Capitulum 7
De principio Sarabaitarum.
QUUMQUE religio christiana gauderet his duabus professionibus monachorum, cœpit et ordo iste in deterius cadere, emersitque illud teterrimum et infidele genus monachorum, vel potius noxia illa plantatio rediviva concrevit, quæ in exordio Ecclesiæ pullulans per Ananiam et Saphiram, succisa est rigore beatissimi Petri apostoli :1 quæ inter monachos judicata est detestabilis et exsecranda, nec ab aliquo usurpata ulterius, quamdiu illa districta S.2 Petri sententia mansit in memoriis hominum fixa, qua gloriosus Apostolus passus non est principes novi facinoris curari pœnitentia satisfactioneve aliqua, sed perniciosissimum crimen celeri morte succidit. Porro punitione illa terribili paulatim subtracta per incuriam et longam temporis moram a quorumdam memoria, erupit et cœpit teterrimum genus Sarabaitarum, qui proprietate Ægyptiæ linguæ vocati sunt Sarabaitæ, quia sequestrarunt se ipsos a congregationibus cœnobiorum, et sigillatim curam sui egerunt: procedentes ex numero illorum qui maluerunt evangelicam perfectionem ficte ostendere quam vere arripere, provocati æmulatione laudibusque illorum qui paupertatem Christi perfectam præferunt universis mundi divitiis. Hi ergo dum cupiunt rem virtutis animo imbecilli, vel necessitate compulsi, ad professionem istam venerunt: qui dum festinant monachi reputari ac dici absque operum imitatione, non aggrediuntur disciplinam cœnobiorum, nec seniorum subduntur arbitrio, nec eorum traditionibus instituti, discunt frangere proprias voluntates, neque legitima eruditione suscipiunt regulam ullam sanæ discretionis; sed solum renuntiantes ad facies hominum, resident in domiciliis suis, sub privilegio monasticæ appellationis obstricti occupationibus pristinis, aut construentes sibi cellulas quas monasteria vocant, demorantur in eis proprio jure ac libertate, nequaquam obedientes evangelicis jussionibus, ut scilicet non occupentur ulla sollicitudine victus quotidiani aut curis rei familiaris.3 Quod illi dumtaxat fideliter implent absque omni dubitatione incredula, qui a cunctis mundi facultatibus absoluti, ita se subdunt cœnobiorum præpositis, ut non fateantur se dominos sui ipsorum. Illi autem qui vitant districtionem cœnobii, commorantur in cellula bini aut trini, non volentes gubernari cura imperioque abbatis, sed hoc præcipue procurantes, ut absoluti a jugo seniorum, habeant libertatem exercendi proprias voluntates, ac procedendi ac evagandi ad libitum; magis quoque laborant die ac nocte quam cœnobitæ, sed non ea fide qua illi, neque eodem proposito. Isti enim sequestrati ita laborant, non ut fructum ac pretium operum suorum subjiciant dispensatoris arbitrio, sed ut acquirant pecunias quas recondant.
Inter quos quantum intersit advertite. Cœnobitæ namque nihil de crastino cogitantes, offerunt Deo gratissimos fructus sui sudoris; isti vero infidelem sollicitudinem extendentes, non solum in crastinum, imo etiam in plurimos annos, credunt Deum aut inopem aut mendacem, quasi non possit aut non velit eis præbere promissam sufficientiam quotidiani victus atque vestitus. Cœnobitæ hoc quærunt affectu, ut paupertatem et nuditatem omnium rerum possideant; isti ut consequantur affluentiam omnium copiarum. Illi certatim laborant præfixam mensuram in diurnis operibus exhibere, ut quidquid superfuerit sanctis usibus monasterii dispensetur juxta abbatis arbitrium, aut incarceratis, aut hospitalibus, aut ceteris indigentibus; isti ut quidquid superfuerit gulæ quotidianæ, deserviat voluptati majori, aut vitio avaritiæ reponatur. Postremo, ut concedamus quod isti possint melius quam diximus distribuere ea quæ congregant non optimo studio, non tamen adspirant neque pertingunt sic ad meritum virtutis cœnobitarum: quoniam illi conferendo cœnobiis reditus tantos, et renuntiando eisdem quotidie, in tanta subjectione humilitateque vivunt, quod sicut privantur potestate sui ipsius, ita et eorum quæ suo labore acquirunt, innovantes jugiter primæ abrenuntiationis fervorem, dum quotidie nudant se ipsos fructibus sui laboris; isti autem per hoc quod aliquid largiuntur pauperibus elati, labuntur in præceps quotidie. Denique patientia atque districtio, qua illi tam devote perdurant in professione sua quam semel arripuerunt, ut nunquam proprias faciant voluntates, facit eos huic mundo quotidie crucifixos vivosque martyres; hos tepor sui arbitrii vivos demergit in tartarum.
Hæc ergo duo genera monachorum quasi ejusdem sunt numeri in ista provincia. Ceterum per alias provincias quas pro causa catholicæ fidei compulsus sum pertransire, cognovimus abundare et quasi solum esse istud tertium genus Sarabaitarum. Temporibus quippe Lucii, qui fuit episcopus Arianæ perfidiæ sub Valentis imperio, dum portaremus diaconiam seu eleemosynam Fratribus nostris qui de Ægypto et Thebaide fuerant relegati ad opera metalli in Ponto atque Armenia, propter catholicæ fidei constantiam, vidimus rarissimam cœnobiorum observantiam in aliquibus urbibus, nullum autem anachoretam vidimus ibi, imo nec nomen anachoretarum fuit apud illos auditum.
Footnotes
Chapter 363 of 499