Capitulum 8

Quod inexperti tractare non possint de natura castitatis et ejus effectu.

SED nemo poterit hoc suscipere vel probare, aut certo examine definire, utrum ista sint possibilia an impossibilia, nisi per experientiam longam cordisque puritatem pervenerit, verbo Domini dirigente, ad confinia carnis et spiritus, de quo verbo Apostolus: Vivus est, inquit, sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animæ et spiritus, compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis.¹ Sicque inter illorum terminos quodammodo collocatus, velut inspector et arbiter justa ponderatione discernet quid necessario et inevitabiliter attributum sit conditioni humanæ, quidve inductum sit consuetudine vitiosa ac juventutis incuria: de natura quoque et effectu eorum non seducetur falsis opinionibus vulgi, nec acquiescet definitionibus inexpertorum præjudicantibus veritati; sed modum puritatis perpendens certa experientiæ suæ libra examinationeque justa, nequaquam decipietur errore illorum qui vitio negligentiæ suæ fœdati frequentioribus pollutionibus quam natura requirit, de naturali conditione causantur. Quumque constet eos potius vim inferre naturæ, et extorquere ab ea coluvionem quam ipsa non ingerit, referunt intemperantiam suam ad carnis necessitatem, imo ad ejus Creatorem, transferentes proprias culpas ad naturæ diffamiam; de quibus in Proverbiis eleganter asseritur : Insipientia viri corrumpit vias suas, Deum autem causatur in corde suo.² Postremo si quis huic nostræ assertioni fidem noluerit adhibere, quæso ut non disceptet nobiscum opinione præjudicata, antequam suscipiat instituta disciplinæ seu vitæ istius : quæ quum servaverit mensibus paucis moderatione a Patribus sanctis præfixa, poterit vero comprobare judicio ea quæ diximus. Frustra vero quis contendet de fine cujuslibet artis ac disciplinæ, nisi prius fuerit summo studio ac virtute sectatus omnia quæ ad consummationem spectant illius. Velut si, verbi gratia, asseram liquorem lenissimi olei posse produci ex tritico sicut ex seminibus lini ac raphani, similitudinem quoque mellis ex tritico; si quis prorsus ignarus horum exsistat, nonne dicet hæc esse contra rerum naturam, deridebitque me tanquam apertissimi auctorem mendacii, nisi adducam testes quamplures qui testentur se ista vidisse, gustasse, fecisse, ordinem quoque exponam quo res illæ transmutentur in oleum aut mel? Quod si ille persistat in obstinatione opinionis suæ stultissimæ, negans ex illis seminibus posse produci aliquid dulce aut pingue, nonne magis reprehendenda est irrationabilis et pervicax contentio ejus, quam veritas mei sermonis, quæ roboratur gravitate fidelium multorumque testium et evidentibus documentis, imo, quod amplius est, experientiis certis? Idcirco quicumque pervenerit ad hunc puritatis statum, ut per soporem caro ejus expellat illum humorem, velut superfluum quemdam liquorem, mente jam penitus liberata a titillatione hujusmodi passionis, cognoscet certissime modum et conditionem naturæ : sicque quum expergefactus invenerit carnem suam post tempora longa pollutam se ignorante nec sentiente, tunc de naturali necessitate causetur, ad illum statum indubitanter perveniens, ut talis sit in nocte qualis in die, talis in lecto qualis in oratione, talis solus qualis in turbis; postremo ut segregatus seu solus se nunquam adspiciat talem, qualis videri ab hominibus erubescit, nec tale aliquid deprehendat in eo inevitabilis oculus Dei, quod cupiat esse celatum adspectibus hominum. Et ita quum cœperit jugiter delectari suavissimo lumine castitatis, dicere poterit cum Psalmista : Nox illuminatio mea in deliciis meis, quia tenebræ non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illuminabitur;³ sicut tenebræ ejus, ita et lumen ejus. Denique qualiter Propheta obtinuerit hoc ipsum, quod esse videtur supra conditionem naturæ humanæ, pandit, subdendo : Quia tu possedisti renes meos; id est, puritatem istam promerui non mea industria aut virtute, sed quia tu, Deus, mortificasti ardorem lubricæ voluptatis insitum renibus meis.⁴