Epistola LV. Ad Matiiildam Adbatissam Cadomensem

Ii wé se debiliovem peisentiens consulit. Anselmum an onus deponeie debeat. ftespondet 1pse quod ex consensu comis eb archiepiscopi fiothomagensis ac

sanctimonialtum laudabites possu ; sin autemjpai - C

tatu onera sua,et ea sapientioitbus $01011bus commiiat qua expleie apsa non sufficit,

ANSELMUS, servus Ecclesie Cantuariensis, dominze et 1veverendze matii abbatisse Gadomensi, MaTHILDAE, semper divinae gratiae legi consilio,

Petit sanctitas vestra per domnum Robertum, fratrem Eustachii, nostium consilium de abbatia vestra, quam idcirco deserere, si vobis liceret. ut alii. commendaretur, velletis, quoniam eam propter infirmitatem et zetatis imbecillitatem, sicut oportet , 1ege1e non valetis. Quod quia fieri non. potest , nisi per comitem et archiepiscopum. Rothomagensem , et episcopum vestrum, et consensum sanctimonialium

possum auxilium ; sed quoniam hoc petitis ***, quale possum mando consilium. ''entate si per eos ad quos pertinet, desiderium vestrum, sicut. vobis. expedire videtur, potestis efficere; et si nequitis, sororibus, quae membnza vestra sunt, illis scilicet in quibus majorem prudentiam etreligionis fervorem cegnoscitis, earum rerum in quibus vires vestra deficiunt, przecipiendo, rogando, exhortando curam injungite Nam si ^? etiam contingeret ul tales personas in qu'bus secundum desiderium vestium possitis *** confidere, non haberetis, quod 1n Ecclesia vestra esse non spero, vestra tamen reverentia,si illas eligeret quas ad hoc meliores et aptiores cognosceret , excusabilis apud Deum, quoniam melius non posset, sicut credo, existeret.

EPISTOL& LXXXV *» ANSELMI AD GONDULFUM EPISCOPUM ROFENSEM.

Eum de Cantuariensis. Ecclesie negottis. sollicitum laudat. Episcopum Eboracensem non vult inauditum el absentem damnaie.

AwsrLwus archiepiscopus reverendo et diligendo episcopo Rofensi GospoLro, semper et omnibus in Deo placita velle et operari.

Primum gratias ago Deo quia, sicut. mandastis, omnià nostra et vestra ubique prospere subsistunt; 398 deinde vobis, cujus prudentia et cura reguntur. Dci gratia postquam de Ánglia exivi, omnia erga me et ea quae? ad me pertinenL ad votum meum disponuntur. De debitis que solvistis, si el debita de Romascotin his sunt, gaudeo; et promissionem vestram de redditibus nostris cum actione gratiarum exspecto. Bene fecistis, quia verba quie inter regem et vos fuerunt de me et 11nere meo, et de epistolis quas sibi et mihi a papa missas disi, et de legaus ad imperatorem mihi mandastis. ,Sed scitote quia ego nec litteras, nec ullam legationem ab apostolico habui, postquam a vobis discessi, nisi quod per Tiberium mihi mandavit veibis et litteris (20). ut eum de Romascot adjuvarem. De litteris autem papae ad regem nihil scio, nisi quod vos mihi mandas'is. Si autem alicubi mansurus sum et per legatum meum sim facturus quod incoepi, nondum sum cer-

VADE LECTIONES.

595 Anima, omnino ms anima estia, omnino lam ziernam et satietatem. ms fgloriam. zeteinam et societatem V5 Cum eodem ms collata E 9 Desideriura possitis ms desiderium vestrum possilis

*90 Uxor viverel ms uxor eadem viveret petitis — * Nam sic ms nam si uis collata.

5" Ante judicii ms ante diem judicii ^ **9 Vi. 39? In tali differre ms in tali re differre

*93 Quonam petitis pis quoniam hoc 95 Cum eodem

JOANNIS PILARDI NOTE. (20) Ut eum de Romascot adjuvavem. Romascot, D vincnla S. Petii, ita ut ultra alium diem non deti-

Ronuischeot (Gallice, /a tale de Rome, Cujacio ad €. Auditis, De przscript. lib. 1). Romscot «el Romesvot Anglica est dictio, ut apparet in legibus Guillelmi Nothi Anglorem regis apud Rogew. Honed. descriptus in Annal. posteriori parle, pag. 3544. Quarum una hune titulum babet et. statutum. « De denario S. Petri, qui Anglice d'ciumn. Ramescot. Omnis qui habuerit xxx denariatas vive pecunie in domo sua de proprio Angloirpm lege dabit denarium S. Petii, et lege Danorum dimidiam marcam. Ille vero denarius debet sulmoneri in solemnitate S. Petii et Pauli ante festivitatem, quie. dicitur, Ad

neatur. Si quisquam detinuerit, ad custodiam regis clamor deferatur, quoniam denarius hic eleemosyna regis est; justitia faciat reddi. denaivium, et. forisfacuonem episcopi et regis. Et si. quis plures domos habuerit, de illa ubi residens fuerit, in festo apostolorum Petil et Pauli reddat. » Sic Guillelmus dictus Conquestor imperavit 1eddendum Deo quod Dei est, quodque a se imperatum fucrat ad unguem servavir, testibus litteris quas ad Gregorium VII transmisib in hanc sententr'am : « Excellentissimo S. Ecclesie pastori Gregorio, gratia Dei Anglorum rex et dux Nort mannie Guillelmus, salutem cum amn,cit:a

LIB. lll, EPIST. LXXXV. '

1322

tus. De Geraido archiepiscopo Eboracensi nondebeo À contra adversartos ejus sicut illi mandatum esl, de-

in Isli re aliquid absens de absente et inaudito definire, praesertim cum ipse ciimen illatum neget; et ideo non audeo dare consilium, ne consilium meum ab aliquo pro definitione accipiatur. Quapropter si vobis Videtur, de hoc apud regem, omnino ex mea parte, nisi ipse a vobis requisiverit, quol vobis mando, si melius non potestis, respondete. De lite qua est inter nostros et homines Robeiti de Monteforti, precor ut faciatis per regem, ut aut pax integra, aut treviz ' inter eos, donec redeam, ponantur. De omnibus nostris rebus intus et foris, curam, sicut hactenus fecistis, habeatis, et sicut scitis me in vobis confidere , precor. De rebus ac familia Roberti nutritii vestri, qui mecum est, gratias ago, quoniam ea

fendilis; el instantissime precor ut. omnia quae ad illum perinent quieta manere omnino faciatis, et hoc ipsum Guillelmo de Metestante ex mea et vestra parte praecipiatis. Dico enim vobis quia malo in meis propriis quam in ejus rebus aliquam pati injuriam. Deo annuente, ante Assumptionem sanctze Marie de Becco proficisci volo, et in festivitate apud Carnotum esse; el deinde, sicut Deus disponet, vestris oiationibus prosequentibus, iter nostrum peragere. Quod nonnulli me reprehendunt de familiaritate quam habeo ad illos quos rex non diligit, scitote quia nihil facio contra honorem ejus aut unde juste reprehendi debeam. Piopter rixas quae fiunt de ecclesia de Hergas, jubete Rodulfo *** preposito ut

VARLE LECTIONES.

**5 AuL trema ms aut trev.ae

*?" Rudolpho ms Rodulpho

JOANNIS PICARDI NOTA. ^ Hubertus i:egstus tuus, religiose Pater, ad me B Ramoscot igitur, seu Romscot, est annuum ve-

veniens ex tta parte me admonuit quatenus tibi et successoribus fidelitatem facerem, et de pecunia quam antecessores mei ad Rom. Eccles. mittere solebant, melius cogitarem. Unuin admisi, alterum nón admisi. Fidelitatem facere nolui, nec volo, quia nec ego promisi, nec antecessores meos antecessoribus tuis id fecisse comperio. Pecunia tribus ferme annis, in Gallus me agente, negligenter collecta est. Nunc vero divina misericordia me in regnum meum reverso, quod collectum est per prefatum legatum mittitur; et quod reliquum est, per legatos Linfranci aichiepiscopi fidelis nostri, cum opportunum fuerit, transmittetur. Orate pro nobis, et pro statu regni nosti, quia antecessores vestros dileximus, et *os pre omnibus sincere diligere el obedienter audire desideramus. » Hucusque Guillelmi litterae, auas inter. Lanfranci epistolas nactus sum.

Sed Guillelmum scripsisse Gregorii litteris ad C

parentem in quibus sic eum monuerat anno 1075 aeri Nonas Aprilis, indictione xii : « Rebus vero S. Petei, que in Angla collhguntur, sic te ut tuis invigilare admonemus, sic. liberalitati tuze ut tuze commiltimus, ut pium et propitium debitorem Petrum reperias, et eum tibi ex debito subvenire admoneas, quem sib: multa te tribuisse non latehit. »

Wuberti vero apostolici 1n Angliam legati ad collgendum divi Petri. vectigal, fit. menuo epist. 52 ub. n, et 42 lib. m. Quod autem Guillelmus Danorum leze pendi maream dimiditatam jubet, videtur intelligendum «de regibus Danis, qui per siquot annos regui Anglici habenas tenuerunt, Quorum unus, nempe Kanutus primus rex Daciz, Nonrwegie et Angliae, revertens Roma, quam petiejatvott causa, anno 1030 litteras ad Anglos dedit, preciprens universum es alienum solvi ante rediium suum : et inquit, denarios, quos Romam ad

ctigal quod reges Anglia: pensitabantannuatim summis pontificibus Romanis ; eamque ob rem Angli vernacule appellabant Pif?epens vel Petiepence, quasi pensum seu dena(:ium Petri, ut epstol, 52 hb. n, et 42 supra. Petri Blesensis 156, eit, Parisiens. 1515 (nam edit. Mogunt. separavit. ab epistolis, separatamque inscripsit invectivam),. et capit. Auditis, De Presciipuon. lib. n, et capit. Ea que, De censibus lib. ni.

Et hunc quidem denarium etiam cum Ang'ie regnum teneretur eptarchia, reges pependerunt Ac imprimis Inas, Occidentalium. Anglorum 1e3,. annum salutis circiter 740 ; ZEt ufus vel Adulf (ut scribitur lib. ni. Chronic. Etheluveidi, cap. 4 (itidem WestsaXonum seu Oecidentalum — Anglorum anno 855, ut Asserus Syreburnensis (nunc Saresberiensem dicunt) episcopus, 1n. Historia. Elftedi. Anglosaxonum regis, tradidit. hisce litteris. « Rose quoque omni anno magnam pro aonna Sua pecumam, id est ccc mancussas portare praecepit; quie taliter ibi dividerentur : scilicet, c manceussas in honorem sanct Petri specialiter ad / emendum oleum, quo impleantur omnia luminaria. rllius ecclesie in vespera Paschae; et c mancussas in honorem sancti Pauli, eadem conditione ad parandu n oleum iu ecclesia Sancti Pauli apostoli, ad implenda luminana in vespeja Pasche, et in. galli caulu ; c quoque mancussas venerabili papse apostolico. » Peue singula. Assii1 veiba. Florentii Wigoinensis peiscripsit Clhronic., pagina 300 Guillel. Malmesberiensis lb. 1 De Reg. Anglis, cap. 2, iem totam brevius et specialius absolvit : Romam, inquit, composo regno iw, ibique tibulum, quod Anglia hodieque pensitat, sancto. Pet10 obtulit coram Leone papa quaito.

Manceussas autem nunc memoratas Rogerius Honedenus appellant manculas ; et Malmesberiensis

sanctum. Petium debetis, sive. ex. wibibus, siwe ez D proxime maicas, At. Guillelmus Lamberdus. scholis

villis, Has autem htteras anno 1052 scriptas esse memorie dedit Ingulphus abbas Croilendensis in sua Historia, ubi integum earam apographum exscripsit, religiosam quoque Kanuti. peregrinationem denarravii; nec non Malmesber. lib. 1 De regibus Anglor., cap. 11; Honed. Annalium priort arte, anno 1051; Polyd. lib. vil Angl. Histor. ; ilius in. Clionic. ; Henric. Huntid. lib. 1: Rez vero Cunt, inquit, Romam splendide perrexit : et eleemosynam qua vocatur Homscot, quam antecesso168 sui dederant Ecclesie Romane, perennitei 0551i-

gnaut,

P v— -

ad veteres Saxonum leges asserit manculam et marcam eadem esse, nempe numnim salentem xxx. denariis. Sed de lis nimis, cum Anglicanz historie studiosis sint notiora quam luculentius explanarem. Necessai1:0 tamen explanatius haec observavi propter quosdam, me audiente referentes hanc. denarii Romaui pensitationem ad Joannis vulgariter. appellati sine 1e11a , vegis Anglie, tempora, quanquam utiaque $il ex diametro opposita ; hoec enim coacta, illa spontanea fuit, ut proiixe narrat Matth. Parisin llist. maj^re.

eam teneat in manu mea donec redeam, et interim ^ cere nequit nisi aut a. vobis aut ab abbate Caino-

inveniat qui in ea serviat. Omnipotens Dominus vos el vestia sub sua gratia custodiat, et vos semper **? in viam salutis dirigat. Amen. *99,