Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis:

Donec ponam inimicos tuos, scabellum pedum tuorum.

2. Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion: dominare in medio inimicorum tuorum.

3. Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante luciferum genui te.

4. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech.

5. Dominus a dextris tuis: confregit in die irae suae reges.

6. Judicabit in nationibus, implebit ruinas: conquassabit capita in terra multorum.

7. De torrente in via bibet: propterea exaltabit caput.

Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.

Virgam [h. baculum ] fortitudinis tuae emittet Dominus ex Sion: dominare in medio inimicorum tuorum.

Populi tui spontanei erunt in die fortitudinis tuae in montibus [h. splendoribus] sanctis:

Quasi de vulva orietur tibi ros adolescentiae tuae.

Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech.

Dominus ad dexteram tuam [al. a dextera tua], percussit in die furoris sui reges.

Judicabit in gentibus, implevit [Ii. cadaveribus] valles, percutiet caput in terra multa.

De torrente in via bibet: propterea exaltabit caput.

Argumentum. — Regis Messiae celebrantur majestas, potentia et victoriae bellorum. Expugnato a Davitiicis copiis Hierosolymorum castello factum esse carmen videtur. Strophae duae: vers. 1-4, Dei Filio narrat vates, quae ejus

causa facturus sit Pater; vers. 5-7, Patri narrat Filii praeclare facta. De Messia cani Psalmum arguunt, l°tumloca Novi Test. Matth. xxn, 41-46; Mare, xn, 35-37; Luc. xx, 41-44; Act. n, 34; vu, 55-56; I Petr. m, 22; Rom. vm, 34; 1 Corinth. xv, 24 seqq.; Ephes. x, 20-22; Philipp. n, 9-11; Hebr. i, 3, 13, 14; vm, 1, x, 12-13; tum SS. PP. omnes; 2. tum rationes intrinsecae: a) quod regem, de quo agitur, Dominum suum ipse Davides vocat; b) quod eum Jova a dextris suis sedere jubet; c) quod populus ejus ornamenlis sanctis indutus sistitur; d) quod dicitur sacerdos; e) et quidem in aeternum. Argumentis intrinsecis rationalist* respondent, primo quidem, vel non a Davide scriptum esse carmen, sed in Davidem ab alio eo tempore factum, vel Davidem ut poetam de se ut rege ita potuisse loqui; secundo, locutionem sedere ad dexteram Jova?, i. e. uti ejus auctor itate et potentia: sic etiam vicarii veterum Arabum regum in consessu ad dexteram regis locum tenebant; tertio, ornamentis sanctis, i. e. ornatu festo, eos decenti, qui Jova duce proficiscuntur ad bellum; quarto, coli. II Snm. vr (Cf. Zach. vt, 13), tum I Reg. vni; II Reg. xu, 4 seqq.; xvm, 4 seqq.; xxm, 1 seqq.; Ps. cv, 15; quinto, to in aeternum saepe de vita; tempore, saepius etiam de minoris ambitus spatio, quam de aeternitate metaphysica in Script. accipi. Maurer: « Duarum stropharum est Psalmus (1-3, 4-7), quarum utraque incipit a dicto quodam Jovse, utraque regem Jovse auspiciis hostes omnes prostraturum esse dicit. »

Effatum Jovse ad Dominum meum:

usque dum posuero hostes tuos scabellum pedibus tuis. »

2. Baculum potentiae tuae emittet (protendet) Jova ex Sione: impera in medio hostium tuorum.

3. Populus tuus spontaneae oblationes die militiae tuae in ornatu sancto, ex utero aurorae tibi ros juventutis tuae.

4. Juravit Jova, nec pcenitebit eum;

« Tu es sacerdos in perpetuum, secundum rationem Melchisedeci. »

5. 0 Jova, Dominus (Messias) ad dexteram tuam adest, inde confringit in die irae suae reges (hostiles).

6. Judicium exercet inter gentes (afferenda illis clade), plena est terra cadaveribus,

confringit capita in terra ampla (late patenti).

7. E rivo in via bibit, hinc tollit caput.

Vers. 1. Usquedum tempus, quod excurrit, in praesenti non spectat, minime vero excludit. — Baculum, sceptrum, non gubernantis, sed dominantis. Impera, imperativus fidenter promittentis. — Vers. 3. Ita Hengstenberg, ut sensus sit: Populus tuus, o Messia, est spontancce Deo oblationes, vestibus sanctis indutus ( cf. Apoc. xix, 14; 1 Petr. ni, 4; Coi. ni, 9, 10 ) in die triumphi tui ( ascensionis in coelum); juventus tua ( id. ac populus tuus) pulchra est ut ros, qui ex utero aurorae oritur. Alius, legendo imka: Tecum ( tuae ) sunt omnes excellentur, in die virtutis tuae ( triumphi, puta ascensionis ) in splendoribus sanctitatis ( coelis ); ex utero ex aurora ( ex utero aurorae ) tibi oritur ros nativitatis tuae, i. e. ex sinu Dei trahis nativitatem pulchram vigentemque, ut rorem. Rationalistae, populus tuus, o Davides, promptus ( propr. promptitudines, absit. pro concreto ) est die militiae luce in ornatu sancto ( festo ); Ex utero aurorae prodit tibi ros juventutis tuae, i. e. rori ex aurorae gremio prodeunti par multitudine et vigore tibi sese offert pubes tua bellica. Tb in ornatu sancto alii priori hemistichio, posteriori alii jungunt. Pro behaderei, S. Hieronymus cum paucis legit beharerei, in montibus sanctis. — Vers. 4. Sacerdos, in sensu latissimo. Cohen est praecipuus minister, quem Tureae Vizirum vocant, cujus ministerio Rex sui regni res omnes administrat, qui regis est mediator, et illius vices gerit: cf. 11 Reg. vm, 8; I Paral., xvm, 17. rex Messias igitur a Patre hic constituitur solus mediator Deum inter et creaturas (cf. I Tim. ii, 5; Coi. i. 20; Ephes. n, 18). Rationem, iod. parag. Melchisedecus rex erat et pontifex: cf. Gen. xiv, 18; Matth. xxvi, 26; Hebr. passim. — Vers. M. Ita factum est; en jam rex Messias, etc. Juxta Rationalistas jam describitur Davidis pugna et victoria, Jova auxiliante. — Vers. 6. Plena est terra, propr. plenum est, impers. Alius, complet cadavera, numerum cadaverum; alii, implet terram cadaveribus. — Vers. 7. Hengstenberg: Ad Gedeonis factum alluditur. Alius: Rex Messias, antequam a dextris Jovae sedeat, bibet e torrente ( tribulationis ) in via hujus vitae; propterea exaltabitur in coelis. Schunerrerus et hodiernorum plerique: Cum fatigatus fuerit caede hostium, tamen haud remittet, sed potu aquae ex rivo obvio refectus novas vires exseret in hostibus profligandis.

Psalmus David.

Hic Psalmus celeberrimus est, tum magnitudine mysteriorum, tum obscuritate sententiarum. Sed quamvis excaecati Judaei multa fabulentur, tamen apud Christianos nulla dubitatio est, quin hic Psalmus de Christi regno et sacerdotio intelligatur, ita explicante Spiritu Sancto in multis locis sanctarum Scripturarum, Matth. xxu; Act. n; I Corinth. xv; ad Hebr. i, 5, 7 et 10.

rers. i. 1. Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis.

Vidit in spiritu David Messiam, post mortem et resurrectionem, ascendentem in coelum, et refert ad nos verba Dei Patris ad Filium, quibus eum invi tat ad consedendum et corregnandum. « Dixit,» in hebraeo est CUN3 neum, quod proprie significat dictum, et conjunctum cum nomine sequenti, verti potuisset, dictum Domini ad Dominum meum. Sed sensus est idem, et gratia claritatis verterunt Septuaginta: « Dixit Dominus. » Quamvis autem dixit sit temporis praeteriti, et tempore Davidis id tempus nondum advenisset, tamen recte utitur David verbo temporis praeteriti, quia vidit rem futuram, tanquam praeteritam. Dominus in hebraeo est nomen quatuor litterarum, quod proprie soli Deo vero convenit; quod quamvis a modernis pronuntietur Iehova, tamen ab antiquis non solebat pronuntiari; sed loco ejus pronuntiabatur aliud nomen, quod Dominum significat. Ita Septuaginta Interpretes ubicumque hoc nomen proprium Dei invenerunt, verterunt id est Dominus, de quare scripsimus in exercitatione grammatica ad primum vers. Psalm. xxxm. «Domino meo, » in hebraeo est, ladoni, quod proprie Domino meo significat; quamvis autem Rabbini per Dominum hoc loco intelligant Abraham, ut S. llielii isai ronymus refert in Commentario ad cap. xxii Matth.; mns de vel Ezecliiam, ut refert Justinus in Dialogo contra nullo Thryphonem, et Tertullianus lib. V in Marcionem: Pt,3iii u tamen certum est non alium hoc loco Dominum 1'rater- vocari, nisi Messiam, qui fuit filius David secunde dum carnem, et Dominus David secundum divi- Chi isto- nitatenj. totus enini Psalmus id clamat, cum neque Abraham, neque Ezechias sederint ad dexteram Dei, neque geniti sint ante luciferum, neque sa¬

cerdotes fuerint secundum ordinem Melchisedech.

Quare Judaei, interrogati a Christo, Matth. xxn, quomodo David in spiritu vocet Messiam Dominum suum, non sunt ausi negare Psalmum intelligendum esse de Messia. Cur autem non repetatur hoc loco nomen proprium Dei, non est ratio, quia Filius non sit verus Deus, ut est Pater, ut Ariani docebant, sed quia hic non agitur de Filio Dei simpliciter, sed de Filio Dei incarnato. Filius au- Cur non tem Dei incarnatus in Scripturis passim Dominus dicatur appellatur, et Pater Deus, cum simul nominantur; hic de Fi* cujus rei ratio est, quia nomen Domini convenit ^°pn fal Filio secundum utramque naturam, nomen autem effabile? Dei non convenit ei, nisi ratione naturae divinae.

Itaque si hoc loco idem nomen tributum fuisset Patri et Filio, suspicari possemus haec dici Filio tantum, ut Deus est. Quod autem Filius Dei incarnatus, qui etiam Christus dicitur, in Scripturis passim appelletur Dominus et Pater Deus dicatur, perspicuum est ex illo I Cor. yiii: « Unus Deus Pater, et unus Dominus Jesus Christus; » et II Cor. i: « Gratia vobis, et pax a Deo Patre, et Domino Jesu Christo; » et ad Ephes. xi: « Pax fratribus, et charitas cum fide a Deo Patre, et Domino Jesu Christo; » et in ipsis Evangeliis, atque Actis Apostolorum, et Epistolis eorumdem Apostolorum, cum ubique Christus dicatur Dominus, vix in uno aut altero loco dicitur Deus, quia videlicet, ut diximus, nomen Dei convenit Christo solum ratione divinae naturae, nomen Domini convenit secundum utramque naturam; unde etiam in Symbolo dicimus: « Credo in Deum, Patrem omnipotentem, et in Jesum Christum Filium ejus unicum, Dominum nostrum. » « Sede a dextris meis. »

Sessio quietem et auctoritatem praecipue regiam denotat; haec autem Christi sessio est ineffabilis quies, et sumina regia potestas. Illud autem, a

dextris meis, significat aequalitatem et consortium regni Dei Patris super omnes creaturas. Quam aequalitatem semper habuit Filius Dei ratione divinae naturae, sed ad eam elevatus est ratione naturae humanae, post humiliationem usque ad mortem, mortem autem crucis. Sic enim loquitur Apostolus Philip, ii: « Propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus Christum jn gloria est Dei Patris. » Idem enim est esse in

ad dex- dextera Dei, et in gloria Dei, hoc est in majestate ieram Dei; haec autem gloria est, quod habeat nomen ukUit? suPer omne nomen, et illi omne genu flectatur;

Sl ' sic etiam I Cor. xv, ait idem Apostolus: « Oportet illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus, » ubi explicat Apostolus illud, sede a dextris meis, ut idem sit, quod regna mecum, donec ponam, etc. Idem quoque Apostolus ad Eebr. 1: « Cui dixit angelorum: Sede a dextris meis? nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi? » etc. Ubi per sedere a dextris Dei significatur differentia inter Christum et angelos, quod isti sint ministri et servi, et ideo non sedeant, sed mittantur in ministerium: Christus autem, ut Rex et Dominus, sedeat cum Patre, creaturis omnibus superior. Denique S. Petrus Act. 11: « Dextera, inquit, Dei exaltatus effudit hoc donum, quod vos videtis et auditis; non enim David ascendit in coelum: dicit autem ipse: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Certissime sciat ergo omnis domus Israel, quia et Dominum et Christum fecit Deus hunc Jesum, quem vos crucifixistis. » Ubi S. Petrus docet, sedere a dextris ]>ei esse ascendisse in coelum, dominari et regnare ubique, ut dominatur et regnat Deus.

vers. 2. 2. Donec ponam inimicos tuos scabellum pe¬

Hic versiculus continuatur cum primo apud Hebraeos, juxta Rabbinorum distinctiones; sed Septuaginta Interpretes, qui Rabbinos omnes praecesserunt, novum versiculum esse debere judicarunt. Significat autem his verbis Propheta, regnum Christi nunquam finiendum, neque periculum esse, ut ab inimicis evertatur, cum Deus statuerit paulatim omnes omnino inimicos illi subjicere, ut pacifice postea duret in aeternum. Itaque illud, donec, non significat Christum non amplius sessurum, ubi fuerint omnes hostes debellati, sed significat Christi regnum semper propagandum magis et magis, donec nullus omnino supersit inimicus, qui illi genua non flectat, quasi dicat: Christi Perge regnare mecum, nec desistas propagare regnum regnUm, donec omnes hostes debellentur. Porro propa- ista propagatio quotidie impletur, dum alii congandum. vertuntur ad fidem et obedientiam, et sponte sub¬

jiciuntur pedibus Christi, ut in eis, tanquam in scabello quiescat, et tandem finito exilio pergunt ad patriam, ubi feliciter sub Deo requiescunt; alii vel pervertuntur, vel in perversitate perdurant, et tandem per mortem ad judicium rapiuntur, et damnati ad inferos detruduntur, ubi Christi pedibus perpetuo comprimuntur. In novissimo die propagatio complebitur, et tum Christo flectetur omne genu, coelestium, terrestrium et infernorum. At cur dicit Pater, « donec ponam? » nonne etiam Filius ponit inimicos suos scabellum pedum suorum? Omnino quod Pater operatur, etiam Filius operatur, ut ipsemet asserit; sed tribuitur haec actio Patri, quia per eam redditur merces obedientiae Filii, ut paulo ante Apostolum dicentem audivimus: « Propter quod et Deus exaltavit illum. » Praeterea omnis actio, quae ad potentiam pertinet, Patri solet tribui, quamvis etiam Filio sit communis, quoniam a Patre Filio communicatur, non Patri a Filio, et Filio quidem, ut Deus est, communicatur per generationem; eidem Filio, ut homo est, communicatur per gratiam hypostaticae unionis. Quod autem Filius Patri cooperetur in hac actione subjiciendi communes hostes, dicitur in sequenti versiculo.

3. Virgam virtutis tu^e emittet Dominus ex vers. 3. Sion: dominare in medio inimicorum tuorum..

Propheta David cum in spiritu audivisset Patrem loquentem ad Filium, ac dicentem: « Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, » convertit se ad Filium, et eodem spiritu revelante demonstrat unde incipienda esset propagatio regni Christi in terris. «Virgam, inquit, virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, » id est, Dominus Pater, ut ponat inimicos tuos scabellum pedum tuorum, sceptrum regalis potentiae tuae ex civitate Jerusalem, et ex ipso monte Sion extendere incipiet, et propagabit usque ad ultimum terrae. Concordat cum hac prophetia verbum Domini, Luc. xxiv: « Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierosolyma; » et Act. 1: « Eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque ad ultimum terrae. » Virga hoc loco sceptrum significat, et per sceptrum intelligitur regalis potestas: per virtutem autem significatur robur et fortitudo, ut clarius habetur in textu originali. Itaque virga virtutis est sceptrum potentiae; dicitur autem haec virga emittenda ex Sion, quasi ex monte illo germinaverit, quoniam in Jerusalem coepit regnum Christi spirituale; ibi enim fuerunt primi creden- RegDum tes, et ibi coepit propagatio fidei per Apostolos, spirftua1- « Dominare in medio inimicorum tuorum, » est lo coepit quasi fausta acclamatio et exhortatio ad propa- ia Jeru’ gandum imperium per omnes gentes, quasi dicat: sa Tu igitur perge feliciter, infer vexillum crucis tuae in medium paganorum et Judaeorum, ubi sunt

confertissimi hostes tui, ibique in medio eorum dominare, id est, illis invitis et repugnantibus regnum tuum constitue. Quod certe brevi factum videmus: nam intra paucos annos, frustra Judaeis et paganis reluctantibus. Ecclesiae Christi in toto orbe terrarum consti tutae fuerunt. Scribi t enim Apostolus ad Coloss. i:«Evangelium in universo mundo est, et crescit, et fructificat; » et S. Irenaeus vicinus Apostolicis temporibus, lib. I, cap. n: Ecclesia, inquit, per universum orbem usque ad fines terrae seminata est; et cap. m, meminit Ecclesiarum Germaniae, lberorum, Libyae, ^Egypti, Galbarum, Orientis, et earum quae in medio mundi erant, per quas intelligit Ecclesias Graeciae et Italiae. Recte autem dicit Psalmus, «in medio inimicorum, tuorum, » quia quanlumlibet Ecclesiapropagetur et crescat, semper erit in medio inimicorum, id est, Judaeorum, paganorum, haereticorum, et falsorum Christianorum, dum in terris peregrinatur. Sed in consummatione saeculi fiet separatio bonorum a malis, et non erit amplius regnum Christi in medio inimicorum suorum, sed eminebit et exaltabitur super omnes inimicos suos.

4. TECUM PRINCIPIUM IN DIE VIRTUTIS TUiE, IN SPLENDORIBUS SANCTORUM, EX UTERO ANTE LUCIFERUM GENUI TE.

Dixerat: « Dominare in medio inimicorum tuorum, » quod intelligitur in hoc tempore, dum regnum Christi ab inimicis oppugnatur: declarat nunc quid erit in novissimo die, quando omnes inimici subjecti erunt, ut scabellum pedibus ejus. « Tecum, inquit, principium in die virtutis tuae, » id est, tecum erit principatus manifestus, tunc apparebit omnibus tuum esse regnum, et apud te solum esse verum principatum. « In die virtutis tuae, » in die videlicet novissimo, quando potentia tua coelum movebit, solem obscurabit, terram concutiet, mortuos excitabit, et omnes ad tribunal tuum adducet. « In splendoribus sanctorum, » id est, quando circumdatus eris sanctis tuis, qui omnes fulgebunt sicut sol. «Ex utero ante luciferum genui te, » id est, ideo tecum erit tantus principatus, quia ego Deus Pater omnipotens « genui te » non ex nihilo, ut res creatas, sed « ex utero » meo, ut filium verum, naturalem et consubstantialem, idque « ante luciferum, » id est, antequam stellas crearem, ante omnem creaturam, ante omnia saecula. Haec est communis expositio Patrum, Hieronymi, Chrysostomi, Augustini, Theodoreti et Euthymii. Sed consideremus singula verba. Tecum: ex hebraeo S. Hieronymus vertit, populus tuus. Sed verbum hebraicum potest legi hhammecha, et significat, populus tuus; potest etiam legi hhimmecha, et significat tecum, et sic legerunt Septuaginta Interpretes, et recte verterunt, principium: in hebraeo est ] — quod proprie significat principes; sed Septuaginta videntur legisse fD*U, principatus, et sic exponit

S. Chrysostomus hoc loco vocem graecam a?x*>> quae et principium, et principatum significare potest. Quod si placeat non accipere principium pro principatu, sed simpliciter pro principio, exponere poterimus: Tecum principium, id est, tecum est principium primum omnium rerum, quia tu es in Patre, et Pater in te. Sed prior expositio videtur praeferenda, ut magis consentanea textui hebraico. In die virtutis tuae: in his verbis nulla est discrepantia inter codices, nisi quod in hebraico per virtutem significatur proprie fortitudo et potentia. In splendoribus sanctorum; in hebraico legitur, in montibus sanctitatis. Sed videntur Septuaginta Interpretes non legisse mn, per n, quod significat montes, sed »VJK, per K, quod significat splendores. Idem autem est, in splendoribus sanctitatis, et in splendoribus sanctorum, dici siquidem possunt sancti homines splendores sanctitatis, quia sanctitas in eis resplendet. Ex utero; ex hoc verbo probant Sancti Patres efficacissime Christi divinitatem: nam si Christus creatura esset, non posset dici Christi genitus ex utero: nemo enim dicit se genuisse divinitas ex utero domum, vel scamnum, vel aliud quid- p“b®_ piam ex arte factum: neque Deus unquam dixit iur? se genuisse ex utero coelum, aut terram. Porro per uterum intelligitur essentia Dei secreta et intima; et quamvis uterus proprie ad matrem, non ad patrem pertineat, recte tamen Deus Pater dicitur ex utero genuisse, tum ut clarius ostendatur Filius consubstantialis Genitori: clarius enim filius est ex substantia matris, quam ex substantia patris; tum quia Deus non opus habuit uxore ad filium gignendum et pariendum. Ipse enim genuit, ipsepeperit, unde dicit Isaias cap. ult.: «Numquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? » Ante luciferum; hinc significatur aeternitas Filii, qui genitusfuit ante luciferi creationem, ac per hocante omnes creaturas. Sed posuit nomen luciferi, quoniam ipse etiam filius Dei, est quidam lucifer increatus.

Est enim lux vera, quae illuminat omnem hominem et omnem angelum. In hebraeo habeturin^D, quod S. Hieronymus vertit, ex aurora. Sed potest etiam verti, prce aurora, id est ante auroram. Septuaginta Interpretes posuerunt luciferum pro aurora, sive quia cum aurora solet oriri lucifer, sive quia ipsa aurora etiam est lucifer; quare S. Hieronymus Job. xi, 12, vertit, orieris ut lucifer, cum tamen in hebraeo sit mane; itaque luciferum accipit pro mane, sive pro aurora. Genui te: in hebraeo nunc legitur, tibi ros nativitatis luce. Sed Septuaginta non habuerunt illa duo vocabula, tibi ros; et pro nativitatis luce, legerunt, genui te, quia verba hebraica mutatis punctis utroque modo legi possunt, qrvnV, id est nativitatis luce, id

est genui te. Potest etiam fieri ut Septuaginta Interpretes legerint, tibi ros nativitatis euoe, sed verba obscura declarare voluerint per suam versionem, et ideo dixerint, genui te. Id enim obscure significant illa verba, ex utero ante luciferum tibi ros nativitatis tuoe, id est, ex utero ante luciferum fuit

tibi nativitas ex me, ut est rori ex coelo. S. Augustinus addit aliam expositionem minus principalem, quod videlicet David Christo filio suo secundum carnem dicat: Ego genui te ex utero Virginis Mariae, filiae meae, antequam lucifer oriretur, id est, media nocte. Tertullianus quoque, lib. V inMarcionem exponit de partu Virginis, sed tribuit Deo illud, genui te, hoc modo: Ego, Deus Pater, genui te ex utero Virginis, nocturno tempore antequam lucifer oriretur.

Vers. s. 5. Juravit Dominus, et non pcenitebit eum:

Melchisedeck.

Transit nunc a dignitate regia ad sacerdotalem, atque ostendit Christum esse sacerdotem aeternum, non succedentem Aaroni, sed immediate a Deo institutum, cujus figura fuerat sacerdotium Mel- Jura- chisedech. Juravit Dominus, et non 'pcenitebit eum: Desest Juramentum Dei promissionis stabilimentum est, divin* id quod declaravit addens: « Et non poenitebit promis- eum, » id est, firmissime statuit, nunquam mustabiR- taturus: significat enim David his verbis, sacericeDtum. dotium Aaronicum fuisse mutandum, sed sacerdotium Christi nunquam esse mutandum. Poenitentia enim Dei dicitur per metaphoram, cum Deus facit id quod faciunt homines, cum eos poenitet facti; mutant enim quod eos fecisse poenitet, sic Christus Gen. vi, dicit Deus: « Delebo hominem, quem quomodo creavi, a facie terrae, ab homine usque ad ani-

in auer- mantia; poenitet enim me fecisse eos; » etc. num? I Reg. xv: « Poenitet me (ait Deus) quod constituerim regem Saul.» Tu es sacer dos in aeternum-, dicuntur haec a Deo, non a Davide: Apostolus enim ad Ilelr. v, non semel repetit haec esse verba Patris ad Filium; dicitur autem Christus sacerdos in aeternum, tum quia effectus unici sacrificii, quo corpus suum obtulit in cruce, manet in aeternum, j uxta illud Apostoli ad llebr. x: « Una oblati one consummavit in sempiternum sanctificatos; » tum quia vivens ipse in aeternum, sacrificium quotidie offert per manus ministrorum sibi invicem in Ecclesia succedentium, quod idem Apostolus ad llebr. vn, confirmat, dicens: «. Et alii quidem plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere; hic autem eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. » Secundum ordinem Melchisedech; per ordinem intelligitur ritus, lex, traditio, consuetudo: haec enim significat vox hebraica >jrm; opponitur autem ordo Melchisedech ordini Aaron secundum Apostolum ad llebr. vii. Distinguitur vero ordo Melchisedech ab ordine Aaron in multis: primo, Melchisedech non legitur successisse alteri, neque ei successis^-e alter legitur; nam ideo dicitur « sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque finem vitae habens, » ut dicitur ad llebr. vu. In sacerdotio autem Aaronis unus alteri succedebat, quia singuli moriendo sacerdotium filiis relinquebant. Secundo, Melchisedech

erat sacerdos et rex; Aaron, simplex sacerdos.

Tertio, Melchisedech obtulit panem et vinum;

Aaron, oves et boves. Quarto, Melchisedech erat sacerdos universalis, non unius gentis tantum;

Aaron erat sacerdos duntaxat Hebraeorum.

Quinto, Melchisedech non egebat tabernaculo, Christu# vel templo ad sacrificandum; Aaron egebat, et sacerdo* ideo nunc apud Hebraeos cessavit sacrificium, quia d£ue^un0'r_ eversum est templum. Christus igitur sacerdos est dinem secundum ordinem Melchisedech, quia revera nulli successit, neque alius ei successit in amplissima dignitate sempiterni sacerdotii; et ipse vere ac proprie non habet patrem, ut homo, neque matrem, ut Deus; idem Christus rex est et sacerdos, et obtulit panem et vinum in coena, id est, corpus suum sub specie panis, et sanguinem suum in specie vini, et non est sacerdos Hebraeorum Haeretitantum, sed Hebraeorum et gentium; neque alii- ci ®^oc gatur sacerdotium ejus uni templo, v61 taberna- Confunculo, sed, ut praedixit Malachias cap. i, « a solis dantur, ortu usque ad occasum in omni loco sacrificatur et offertur oblatio munda. » Ex his locis aperte convincitur haeresis Lutheranorum, qui negant sacrificium verum proprieque dictum exstare in Ecclesia Dei; vel ostendant Lutherani, si possunt, quomodo praedictio sit adimpleta de sacerdotio secundum ordinem Melchisedech instituendo, et nunquam mutando.

6. Dominus a dextris tuis, confregit in die VerS.6. ira: sua: reges.

S. Joannes Chrysostomus, quem Graeci sequuntur, per Dominum hoc loco intelligit Patrem; S. Augustinus intelligit Filium, S. Hieronymus dicit quidem Domi, num hoc loco nominatum esse Patrem; tamen statim addit illum, qui « confregit reges, judicabit in nationibus, implebit ruinas, et bibet de torrente, » esse Filium. Videtur autem nobis sententia S. Augustini esse aptior etfacilior; non enim debet rationem reddere, quomodo Pater sit a dextris Filii, cum paulo ante dictum sit Filium sedere a dextris Patris, neque quomodo Pater de torrente biberit, et caput exaltaverit. Denique melius continuatur contextus verborum Prophetae, si expositionem S. Augustini sequamur. Igitur Propheta, posteaquam dixerat Filium a Patre sacerdotem aeternum appellatum fuisse, convertit sermonem ad Patrem, ac dicit Christum vere fore sacerdotem aeternum, quoniam etiamsi multi reges terrae conspirabunt, ut sacerdotium totamque ejus religionem evertant: ipse tamen sedens a dextris Patris confringet reges adversarios, et illis omnibus invitis sacerdotium et sacra sua perpetuabit. « Dominus a dextris tuis, » id est, Christus a dextris tuis sedens, sicut illi dixisti:

Sede a dextris meis, « confregit in die irae suae reges, » id est, in die qua irascetur inimicis suis, regibus terrae, Ecclesiam suam persequentibus, confringet eos, et jam in praenotione mea confregit; jam enim praevideo, per spiritum prophetiae

Ilcrodem ab Angelo percussura, Neronem desit- Inimici tutum, sibi manus injecisse; Domitianum, Maxi- Ch risti mJnum, Decium, et caeteros interfectos; Valerianae pg. num captivum in manus Barbarorum devenisse; riorunt. Diocletianum et Maximianum prae desperatione imperium deposuisse; Julianum, Valentem, Hunericum, et omnes denique inimicos reges misere periisse, atque in gehennam detrusos meritas poenas dare.

Dixit quid faciet Christus in praesenti tempore adversus hostes suos, reges et principes terrae: nunc addit quid faciet in die novissimo adversus omnes inimicos suos: «Judicabit, inquit, in nationibus, » id est, is qui hoc tempore confregit impetum regum, et conservavit Ecclesiam suam tempore persecutionum, postea in fine saeculi «judicabit omnes nationes, » sive judicium exercebit in nationibus omnibus; et condemnatis omnibus impiis, « implebit ruinas, » id est, consummabit ultimum exterminium, complementum ruinae impiorum perficiet. Ex hebraeo S. Hieronymus legit, implebit foveas, quod etiam est verum, quia tunc implebuntur foveae inferorum, omnibus malis hominibus et daemonibus eo detrusis et conclusis: et hoc modo « conquassabit capita in terra multorum, » id est, humiliabit et conteret omnes superbos, qui nunc erecto capite adversus eum incedunt, tunc enim conculcabit superbiam eorum, cum coram toto mundo ostendet infirmitatem eorum, et contemptibiles atque confusos efficiet: et hoc erit conquassare et conterere capita eorum. Dicit autem, « in terra multorum, » quia in terra paucissimi inveniuntur veri humiles et pii, respectu superborum et impiorum, qui prope infiniti sunt. In hebraeo habetur, in terra multa, id est, in magna parte terrae; sed idem est sensus, sive quis dicat superbos multos inveniri in terra, sive superbos occupare multum terrae. S. Augustinus exponit haec omnia de praesenti tempore, et in bonam partem, ut implere, ruinas, sit instaurare quod cecidit, et conquassare capita sit humiliare ad salutem per contritionem, quae pia est et utilis expositio, sed mystica: nam ad litteram exponunt de ultimo judicio Theodoretus, Euthymius, et alii communiter.

8. De torrente in via bibet, propterea Vers *•

Hunc ultimum versiculum exponunt magno consensu omnes veteres de Christi humilitate in carne mortali, et exaltatione in gloria coelesti, tum illi qui verba superiora exponunt de ipso Christo, tum qui exponunt de Patre. Quare mirum est aliquos recentiores aliter sensisse. Reddit igitur David rationem cur tanta sit Christi potentia, ut reges con- Chri&tn» fringere, nationes judicare, implere ruinas, et conquassare capita possit; et dicit: « De torrente talem in via bibet, propterea exaltabit caput, » ac si suam diceret cum Apostolo: « Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen. » Torrentem appellat cursum rerum humanarum: quomodo enim torrens magno impetu et sonitu fluit, et turbidus, ac turbatus incedit, et paulo post cessat, et ne vestigium quidem sui relinquit: sic sunt res humanae tempore hujus mortalitatis; transeunt enim omnia, et ut plurimum turbida, et turbata: audiuntur saepe maxima praelia, et turbationes gentium et populorum, ut tempore Alexandri Magni, et postea Caesaris, et aliorum similium. Sed paulo post finem accipiunt tum ipsi, tum posteri eorum, et vix inveniuntur vestigia potentiae ipsorum. Ad hunc torrentem descendit Filius Dei per incarnationem suam, « et in via, » id est, in spatio vitae suae mortalis et transeuntis,

«bibit aquam» turbidam hujus «torrentis, » pertulit aerumnas nostrae mortalitatis, imo etiam in profundum torrentis descendit per passionem, ita ut non biberit aquam ad refrigerium et delectationem, sed biberit molestissimam aquam, ut illi faciunt, qui demerguntur in aquis, juxta illud Psalm. lxviii: « Intraverunt aquae usque ad animam meam. Infixus sum in limo profundi, ct non est substantia: veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me. » Merito igitur hujus tantae humiliationis sponte susceptae pro gloria Patris, et salute generis humani, exaltavit postea caput suum, ascendens coelum, et sedens ad dexteram Tatris, constitutus judex vivorum et mortuorum.

Aliqui legunt in praeterito, bibit; sed textus hebraicus et graecus habent in futuro, bibet: proinde nostra communis lectio cum textibus originalibus concordat.