Articulus 7
De incessabili mentis defixione in Deo.
SPONSUS. — Non diligitur nisi cognitum: quod quanto in se ipso et ex propria sua natura melius, perfectius atque præstantius est, connaturaliusque cognoscitur, tanto validius excitat et allicit intuentem ad sui amorem, nisi aliunde contingat oppositum seu defectus, puta indispositio aut inexercitatio cognoscentis. Porro mens devota Deo suo per gratiarum charismata et exercitia interna assimilata, atque divinis seriose intenta, jam a vitiis et passionum immoderantiis emundata, omnem torporem, pigritiam negligentiamque vehementer detestans, strenue persequens ac viriliter calcans, per supernaturales virtutes theologicas in divinæ naturæ consortium est translata, in Creatoris ac Salvatoris sui sponsam assumpta, qui ait ad eam: In caritate perpetua dilexi te:1 ideo attraxi te miserans. Idcirco ad assiduas in suo dilecto inflammationes aptata est et elevata, per sapientiæ donum ac fidem illuminatam et diligentem frequentiam. Hinc connaturale est ei et jucundum in Deo quiescere, morari et commanere. Siquidem ubi thesaurus ejus, ibi et cor ejus;2 et ubi amor, ibi et oculus. Quid equidem tam valenter trahit et attrahit, tam propinque et intime jungit et stringit, tam inseparabiliter sociat et connectit, ut præcordialis et viscerosa dilectio?
ANIMA. — Et ecce, o Domine, qui essentialiter caritas es, quam gratiose et dulciter sonant hæc! Sed qualiter misera ego, gravi, lutosa et sordida carnis mole gravata, pertingam ad culmen hoc, quæ tot ac tantis necessitatibus, occupationibus, accessibus impedior, revocor et distendor?3
SPONSUS. — Nunc, nunc adverte, o pessima, ne dicam trufatrix et meretrix, quæ jugiter cum ligno et lapide fornicaris, quæ omni occurrenti phantasmati aditum præbes, et pro facillimis occasionibus, et causis levissimis, imo tam vilibus, ut nec causæ dicendæ sint, sed figmenta stultissima, me relinquis, et tuis distractionibus insaniisque intendis. Nescis qualiter amatores ac amatrices sæculi hujus ac fœdæ carnis se invicem amant? quomodo nocturnis quoque discurrunt temporibus? quantis in his exponuntur periculis, et interim vulneribus, et præ insania amoris vix valent dormire aut manducare? Nonne arescunt, marcent, et interdum dire languent amore? Et quid amabilitati et acceptabilitati contrarium invenisti in me, ut tam intense affici nequeas ad me ut illi ad se invicem, et ad caduca et vana, ad argentum, ad aurum, et similia peritura? Cur nec ratione corrigeris, nec præceptis arceris? Cur potius vis esse adultera dæmonum, quam Dei tui amica et sponsa?
ANIMA. — Absit a me, Domine, ista vesania. Te super omnia diligo, ac semper diligere opto. Verum ad prætactam tuæ divinæ dilectionis sublimissimam ac intimam unionem summumque gradum qualiter ascendere queam, edoceri peropto.
SPONSUS. — Qui alteri cupit præcipue complacere, atque ab eo in omnibus exaudiri, quid ei incumbit? quid necesse est ei?
ANIMA. — Ut eum in nullo offendat, et quæ placita illi sunt faciat semper.
SPONSUS. — Quid concludis ex hoc ?
ANIMA. — Deprehensam me video : quia ex parte mei defectus est, et negligentiis meis ac vitiis imputandum conspicio, quod te sincere ac mere non diligo, nec toto tibi corde adhæreo, neque in tuæ dilectionis flamma perduro, quoniam coram te in debita custodia non persisto.4 Imo quotidie innumerabilibus sum vicibus culpabilis, et tuæ dilectioni contraria vel ejus minorativa admitto in commissionibus et omissionibus, in cogitationibus et evagationibus mentis, in verbis et actibus, in motibus affectionum et passionum, in irrefrenationibus interiorum exteriorumque sensuum, in sumptione necessariorum corruptibili carni;5 et certe, ut protulit Isaias, quasi pannus menstruatæ justitiæ meæ.6 Porro si tam fœdæ sunt justitiæ meæ, quid de ipsis injustitiis meis fateri ac dicere habeo ?
SPONSUS. — Jam veritati ac luci propinquas.
ANIMA. — Adjuva me, Domine Deus meus;7 Deus meus, illumina tenebras meas.8
SPONSUS. — Quomodo intelligis quod Salomon dixit, Qui timet Deum, nihil negligit ?9
ANIMA. — Quantum ad simplicem pertinet intellectum, bene credo quod qui filiali et actuali Deum timet timore, nihil negligit de necessariis ad salutem. At vero sicut diversi sunt gradus amoris, humilitatis, virtutumque ceterarum, ita et timoris : idcirco quanto quis creverit in vero et sancto, aut etiam initiali, vel saltem servili timore, tanto minus negligens erit, magisque diligens ad cavendum peccata, prout ad suum spectat timorem.
SPONSUS. — Intelligisne ex iis quo sensu locutus sit Job, Semper quasi tumentes super me fluctus timui Deum ?10
ANIMA. — Ille qui dixit hoc, etiam ait : Neque reprehendit me cor meum in omni vita mea.11 Si tam indesinenter consideravit et advertit omnipotentis Dei præsentiam ac Judicis summi adspectum, potuit (ni fallor) talia fari ad Dei honorem et aliorum ædificationem, pensata nihilo minus communi hominum fragilitate et imbecillitate, qua nemo prorsus a culpa immunis asseritur.
SPONSUS. — Quomodo ista stant simul, quum scriptum sit, In multis offendimus omnes ?
ANIMA. — A te, Domine, instrui posco.
SPONSUS. — Animæ virtuosæ, sanctæ et timoratæ, super suam custodiam jugiter stantes, nec ullam temporis particulam inutiliter expendentes, plurimarum virtutum actus exercent successive ac ordinate : jam orantes pro quotidianarum remissione culparum, et incremento gratiæ ac virtutum, jam pro communi bono Ecclesiæ, nunc pro vivis ac mortuis, et aliis plurimis piis causis; interdum vero intentæ sunt diligentissimæ ac formidolosæ discussioni conscientiæ suæ, atque contrioni internæ prævalidæ : in quibus secretissimis actibus sentiunt sibi frequenter infundi et admisceri consolationes internas de spe veniæ, et impetrationis abundantioris adsistentiæ Spiritus Sancti. Sicque quamvis quotidie peccent in his sine quibus præsens vita non agitur, ex alia tamen parte plus crescunt proficiuntque per actus virtutum prætactos, et assiduas ac ferventes adspirationes, elevationes, inflammationes ad Deum, et per cetera bona quæ gerunt assidue, quibus se ipsas offerunt Deo in holocaustum. In adversis quoque patientiam servant, ac Deo regratiantur.
Footnotes
Chapter 8 of 15