Capitulum 5

Responsio, quando culpabilis sit passio aut illusio dormientis.

THEONAS: Studere debemus, quantum in nobis est, cum omni industria, ut teneamus inviolatam castimoniæ puritatem tunc maxime, quando optamus adsistere venerandis altaribus; et vigilantissima circumspectione cavendum est, ne emaculatio carnis ante custodita inquinetur, præcipue nocte præcedente, dum accedere nos oportet ad communionem cœlestis convivii. Porro si hostis ille nequissimus deceperit custoditam sopitamque mentem, ut subtrahat nobis medicinam cœlestis remedii, ita ut corpus contaminet non interveniente pruritu quocumque reprehensibili aut delectationis assensu: sic ut ad impediendam sanctificationem nostram obtenderit effusionem illam naturali necessitate exortam, aut impugnatione diaboli procuratam absque voluptatis consensu, possumus et debemus confidenter accedere ad sacram communionem. Si autem pollutio ista contingat vitio nostro, examinantes conscientiam nostram vereamur illud Apostoli: Qui manducaverit panem et biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini. Probet autem se ipsum primum homo, et sic manducet de pane illo et de calice bibat:¹ qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini, id est, non discernens cibum illum cœlestem a vilitate escarum communium, nec judicans eum esse talem, quem non licet accipere nisi pura mente et carne. Denique Apostolus infert, Ideo inter vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt multi:² insinuans multas spirituales infirmitates ac mortes specialiter generari ex præsumptione hujusmodi. Multi quippe accipientes hunc panem persumptione illicita, infirmantur in fide et imbecilles sunt mente, involuti passionum suarum languoribus; et dormiunt somno peccati, non resurgentes sollicitudine salutari ab hoc sopore letali.

C Deinde subjungit: Quod si nos ipsos dijudicaremus, non utique judicaremur, id est, si judicaremus nos indignos perceptione sacramentorum quotiescumque mortaliter peccamus, adhiberemus utique diligentiam et conatum, ut per pœnitentiæ emendationem possemus ad ea digne accedere, et non castigaremur tanquam indigni et rei severissimis infirmitatum flagellis;³ ut ita compuncti recurramus ad remedia vitiorum nostrorum, ne indigni habiti brevissima vitæ præsentis correctione, damnemur in futuro cum amatoribus hujus mundi. Quod et in Levitico evidenter præcipitur: Omnis mundus manducabit carnes;⁴ et anima quæcumque comederit de carnibus sacrificii salutaris quod est Domini, in qua est macula, peribit coram Domino. In Deuteronomio quoque omnis immundus mystice segregari jubetur de castris, quum dicitur: Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra, et non revertetur priusquam ad vesperam lavetur aqua;⁵ et post solis occasum regredietur in castra.