Epistola VI. Ad Monachos Beccdases

AEgeiime fest se a Beccensibus esse distsactum, nec juxta quovumdam malevoloi um catunnias ficta humulitate 1ecusasse aicluepiscopatum.

Suis dilectissimis domino prior: Barpnico, et alus seiwis Der in. Beceensi coenobio. commauner tubus; servus el conser vus eorum frater ANsELMOs ditin0 semper regi consilio, et protegi auxilio.

Quamsis divina dispositio me a vobis corporaliter non sine gravi pioque cordis mei dolore separet, 010 Laien Deum, ut dilectio, qua ipso dante ** anima mea vos in utero suo complecutur, indissolubiliter perseveret : per quam, Deo propitiante, semper vester eio servus; quia semper, quantum Deus mihi dabit, ero vestiis utilitatibus ** 1mtentus.

servi, et filii sui : continua Dei in omnibus viis suis D Nam etsi tanta sit ipsa dilectio, ut sepe cum intente

protectione dirigi semper et muniii.

Audita concessione domini nostri Northmauniae principis, ,et archiepiscop: nostri Rothomagensis, «quam de vobis ad petitionem regis Angloium: et omnium fere ejusdem gentis principum fecerunt, ut ad culmen, scilrcet, promoveamini aichiepiscopatus, pio ea etiam quae ad nos de vobis pertinelat, eta 1,0-

cogito amicos vestros de tam inseparata et contra voluntatem nostram separatione, stalim sua quadam ten:pestate, velut mare ventis, intumescat eL conturbetur cor meum, et pluant oculi mei, dulcius tamen mihi est hoc ab llla me toleraie, quam illam a me separare. Novit enim. Deus, ante cujus conspectum secundum conscientiam meam loquor , quia plus vos

VARIA LECTIONES.

?* Funduntur? Quie major sis. funduntur, qus ante hoc tempus in conspectu Dei przefundebantur ? Quae major ** Expectumus ms. expectavimus 95 Festinandum tbi ms. vestimentum tbi ?6 Expec!iabatur confessione ms. expetehatur concessione ?*^Exponenda minime ms. exponenda vobis mime *' Reetiotis ms. rectori 3 He apud ms. hine apud ^? Uigebat nos ms. urget nos Collata cum duobus Exemplmibus im uno Codice ms. Vict. Ef. 90.— ** Ipso dante ms 3 ipso donante 33 Prospiciente . voluntatibus (is. propitiante . utilitatibus

-— - -—

— m

— ^ om

LIB. IIl, EPIST. Vil. "

dilexi Deg-et'xobis, el meipsum vobis, quam vos A obedientia et chaiilate, quas propter te, quantem

nihi sive prelationem, aut dominationem, aut possessionem -ferrenam, quas habebam pro vobis Quamohrém plus me 'gravat vestra tiistitia de qua» licunqie ; $i apad ^vos' est, mei indigentia, quam me consoletur aliqua terrena celsitudo vel opulentia. Ecce nunc in hae »psa locutione, qua vobis absens lóquor-dictando;*testes mihi" sunt laciymze, quas contine emequeunt óculimei,;et vinirmnhi fácientes singultus guttnis^met inundantes^a,gématu .cnrdis mel, obturintésetmterrampendo Tafdantes seriptore vefba'oris níei. Quantvis Sint quidàm, utzaudio, qui autem $int,-Deus sit,-qu1 aüt^fingunt malitia , aut suspienntür errore; aüt. cogunturxlicere indiscreto

dedisti, volo custodire, potius eligerem sub pizelato, sicut monachus, servire et obedire, et ab illo consilium animae meae el necessaria corpoiis mei accipere, quam aliis hominibus dominari aut praeesse, sive ad animarum gubernationem, sive ad corporalem sustentationem, aut terrenas divitias possidere. qu vides, el tu esto testis"meus, qui», sicut mea nihi eónscientiajdjicit, nescio quomodo .me sina péécató7póssim 'évolsere'ab hac me eligentium-intéritione ; et -qéia; timor luus, et charitas, el obedientiá? quas^tibi et Ecclesi tuae debeo, me cogunt, me ligant, ui non aüdeam religiosis precibus

eorum, ^et niafno sicut mihi ostendunt, desiderio

dolore, quod. magis^irahar ad' archiepiscopatum. pertinaciter contradicere. Domine, si fallit me con-

vitiosa cupiditate, quam cogar réligiosa necesitate, Quibus nescio quomodo possim persuadere quae sit in.hae re conscientia mea, si illis non satisfacit ** vita et 366 conservatio mea. Sie enim vixi jam per triginta tres aunos in-^halitu monachico 5, tribus sciicetsine praelatione, quimdecim in prioratu, totidem in abbatia "annis, ut omnes boni me deligerent qui me noverunt, non mea industria, sed gratia Dei faciente, et magis llli qui me interius et famiharius noverunt ; nec, aliquis in me videret? aliquod opus, unde me pralatione delectari cogno-ceret, Quid ergo faciam? Quomodo propulsabo et exstinguam liane falsam-.et odibilem | suspicionem, ne animabus eoium noceat qui me propler Deum diligebant, chariratem ilhs minuendo; aut, eorunr quibus qualecunque consiiunz adt exemplum parvitatis prodesse poterat, me pejorem quam sim ils persuadendo; aul etiam hojum et aliorum *9 qui.me non noverunt ét hoc audient, malum-illis exemplut *? propohendo? Deus ,.tu qui omnia scis, non me^justifico seeundum examen districti judicii tui, quia illé magnus Apostolus tuus, qui dicere potit z Nd mihi conscius sum (IHcor. 1v, 4), cum hoc dixisset, subdidit : Sed son :n-hoc justificatus sum; qui autém judicat me "Dominus! est..Et vir -ile sime plex et reétus, timens Deum eta eceders a-mnalo,'"cui. te ipso teste; non eràt srmmilis in terra, dixit, verebar omnia opea mea (Job 1x , 28) : sed secundum quod anima mea comprehendit conscientiam suam, coram 1e dico eam; ul omnes qui hanc meam episto]am legent aut audient; sub tío testimonio sciant et

credant eam. Tu, Domine, vides, ei tu-esto testis

meus, qnia nescio, sicul mea mihi conscientia dicit,

quid me rapiat'? aut alliget ad consensum archi.

episcopatus, ad quem subito raptüs trahor, amor alicujus rei quam servus tuus contemptor mundi debeat contemnere; et. quia, si mihi liceret servata

B scientia mea, ostende mihi meipsum et eorrige me,

el dirige in conspectu fuo viam meum (Psal. v, 9). Et sive mihi placeat, ut quod inceptum est ab hominibus de hac ** mea electione fiat, sive polius ut non fiat, Deduc me in via tua, et ingvediar in verita'e tua (Psal. v3xxv, 11). Domine, tu vides, sicui disi, conscientiam [meam, tu esto mihi testis ad eos qui aliter de me suscipiantur; et ostende illis cam, ne ]edant suas aut aliorum animas, male eam judicautes. Ecce, dilectissimi fratres mei, audistis vere cónscientiam meam de aichiepiscopatus desiderio, sive contemptu. Si enim Deo sciens. mentior, nescio cui^ verum dicam. Si quis deinceps contia hoo, quod de hac re sub 1estimonii Dei invocatione disi, me voluerit aperte. vel callide male alicui'"* commendare, yuto quia Deus erit mecum adversus eum,. eL pro me respondebit ei; ego vero consolabor ma sub testimonio Dei. Gertus^autem sum quia quidquid "hasc falsa suspicio alicui anime vel nocebit, peccatum "hoe super $e suscipient, si pluies sunt, auctores ejus; et sive unus sive plus sint, maxime super eum erit;qui maxime auclor ejus est, Ad ea xeio quibus'quidam vestrum putant me potuisse latíonabaliter electioni. prazedictze resistere , breviter respondeo. Dicunt enim: Quando coactus est ut noster abbàás fleret, tradidit se nobís in servum 1n nomine Domini. Bene, quia hoé feci in nomine Domini. Quid hicnteliigunt? An putant me juia-se ^vohis servitutem per nomen Domini? utique non

D hoc feci. An quod Dominus dicit : S: quid petienitis

in nomine mco (Joan. xvr, 24) sic intelligendum esl, ac si diceret : Si juraverit Patri, petendo aliquid per nomen meum ; aut quando dicimus: Adjutorium nosti um in nomine Domin (Psal. cxxi, 8), aut. quoties facimus aliquid, sive dicimus 9 in nomine Domini, toties juramus per nomen Domini? Nequaquam: quomodo autem illa intelligatur. nihil nunc

VARLE LECTIONES.

?* Quam cogor ms. quam cogar .^* Non satisfecit ms. non satisfacit. ** Habitu. monachi ms, habitu mo machico " Aliqui 4n me* vider ünt.. cognoscerent mss. aliquis in me videret. cognosceret ** Aut alioruiniss, eL aliorum ^? lllad exemplum «mss. illis exemplum Quid me rapiat mss. quod me rapiat ** Ak omnibus de hac mss. ab honnnibus de hac ** Me noluerit aperte vel calhde male alicui etc. ms. 4 ut voluerit aperte «el callide, male alicui etc. m5. 2 voluerit, apeite vel callide, male me alicui etc, '* Quote. eliquid sive dieimmus mss. quotiens facimus aliquid sive dicimus

ad me; quod «ero ego tunc ^* dii in nomine Do- À et quia nunquam aliam praelationem haberem quam

mini, intellevi et intelligo, in Domino, hoc est in Deo. Quae in Deo fiunt, secundum Deun:, id est, recle fiunt. Cum ergo tradidi me vobis io servum in nomine Domini, tradidi me *obis in servum, quantum potui, secundum Deum. Judicate nunc, si hoe modo abhegawi; aut si potui secundum Deum tbnegare dispositionem Dei de me, cui vellem, nollem, recte subjacebam; aut obedientiam, cui me penitus tradideram. Cum enim professus sum monachum, abnegasi meipsum mihi, ut deinceps meus non essem, id est non viverem secundum propriam voluntatem, sed secundum obedientiam : vera auiem obedientia aut. est Deo, aut Ecclesi; Dei, et post Deum maxime praelatis. Hanc eigo. non abjujavi, nec abnegavi; sed potius servavi, cum dixi, In nomine Domini. Discite itaque quid vobis tune dedi, Hoc utique, uL me vestro non possem subtrahere propria voluntate servitio; nec quaerere ut stbtraherer, nisi ea cogente dispositione et obedientia, quarum prius secundum Deum servus eram. Quod autem feei, s; aliter fecissem quam dixi, certe vos monachi non essetis, si quod contra Deum vobis promisissem, exigeretis. Nunquam antequam concederetis me ad archiepiscopatum promoveri, hanc meam vobis factam deditionem alicui exposui, sed objiciebam eam quasi firmissimum obstaculum, ne promoverer ; donee intellexi me volentes promovere in tanta suae voluntatis persistere constantia, ut et ad hoc "^ nihil obesse intelligerent, et al incepto se nullatenus **, aut velle, aut debere desistere assererent. Dicunt etiam quidam quia et vobis secundum Deum datus eram; et. quibus recte pralatus eram, non recte me posse auferii ab illis, nec me debere concedere ", Beatus Maitinus "9 se«undum Deum abbas erat, et tmen monachis est ablatus, et clericis, et. monaclus et la:is vins, et melieribus est pizlatus. Petrus apostolus, puto quia seeundum Deum Antiochi cathedram episcopalem tenebat; nee tamen dicit aliquis quia peccavit, eum deserendo eom, studio majoris fructus Romam migravit. An ideo dicendum est quia non diligebant priores disermpulos suos, aut qu a postea unus eos dilexerunt; aut quia Deus comtempsit et deseruit eos, quia isti eos corporaliter deseruerunt? uique non est dicendum, frauies. Non me comparo jnagnitudini eorum ; sed tamen non ideo sum damnandus, si de me facit Deus aliquid ad similitudinem eorum. Forsitan dicit aliquis : Non. es hono, eui tanta res conveniat ?. Hoc psum de me corde et ore judico. Sed dicunt mihi, qualiscunque sis, te volumus, te non dimittimus. Reminiscuntur quidam quia dicere solebam quod nollem vivere nisi vobis,

Beccensem. Sed hoc secundum affectum meae voluntatis dicebam, et seeundum hoc, quod in defensione el responsione mea, si ad aliam praelationem vocarer, confidebam. Sed quid si Deus ordinat ut etiam aliis vivam et serviam ? Àn deboo superbe resistere? Et ego et vos plus sumus Dei quam ego vester, et vos mei. Princeps apostolorum dixit Domino : Non lavabis miu pedes in. eternum (Joan. xim, 8). Talis erat voluntas ejus. Sed quid Dominus? Si non laveio tibi pedes, non habebis partem mecum (ilid.). Et Petrus quid? Domine, non tantum pedes , sed et manus el eaput (ibid., 9). Tamen non ideo illum Deus damnavit, quia sententiam suam pro divina mutavit, imo ad pedes ejus se humiliavit, Prasumebam? 967 de fortitudine et ingenio meo ad me defendendum ; sed fortior et ingeniosior me Deus fuit, et ideo praesumptio mea nmilnl fuit. Insipienter me locutum esse forsitan dicel aliquis, quasi me justificando et dignum archiepiscopatu probando; sed falsi calumniatores mei me coegerunt, ne vos aut aliquem alium veneno sus falsitatis inficiant. Nec nitor me dignum archiepiscopatu probare, sed falsum crimeu expurgare 9. Sed de his, unde hactenus locutus sum, nunc ista sufficiant. De consolatione vero vestra pauca subjicio. Precor itaque vos, fratres mei dilectissimi, uL non contiistemini ultra modum propter absentiam meam. Certe Listitia vestra mea est tristitia el consolatio vestra mea consolatio est. Non sit in homine spes vestra, sed in Deo; quia si quid vobis profui, non a me fuil, sed ab eo. Multi propter me, et fere omnes, Deccum venistis, sed nullus propter me monachus factus est; nec propter spem rettibulionis meae vos Deo vovistis; ab illo cui totum dedistis quod habuistis, ab illo exspectate totum quo indigetis. Jactate cogitawm vestrum in Donuno, et ipse vos enutriet. Converüte totam curam ad illi serviendum; et ipse. suscipiet totam curam vestram ad vos nutriendum. De me vos precor, ne minus me diligatis, si Deus de me facit voluntatem suam; ct ne propter hoe perdam, si aliquando volui facere voluntatem vestram, quia non audeo, nec debeo, nec possum Deo resistere, nec adhuc video quomodo me possim

D Ecclesia: Anglorum subtrahere, nisi Deo resistendo.

Appareat quia non me vobis solummodo dilexistis, sed et Deo, et mihi. Orate pro me, ut quidquid fiat de me, bono fine per. gratiam Dei consummetur. Abbatem vestrum ex hac hora nolite me exspectare; sed dilectorem vestrum ct sollicitum pro vobis, quandiu vivam. Deo servante voluntatem quam mihi de vobis dedit, scitote. Nunquam tamen dimittam potestatem ligandi et. solvendi, et vobis consulendi,

VARUE LECTIONES.

• Quod^eio tunc mss. quod sero ego tunc. 5 Ut et hoc etc. ms. 1 ut ad hoe efc. ** Incepto nullatenus

$188. incepto se nullatenus

77 Me concedere més. me debere concedere

38 Beatus Marcus mss. beatus Mar-

tinus ** Res conveniant miss. res conveniat 5? Presumam mi$s. presumebam — ExpurgaVi mss. expurgare

95 LIB. HI, EPIST. VIII. 26 quam habui in vobis, quandiu abbas, qui post me A meis, qui me propter Deum sua gratia dilexerunt,

erit, et vos, qui sub illo eritis, hoc mihi concedeus : flendo et vix dico. Domino nostro Jesu Christo, et pie genitrici ejus Mariae, et beato Petro, cui ipse commendavit oves suas, et beato Benedicto (secundum cnjus regulam obedientiam piofessi 9* estis) et aliis sanctis Dei vos commendo, dilectissimi fraties mei, et eorum meritis et. intercessionibus ipse qui vos redemit sit vester **^ abbas, sit vester custos, ipse faciat vos post hane vitam beate vivere in regno suo. Ibi sua pietate tribuat mihi vos videre, et vobiscum sine fine gaudere, qui est Deus benedictus in secula. Amen. Mirantur multi ex vobis, quos tam dulci et familiari dilectione amplectebar, ut unicuique videri posset me nullum alium pariter dilexisse, cur non illis singulis aliquam nostre dilectionis commemorationem scribo. Sed sciant quia non hoc facit oblivio mea, sed multitudo eorum. Et forsitan faciam, eum magis opporlunum erit; et si non omnibus, saltem aliquibus. Hoc tantum ad praesens illis dico, uL reminiscantur quia non ob aliud eos sic «ilexi, nisi ut ipsi Deum et animas suas diligerent. Ipsi sunt mihi testes, hoc de illis semper et de omnibus vobis desidero, hoc precor, hoc moneo, hoc consulo : hoc faciant, et sic semper dilectionem meam inviolabilem erga se servabunt. Abbatein vobis sustinere festinate, expedit enim vobis. Valete. Hanc epistolam nostram, quibuscunque poteStis, pro excusatione false de me suspicionis ** ostendite; et maxime reverendis dominis et Patribus

episcopis et abbatibus, de quibus me magis gravat si de me aliquid suspicando ** perversum, falluntur. Nolo enin dilectionem eorum ullatenus perdere, sed semper, eos venerando et diligendo, illam mereri et custodire