Caput X. De morbis, ac vulneribus voluntatis

Sequitur altera pars animi, quae dicitur voluntas; cujus vulnus est etiam multiplex.

Primum est illa, quam graece «piXauxtav, id est, amorem sui, nominant. Omnes enim quaerunt quae sua sunt, nisi per Spiritum sanctum charitas Dei in eorum cordibus infundatur. Atque hinc nascuntur illa, quae S. Augustinus enumerat in lib. xxii. de Civit. Dei cap. 22: « Mordaces curae, perturbationes, moerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallaiciae, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, invidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saevitia, nequitia, luxuria, petulantia, impudentia, impudicitia, fornicationes, adulteria, incesta, et contra naturam utriusque sexus tot stupra atque immunditise, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haneses, blasphemiae, perjuria, oppressiones innocentium, calumniae, circumventiones, praevaricationes

falsu testimonia, iniqua judicia, violentia;, latrocinia, et quidquid talium malorum in mentem non venit, et tamen de vita hominum non recedit. » Verum luce sunt hominum malorum: ah illa tamen erroris et perversi amoris radice venientia, cum qua omnis fdius Adam' 'nascitur.

Secundum est difficultas, quam experimur in vitiis superandis, et virtutibus excolendis. Nam linis hominis naturalis, euantum ad voluntatem, est vivere secundum rationem. Proinde virtus secundum naturam est, vitium contra naturam; ct videmus res omnes libenter, et facile moveri ad ea qua; natura; sute consentanea sunt, osgve ct difficulter ad eu, qua; natura; sute repugnant. At homines betantur cum male fecerint:, et exaltant in rebus pessimis, inquit Sapiens in lib. Provcrbior. eap. n. Et: J 'libani, ut inquit Job cap. xv, sicut aquam iniquitatem, id est. sine molestia ct labore, facile suaviterque peccata committunt.

Testes hujus rei sunt multiplices illic po;- nte, quas tum in parvulos, tum in majores cogimur exercere, ut homines vel inviti coerceantur a vitiis; « Quid enim (inquit Augustinus loco citato) sibi volunt multimoda; formidines, quie cohibendis parvulorum vanitatibus adhibentur? quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid virga;, quid disciplina illa, qua Scriptura sancta dicit dilecti lilii latera esse tundenda, ne crescat indomitus, domarique jain durus, aut vix possit, aut fortasse non possit? quid agitur his pomis omnibus, nisi ut debelletur imperitia, et prava cupiditas refrenetur, cum quibus malis in hoc saeculo vivimus? »

Quid vero significant majora illa tormenta, quas legum severitas pro majoribus excogitavit, cruces, secures, patibula, tota;, ignes et alia id genus, nisi su;vitiam tantam omnino esse necessariam contra pronitatem humana; voluntatis ad malum? Nam cum tanta abundantia vana; cupiditatis, qua; iu pueris incipit apparere, in hanc vitam intramus, ut rarus omnino sit, qui si dimittatur vivere ut velit, et facere quidquid velit, non in ea facinora et flagitiu, quas supra commemorata sunt, vel cuncta, vel multa perveniat; quanta igitur ha;c miseria est, non posse a magna miseria, nisi per aliam magnam miseriam liberari?

Tertium est incredibilis quaedam negli-

genua in iis, qua; ad beate vivendum, tum in hac vita, tum etiam post mortem pertinent. Nam cum satis eynstct, beatitudinem in hac vita, in virtute perfecta sitam esse, et simul experiamur viam ad perfectam virtutem esse difficilem; ratio postulat, ut magno studio in hanc rem incumbamus. Si enim qui magnum studium adhibent, non sine labore perveniunt, quid fiet de illis, qui nullum adhibent?

Rursus, cum animam esse immortalem naturaliter cognoscamus, par esset, ut nihil sa;pius, nihil diligentius, nihil majori cum sollicitudine tractaremus, quam quid nobis sit eventurum post mortem. At contra plerique hominum nihil minus curant, quam de parandis virtutibus vel beatitudine sempiterna; et, quod magis est admirandum, no in extrema quidem senectute, cum certum est, mortem longe abesse non posse, studium incipiunt adhibere ad procurandam salutem; tanta videlicet oblivio, tantus sopor, tanta securitas genus humanum merito prima; praevaricationis oppressit.

Quartum est immoderata sollicitudo in temporalibus lucris captandis. Qui enim in veris et summis bonis qmerendis supra modum ncgligentes sunt, iidem sunt in comparandis bonis falsis, inanibus et fugacibus attentissimi. Quam sane calamitatem generis humani non solum noster Ecclesiastes multis in locis deplorat, sed etiam ethnicus ille, qui Satyras suas ita coepit: « 0 curas hominum, o quantum est in rebus inane. » Et quoniam ut S. Aug. loc. not. scribit, desidia, segnities, pigritia, negligentiu, vitia sunt, quibus labor fugitur, et tamen labor ipse etiam cum est utilis, poma est, ideo sivo labore desidiam vincimus, sive desidia laborem fugimus, semper miseri sumus.

Quintum est mira quaedam perversitas voluntatis lnimana;, qua; ad verum Deum colendumtard issiina est, ctiain cum is se per multa miracula, vel beneficia patefacit: ad colendos autem Deos falsos promptissima, tametsi nihil omnino de eorum divinitate cognoverit. Certe philosophi multi per ea, quae facta sant, ut Apostolus loquitur ad [toni, i, Deum cognoverunt, non tamen sicut Deum, glori fieaverunt. Hebrau quoque Deum verum per innumerabilia siguu et prodigia cognitum facillime fastidiebant ae deserebant; et ad sacrificandum falsis Diis etiam

filios proprios promptissimi accurrebant, quare Hierem. 11, Deus ipse Juda?is exprobrat inconstantiam Dei veri colendi, exemplo ethnicorum qui in cultu falsorum Deorum retinendo constantissimi erant.

Sextum est inconstantia, instabilitas, pugna quredam et contentio voluntatis humana?; nam res eiofera? tam superiores, ut Angeli, quam inferiores,.ut pecudes, semper idem volunt, aut nolunt, bonum prosequuntur, malum fugiunt. At homines rem eamdem modo volunt, modo nolunt, modo neque plane volunt, neque plane nolunt. Placet adulterium, dicit incontinens, sed nolo, quia lex prohibet. Neque solum pars inferior cum superiore. sed superior secum ipsa confligit. « Unde hoc monstrum, inquit S. Augustinus Confess. lib. viti. cap. 9. et quare istud luceat misericordia tua, et interrogem, si forte mihi respondere possint latebra? poenarum hominum, et tenebrosissima? contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum, et quare istud; imperat animus corpori, et paretur sfatim, imperat animus sibi, et resistitur. » Et cap. seq.: « Ego cum deliberabam ut jam servirem domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam. Nec plene volebam, nec plene nolebam; ideo mecum contendebam, ct dissipabar a me ipso, et ipsa dissipatio rae invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis aliena;, sed poenam mea?. » Septimum est fastidium proprii status. Magnum enim argumentum est corruptionis voluntatis humana?, quod nemo sorte sua contentus vivat; sed laudet diversa sequentes, ut ille ait. Id enim signum est a?gritudinis manifesta?, nam res ca?tera?, si subsint qua? natura eorum requirit, facillime acquiescunt, neque mutationem ullam expetunt. Proprium autem a?grotantium est nunc unum, nunc aliud velle, fastidire cibos, lectum, modo hunc, modo illuc impatienter se convertere: « Nos, inquit S. Gregorius hom. 36. in Ev., nati in hujus peregrinationis a?- rumna, huc fastidiosi jam venimus, nescimus quid desiderare debeamus. » Et infra: « Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inedia? peste fatigamur. »

Octavum est, quod nullus, nisi per gratiam renovetur, peccata omnia mortalia vitare potest, venialia vero, ne renovati quidem possunt, nisi privilegio singulari: quare ita proprium hominibus videtur esse peccatum, ut vulgo dici soleat « humanum esse

peccare. » Unde ille peccatum excusans: <( Persuasit, inquit, nox, amor, vinum, adolescentia; humanum est. » Et alius quidam: « Nemo sine crimine vivit, optimus ille est qui minimis urgetur. » Magna est luce voluntatis a?griludo, ut cum nemo peccare possit, nisi velit, et nihil sit. magis in potestate hominis, quam velle; tamen non possit semper bene velle, et per hoc absque quini peccato vivere.