Epistola XIV. Ansdlni ad Comitissam Idam

Hoitatur comitissam ad sanctimonwe perseveiantiam. ANSELAMUS, servus servorum Dei, vocatus archiepiscopus, reverenda et diligendz vit:& meiito comitisse Ipr : sic in hac: vita Deo servire, ul in futura

mereatur cum Deo regnare,

VARLE LECTIONES.

. *SSubjiaite vos ms subjacete vos interiora ms legi : et ssepe interiora Blj nis significastis

PaTnOor.CLIX.

' Cum eodem ms collata !7 Laeryniis meis fluentibus ms lac) vmis fluenibus

199 Fratres dulcissimi ms filii dulcissimi

"5 Qui et suas ms qui ersuas — '*Legi 5 Sienifica-

159 Cwm eodem ms collata

35 S. ANSDLLMI CANTUAR. ARCIIED. OPP. PARS II, — EPISTOLA. LE Scio, et certus sum (domina mihi in Deo chaiis- A ut pauci sint quibus vita tua debeat compatari : ct

sima, soror dilectissima, filia dulcissima) quia sanctá tua diléctio, qua me semper in corde tuo praesentem, quasi Patrem spiritualem, reverenter et delectabiliter amplecteris, incessanter desiderat ea qua de me et erga me sunt cognoscere; et ex mea parte aliquid audi e aut legere !, quatenus mihi segindum vera charitatis regulam congaudeat aut compatiatur. Cui tuae dilectioni !? cor meum utique simul respondet affectu. Quoniam ergo et per epistolam congruum non est !'? narrare nunc que de me facta sum hoc anno, sive. qualiter cor meum illa sustineat : et. domnus Rainerius dilectus amicus noster, cleiieus vester mulia per se vidit, et plura, me narrante, didicit; illum precatus sui ut ea qua de me interius et exterius cognovit, sicut qui ad hoc ipsum se a vestra reverentia missum fatetur, viva voce vivis vocibus notificet, Et quoniam jam olim cerlissime expertus sum, filia in Deo mihi dilectissima, monita mea cor tuum delectabiliter suscipere, atque animam luam curae mee penitus te commisisse merini, aliquid necesse est, quod ad exhortationem tuam pertineat, subjungere. Amica charissima in Deo, Dominus dicit: Multi sunt vocati ; pauci teio electi (Mah. xx, 16). Nunquam ergo secura. sis ie inter electos co.nputari debere, donec ita vivas,

eum te in numero paucorum csse cogroveris, adhuc line; quia adhuc dobium erit sí inter paucos electos fueris, donec te de illis paucis x1deas, de quorum electione nulla manet dubietas. Qui enim disit, pascí sunt electi, non ulique dixit, quam pauci: ut quantumeunque nobis videamur profecisse, sempe: judicemnus nos nondum nisi ad initium proficiendi pervenisse, lHorior igitur et consulo filis meae, qua se meo commisit consilio, ut bene vivcndi studium, quod olim incepit, nullatenus languescat; sed, quasi quotidie incipiat, per smgulos dies fervescat.. Omnipotens Deus ah omnibus peccatis te clemenler absolvat, et benedicat in ziernum; et quantum mihi divina gratia concedit, meam semper habeas abso-

B lutionem et benedictionem, Amen.

373 EPISTOLA XIX :*,

ANSELMI AD WLSTANUM WIRGONIENSEM EPISCOPUM. Petit consilium. contra Londoniensem episcopum, qui

intia suam diocesim dedicaie volebat ecclesias vil-

larum aichiepiscopi Cantuariensis. 7

ÁwspLMUs, semwus servorum Christi, vocatus archiepiscopus, dilecto et reverendo episcopo Wigorniensi *55^ WrüsraNo (5), sic in arrepto sanctitatis proposito perseverare, ut mereatur in zeerna beatitudine sine fine regnare.

VARLE LECTIONES.

-" Et egeie ms aut legere ** Cum maefato ms collata

?* Cui dilectioni ms cui tue dilectioni !55 Gorniensi ms Wigorniensi

15$ Non esset ms non est

(5b) Vulstano. Non parum dissentanee legitur id C lum marmoribus ita infixisse ut nec a Lanfranco,

nominis, aliquando Vuistanus, alias Wolstanus et Ulstauus; sed creberrime Vaulstanus ut hic et in ms, tabulis Wigornensium episcoporum nostre bibliothece, ita, Aldredus. Vigoiniensts episcopus ecclesiam im cwitat. Glavoina a fundamentis consti uzil, el in honorem apostoloxum principis Petit edificavit, et postea legis licentia, Vulstanum Vigoimiensem monachum a se oidinatum. abbatem constitui, Jbidem. 1062 sanctus Vulstanus fit. episcopus ab. Aldiedo, picdiclo «unc Eboyacens: aichiepiscopo, Stgando Canuaiiensi interdicto. Iujus S. Vulstam gesta habentus. Cujus festum. est xiv. Kalend, Febr. Tantum ille. Plura vero Willelmus Malmesber. lib. iv De gestis Anglo1um pontificum, obiteique lib. i1 in Eboracensibus archiepiscopis; Rogerus Honedenus Annalium priori parte ad annum 10062 singularia quaeque commemo1at el satis. prolise; et 1095 senatus Bravonius Vigorniensis monachus coneinnavit. epitome gestorum ejus, apud Surium tom. I, Polydor. Vergil. Histor. Anglic. lib. vit, 1x, x passim et honorifice sanctissimi antistitis meminit, nec. non. Mattheus Paris lustori:& majoris anno 1088 et 1095, ubi prolixiorem texuit narralionem viL:e et morum ejusdem. Thomas Walsinghamus, etsi de eo narrarit paucula, dicitur tamen delmia el praestigia! in. historiis. reliquisse, non meo, sed Matthei Parker pseudoarchiepiscopt Cantuariensis, et Anglo - Calviuiani judicio; qui Walsinghamo conjungit Mattheum Paridem in pizelatione ad Historias Walsinghaini, sua cura et opera Londini editas anno 1574. Et ne adversario me audacius imponere quis existimet, legat ipsissima ejus ad hanc sententiam. « Quis hodie, inquit, putat vel Dunstanum archiepiscopum, diabolum operi illius insidianiem naso suspensum tenuisse, vel Vulstanum Wigorniensem, juxta D. Eduardi sepulerum, baeu-

nec alio quocunque nisi solo Vulstano evelli posset? Istà omnia antiquitaus deliria cognoscere salus est adolescentulis, » Et post pauca, lectovem mouens ait : « Nec anuquissumas istas patrie toze historias pro sus rejicias, quoniam 1n ilis falsa miacula produntur. »

O hominem emuncte nois et lyncei visus, Gui

robe noverit purpuram justa purpuram d j'idicare, ilsaque miracula a veris secernere ! Utinam et adolescentulis, quorum saluti. metuit, explanasset. dis«rmen falsorum et germanorum miraculorum, ne pro sole amplecterentur nubem! Quid enim vel, profiteor me non tenere, mis: per falsa miracula, signilicel ea, qua ante verbis ejusdem descripsimus ; in quibus si quidpiam falsitaus delitescat, solus ipse detexit : Si enim. horum optimus judex planeque quod diei solet, 5pa/AÀé« )óyog apponatur Suiriptura sancta (quam illi cateiisque Cabvinitanis aut Pio-

p testantibus, non tamen nolis sufficere exploratum

est) mhil tamen fuci aut. inendacu arguetur. Nam, ul a sanctissimo Dunstano exordiamur, neminem fugit, sicut ad decipiendos primos parentes serpentis organo et malitia usus est diabolus, ita ad deliniendos quoslibet, potissimumque 1108s sanctitatis et pudiernuz studiosos assumere fallax mulheri specirum. Jam veio si contiarjo1um contraria sunl consequentia, uL sunt, «quis ibit inficias, cum Abraham bonos angelos vi1ilem habentes speciem, excée pent hospitio, laverit, allocutus sit (Gen. xv15);

ot quoque i hospitium suum compulei1t (Gen. x), imo Jacob sit cum angelo luctatus (Gen. x3311), plurimaque alia sacus bhitens mandata homines eun: bonis'angelis virilem ostentantibus speciem cgerant, nonspotuisse D. Dunstanum compresso naso detinere vicus, vinetamque diabolum, $1 Jacob datum sit

ie LiB. IE, E

PIST, XIX. 46

Sanctitas el sapientia vestia, qua in diuturna ^ iie villam aut ecclesi m qu: ejusdem arclicpiscopi

etate per Dei gratiam in vobis multum creverunt, ct certitudo Dilectionis vestre, quam erga me indub.tanter cognovi, hortantur me ut in negotiis nostris (cum res exigit) ad vestra: reverentiae recurram consilium. Quapropter de quadam calumnia, quam quidam coepiscopus noster, Londinensis scilicet, contra antiquam consuetudinem quam Ecclesia nostra libere el quiete possedit in preteritis et antiquis temporibus usque ad presens tempus, ingerit mili, vestrura qua10 consilium. Quippe, testante omni genere hominum qui sunt in Cantuariensi dicecesi, el in alis episcopatibus, qui sunt circa eamdem diccesim, semper archiepiscopus Cantuari: hane habuit potestatem et consuetudinem, ut intra cujuscunque episcopi dioecesim haberet Ecclesia Cantua |

proprii juris essent quilgumd de eadem villa vel ecclesia pertineret ad episcopale officium, sive dedicalio, sive aliquid aliud. Adhuc vivunt innumerabiles homines (6) qui viderunt antecessorem meum, venerabilis memorie Lanfiancum archiepiscopum dediesre ecclesias villarum suarum intra diceceses al.orum episcoporum, ipsis scientibus sine calumnia. Quod etiam sanctus. Dunstanus, et alii przedecessores mei fecisse probantur, ipsis ecclesiis, quas dedicaverunt, adhuc stantibus. Hane dignitatem et poiestalem tandiu inconcusse ab Ecclesia Cantuariensi possessam conatur hoe nostro tempore predictus episcopus, suffraganeus scilicet, ai1chiepiscopo et primati suo, filius matri suae *** auferre, et annihilaje. Quamobrem ia hac re. vestrum peto eonsilium

VARLE LECTIONES.

1256 Matris suc ni matri sus

. JOANNIS PICARDI NOI. arctissime bonum angelum constiingere. Ad Vulsta. B poderem reindueus sacerdotio ab Eduardo collato

num festino, cujus pr.eclarum facimus, etsi meo nec r$comio nec patrocinro indigeat, saltem illatam jreuter retorquebo calumniam, a qua inferenda non potui sacrilegam | haeretico manum | prohibere. Ín hoc igitur divino ccelesuque opere quid deprehendi aut delirii aut prostigu, fois:n quod marmor colem pene tempore et molle et durum fuerit. At quis, nisi. divinarum littciarum expers, non| videat esse sacris historiis simillimum ? Exodi 11 enumeraniur aliquot. plage, quibus ultionum Deus percussit JEgvptum; us tamen Gessen AEgyptii regio fuit immunis. IV Reg. v, idem ferrum eodem pene temporis momento fuit grave uL caderet in fundum aqua; leve, ut enatans sursum ascenderet, Daniel mr, idem iguis, eodem teinpoie, et Nabuchodonosotis toi tores incendit, el. sanctos pueros 1n lornacem eonjectos levissime quidem attigit, 10 velut ros matutinus leviter. perfudit, Ejusdem maiis aquam et si bilem Chiisto, et Petro instabilem nariat Matth. »1V. Quid ergo his sanetw Seripturz locis obstat, marmor sepulci de et mollitiem simul et duiitiem praobussse molliuem, cum lituus pohtificius defiaus esl, duritiem, eum aliquis pioeter. Vulstanum tentavit reveltere? Has vero refutatiunculas ut lector faeiias accipiat, brevi utriusque causam dico : Beatus Danstanus afiquando quidpiam — aruficios: opeiis cudens, vidit ex improviso diabolum puellaii specie; qui el muliebri risu et procacibus veibis adorsus est irum Dei. Petulantior autem sermo hostem indicavit. Quamobrem de repente ignitis forcipibus nasum crispantem cachinnos tam forliter corripuit Dunstanus ut horribilem ejulatum doloris inflicti testem diabolus daret. At si Parkero videwui: id operis ridiculum propter novitatem, saltem persiiile multa canitie venerandam quamdam conciliasit jeverentiam, Illud ipsum de Appelle fabro ferrario Nitriensisque eren 11 cola 1eferunt Histor. Lausiaca Palladii, cap. 60; Tripar Ub. vint, cap. 1, et Sozom. hb. si, cap. 28; D. Vulstanus anno 1078 adfuit synodo Londin: habitas, in qua Willelmo rege agente, et Lanfraueo jubente ob imperitiam (etsi aliter seia'us Diavonius, Malmesber. et Matth. Paris loquantur) coactus est insignia episcopalia deponere, Et revera deposuit dicens , Hono:e et oneie me indignum profileor; verum a quo accepi, eidem 1eiddo. Vis eafatus etat cum se vcstimenta pontificia exuit, et »d D. Eduardi monimentum profectus, tam alte pidum in lapidem infixit, ut nullius «1. potuerit extiahi nisi ejus qui frxisset, Hoc miraculo et rex et Lanfrancus territi jusserunt ut 108umens. litum n, et

Jotiretur. Ecce utiiiusque rei summarium; judicet eetor quid insit delirii,. Liberet quidem. manifesuus estendere deliria ilius scriptoris sic delrantis, ut cetera qualibet praeclare gesta existimet deliria ; verum minime hcet. Nam extra ehorum saltandum foret, Praterquam quod ilem illic pleraque alia enarret somnia (ul vocat) ad quae explicanda et pluribus paginis et. vigilus. opus fneit, Quonian autem Dunstani superius et hie incidit eum Vulstano mentio, visum est opere pretium, aul polius necesse breviter hec discutere. Porro cum Anselmus jam archiepiscopus factus sermserit ad Vulstanum, erassissunus error, qui in ejss Vitam Suriiom. 1l insertum. irrepsit, facile deprehenditur, deprehensusque facilius polest émendari, scilicet quod obierit anno 41067 reclamantibus Thoma Walsinghamo in Hypodigmate Neustie, Matth. Paris, Florentio, Wigorniensis Chron. pag. 462 (qui antea. pag. 421 amplius de eo sciibit) et Rogero Honedeno, nempe mortuum esse anno 1095. Quod certe necessarium est, cum alibi ostenderimus Anselmum sub fine. anni 1095 consecratum fuisse archiepiseopum, Quo quidem argumento licet eareremus, tamen alia. ple« raque in Anglorum historias relata coarguerent non esse hunc defuncti Vulstani annum. Et ex his qu-dem perspicuum est quando has ad Vulstanum khi1e1as Anselmus dederit, nempe anno 1094, cum superius ostenderimus Anselmum unetum fuisse sub ncm anni 1095, Walstanum expirasse in initio n»

(0) Qui viderunt antecessovem. meum veneraodlis memorie Lanfiancum.. Anselmus quidem generatum dixil et asseruit, eX rumore populari, exercuisse Laufraneum in villis. Cantuariensis Ecclesi, quid. quid ad munia. ponufiera pertinet, Lanfrancus vero in epistola ad Stigandum Wiulonis antistitem paulo subtilius rem hanc disserere videtur, inquiens: Cle1ici villarum nostrarum, qui m vestra digecesi existunt, questi sunt nobis quod vestri archidiaconi repertis occasionibus pecunias exquisierunt, ei a quibusdam jam acceperunt, Meminisse debet fraternitàs vestia quia contra morem antecessorum nostrorum atque vestrorum nobis concessimus, eisque imperavimus quatenus ad synodos vestras irent, el ea, qu: ad Christian: religionis notitiam. prodesse possunt, sine interpellatione xel discussione aliqua 4 vobis audirent, si quae in ipsis culpae invenirentur, suspensa interim vindicta ad nostrum examen seivarentur, et nobis vel in miserando, vel jn ulciscéndo obnoxii tenerentur. Mandamus :aque vobis

et auvilium, quatenus ut fidelis filius, matri vestize À conventu populi auxilium | postulare volunt ad eccle-

contra filium, non dicam infidelem, sed volentem eam exhaeredare, subveniatis, et si quid scitis quod ad defensionem nostram valeat '"', litteris vestris nobis studiose intimetis. Valete.