Articulus 6
De compendiosissimo et optimo modo ac medio obtinendi sapientiam salutarem et vere salubrem scientiam.
SICUT asseruit magnus ille Philosophus, omnes homines naturaliter scire desiderant. Scientia namque est perfectio intellectus. Imo in cognitione Veritas summa statuit beatitudinem nostram: non plane in qualicumque cognitione, sed in ejus notitia qui est substantialiter veritas æterna, ac bonitas prima, pura simpliciterque perfecta et infinita, utputa veritas Dei. De qua multiplex habetur cognitio: una viæ, alia patriæ; una per fidem, alia per speciem. Illa est per speculum in ænigmatate, ista facie ad faciem.1 Ad illam tendimus desiderando, puritati studendo, ceterisque virtutum exercitiis insistendo, potissimum in divino ac sancto amore crescendo, in quo quanto plus profecerimus, tanto fontem illum infinitæ munditiæ, superbeatissimum, superpulcherrimum et superamabilissimum Deum, clarius atque jucundius in æternum absque omni interpolatione conspiciemus.2
Ecce quanta felicitas nobis promittitur : clara, certa, facialis, fruitiva, contentativa ac prorsus quietiva intuitio Dei. Quo sic viso, nil amplius poterit appeti : imo, sicut qui in medio æstuantissimæ fornacis undique circumclusæ nudus jaceret, certus quod inde nunquam exiret, intus et foris tam plenus esset doloribus ac tormentis, ut se ipsum vix caperet, prorsus absorptus suppliciis; sic beatissimi illi tam pleni et superrepleti sunt omni suavitate ac gaudio, omni pace, omni securitate, dulcedine, tranquillitate, ut se ipsos vix capere queant. Ecce iste est fons noster, ad quem indefesse et infatigabiliter proficisci debemus, Dominum Deum nostrum in isto exsilio assidue, etsi non continue, contemplando, laudando, totisque viribus honorando, per actus latriæ interiores et exteriores.
Quæ quum ita se habeant, quid tu, miser et miserabilis homo, imo stulte et negligens, per multa distraheris, vagaris, et instar navis in medio pelagi fluctuantis, hinc inde jactaris? Immobilita te in Deo, nusquam et nunquam te avertas ab illo. Sectare dicentem :3 Oculi mei semper ad Dominum; et, Providebam Dominum in conspectu meo semper.4
Sed dices : Quis hoc potest implere? Audi consilium et doctrinam. Quid facilius quam adspicere ubique et semper præsentem et in omnibus relucentem seque ubilibet præsentantem, per universa quoque ac singula exhortantem ut convertamur et perseveremus in ipso? Suspice cœlum, quia thronus est ejus.5 Et tu ipse, si vis, thronus es Dei, qui justorum est habitator. Attende te ipsum, quis fecerit te. Quis animam tuam creavit? Quis corpus tuum formavit? Quis membra tua dearticulavit, distinxit, et organa sensuum tuorum interiorum ac exteriorum paravit, eisque vires sensitivas largitus est, ita ut in momento nictuque oculi, in permodica oculi pupilla cœlestia ac terrestria percipias corpora, tam differentium rerum imagines, colores, figuras, multitudinem, differentias, convenientiam deprehendas? Quis hanc sensibilium et sensuum, objectorum ac virium cohabitudinem, proportionem, influentias excogitavit, instituit et conservavit, ita ut sensibilia per species et similitudines suas se imprimant sensibus, et tale esse habeant species illæ in mediis ac sensibus ipsis? Qualiter lumen sensibile circumferentialiter se ipsum multiplicat ac diffundit? Ecce hæc infirma tam mirabiliter atque subtiliter fiunt, ut nec exprimi plenarie valeant, nec satis mirari; et nisi experimentaliter constaret quod sic fiunt, diceremus ea sic fieri impossibile esse. Quomodo ergo difficile reputamus eum in omnibus intueri ac præsentem sentire, quem per evidentissimos admirabilesque effectus prorsus innumerabiles præsentem et operantem ac influentem agnoscimus et sentimus?
Verumtamen de his Scriptura nos erudit planius, salubrius et plenius, ut scilicet per orationes ferventes, per adspirationes præcordiales, per inspirationes splendifluas, per contemplationes ignitas, per allocutiones internas, per amorosos amplexus accedamus ad ipsum, qui intra nos est, etiam intimior nobis quam ipsimet nobis, et quoties in ipsum visum mentis defigimus, toties ejus sancto ac dulci succendamur amore et resolvamur in ipsum. Quo etenim modo tam superpulcherrimum et superdeliciosissimum poterimus bonum inspicere sine inflammatione ad ipsum, et sine sensibili degustatione ipsius, nisi quod adhuc nimis pusilli et parvuli sumus, et modicum lumen in nobis est, nec sinus miserrimi cordis nostri aperitur in ipso, nec in ipso luminose expanditur?
Quid igitur restat, nisi ut ei amplius propinquemus, non loco, a quo nec loco distamus, sed similitudine, abjiciendo ac indesinenter vitando peccata, quæ sola ab ipso non sunt, quia nec sunt, id est, positive et formaliter nihil sunt, et creatam mentem suo Creatori reddunt dissimilem, displicentem, contrariam et rebellem. Hæc sunt vanitas, improbus amor sui ipsius, elongatio et aversio ab ipso, qui solus essentialiter verus, bonus et felix est, ac omnium nostrum salus. In eo solo sit tota nostra affectio, tota intentio, totus conatus. Apprehendamus eum, nec dimittamus nisi benedixerit nobis, hoc est, per gratiæ incrementa, per miserationum suarum continuationes, perducat et transferat nos in regnum vasorum misericordiæ suæ, ubi in eo in sempiternum stabiles, immobiles et immutabiles persistamus, amplius non crescentes, sed in æterno æterni amoris amplexu felicissime repausantes ac quiescentes.6
Footnotes
Chapter 7 of 15