Epistola I. Ad Monachos Bdccenses

"Se quantumvis reluctantem. electum. esse. Cantuarice aicliepiscopum. Cui electioni ut. consentiant. ipse suadet.

362 Suis dilectissimis et desideratissimis domnis fratribus et filris, servis Dei Beeci commanenti"bus, frater ANsELMUS, post Deum corde suus illorum : sancti Spiritus semper regi consilio et consolatione :gaudere,

Quaecunque scripta vel dicta commuuiter, vel singuli de affectu cordis vestri mittitis dilectissimo et desideratissimo vestro, et quae: nec lingua potest -exprimere, nec calamus, omnia ewpresse et aperte scripta sunt in corde meo. Insuper et mulla aba ex affectu et intellectu meo, qus utinam similiter scripta et expressa essent in-corde vestro. Ibi, scilicet, in intimis meis, ibi ea lego et relego, volvo et 1evolvo sepe coram Deo. Quod quo affectu faciam, videt ipse intus et foris; testantur lacrymae meae, et voces, eL rugitus a gemitu cordis mei, quales nunquam de me illo dolore meiini exiisse ante diem illam, ii qua sors illa gravisarchiepiscopatus ? Cantuaii:xe visa est super me cecidisse. Quas woces, gemitus, ut puto, non simulaverunt confectiones, sed gla dii doloris animam meam penetrantes * extorserunt, et adhuc extorquent confixiones. Quod ignorare ncquiverunt illi qui ea die vultum meum inspexerunt,

quando me episcopi et abbates, ahique primates ad ecclesiam trahentes reclamantem et contradicentem

À eijonem, et onus quod meae imbecillitati impcre-

batur, delonge audientes accurrerunt, et videntes me aut animam aul sensum amissurum timuerunt; et hoc timore aqua benedicta me aspergentes, eam mihi yotandam porrexeruüt. Forsitan mihi erubescendum est, quia vulnera doloris sic animam meam totam intentam in seissuram sui ab animobus vestris et in grave periculum suum superaverunt, et adhuc sic superant, ut gemitus profundos fluentibus lacrymis sepe toleret. Sed certe non erubesco confiteri quia timor Dei et charitas hominum, maxime vestra , sje eam vulneraverunt et vulnerant. Qus? omnia testi

monium perhibent conscienti:e meae , quo desiderio quave procuratione exspectavi celsitudinem et onus archiepiscopatus, et quo gaudio.suscipio. Quod si

p aliqui de me aliter suspicantur, quam mea de so

conscientia coram Deo judicet, consolatur me quia pro minimo mihi debet esse ut ab illis dijudicer, aut ab humano die. Et quia hanc vitam transituri sumus per infamiam, et bonam famam, ut seductores * et veraces, sicut qui ignoli, eL cognoli , tantum consdentia mea non me accuset" ante Deum. Huic autem de me electioni imo violentixv, haetenus quantum potui, servata veritate, reluctatus sum; sed jam velim, nolim, cogor fateri quia quotidie judicia Dei magis ac magis conatu] meo resistunt, ut. jam nullo modo videam me ea posse fugere, nec sine giavi malo corporali et spirituali ex utraque parte, nec sine ira Det intentionem conceptam me posse, aut vultum alium, aliquatenus impedire. Unde jam non

rapuerunt, ità ut dubium videri posset utrum sanum C tam hominum quam Dei, contra quem non est. piu-

insani, an insanum traherent sani; nisi quia illi eanebantet ego magis mortuo quam viventi colore similis stupore et dolore pallebam; et illi, qui postea ipsa die me inusitate lugentem, dolore rationem superante, cum intente mihi licuit cogitare et vestram dile-

dentia aut fortitudo, victus violentia, hoc solo intelligo me uti debere consilio, ut postquam oravi quantum potui et conatus sum ut, si possibile esset. calix iste transiret a me, ne biberem illum, et orationem meam videns repelli conatumque frangi, jam

VARIZE LECTIONES. * Gollata, ut sequentes, cum ms. 4 exemplari Victorinis compacto tn. Codice Ef. 20 * Gravis A1 chiepisc

fiis. gravius Archiepisc. . centem 115. reclamantem et contradicentem

Parnor. CLIX.

? Animain mea ms, animam meam — * Penetrantes m$. penetrantis $ Et seductores ms. ut seductores

• Et contradi " ExXcuset ms. accuset

4üicam Deo Veruntamen non sicut ego volo, sed sicid Á archiepiscopo ANsrLMO, suus quod semper eiat, *et

tu vis. Cum enim ex utraque .parte Deum timeam ; nec aliquid nisi Deum , et homines propter Deum, utrinque *, diligam, nihil mihi puto tutius in re tam periculosa quam ut, meum sensum et voluntatem postponens, me sensui et voluntati Dei penitus committam. Et quamvis in bac re mihi nimis sit grave dare el vobis accipere consilium quod contra meum *? et vestrum affectum sit, tamen quia ego et vos magis sumus Dei quam ego vester, aut vos mei : sive enim vivimus sive morimui, Domini sumus (Rom. MV, 8),

semper esse desiderat servus, et filius, fiater OsprnNus; ita rectis-consiliis agi, uL-Deum -recta consilia dantem valeat promereri.

Cum te, charissime domine, in omni veritatis [uu gnitione scientissimum esse sciam, mirum valde quod in hac sola re sic omnimoda veri cognoscendi scientia aufugerit, ut quod Deo placitum sit in eo, quod communis de te sanct: ecclesise sententia tulit, ignorare possis. Aut si animus uus in hanc potissi-

, mum sententiam vergit;ut quod generalis electio, vel

non audeo in causa Dei, et jn 4a Aania ! necessitate. m mibi « omnium |. xel. céríe Aquam multo maxime plurium, commissis ad consulendum, quidquid homines sus- et eorum sapientissimorum , Deo placere clamat, 'pieentur, meum coram Deo subtrahere consilium. , Solustujdisplicere contendas, verendum, pretiosissime Consulo igitur dilectissimis dilectoribus meis ut nulla -. doinine, ne-prae: omnibus hominibus melior sanctiorres faciat vos pertinaciter ordinationi Dei, obviare, B que videri velle 3ideaiis, .dum quod illi rectissime

quia quasi peccatum harioluhdi est, nolle acquiesceie (1 Reg. »v, 23); et : Durum numis est, contia Doi stimulum calcitrare (Act. 1x, 5). Ad loc enim res ista indubitabiliter judicio Dei perducitur, ut necesse sit me, si quid boni Deus dignatur *! per me opeiari, servire et prodesse vobis, et multis aliis; aut omnino nec milu, nee vobis, nec aliis; non deficiente voluntate, sed potestate.

(uod si ob vestram pertinaciam contigerit, facietis senectutem meam in inconsolabili tristitia. deduci et 363 deficere, propter magua et multimoda mala quae inde sequentur, et mihi et vobis juste videbuntur imputari, etiam ab ms qui modo ea non pravident. Si enim sciretis ipsa sola dilatio quanta mala Jam fccit. corporibus et animabus, et. quam exsecrabilis Mla sit, et illt pariter per quos fit, melioribus et prudentionbus, ipsi quoque populo Anglie, puto quia et vos (si 1»nhumani non estis) eamdem dilationem exsecraremini *?, Mirum forsitan vobis videtur quod dico; el multi qui me intus non vident et praecipites sunt alienas conscientias, quas ignorant, judicare ; de me perversum aliquid ju iicabuit, quia sic vobis de hac re loquor. Sed coram Deo loquor, eu: revelo viam meam, et spero in eo, ut ipse faciat (Psal..; xxxvi, 5) quia non me aceusat coram eo, consciuntia1nea quod ie concupiscentia terrenatum diyitiarum,« aut celsitudiiis, ad haec dicta trahat. - .

Si quis deinceps aliter de me senserit;, puto quia, adversus veritatem erit, et Deus mili testis adversus

intelligunt, rectius quasi a te intellectum defendere coneris.,

Ut enim in offenso dulcissimo mihi amore tuo loquar, aut cunctis, quod non credimus, mel orem te fateberis, quippe cui:soli fevelatim est quod universe Anglorum Ecclesiae fas non erat revelari ; ant facias necesse est. quod universalis Anglorum Ecclesia !* suadet, hoc est, ut pontificalis infulee principatum inter beatos apostolos suscipere non renuas.

Sed forte exspectas Deum majoribus, quod cepit, induciis probaturum : non-ausim dicere, propterea quod te sapientissimum: scio; sed timeo ne talia qu.erenti ex obliquo respondeatur : Nom tentabis

C Dominum Deum tuum (Matth. 1v, 7). Quid. namque

insiguius ad te eligendum ostenderet Deus, quam, ul iu promosereris, regem triumphis nobilem, severítate cunctis formidabilem, lecto decubuisse, ad mortem usque zegrolavisse; te autem provecto, statim eumdem.respiravisse, convaluisse, atque ex fero et immani mitissimum pariter ae. mansuetissimun redditum fuisse ? Quid, inquam, auteffectum dulcius, aut ad innocentiam piestantius, quam te ante lect m sgrolantis violenter peíéráctuin; ^dextiam aliorum dexiris impudenter de sinu extraetam sinistram ?5, ne sororem juvaret, fortiter rétentam Virgam, cieteris digitulis pertinaciter occlusis , pollici/9ftque. indici crudéhiter impactam, post haec 10to corpore «e terra te elevatum , episcopalibus brachiis ad ecclesiam:

illum erit. Valete; el Dominus, qui digit mansuetos D deportatum, ibique, adhuc te reclamante, et impor-

in judicio, et docet non rigidos 1? (Psal. xxiv, 9), sed intes, vj3s suas , dirigal sensus vestros et voluntates jn hujus negoti judicio,