Articulus 33
DE SERAPHICO SANCTÆ CARITATIS ARDORE.
JAM prout donaverit Dominus, diligentius perpendamus quali et quanto sanctæ caritatis ardore mentes illæ seraphicæ suum diligant Creatorem. Quod primo pensatur ex parte objecti, quod est ipse Deus gloriosus, perfectionaliter infinitus, in omni excellentia, sanctitate, sapientia, felicitate, amabilitate et gloria intensive formaliterque immensus. Idcirco ex hac parte, amor ille quo chorus Seraphim diligit Deum, finem non habet.
Porro, quo mentes creatæ sublimioris sunt speciei, vehementiorisque affectivæ in naturalibus suis, eo magis dispositæ sunt ad diligendum Deum intense ac vehementer naturali amore. Sicque philosophi Plato et Avicenna cum suis sequacibus, locuti sunt de intensissimo et calidissimo summarum intelligentiarum amore ad primam causam: de cujus amoris delectatione quidpiam in libro de Causis inducitur. — Præterea, ex cognitione formata et contemplatione sincera, proportionata scaturit et erumpit dilectio. Quum itaque substantiæ illæ seraphicæ sint tam acutissimæ, clarissimæ ac perspicacissimæ intelligentiæ, palam quod pariformiter sint æstuantissimæ, penetrantissimæ et vigorosissimæ affectionis ad Deum, idque perpetue æque intense, absque interpolatione.
Alius est amor Dei supernaturalis infusus, qui caritas nuncupatur; ad quem atque ad cujus vehementiam et ardorem mentes illæ supernæ tanto sunt magis idoneæ, quanto amplioris sunt eminentiæ in naturalibus atque gratuitis, præsertim in perfectionibus gratiæ gratum facientis. Est autem probabilis opinio Magistri Sententiarum pluriumque doctorum, quod in angelis sit correspondentia naturalium et gratuitorum, ita quod excellentiores specifica dignitate, eminentiores sunt gratiarum perfectione ac sanctitate. Ex quibus consequeretur, juxta opinionem dicentium quod in angelis tot sunt species quot individua, quod spiritus illi de ordine Seraphim, sint indicibilis dignitatis ac gloriæ, atque in caritatis fervore inæstimabilis præexcellentiæ, etiam unus eorum super alium. Quæ opinio quum sit multum incerta, probabilius reputatur, quod angeli ordinum diversorum distinguantur specifice, et forsitan quidam ejusdem chori. Quumque spiritus illi seraphici tantæ sint eminentiæ in naturalibus, et ad minus in gratuitis, et in Deitatis vestibulis collocati ac proximi Deo, atque ab omni contagione, aggravatione et retractatione corporalis materiæ liberi : constat quod mira et ineffabili sanctæ dilectionis vehementia æstuantissimoque calore feruntur in Creatorem. — Insuper, quum Deus omnipotens universa condiderit ut sua in ipsis resplendeat ac repræsentetur perfectio, atque post emanationem illam æternam qua Spiritus Sanctus, qui amor est, procedit a Patre et Filio, proxima sit et imitatione propinquior effluxio et productio chori seraphici, qui ab amoris excessu Seraphim nominantur; idcirco indicibiliter nimis ardent dilectione in infinitum præamabilissimæ Deitatis ac supergloriosissimæ Trinitatis, in qua unaquæque æterna, superpulcherrima ac infinita Persona diligit quamlibet amore vere ac prorsus immenso. A cujus vehementia omnis amor seraphicus, quantumlibet magnus, deficit infinite; comparative tamen loquendo, excellenter valde participat illam. — Postremo, beatissimæ mentes illæ seraphicæ, videndo se tam præelectas a Conditore, tot quoque ac tanta præfulgentissima dona ab exordio sine labore sortitas, et ab omni penitus culpa præservatas ab illo, merito incomparabiliter diligunt ipsum, et ferventissime, humillime ac præcordialissime regratiantur eidem, atque inæstimabili devotione, jucundissime, sine interruptione ac fine, totis viribus colunt, venerantur ac laudant eumdem : ad quod etiam suo exemplo, quantum in ipsis est, incitant suos concives.
Præterea perpendendum, quod proprietates amoris istius seraphici aptius insinuantur per proprietates amoris illius carnalis, qui amor ἔρως a medicis appellatur. Videmus quomodo amor ille corda suorum omnino rapit in se et in rem dilectam, in quam quasi transfert, transformat et absorbet amantem, nec sinit eum quiescere nisi jungatur dilecto, in quem toto impetu fertur, et acutissime usque ad interiora uniri conatur. Hæc et alia multa operatur amor ille carnalis prædominans, qui et impellit amantem ad cogitandum de singulis quibuslibet membris, dispositionibus proprietatibusque dilecti. Hæc et consimilia amor spiritualis, ecstaticus, heroicus, seraphicus, divinius, excellentius atque validius operatur in suis subjectis, circa incomparabile et infinitum illud objectum, incomparabiliter amabilius et præamandum.
Denique Richardus de S. Victore : Quatuor, inquit, sunt gradus caritatis ardentis. Primus est gradus caritatis vulnerantis, juxta illud in Canticis : Vulnerasti cor meum, Sponsa.1 Secundus est caritatis ligantis, juxta illud Osee : In funiculis Adam traham eos, in vinculis caritatis.2 Tertius est caritatis languidum facientis, sicut in Canticis loquitur Sponsa :3 Fulcite me floribus, quia amore langueo. Quartus gradus est caritatis defectionem virium adducentis, rapientis et absorbentis, secundum illud in Psalmo :4 Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini. — Nonne tibi corde percussus videtur, dum igneus ille amoris aculeus mentem hominis medullitus penetrat, affectumque in tantum transverberat, ut desiderii sui flammam ac gestus cohibere et dissimulare non valeat, desiderio ardeat, ferveat affectu, æstuet, anhelet, profunde ingemiscens et longa suspiria trahens? Hæc vulneratæ animæ certa tibi sint signa, gemitus atque suspiria, vultus pallens et contabescens. Verumtamen gradus iste interpolationem recipit; sed post modicam interpolationem æstuans, ardor ferventior redit, et fractum jam animum acrius rursum incendit, ac vehementius urit. Sæpe itaque recedens, semperque se ipso major ac fortior rediens, animum paulatim emollit, viresque confringit atque exhaurit, donec plene animum sibi subjiciat ac substernat, ac jugi [sui] memoria occupet totum, et totum obliget sibi, ita ut hoc ei excidere aut aliud cogitare non possit. Post hunc gradum primum sequitur secundus, qui est gradus caritatis ligantis, quando videlicet mens pura, devota et amorosa, hoc unum quod tam valide diligit, oblivisci non potest, nec aliud meditari: quidquid agat aut dicat, hoc semper in ea revolvitur ac perenni memoria retinetur; hoc dormiens somniat, hoc vigilans omni hora retractat. Hic gradus secundus instar febris acutæ continuo mentem urit ardore, nec die nec nocte sinens eam quiescere. Sicque ascenditur ad tertium caritatis gradum, qui est perfectio caritatis languidum facientis, quæ omnem alium prorsus excludit affectum, dum mens jam nihil præter unum aut [nisi] propter unum diligit: in quo gradu nihil satisfacere, nil sapere animo potest præter hoc unum. In hoc solo quiescit, hoc solo reficitur, hoc solo satiatur. Nihil dulcescit, nil sapit menti, nisi bono hoc condiatur. Cito rejicitur quidquid occurrit quod suo affectui non concordat nec suffragatur. Dum illo fruitur, omnia simul cum ipso habere se arbitratur, cetera horrent et ei sordescunt.
Quartus gradus caritatis est, qui defectionem naturæ viriumque inducit, qui raptum et ecstasim facit, et mentem amantis in suum absorbet dilectum, et obdormire facit in eo, jam exterioribus sensibus sopitis, atque a suis objectis ipsis modo alienatis, abductis, suspensis. Hic gradus humanæ possibilitatis metas excedit; crescendique terminum nescit, quoniam semper invenit quod adhuc concupiscere et plenius valeat invenire.
B Hæc est perfectissima unio mentis cum Deo in præsenti exsilio: quæ fit desiderio ardentissimæ caritatis, quo mens taliter amans frequenter inopinatis excessibus super se elevatur, tamque intense et intente, tam prædominanter ac integranter superdilectissimo Deo infigitur, quod omnium obliviscitur ceterorum, imo neque se ipsam, neque proprium actum advertit. Itaque, si viator hac fragili carne circumdatus, ad hanc valet caritatis vehementiam, apicem et ardorem, raptum et alienationem pertingere: qualem caritatis excellentiam et excessum æstimandum est in sacratissimis illis Seraphim esse, quum et omnis perfectio viatorum a perfectione infimi angeli tam vehementer deficiat, ut vix exprimi queat? Suspiremus ergo ad eos, de quibus loquimur, angelicos choros, et in vera jugiter caritate crescere et proficere enitamur, quoniam caritatis perfectioni essentiale præmium patriæ correspondet.
C
Footnotes
Chapter 44 of 142