2. Exaudiat te Dominus in die tribulationis: protegat te nomen Dei Jacob.

3. Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion tueatur te.

h. Memor sit omnis sacrificii tui, et holocaustum tuum pingue fiat.

5. Tribuat tibi secundum cor tuum, et omne consilium tuum confirmet.

6. Laetabimur in salutare tuo, et in nomine Dei nostri magnificabimur.

7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas: nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum.

Exaudiet illum de coelo sancto suo; in potentatibus salus dexterae ejus.

8. Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus.

9. Ipsi obligati sunt, et ceciderunt; nos autem surreximus et erecti sumus.

10. Domine, salvum fac regem: et exaudi nos in die, qua invocaverimus te.

Exaudiat te Dominus in die tribulationis: protegat te nomen Dei Jacob.

Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion roboret te.

Memor sit omnis sacrificii tui, et holocaustum tuum [al. tac. tuum ] pingue fia‘. Semper.

Det tibi secundum cor tuum, et omnem voluntatem tuam [h. omne consilium tuum] impleat.

Laudabimus in salutari tuo, et in nomine Dei nostri deducemus.

Impleat Dominus omnes petitiones tuas: nunc scio, quoniam salvabit Dominus Christum suum.

Exaudiet eum de coelo sancto suo, in fortitudine salutis dexterae suae.

Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Dei nostri recordabimur.

Ipsi curvati [al. incurvati ] sunt et ceciderunt; nos autem surreximus et erecti sumus.

Domine, salva; rex exaudiet nos in die qua invocaverimus eum.

Argumentum. — Davidi ad bellum contra Syros proficiscenti (II Sum. x, 15 seqq.; I Chron. xx, 16 seqq.) inter sacrificia populus omnia fausta et prospera apprecatur, vers. 2-6; simulque gratulatur de salute et victoria divinitus illi data, vers. 6-9; atque ut in posterum etiam Jova eum salvum et incolumem servare velit, orat, vers. 10. Hinc strophae 3. Ewaldus cum multis existimat alternis choris Psalmum decantatum esse, et primam quidem strophen a populo, secundam a Pontifice, tertiam iterum a populo. Quod Maurero minus placet: « Ubique vates, ait Maurer, populi nomine loquitur, nunc singularem, nunc pluralem personam adhibens. »

2. Exaudiat te Jova die angustiarum (praelii), exaltet te nomen Dei Jacob.

3. Mittat auxilium tuum e sanctuario, et ex Sione suffulciat te.

et holocaustum tuum pingue habeat.

5. Det tibi secundum cor tuum,

et omne consilium tuum impleat.

et in nomine Dei nostri aciem instruamus: implebit Jova omnia desideria tua.

7. Nunc novi quod Jova salvavit unctum suum (regem); exaudit eum de coelis suis sanctis

potentia salutis (salutifera) dexterae suae.

8. Isti (hostes) curribus, isti equis,

et nos nomine Jovae, Dei nostri, gloriamur.

9. Illi incurvati sunt (procubuerunt) et ceciderunt, et nos surreximus, et erecti stetimus.

Rex (Deus) exaudiat nos quo die invocaverimus (eum).

Vers. 2. Exaltet, propr. in loco alto te constituat, tutum te praestet. Nomen Dei Jacob, Deus populi lsraelitici prccses et custos. Nomen, i. e. potentia ad juvandum parata. — Vers. 3. Tuum, tibi necessarium. Sanctuario, tabernaculo in monte Sion erecto, ubi tunc erat arca sacra. — Vers. 4. Oblationem farrearum, quae libis oleo conspersis, additoque thure constabant. Holocaustum, victimae. Pingue, acceptum ut pingue. Solebant, ut alii populi, graviora negotia, ac praecipue bella, sacrificiis auspicari Hebraei. — Vers. 5. Cor, animi tui desiderium. — Vers. 6. Nomine, ductu et auspicio. Aciem instruamus: Srt enim est vexillum ternarum tribuum, quae singulis castrorum lateribus instruebantur. Ewaldus, celebremus nomen, etc.: degel enim, ait, est vexillum elatum; hinc dagal extollere, celebrare, cum 3 objecti nota. Maurer, vexilla erigamus, ad bellum proficiscamur. Alexandrinus legit negouddal, magnificabimur. Implebit, vel impleat. — Vers. 8. Curribus bellicis, fortasse falcatis. * — Vers. 10. Ita Masoreth.ee dispungunt. Verum commodior haud dubie sensus nascitur, si Alexandrinum et Vulg. secuti, post hammeleck demum interpunctionerr ponimus, atque sic vertimus: Jova, salva regem! Exaudiat (vel exaudiet ) nos quo die invocaverimus eum

In finem, Psalmus David.

Psalmus hic videtur cantatus a Davide praevidente Christi adventum ad debellandas aereas potestates, quo etiam

pertinent duo Psalmi sequentes.

autem, non ut mortem evaderet, sed ut mortem moriendo destrueret, et vitam resurgendo repararet; et confusio in gloriam, mortalitas in immortalitatem verteretur, sicut ipse ait Joan. xvu, 1: « Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; » de hac exauditione loquitur Propheta. Quo etiam pertinet, quod sequitur: « Protegat te nomen Dei Jacob. » Per nomen intelligi potest invocatio, sicut in eo loco: « In nomine meo daemonia ejicient, » Mare. cap. ult. Potest etiam intelligi potestas, sive auctoritas, ut Joan. v: « Ego veni in nomine Patris mei. » Potest denique simpliciter per nomen Dei, Deus intelligi: saepe enim in Scripturis ponitur nomen pro persona cujus est nomen, utcum dicit B. Petrus Act. iv, 12: « Non est

1. Exaudiat te Dominus in die tribulationis;

Cum David nullius hominis nomen exprimat, alloquitur sine dubio illum, in quem omnia justorum desideria et omnium Prophetarum vaticinia respiciebant. Ac quasi Christum videret in bellum adversus diabolum prodeuntem, et oratione se armantem, imminente passionis tribulatione, acclamat illi: « Exaudiat te Dominus in die tribulationis, » id est passionis, in qua, ut dicit Apostolus ad llebr. v, 7, « cum clamore valido et lacrymis preces, supplicationesque offerens ad eum, qui posset illum salvum facere a morte, exauditus est pro sua reverentia. » Exauditus est

Nomon Dei est De iis ipse.

aliud nomen sub coelo in quo oporteat nos salvos fieri; » et cum S. Lucas ait in Actis, in graeca editione, cap. i: « Erat autem turba hominum simul fere centum viginti. » Addidit Propheta nomen Jaco6,quia Jacob significat populum Dei, cujus populi Christus est caput, quasi diceret: Protegat te Deus populi sui, ut protegendo te, qui es caput ejus populi, consequenter totus populus salvus fiat. Protectio vero petitur a telis inimicorum, ut non noceant; tunc autem vere nocuissent, si vel Christi resurrectionem, vel Christi fidem et nomen, vel Ecclesias propagationem impedire potuissent.

vers.?. 2. Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion

Per sanctum intelligit montem sanctum, qui dicitur Sion, ut explicatur in secunda parte versiculi. Dicebatur autem sanctus mons ille, propter praesentiam arcas Testamenti. Sed hoc loco videtur accipiendus mons Sion coelestis, de quo loquitur Apostolus ad Hebr. xii, 22: « Accessistis ad Sion montem, civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, » etc. Nam meminit hoc loco Propheta montis Sion, ut ostendat Deum ex altissimo monte suo omnia speculari (nam et Sion specula interpretatur ), ac proinde posse commode Christum praeliantem videre, atque inde illi suppetias mittere; locus autem tam alius, ut inde omnia videantur, non est mons Sion terrestris, sed coelestis. Itaque ait: « Mittat tibi auxilium de sancto monte, » id est, de celsissimo coelorum habitaculo, unde omnia cernit; « et tueatur de Sion, » id est, de altissima illa specula, unde omnia prospicit.

Quia Dominus praeliaturus cum hoste generis humani, non solum oravit, sed etiam sacrificavit, id est, non solum obtulit orationem verbalem, ut sic loquar, sed etiam realem, quse est sacrificium; ideo Propheta sicut de oratione verbali dixerat: « Exaudiat te Dominus, » ita nunc dicit de oratione reali: «Memor sit omnis sacrificii lui, » id est, non contemnat, sed semper in memoria habeat, et respiciat omnia sacrificia tua. « Et holocaustum tuum pingue fiat, » id est acceptetur, ut solent acceptari holocausta ex animalibus pinguibus. Eo siquidem holocaustum est gratius, quo animal immolatum est melius et perfectius. Hinc est illud Daniel. m, 40: « Sicut in millibus agnorum pinguium, sic fiat sacrificium nostrum

Christus consPectu tuo, ut placeat tibi.» Porro Christus

obtulit obtulit multa sacrificia, et ad extremum holo-

sacrifi- caustum > i^eo dicit Propheta: « Memor sit omnis da. sacrificii tui, et holocaustum tuum pingue fiat. » Sacrificia multa, sunt passiones multae, quas pertulit Dominus pro gloria Dei, dum viveret; holocaustum quo se ipse totum obtulit, est ipsa mors

crucis. Additur hoc locortSD se?a,in hebraeo textu, quod significat semper. Itaque sensus est: Memor sit Dominus semper omnium passionum, et ipsius mortis Christi. Videtur autem precatio Davidis, prophetia potius, quam precatio: vere enim semper viget, semperque vigebit coram Deo, passio Christi; imo etiam ab initio mundi semper viguit, ac per eam nobis omnia bona donantur.

4. Tribuat tibi secundum cor tuum, et omne vers. 4.

Declarat finem orationis et sacrificii, quasi dicat: Ad hoc te Deus exaudiat, et sacrificium tuum accipiat, ut pervenias quo pervenire cupis, et finem tibi propositum consequaris, neinoque sit, qui te ab illo prohibere valeat. « Tribuat tibi secundum cor tuum, » id est, det tibi quod est secundum cor tuum, id est, quod cupis. « Et omne consilium tuum confirmet, » id est, et omne quod deliberasti stabiliat, ratum esse velit, et executioni mandari permittat et concedat. In hebraeo habetur, omne consilium tuum impleat, quod est idem. Itaque sensus est: Exaudiat te Deus, et accipiat sacrificium tuum, ut destruas opera diaboli, ut hominem de captivitate liberes, ut vitam aeternam in te credentibus praebeas, etc. Hoc enim fuisse desiderium cordis Christi, et consilium, et deliberationem, docent sacrae Litterae. «Filius Dei, inquit Joannes, venit, ut dissolvat opera diaboli, »

I Joan. hi. Et B. Paulus: « Christus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, » I ad Timoth.

1. Et ipse Dominus: u Venit Filius hominis quaerere, et salvum facere quod perierat, » Luc. xii.

Dei nostri magnificabimur.

Cum id factum erit quod petimus, videlicet, ut tu rex noster victoriam de inimicis reportaveris, tunc « laetabimur » non solum corde, sed etiam voce (id enim significat vox hebraea pi ranan ), « in salute tua, » id est ob salutem tuam, id est, quia incolumis ex bello redieris, quae salus et incolumitas in nos redundabit; « et in nomine Dei nostri, » a quo tanta victoria processit, «magnificabimur, » magnos videlicet nos esse ducemus et dicemus, non propter magnitudinem, qme in nobis sit, sed propter magnum Dominum, quem habemus. In hebraeo est b:i"t3 nidgal, id est vexillum erigemus; sed Septuaginta legerunt nigdal, una littera transposita, id est magnificabitur. Itaque in hebraeo irrepsit error vitio scriptorum, tametsi illa etiam lectio optimum sensum habeat.

6. Impleat Dominus omnes petitiones tuas: ver*. «.

Christum suum.

Iterum repetit faustam precationem, quasi dicat: Impleat ergo Dominus omnes petitiones tuas, ex quibus tam multa bona secutura sunt. «Nunc

cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, » id est, ideo audacter repeto, ut Dominus exaudiat te, et impleat petitiones tuas, quia nunc Domini illustratione cognovi omnino fore implendas: cognovi enim, quod « Dominus salvum fecit, » id est, certissime salvum faciet «Christum suum, » et jam in praedefinitione sua salvum illum fecit, a morte excitavit, in coelo collocavit, hostes sub pedibus ejus subjecit.

Vers 7. 7. Exaudiet illum de coelo sancto suo, in

Quia dixerat: « Salvum fecit, » declarat illud esse dictum de salute in praedefinitione, non in cxecutione. Nam, ut quod praedefinitum est, tempore suo impleatur, « exaudiet illum de coelo sancto suo, » et sic salvum faciet Dominus Christum suum. Illud, in potentatibus salus dexterce ejus, potest habere duplicem sensum; potest enim accipi potentatus pro potentia et robore, et hoc magis proprie sonat vox hebraea »TVDJ gheburah, et tunc sensus erit, in potentiis, id est, in magna potentia aderit Christo salus dexterae Dei. Et quamvis verbum graecum dyuastia, etlatinum potentatus, proprie significent imperium sive principatum, tamen possunt accipi pro potentia et robore, quomodo accipiuntur eadem vocabula in Psalm. lxxxix:

« Si autem in potentatibus octoginta anni, » etc.; in Psalm. xx, vers. ult.: « Cantabimus, et psallemus virtutes tuas, » ubi in graeco est &moTeta?. Potest etiam accipi potentatus pro principatu et imperio, ut verbum graecum dynastia, et latinum potentatus proprie significant, et tunc sensus erit:

« Exaudiet illum de coelo sancto suo, et in potentatibus, » id est, quia in principatibus nimirum constituendis, vel conservandis, praecipue necessaria est salus dexterae ejus. Quamvis enim multa praesidia ad salutem principes habere videantur, ut equos et currus, arma et milites, arces et munitiones, tamen ista omnia nihil sunt, si absit salus dexterae Dei; ideo recte subjungit:

in nomine Domini Dei nostri invocabimus.

Pergit explicare victoriam Christi, quam futuram praevidebat, et ait: « Hi in curribus, et hi in equis, » id est, alii adversariorum in curribus armatis confident, alii in equis ferocibus; et per haec duo nomina, intelligi vult omnia alia humana pra'sidia, quibus olim in bellis, tum ad praelium, tum ad fugam utebantur. « Nos autem » cum capite nostro et rege Christo, non tam in curribus et in equis, quam « in nomine Dei » omnipotentis per devotam precem invocato, fiduciam nostram collocabimus. Porro idem est, nomen Domini invocare, et in nomine Domini invocare, secundum Scripturae sanctae ohrasim. Ne--

que multum refert, quod in hebraico textu habetur T3T3 nazchir, commemorabimus: non enim loquitur David de qualicumque Dei commemoratione, sed de ea quse fit ab iis, qui ejus nomen implorant, ab eoque auxilium petunt.

9. Ipsi obligati sunt, et ceciderunt: nos au- vers. 9.

Ostendit quanto sit utilius in nomine Domini, quam in curribus equisve confidere. Illi, qui in curribus, vel in equis confidebant, « obligati sunt, et ceciderunt; nos autem, » qui in Deo confidimus, «surreximus et erecti sumus. » Et simul indicat miram rerum conversionem. Nam ante Christi victoriam, hostis humani generis sublimis, quasi in curribus et equis, minabatur dejectis hominibus ob originale peccatum; et similiter principes Judaeorum, Herodes et Pilatus, aliique visibiles Christi hostes, quasi erecti insultabant Christo patienti, humilibusque ejus discipulis; sed paulo post illi omnes colligati et impediti corruerunt, isti vero surrexerunt, atque erecti in aeternum stabunt. In hebraeo habetur Ijnj carehu, incurvati sunt: unde aliqui putant latinam vocem esse corruptam, et legendum, obliquati sunt, et non obligati sunt, sed falluntur. Nam latina lectio graecam imitatur; in graeco autem est, <juvsho&!j8vicxv, id est colligati sunt, quasi compedibus, quod Noster recte vertit, obligati sunt, id est ligati et impediti, ne pugnare vel consistere possent, ceciderunt. Itaque Septuaginta non tam ad verba, quam ad sententiam respexerunt.

10. Domine, salvum fac regem, et exaudi Vors. 10>

Concludit conjungendo finem cum principio.

Initio dixerat: « Exaudiat te Dominus in die tribulationis; » nunc idem confirmat convertendo orationem ad Deum: « Domine, salvum fac regem» de tribulatione sua; et eodem modo « exaudi nos, » et salvos fac « in die, qua invocaverimus te, » id est, in die tribulationis nostrae, in qua non alium, quam te invocabimus. In hebraeo sunt eadem verba, sed interpunctio est alia. Itaque S. Hieronymus et moderni ita legunt: Domine, salva; rex, exaudi nos in die, qua invocaverimus te.

Sed cum nomen "pan hammelcch possit verti rex et regem, quia Hebraei non declinant nomina per casus, et Septuaginta Interpretes verterint, -rbv p*. oiXeoc, id est regem, et sic legerint omnes veteres Patres; non est magni facienda lectio modernorum Hebraeorum, cui post tempora Septuaginta interpunctio addita est. Porro S. Hieronymus fideliter vertit, sed textum habuit minus emendatum.

Posset hic Psalmus commode recitari, quando christiani principes proficiscuntur ad bellum contra infideles.