongationes ad extra processionum; sic eas distinguunt a creatioric, dieunt: mitterc personam Filii aut Sp. Sancti diffcrt a crcarc, sicut vivere ab imperare. Et in missionibus, non in rreatione, fundant communicationem vitae divinae qua elevamur ad ordinem gratiae. Sic distinguunt ordinem naturalem et ordincm gratiae sicut crcationem . ( missioncm divinarum personarum. Unde multum insistunt in missione invisibili Spiritus Sancti. Hoc non mirum est in eorum doctrina quae incipit potius a tribus personis quam ab unitate naturae.

S. Aug. autem servat quoad missioncm id quod essentialc cst in hac doctrina graecorum, dum dicit, ut notatum est, in libro II dc Trin., c. 5: « .1 Palre cxire cl vcnirc in inundum, mitti cst ».

Missio tamcn dicitur temporalis, prout connotat effectum temporalem a quo sumitur ejus denominatio; sicut creatio dicitur temporalis ratione effcctus, quamvis actio libera creatrix si aeterna.

Akt iii Utriun missio invisibilis divinae personae sit solum sec. donum gratiae gratum facientis.

Status qu.: Hic articulus est prihcipalis luijusce quaestionis, saltem per rc spectum ad nos, ad nostram vitam gratiae; tractat enim de fundamento suprenvS Imjusce vitae, Esf materia praedicationis et contemplationis. Unde in eo satis tonge immorandum cst. Methodicc procedendo, quinquc sunt considerauda: \ idcamus: i° ad statum quaestionis, id in quo differt missio invisihilis a visihili; 2° nodum (lilhcullatum in objectionibus positis initio articuli; 30 testimonia S. Scripturacet Traditionis; 4°id in quo gcneralitcr conveniunt theologi; 5°corpUS articulij 6° trcs interprctationes propositas, scil. interprctationcm magis comnnni. ni thomistai um, sententiam Vasquezii et sententiam Suarezii. Sic ordinate procedimus a magis cognito ad minus cognitum. seu a fundamento revelato ad explicationem ejus.

Scquimur in hoc praesertim Joan. a S. Thoma qui videtur doctrinam S. Thomac profunde penetrarc. Cfr. V. Gardeil C. P., La strucfurc dc Vdme cl texphience myslique, k,2;, t. II, p. 6-60. De hac re satis longc scripsimus alibi: Lamow dc Dicu ct la croix dc Jcsus, 1929. t. I. p. 163-206. Cfr. ctiani L'lmbitatton cn nous dcs trois Pcrsonncs, a P. C.altier, S. J., 1928.

1° In quo di/fcrt missio invisibilis <i visibilii

Djffert sec. terminum vcl effectum temporalem a mlssionc connotatum. Mi^io v<s,bilis .-111111 connotat effectum saltcm quodammodo sensibilem, quo sensilnhtcr manifestatur persona missa, sic missio visibilis Lrilii facta esl pcr Incamationeia, et missio visibilis Spiritus Sancti die Pentccostes sub «necie tenS ct doni Unguarum,

Missio invisibilis ea est quae connotat effcctum ordinis spiritualis, non scnsihilis. Sic Spiritus Sanctus dicitur missus ad animam justi in instanti invisibili* justificationis, quae fit per infusioncm gratiae habitualis.

Vidchimus in explicatione horum articulonim, quod scquuntur ex hoc duae differentiae inter has missiones. Nant pcr missioncm visibilcm Incarnationis nut Pentecostcs, mittitur et manifestatur una tantum pcrsona; dum in missione invisihili duae personac procedcntes mittuntur, et ipsc Pater semetipsum dat. Sccunda dillcrcntia conscqucns est, scil. missio visibilis fit per quemlibct cfjcclutfi visibileni convenientem ad manifestandam pcrsonam divinam missam, sic Spii itus Sanctus missus est suh specie ignis die Pentecostes, et sub specic colnmhae in baptismatc ( hristi, scc. illud Matthaei, III, 16: « Jcsus... vidit Spiritum Dei desccndentem sicut columham et vcnientem super se ».

E contrario missio invisibilis non potest fieri nisi pcr aliquod donum supernaiurak, ut ostenditur in hoc articulo tcrtio. Et oportet determinare per quodnam donum supernaturale: utrum per gratiam gratum facientem seu habitualcm, an pcr actualcm, an per solam fidem infusam, an per spem, an per gratias gratis datas quas acciperc possunt peccatores ad utilitatem proximi. Sic melius dctcrminatur status quacstionis.

II0 Difficultas autcm quacstivnis apparet ex objectionibus initio articuU positis. i° Oportet explicare quod non solum gratia creata, scd etiam ipsa persona divina datur; 2° videtur quod potius gratia sit secundum Spiritum Sanctum, quia per cum nobis gratia datur; 30 quare non dicerentur Filius et Spiritus Sanctus missi scc. gratias gratis datas?

Quid docet Scriptura de missione invisibili Spiritus Sancti et Filii.

S Scriptura sacpe loquitur de pracsentia generali Dci auctoris naturae in omnibus rebus quas immediate conscrvat in esse, prout csse est proprms effectus Dci U 1 in Ps ( XXXVIII, 7: « Si asccndcro in caclum, tu illrc cs; si desccndcro in inlernum, adcs Et in Act. Ap. XVII, 28, S. Paulus in medio Areopagi di- cit < In ipso [Dco] vivimus, movemur et sumus ».

Haec praesentia gcneralis Dci in omnibus rebus quas conservat m esse exphcatu. a S. Tho.ua, I Pars, q. 8, a. 3, prout actio conservatnx est continua 10 actionis creatricis quae producit res in esse non per instru.ncntum scd .m.ncd.atc Sic Deus, ut causa efficiens, est effeclive pnnscns in om.nbus rcbus, prout conscval cllective in eis id quod est magis intimum, SCiL esse. quod est maxime formale omnium, prout oninia actuat in re crcata. ^ ttem Deus conservat immediate materiam cx nihilo productam, panter ani.uas cx nihilO p.oductas absque instruniento.

Scl S Scriptura loquitur non solu.n de hac pracsent.a gencrah cp.at VOCatu, immensitatis, sed etiam dc aUa praesenti* ***** D««i a^.^T^ non n, onuubus .cbus. Sic in libro Sap.cnt. I. 4 ^tur: - Ln «^V non introibi, Sapicntia. nec habitabit in corpore subdito 1^'at., 1 itus cmm Sanctus disciplinac cfiugict fictum et auferet sc a o>„tafon,bi , qu.u su su e intellectu , L contextu videtur quod ib sit sermo non creata sed ctiam de increata, quia agitur ctiam dc Spu itu Sancto. Dubnnn autcn

Ot MISSIONE DIVINARUM PERSONARUM omnino tollitur per testimonium Christi, apud Joan. XIV, 23: « Si t/itis diligii »;c. sermonem mcum sctvabil, ct Patcr mcns diligct cum ct ad eum veniemus cl mansioncm apud cum facicmus ».

In hoc testiinonio oinnia verba sunt notanda, praesertim « ad eum veniemus ». Quis veniet? Estne soluni aliquis effectus creatus. ut gratia creata, vel sapientia crcata? Non, sed illi qui venient sunt hi ipsi qui diligunt, scil. Pater et Filius, :i quihus nunquam separ;itur Sp. Sanctus, qui insuper promittitur a Filio. Denique in hoc textu dicitur non solum ad eum, scil. justum, veniemus, sed etiam mansionem apud cum facicmus. id est veniemus non tnmsi-unter, sed permanenter ad hahitandum in justo, quandiu justus permancbit justus.

Ita intellexerunt Apostoli. Sic in I" Joan. IV, 16 legitui : 0 Dcus caritas est, ei qui manet in caritatc in Dco manet et Deus in eo ».

In hoc manileste agitur de praesentia speciali onmino distincta a praesentia generali in omnibus rebus. Conditio hujusce specialis praesentiae est caritas. seu status gratiac, qua homo constituitur justus. Sic justus continet Deum in corde suo, sed adhuc verius est dicere quod Deus continet eum, prout conservat in eo non solum csse naturae, sed etiam esse grati ie et caritatem.

Item S. Paulus ad Rom. V, 5: «Caritas Dci diffusa est in cordibus nostris pcr Spirilum Sanctum qui datus cst nobis ». Id est non solum accepimus donum caritatis, sed ipsum donatorem, Spiritum Sanctum.

Itein S. Paulus, I ad Cor. III, 10: « Ncscitis quia tcmplum Dci estis, et Spiritus /><i habitat in vobis?». Id est: habitat in vobis. in anima vestra, sicut in templo spirituali Ubi cognosci, diligi et adorari debet. Item I ad Cor. VI, 19-20: « An ncscilis quoniam membra veslra templum suntSpiritus Sancti, qui in vobis cst, quem habetis a Dco, et non estis vestri? Empti enim estis pretio magno. Glorificate et portaU Dcum ni corporc vcstro ... Hpc in memoriam revocat id quod dixerat lesusad mulierem Samaritanam apud Joan. IV, 21-24: '«Mulier,... venit hora quando neque in monte hoc, neque in JerosoK nus adorabitis Patrem... Venit hora et nunc est, quandO yeri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritat, Spintus est Deus et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare .

Ergo mamtestum est quod in S. Scriptura jam clare distinguitur specialis praesentia Dei. quae saepe tribuitur Spiritui Saneto. a praesentia generaU.

^raditione autem haec doctrina egregie servatur. ut constat etiam ex pnmis documentis pnmitivae Ecclesiae thennlw.rn ^™™. Antiochenus m suis epistolis pluries vocat christianos - thtophoroi - sec. dlud Pauh: 0 portate Deum in corpore vestro n (I ad Cor VI 20V tvres T ™\ 0X1)lidtC COgnita U fld(>lihuS in Kccl^ Primitiva. et mar-

• m proclanuuit coram judicibus. Sic S. Lucia dicit ad judicem Pascha- i 1 i, ,e"a rr nUMt ,m qui m s" habeni S^ Saiictum, - Sp. Sanctus estne ■ ^ ;:1;11;0; "mn™ ^ « ^ v,vunt, sunt templum Sp. Saucti ■ ti. lORtt. / , Ihabitahon du S. Esprit dans lcs ,imcs justes, iqoo ed n 07 Vr; lh,,kMn f * 1 raditionis testimonia. Vide etiam Rouet de Jmiruei EncW Patns, 2QOl 87I. 2040. 2l26. Patres graeci saepc dicunt: Per

21S cluistiani hunt participes Dci, et deili. antur. ( !r. Kouet de Joumel, op. cil., n. 101 1, n 44» r216' I228' I283» x468» 2106, 2io7, 2ioq, 2x15, ^"193, 22.S6. S. Basilius dedarat hanc unionem nostram cum Sp. Sancto sitam esse in eo quod Sp. Sanctus habitans in nobis, nos spirituales reddit et cWiformes imaginis Filii Dei (Dc Spiritu S., c. IX, n. 22-23; c. XVIII, 47). - Item S. Cyrillus Alex., Dialog. VII. Pariter S. Ambrosius asserit Sp.Sanctum nobis dari primum in baptismo, deinde in conlirmatione, ut splendorem atque imaginem ejus et gratiam tenere possimus {Dc SpiriiU S., 1. I, c. 5-6). S. Augustinus hoc etiam docet et testatur, Patres magno consensu praedicare Deum seipsum donum justis dare {De ftdc et svmbolo, c. IX).

Hacc doctrina pariter pluries aiTirmatur ab F.cclesia, v. g. in Symb. S. Epiphanii, Denz. 13: « Spiritus Sanctus qui... in apostolis locutus est, et in sanctis habitat ». Item Conc. Trid., Denz. 799: « Justificationis causa efficiens est misericors Deus, qui gratuito abluit et sanctificat, signans ct ungens Spiritu promissionis Sancto, qui est pignus hereditatis nostrac » (Eph. I, 13). Cfr. ea quae diximus supra, circa quaest. 38, prologus, de dono increato quod est Spiritus Sanctus.

Denique Leo XIII in sua Encyclica a Divinum illud mtmUS* 9 maji 1897, citat praedictos textus S. Scripturae, et sic explicat praesentiam specialem SS. Trinitatis in justis, citando etiam verba S. Thomae. Ia Pars, q. 8, a. 3.

In hoc loco dicit Leo XIII:

« Deus adcst omnibus rcbus in cisquc cst pcr potcntiam in quantum omnia ejus potestati subduntur; pcr pracscntiam. in quantum omnia nuda et aperta sunt oculis ejus; pcr csscntiam, in quantum adest omnibus ut causa essendi (S. Thomas, 1. q. «S. a. 3). At vcro in homine cst Dcus non tantummodo ut in rebus, sed eo amplius cognoscitur ab ipso ct dUigitur', quum vel duce natura bonum sponte amemus, cupiamus, conquiramus. Praeterea cx gratia Dcus insidct aninuic ittstac lanquam in tcmplo, modo penitus intimo et singulari; ex quo etiam sequitur ea necessitudo caritatis, qua Deo adhaeret anima conjunctissime. plus quam amico amicus possit bcnevcilenti maxime et dilecto, eoque plene suaviterque fruitur. Haec autem mira conjunctio, quae suo nomine inhabitatio dicitur. conditione tantum seu statu ab ea discrepans qua caelites Deus beando complectitur, tametsi verissime euicitur praesenti lotius lrinitatis numine. ad cum vcnicmus ct mansioiicm apud citm facicmus (Joan. XIV, 23), attamen dc Sp. Sancto tanquam peculiaris praedicaiur ¹. Siquidem divinae potentiae tt sapiejatiae vel in homine improbo apparent vestigia; earitatis. quae propria Spintus veluti nota est. alius nisi justus est particeps... Inhal)itantem in animis pns Sj>iritum Sanctum ubertas munerum caelestium multis modis con^quitur 1 (et ibidem exponitur t raditionalis doctrina de septem donis, sec. S. Aug. et S. lho- mam). .

In hac Encvchea sic explicatur quod haec specialis praesentia totius Tnnitatis approp.iatur Sp. Sancto, prout mittitur a duobus aliis persoms. et prout caritas nos assimilat Sp. Sancto, qui est amor personalis, plus quam hdes doms illustrata nos assimilat Verbo. I-ides enim ratione suae obscuntatis est essen- practlicari ».

• l)E MISSIONE PIVINARUM PERSONARUM tiaJiter imperfecta, sic diifert a raritate, quae sola inter tres virtutes theologicns remanebit in caelo.

Et perfecta assimilatio jiostra cum Verbo fiet solum quando accipicmus lumcn gloriac, et videbimus Verbnm, a quo assimilabimnr Patri, prout Verbuin est Splendor Patris.

Sic merito praesentia specialis SS. Trinitatis appropriatur Spiritui Sancto, quamvis missio ejus, ut dictum est^sit plus quani appropriatio.

Certo etiam Filius, non ratione humanitatis, sed ut Verbum, est specialiter praescns in justis et mittitur invisibiliter ad eos; Patcr ipse cst pracscns, scd non miSSUS esf, scmetipsum dat justis.

Encyclica Leonis XIII non favet igitur opinioni Pctavii, scc. quem unio SpecialiS Spiritus Sancti cum justis est plus quam pcr appropriationcm. IVtavius non satis e.xplicat verbum Domini apud Joan. XIV, 23: « Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum et ad cum vcnicmus et mansionem apud eum faciemus »>. Sic manifestc non solum Sp. Sanctus, scd et Pater et Filius habitant in justo, per hanc praesentiam spccialem distinctam a generali pracsentia immensitatis, et unio non differt ab inhabitatione.

Nunc requiritur labor theologicus ad bene distingucndas has duas pracsentias, sec. id in quo formaliter consistunt.

Quid conmiuniter docent theologi circa hanc habitationem?

i° Comnumiter docent hanc unioncm non csse hypostaticam, seu personalem et substantialem, scd accidcntalem ct moralcm, quamvis rcalcm; 2° Spiritum Sanctum esse in justis, non propric ut causam formalem, sed ut cmcientcm et exemplarem, ac sicut objcctum rognitum et dilectum; 30 hanc habitationem convenire tribus Personis et appropriari Spiritui Sancto.

i° Hacc inhabitatio omnino distin»uitur ab unionc hypostalica, nam justus suam personalitatem rctinet; et anima non solum est substantia distincta a Spiritu Sancto, sed rctinet ctiam suum proprium esse. Est igitur unio non pcrsonalis, ncc substantialis, sed accidcntalis per cognitioncm et amorcm; sic est unio moralis; attamen est rcalis, quia Spiritus Sanctus praescns est in justo non solum pcr cffectum opcrationis divinae, sed etiam per divinam substantiam. Id cst, absquc mutatione in scipso, Spiritus Sanrtus iUabitur animae et eo magis quo ad altiorem gradum gratiae ct caritatis cam elevat.

2° Spiritus S. in anima sic habitans, eam sanctiticat non proprie ut causa tormalis, sed ut causa efliciens et exeniplaris. Non quidcm ut causa jormalis, quidquid dixcrit Pctrus I.omhardus a S. Thoma refutatus II-II, q. 23, a. 2, nam cantas infusa esi quid creatum et non est increata caritas. Imo dicit Conc. Trid. (Denz. 799): a Unica causa formalis (justiticationis) est justitia Uei, non qua justns cst, sed qua nos justos facit n seu gratia creata. Si enim Spiritus S. csset causa lormahs nostrae sanctificationis, anima considcrari deberet ut causa matcrialis, cui mtrinsco- inhaereret Spiritus Sanctus, ex his duobus tanquam partibus constituerctur aliquid tcrtium. magis perfectum, quod est impossibile Haec est via ad panthcismum (cfr. I, q. 3, a. S). CJnde Spiritus Sanctus dicitur solum quast amma nostrac animae, et quasi vita nostrae interioris vitac » Sed rea- Uter ct propric ille est cum Patrc et Filio causa cfficicns gratiac et caritatis, qua-' tenus cas mfundit. conservat. ct augct. Dia ctiam pot.-st causa rxcmplaris,

AN MISSIO LNVISIBDLIS SIT SOLUM SECUNIHJM DONUM (.KATIAR 217 latenus divinam similitudinem "animae unprimit (III, q. i. u. 5 ad 2). ac simul iltimus' finis alliciens. In cxplicatione art. S. Thomae dicendura est quomodo s iritus S. in nobis est ut objectum cognitum et dilectum.

ao Hacc habitalio, ut dicit Leo XIII Encycl. cit.. communis esl Inbus h -rsoitis, « ad eum venienius ct mansionem apud eum faciemus i>, sed approfrialur Spiritui Sancto, quia lit per caritatem quae nos magis assimilat Spiritui SariCto, quaifl fides Filio; perfcctc per lumen gloriae assirhrtabimur Filio, qui nos assimilabit perfecte Patri, cujus est Imago.

Hor quasi communiter docetur a theolo.Lis contra Petavium, Scheeben et fovene, qui fatentur habitationem esse communem tribus personis, sed citando quosdam textus Patrum graecorum, putant unioncm proprie convcnire Spiritui SanctO. qm" *ic nobis uniretur b vi personae » potiusquam « vi naturae divinae ».

Hoc ^eneraliter rejicitur quia « in divinis omnia sunt communia, ubi non ob\iat ulationis oppositio b, atqui non solum habitatio, sed etiam unw Dei cum anima per gratiam, tribus divinis personis tribui debet. quin obviet relationis oppositio. Haec unio Spiritus Sancti cum justo non csi pcrsonahs qma non est hvpostatica, et sic non potest esse quid plus quam appropnatio.

Hqc aequivalenter dicitur a Leone XIII. loc. cit.: Haec praesentia est a totius Trinitatis, attamen de Spiritu Sancto tanquam pccuhans praedicatur >■.

Quid dicit S. Thomas in corpore articuli? .w™

Ratio S Thomae est explicatio doctrinae fidei, non deductio condusionis theologicae, vd est deductio propositionis explicitc revelatae ex duabus venta- tibus fidei, et ad hoc rcducitur. ' J. «.-K.K-hirtt 1 et 2 1

Persona mittilur prout novo modo existit m ahquo et ab eo habtti M At<lui persona divina, jam praesens modo communt m Pmmbns r^US^ causa cuiciens (conservans esse rerum), non eNisttt novo moto < ™^™<™ prottt rognosritur et amatur ab eo, operatione quae ad ipsam attmgit. ct quat non potcst esse sine gratia habituah et cantate

ErgO persona divina non invisibiliter mittitur nisi sec. donum grat.at gra tum facientis, quae cum caritate connectitur.

servans M. ,,-run.. per continnaiiom-m actioms cn-,,t un, «, ^ ram ^ scil. sin, instrumento (sic est simul immed.atio v.rtut > e, suppos^, et pr^ s^?«^i«5S55:

m srsrsafss» ssr»

2lS

DE MISSIONL DIVINARUM PERS0NAR1 M mortalis, cognoscit per dcmonstrationem Dei cxistentiam et quaedam ejus attributa. Ne£ Deus dicitur habitare in christiano qui sine caritate conservat fideni et spem. .

Ad hanc diflicultatem solvendam, S. Thomas attentc dicit in corpore articnli, quod agitur in justo dc cognitionc ct amore Dci, qui < attingunt ad ipsutti Dcum ».

Haec verba explicationc indigent, et illustrari debent ab ipsis verbis S. Scripturae quae S. Thomas intcndit nunc penetrare.

Hoc supplcmentum explicationis invenitur in ultima paragrapho corporis articuli et in responsionibus ad objecta.

I ii hac secunda paragrapho legitur: « Similiter illud solum habere dicimur quo libere possumus uti vcl frui (utimur autem creaturis et fruimur Deo). Habere autem potcstatcm frucndi divina persona est solum sec. gratiam gratum facientefn (et caritatem). Sed tamen in ipso dono gratiae gratum facientis Spi? ritus Sanctus habclur et inliabitat hominem. Undc et ipsemet Spiritus Sanctus datur ct mittitur ».

Ergo ex hoc apparct quod agitur non de qualicumque cognitione Dei, sed dc cognitionc quasi cxpcrimcntali , qua fruimur Dco in nobis realiter praesente, et non distante.

Id est: non sufltcit cognitio naturalis philosophica, nec cognitio fidei, praesertini fidei informis, nec cognitio prophetica, sed requiritur cognitio fldei vivaej imo fidei vivae donis illustratae, ut infra patebit.

Attamcn ut trcs pcixniac sint spccialiter in justo, non rcquiritur quod hacc COgnitio sit aclualis, sufficit quod sit habitualis, quia inhabitatio perdurat dum justus remanet justus, etiam in somno. Sed rcquiritur quod Deus sit in co, non solum ut causa eflicicns conservans esse, sed ut objcclnm quasi experimcntaliter cognoscibilc (si non actualiter cognitum) ct diligibilc (si non actualitcr dilcctum), > ctjruibUc- Hoc; maSis explicite dictum est a S. Thoma in resp. ad objecta. Ad g 3m dicitur: «licet per aliquOS alios effectus (quam per gratiam habitualem) Filius cognosei possit a nobis, non tamen per alios effectus nos inhabitat vel M eriani habetur a nobis ... Agitur ergo de cognitione et amore quo « fruamur divina pcrsona » ut dicitur ad i"\

; ';} Itcm in JSenVdist, 14. q; 2, a. 2 ad 3, S. Thomas dixerat: « Non qualis- cumquc cognitio suflicit ad rationcm missionis, sed solum illa quae accipitur cx ahquo dono appropriato pcrsonae, per quod efficitur in nobis conjunctio ad Dcum. sec. modum proprium UUUS personae, scil. per amorcm, cpiando Spiritus l C| Sanctus datur, unde coguitio ista cst qnasi cxpcrimcntalis ... Hoc est fundamentum s | contcmplatioms mysticac, quac sic apparet in via normali ad sanctitatem. sed ut quid eminens.

J^» Itcm «5 rimcnt sed rc

Ciens, Sed etiam ui objectum Cjuasi expemnentaliter cogniftim. Cfr i-II q 28 a 1 Item cfr. D. Thomam m Ep. ad Rom. VIII. t6: «Spiritus Sanctus testimoj mum rcddit spintui nostro quod sumus filii Dci .., dicit S.Thomas: « Rcddit tcstimmum pcr effectum amoris filialis, qucm in nobis facif ,. id est sicut anima seipsam expeamentahter cognoscit per actus suos, ita proportionalitcr anima quasi

AN MISSH» INYISIKILIS SIT SOLUM SFXU^DUM DONUM (.RATIAF. 2IQ pulo -- erat in nobis dum loqucretur in via? ». Quamvis justus non habeat certitudincm absolutam se esse in statu gratiae, sub speciali inspiratione Dci quasi experimentaliter cognoscit Deum in se praesentem et < «) fruitur.

Ut explicat Joanncs a S. Thoma (in I, q. 43, a. ), n. 10), haec cognitio procedit a fide viva dono sapientiae illustrata, nt dicitur m II-II. q. 45, a. 2: « Circa rcs divinas ex rationis inquisitione rectum judicium habere pertinet ad sapientiam, quae est virtus intellcctualis; scd rectum judicium habere de eis ptr connaturalitatcm ad ipsas, pcrtinct ad sapicntiam, sec. quod est donum Spiritus Sancti, sicut Dionysius dicit in c. II de Div. Nomin.: " Hierotheus est perfectus in divinis, non solum discens, sed et patiens divina" (scil. pcr connaturalitatem ct svmpathiam ad ea, sub spcciali inspiratione Spiritus Sancti). Hujusmodi autem compassio, sive connaturalitas ad res divinas fit pcr caritatem, quae quidem unit nos Dco, sec. illud I ad Cor., VI, 17: " Qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo "». Hoc autcm donum est in omnibus justis, cf. ibid. a. 5. Item II-II, q. 8, a. 3 et 4, de dono intellectus quod est in omnibus justis. Ad 3m dicitur quod non sufficeret spirit\is proplicticus, quia non nos unit Deo et vitae intimae Dci, sed manifestat rem annuntiatam a Deo, ut signum. Notandum est circa resp. ad 2™ quod gratia et caritas sunt velut dispositw ad recipicndum ipsum Spiritum Sanctum, ct Spiritus Sanctus est causa efliciens gratiae. Sic in eodem instanti. in ordine causac efticientis prius est Spiritus Sanctus infundens caritatem, et in genere causae materiaUs prius est caritas disponens animam ad accipicndum Spiritum Sanctum. lta se habet ad formam dispositio ultima, quae postea est proprietas formae.

Dubium duplex. Utrum haec speciali^ praesentia SS Trinitatis ut esi objcclum pracsupponat necessario aliam pfncscntiam Dei ut est causa efficicns conscrvans nos in esse; etf etiamsi aliam praesentiam praesupponat . an praesentia specialis rationc sui sit rcalis (et non solum repracsentativa ut repraesentatur res physice distans), sicut accidens, quamvis substantiam praesupponat.

est tamen rationc sui quid realc.

Rcspondctnr sccumlum communem sententiam thomistarum. ct specutim sec. foannem a S. Thoma: haec specialis praesentia Dei ut cst Objectum, pracsupponit nccessario aliam praesentiam Dei ut cst causa cfficicns cOnservans nos in esse; attamcn haec specialis praesentia ctiam rationc sui est rcahs {et non S^um repraescntativa ut si agcrctur de re distanti, sed repraescntata). Sed ad mteUlgentiam hujusce responsionis exponendae sunt duae aliae mterpretationes ad in\dcem oppositac. qUae propositae sunt una a Vasquc/. ct altera a Suaiez.

justU per gratiam de sc non reqmrit fmmUm realcm Dei, .te quod ^UXas non csset rLliter praesens praesentia generali, per cantatcm non /u r rea lu tufira, sem, sed solm» affccKve praesms, ut amicus d.stans, ut hmnan.tas ( hr.st. ant

^ DE MISSIOXE ni\lNAKl'M IM- KSON AIU .M tw-l Vireo quae rcvera sunt physice distantes . (Vasquez non attente conside> nvit' quocl Trinitas est iu justis ut objcctu.n yfWSt expenlnenialilcr cognoscihiie, sdl ut objectum realiter praesens, non distans).

' W<- re contrario in libro XII dcTrinitatc, c. 5 tenet quod rmssio divmarum nersonarum ita pcrsonas ipsas dat, quod cssent rcalitcr in justis praescntes. etiamsi Deus jam non essct in illis causaliter et physicc praesens ut conservans eos in esse Et hacc realis praesentia specialis Dci in justis fundatur juxta Suare/ium in ipsamct cxigcntia caritatis crcatac ctiam in viatorc, quae, ut anncitia, exiecret Dcum realitcr praescntem ut amicum, et non sohun alfectivc praescntem. ' ' Kcsponsio tliomistarum supra breviter enuntiata videtur cssc quasi nicdjum et culmcn inter ct supra has opiniones ad inviccm oppositas.

Etcnim contra Vasqucz tenendum est quod hacc spcaa/is pracscntia non est solum affectiva ut praesentia personae dilectae, sed distantis, nam est pracscntia Dci quasi cxpcrimcntalitcr cognoscibitis ut pracscntis, ct quandoque quasi expe- rimcntalitcr copniti in actu.

Alioquin valdc minuuntur verba S. Scripturae, et eorum scnsus obvius non amplins servatur. Dixit enim Jcsus apud Joan. XIV, 23: « Si quis diligit mc, scrmonem mcum scrvabit, et Patcr meus diliget eum et ad ciim ycnicmus <> i. c. vcnicmus rcalitcr, quod non diceretur de persona distante quac licrct prae? sens solum affcctivc et repiaesentative per epistolam aut recordationem.

Itcm non scrvarctur scnsus obvius verborum S. Pauli ad Rom. V, 5: « Carit;is Dci diffusa cst in cordibus nostris pcr Spirilum Sanclum qui dalus cst nobis », et non datus est improbis, in quibus tamen jam Deus praesens est pracsentia generaft

Itcm non verum dixisset S. Paulus I COr. III, c6: « Ncscitis quia templum Dci cstis c/ Spiriins Dci habitat in vobis? », i. e. habitat realitcr, quod non dicitur v tf. de Beata Maria Virgine, quamvis ut Mater spiritualis a fidelibus diligatuf, et in eos influat.

Dcnique contra Vasqucz diccndum est quod, si ejus opinio cssct vera, specialis pracsentia sic diminuta verificaretur quodammodo non solum in justis, sed ctiam iu fidclibus pcccatoribus, in quibus Dcus, jam rcalitcr

} . sed etiam tn JiaeMus pcccatoribus, m quibus Deus, jam rcalitcr pracsciis prac-

, ,! scntia generali, cst ut objcctivc cognitus per fidem infusam informem, et ut

MW; objectum spei et inefticacis amoris.

! Nec scc. hanc opinionem explicantur textus S. Thomac I, q. 43, a. 3 ad 1:

. , «Missio invisibilis iit scc. donum gratiae gratum facicntis et tamen ipsa persona ll£ divina datur » ct » justus ipsa pcrsona divina fruitur » (ibid.).

lt* 'i! S. Thomas dicit I, q. 8, a. 3 ad 4: « Nulla alia perfcctio supeniddita SUbstantiae facit Dcuni esse in aliquo, sicut objectum eo^nitum cf amatum, nisi gratia, et ideo sola gratia facit singularem modum csscndi Dcum in rebus ». ^ v Ergo scc. S. Thomam, per gratiam et caritatem, Trinitas non solum cst objcclivc

\S \ \f ei afjcchvc pracscns ut amicus distans, sed etiam est rcalitcr-objcctive pracscns, ut jt objcctum quasi cxpcrimcntatiter cognoscibilc, et quandoque cognilum, aliqu

i! ii sicut anima est sibi rcaliter-objective praesens, ut objectum quasi expcrimentaliter cognoscibile ex actibus suis. Unde non admittenda cst opinio Vasquczii.

A\ MISSIO [NVISimUS SIT sOI.CM SECUNnUM DOMflM GftATTAE

pe scntentia autciu Suarc/ii quid scnticndum est? Juxta cam caritas viatoris c\igH pracscntiam non solum affcctivam, sed etiam rcalcm Dci, qui SIC csset realiter in anima etiamsi non prius in ea esset ut causa efhcicns.

Ad hoc respondent plerique thomistae, praesertim Joanncs a S. Tlioma in I q 43j 11 3 sc probatur secunda pars responsionis thomistarum) Amor amicitiae etiam supernaturalis facit quidern formaliter unionem affectwam, qtaae iam est inter amicos distantes, non verb facit formaliter unioncm rcalcm. quae non habetur absque cotmitionc experimentali rei realiter pracscntis. Sic S. Th> nias I-II, q- 2,s- a- 1 dicit quod amor facit fonnaliter unioncm sec. afjcctiav, ct desiderat unionem scc. rcm, seu realem.

Insuper, eX hoc quod caritatc diligimus humanitatem ( hristi ct II Mariam V. non sequitur quod sint rcaliter praescntcs in nobis, sed affectivc

Denique S. Thomas dicit I II, q. 3. 5. 4: « Beatitudo, quac est cpnsecutao linis ultiini. consistit formaliter in \isione beatifica, non in amorc • . Dicit ibld,: nConseculio autem fmis non amsistit in ipso actu voluntatis. Voluntas fertut in finem et absentem, cum ipsum desiderat, et pracscntem, cum in ipso requiescens delectatur; conscquimur autem ipsum finem per hoc, quod fU nobis pracstns pcr aclum inlcllcctus, ct tunc voluntas delectata conquiescit m lme jam adepto». Unde, ut concludit ]oannes a S. Thoma in I, q. -^J. a. 3. n. 8 et 9, et multi alu thomistac: Ad rcalcm pracscntiam spccialcm personarum divinarum ncccssano praerequiritur praesentia realis, quae cst pcr causaUtatem efficurUem, sec quwn Dcus conservat nos in esse (per contactum virtutis) et sive in csse naturac, sive in esse gratiae. . . -

Atta.ncn haec praesentia specialis etiam ratwnc siu rcahs est quu agltur de Deo quasi cxpcrimcntalitcr cognito. Ita analogice accidens ut Sl ^ J^. supponit quidem substantiam, ad minus aptitudinahter debct m» ™^J> attamen accidens ctiam rationc sui cst quid rcalc, scd. ens mvemt u U t n nu in illo AJiquid simile habetur quoad dependentiam praesentiae sj^oa te a pracscnua gencrali, ct rcmanct quod utraque realis est sed Ltia generalis est formaliter praesenUa causae cfhaentis « r ;uu, n essc. dum pracs<Mitia spccialis cst pracscnlia objech quast cxpcnnnnlahu, top* scibilis et fruibilis et quandoque cogniti ct dilccti.

scibilis ct lnuhilis ci c uaiHio<nu; ™—

Sed addi pot,St cun, Si.ln.antiocnrfI.us .n 1. q. 4.1. si pcr impossibile D.a.s non jan, cssct .cal.tcr pracscn ,n . u .. |* < scrv.,ns .,'„, m,ur«U. in instanti infus.ou.s cra ...c ct ca n ... .> M 1> esse rJur prvm*. m consrrmns ptfm f car.laUm <1" " "l " ;

doquc ccujnitum ct dilcctum. * fc realiter

Conffmaiur. Hoc ill..stran.r duplici nnalo,,.,: 1« ^ • ' ; , 1 pracscns in beatis duplicitc, : f ut conscrv ,ns eos , - •• • et ... ,„ objectum <0a« «sum. experimcntahter co, t „m t s„P •

««'•- •'«'- ^ontnt m , non dtS -' - radicale physicum suarum operationum t 2 ut o j sententia loannis peri.ncntiditcr coKnoscil>ile in his operatoonibus. Sic remanet

222 l>E MISSIOXE DIVIXARUM PERSONAUUM a S. Thoma rursus recenter proposita a Patre Gardeil (La structure dc l\m. et lcxpcriencc mystique, T. II, p. 6-60) ut vera interprctatio S. Thoniae Sic igitur Dcus trinus est principium, causa efficiens nostrae vitae supernaturalis speciatim quorundam actuum qui nonnisi sub speciali inspirationc ejus pro' ducuntur, et sic quandoque seipsum in caligine fidei manifestat ut objectuni quasi experimentalitcr cognitum.

£umdubium: An S. Scriptitra loquatur de hac cogniiione quasi expcrimentdli Dci habitantis in juslis viatoribus. — Rcsp. afjirmativc; pluries de ea cst sermo in S. Scriptura: v. gf, Rom. VIII, 16: « Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei »; I Joan. II, 27: « Unctio ejus docet vos de omnibus „■ Joan. XIV, 17: «Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit »; Apoc! II, 17: « Vincenti dabo manna absconditum... quod nemo scit, nisi qui accipit »• I Joan. IV, 8: « Oui non diligit, non novit Dcum », scil. non novit quasi experimentaliter, sed potest eum cognoscere sive per rationcm, sive per iidem.

3,,mdubium: Quare S. Thomas dicat hanc cognitionem esse qnasi cxperimentalcm in I Sent. d. 14, q. 2, a. 2 ad 3. — Propter duo: i° quia haec cognitio non attingit Deum omnino immediate, sed in affectu filiali, quem Deus suscitat in nobis, ut dieit S. Thomas in Ep. ad Rom. VIII, 16; 2<> quia non possumus cum plena certitudine experimentali discernere hunc affectum lilialem supcrnaturalem a simili affectu naturali et ineflicaci qui ex sentimentalismo proveniret Ft propterea non habemus absolutam certitudincm quod sumus in statu gratiac sed m caligmi fidei, viator, sub speciali inspirationc Spiritus Sancti, potest quandoque dicere ut discipuli Kmmaus: « Xonne cor nostrum ardens erat. dum loqueretur m via? , ( Ir. S. Thomam I II, q. 112, a. 5: « Ille qui vere accipit gratiam per quandan, cxpcricntiam dulcedinis novit, quam non e.xperitur ille, qui non acapit ». Sic S. Thomas e.xplicat ibid. haec verba Apocalypsis II, 17: « Vincenti dabo manna absconditum... quod nemo novit, nisi qui accipit ... Cfr II-II. ri q. -15. a. 2, de dono sapientiae.

Denique notandum est quod S. Thomas in IV C. Gentes, c. 21. 22 descripsit »5 £*£ ^ntJablt5°f SS- Trimtatis, et etiam hoc exponit saltem bre- aue t -rTT r ******* Haec signa in C. Gent. sunt

5. fo^,,.1 Ift,TmUm bonae conscientiae; * audire Hbenter verbum Deij

Dco I gl,StUs;.du;,nae ^pientiae; 40 conversari cum Deo; 50 delectari in ll * nnSCn ,Cnd° CUm IDS0' etiam inter adversitates; 60 Hbcrtas filiorum fi? und , T ? mdrtoatis Passionibus- 70 loqui de rebus divinis ex

Sh cuTSntS 7 f' " Ma>7,1US, Crr°r iRitUr eSset haec «eptem signa confundere i ^ r n T' T n,,nl allUd CSt qUam ^-tatio amcris Dei, qui revera

Su non tst, aut non ita est mtensus in anima ut dicitur

Art. [V. Utriim Patri conveniat mitti.

creaturae ad fruendum », et inhabitat per gratiam, sec. illud Domini: « 5i quis diligit me, Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus ».

Footnotes

1. Hoc est aci.uivakntcr dicorc: trc»s personac hnbiUnt .n anima justa. scxl hacc hab.tatio appropriatui Spiritui Sancto; appropriari eniin nihil al ...I est tpiam * tlc co tauquam pccuhans ↩