11. De gaudiis supercaelestibus

Exsurge, gloria mea; exsurge, psalterium et cithara z exsurgam diluculo¹. Feliciter prorsus. Ecce nunc psalterium iucundum adducimus, in cithara suavi tibi psallimus, dulcia modulamina damus, ut omni timore, quem pateris, prostrato ac dolore pulso, te ab inferis ad superos cum gaudio excitemus. Nunc igitur consurge, consurge! Oculos mentales attolle, alas desideriorum excute, et te ad volandum super pennas ventorum² dispone! Leva oculos tuos ad orientem, et respice quae tibi demonstrantur! Vide terram promissionis, immortalitatis locum, caelestem patriam, paradisum voluptatis, et regnum aeternae felicitatis! Nimirum in hoc mundo advena es et peregrinus, et ideo tamquam peregre constituto properandum tibi est ad carorum numerum tam copiosum, qui te magno cum desiderio exspectant, ut te dulciter recipientes beatis amplexibus secum consedere faciant³ in aeternum. O, si scire posses, quanto affectu tibi iugiter exoptant, ut in caelestibus adhuc castris constitutus, ad procellas et turbines mundi nulla trepidatione movearis; sed robustus venator coram Domino exsistens, ac belliger miles, sic strenue ac prudenter in cunctis agas, ut nulla te moveant prospera, nulla frangant discrimina, nec perterreant adversa; quae ipsi tam fortiter, tamque feliciter superaverunt, et nunc recogitant dies illos et annos afflictionis suae in cordis dulcedine. Et revera, quanto hic pro nomine salvatoris maio-

E DC POETE RIS SNR RERO rem sustinueris laborem, tanto in aeternitate potiorem recipies mercedem. O quanta gloria sublimabitur, et quam eximio honore extolletur hic miles, qui a rege tanto de patientiae triumpho constantiaeque praeconio coram Patre dilecto in caelesti solio, angelorum vallatus collegio, commendabitur gloriose. Cum quanta gloria, putas, fulgebit victoriae corona cum labore tanto acquisita? Sole clarius, sidere quoque caelesti limpidius micabunt vulnera, livores et stigmata pro nomine meo hic recepta. Porro in illa caelesti patria tanta tibi manet nobilis prosapiae amicorum fidissima turba innumera, ut etiam alienissimus quisque ipsorum vera dilectione.. propinquius tibi iungatur, atque sincera caritate plus te diligat, quam quaevis mater hic suum diligat unigenitum.

DISCIPULUS: O princeps caelestis curiae, quaeso de hac caelesti patria adhuc plus digneris disserere, ut et ipsius in me desiderium augeatur, et amplior conferatur patientia in adversis. Eia, Domine mi: Qualiter, quaeso, est illa regalis aula disposita, vel qui cives ac civitatis tantae municipes, aut noverunt ipsi ea, quae circa nos aguntur, ut tua sonare verba videntur?

SAPIENTIA: Iam nunc elevare, elevare, consurge⁴, et conscito gradu mecum perge, et ducam te ad locum, quem desiderat anima tua, ibique videbis divinorum mirabilium profundissima mysteria. Ecce supra octavam sphaeram, quae longe plus quam centies milies maior est omni terra, est quoddam adhuc altius caelum, quod vocatur empireum, ob eximiam sui luminositatem sic dictum. Uniforme, immobile, luminositatis perfectae, et capacitatis immensae.

Et haec est illa regalis aula, curia caelestis spirituum beatorum, ubi me simul laudant astra matutina et iubilant omnes filii Dei⁵. Ibi sedes caelestes ac throni luminosi positi sunt, de quibus ille infelix numerus spirituum malignorum corruens, electorum numero reparandus erit.

Vide nunc civitatem illam gloriosam atque sublimem, ex auro gemmisque mirabiliter rutilantem, de cuius portis odor nimium recreativus emanat. Plateae eius constratae sunt auro. purissimo, tamquam vitro perlucido; fundata est in sapphiris. laspidis propugnacula ibi pervirescunt⁶. Ipsa vivis ex lapidibus est constructa, floribus constrata, margaritis lucentibus perornata. O amoenitas cunctis admiranda!

Sed quid diutius te protraham? Tu ipsemet nunc palam aspice oculis tuis, et vide campum latissimum decore venustissimum siderearum mansionum, cunctorum gaudiorum generibus adornatum! Eia qualia! Hic vernalis amoenitas, autumnalis foecunditas, serenitas aestivalis, iucunditas nuptialis. Hic vallis gaudiosa, visio amorosa. Hic caelestes harmoniae personant, divinae figellae intonant, voces iubilosae decantant. Hic laetabunda plaudunt agmina, ac laetis se miscent blanda modulamina choris. Hic choreae virginum cursitantes post Dominum. Hic una vox laetantium et unus ardor cordium. Delectabilium copia, optabilium affluentia. Hic nulla adsunt tristia, sed laeta universa. Hic gaudiorum novitas, et aeterna securitas.

Eia gaudia! Nunc eorum dulci gustu totus in amorem caelestem resolutus, circumfer oculos tuos, et contemplare multitudinem hanc innumeram, et animadverte, qualiter de fontali principio, ore sitibundo bibentes inebriantur: Qualiter speculum illud divi- f .

nissimum, in quo omnia relucent, intuendo iucun- dantur. Mirantur nec deficiunt, fruuntur nec fastidiunt, quo frui magis sitiunt.

Adhuc propius accedens ausculta, qualiter regina virginum, quam summo veneraris affectu, privilegio singulari honoris et gloriae transcendit culmen or- dinum, innixa prae teneritudine super dilectum⁷, inter areolas aromatum, circumdata floribus rosarum et liliis convallium. Cerne, quomodo eius eximia pulchritudo iucunditatem tribuit, et cunctos in admirationem suspendit. Nunc quoque occurrat aspectus deliciosus diu ex intimis visceribus desideratus. Vide, quomodo mater clementiae et pietatis, mater miserationum Domini, illos suos misericordes oculos tam clementer ad te et cunctos peccatores retortos habet, et quam imperiose et potenter omnibus imperat, miseros defendit, et reos reconciliat.

Post haec intelligentiae oculos ad angelicam naturam convertens vide, qualiter supremi angeli de ordine seraphim, et animae eiusdem chori divino amore flagrantes, fervide et indeclinabiliter sursum velut ardens flamma in Deum moventur: Qualiter ordo cherubim plenitudinem divini luminis suscipientes, copiose in alios diffundunt: Throni et eorum complices suaviter in Deo, et Deus in eis requiescit. Postea qualiter secunda hierarchia illuminatur a prima, et quomodo determinantur ad actus particulares. Ah, respice, dilecte, quam pulcherrime et nobilissime haec tam innumera multitudo ordinata est, et quanta meritorum diversitate distincta. O mira gaudia, et aspectus miri decoris eximiaeque delectationis!

Adhuc conversus vide, qualiter sancti apostoli et

12—. amici mei praecipui cum summo honore in iudiciaria resident potestate, et qualiter martyres rutilant roseo colore, confessores radiant igneo fulgore, virginesque emicant niveo candore: Tota denique caelestis frequentia quomodo divina affluit dulcedine, repletur iucunditate. Haec caelestia agmina simul iuncta cum ineffabili ducentes choros laetitia, coram throno sua depromunt modulamina. Egrediens inde fluminis impetus⁸, mentes ipsorum inebriat voluptate, ora replet iucunditate. O quam felix civitas, ubi iugis solemnitas; et quam iucunda curia, quae curae prorsus nescia. Beati proinde et felices, qui ad tantum convivium invitati sunt, qui tali consortio electione divina interesse meruerunt. Sane in hanc caelestem patriam, regionem gloriosam, fidelis sponsa sine fine regnatura feliciter perducetur, corpore tandem vestienda glorioso. Coronam habebit in capite auream, et desuper coronam aureolam⁹.

DISCIPULUS: Dic, quaeso, pia dulcedo, quid sit corona aurea, quidve aureola.

SAPIENTIA: Per coronam auream praemium intellige essentiale; per aureolam vero praemium accipe accidentale¹⁰. Accidentale praemium est quoddam gaudium de operibus a se factis, quae habent rationem victoriae excellentis, veluti martyrum triumphus gloriosus¹¹. Doctorum etiam ac virginum de diabolo seu carne propria excellens triumphus.

Praemium vero essentiale consistit in perfecta coniunctione animae cum Deo, in quantum eo per-

E e.

ML iio Eee SOC AAA ET, EAPO EN t E EE E S A fecte fruitur, ut viso et amato perfecte. Animae namque desiderium infinitum nunquam satiabitur ad plenum, nisi fuerit abysso Divinitatis absolute immersum; sicque in, illius summae Trinitatis ac simplicissimae Unitatis perfecta fruitione tandem complete beatificabitur. Et quanto nunc perfectius temporalia cuncta reliquerit, tanto liberius ad contemplationem spiritualium consurgit. Et quanto plus se actibus mancipaverit spiritualibus, tanto illic felicius absorbebitur in abyssum divinissimae claritatis, et unus cum eo spiritus efficietur, ita ut hoc, quod Deus est per naturam, ipsa fiet per gratiam¹². O quam felix anima, quae coetibus angelicis sociata, quae Christi nectare satiata, quaeque summae Trinitatis beatis amplexibus dulciter et inseparabiliter inhaerendo fuerit coniuncta! O ineffabilis pausatio, admirabilisque requietionis huius suavissima dulcedo!

Tu vero aeternae sapientiae discipulus, mentis iam in excessu positus, velut alter Benjamin adolescentulus¹³, refrigera paulisper cor tribulatum in hac quietissima pausatione huius iucundissimae societatis, quam nunc coram te cernis! Perpende, quam splendidas habent facies, quos opprobriorum et irrisionum impiorum urgebat insania et molestia vexabat! Extolle cor iucundum cum voce gratulabunda, et hos cives curiae huius caelestis et domesticos Dei

8 — Horologium Sapientiae.

mr RC velut a longe salutando alloquere et dic in voce¹⁴: Ubi nunc opprobria exprobrantium, quae quondam ceciderunt super vos? Ubi capita inclinata, oculi demissi, quae gravitatem cordis vestri ostendebant? Ubi, quaeso, interiores cordis mordentes angustiae? Ubi gemitus et lacrimae? Ubi facies pallida ac macie confecta propter mille pericula? Paupertas et egestas et omnis defectus quo devenit?

Quomodo siluit vox illa miserabilis, qua gemendo dicere solebatis: O mi Deus, quantum patior, quam diu crucior, examinor et affligor! Ubi nunc omnes, qui vos despiciebant, qui tribulabant, qui labores vestros tulerunt¹⁵, et ad amaritudinem vitam vestram perducebant? Non auditur plus vox adhortantium ad pugnam et dicentium: Viriliter agite et pugnate cum hoste et mundo et carne! Itemque: Sumite scutum, arripite clypeum, polite lanceas¹⁶, manete in castris! Nocte et die armati estote, succincti lumbos vestros in veritate¹⁷. Nec auditur plus haec vox occultae exhortationis, quam intra vosmetipsos tempore visitationis gratiae habere solebatis dicentes: Nunc praepara animam tuam ad tentationem, ut, cum spiritualis laetitia abscedat, tristitia inordinata non absorbeat (5). Non auditur plus haec vox quondam vobis assueta: O mi Deus, ut quid dereliquisti me? Quare oblitus es mei? et quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus?¹⁸. Quin potius dulciter resonare audio in cordibus vestris hanc vocem iucunditatis et laetitiae dicentem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi (T).

[M Ubi sunt nunc omnes tribulationes et adversitates, angustiae et miseriae, et cuncta mala, quae in mundo passi estis? O Deus, quam velociter cuncta illa praeterierunt, et sic sunt tamquam ea, quae nunquam fuerunt. Mirum in modum cito comparuerunt et cito disparuerunt. O mi Deus piissime, quam incomprehensibilia et abscondita sunt iudicia tua valde a filiis hominum! Eia vos electi et dilecti filii altissimi: Ecce venit hora, ut iam non plus fugiatis nec abscondamini in angulis, induti vilibus tamquam humiles et abiecti, omnique honore indigni, et velut opprobrium hominum et abiectio plebis. Tanta namque gloria et honore estis coronati, tanta dignitate et excellentia sublimati in aeternum et ultra, ut vestrum praeconium nullus sensus queat aestimare, nulla sufficiat lingua enarrare.

O vos caelestes principes, o nobilissimi reges et imperatores, o- filii Dei excelsi, divinae consortes naturae¹⁹, quam immensa hilaritate facies vestrae videntur perfusae. Corda vestra quam copiose et supereminenter cernuntur supereffluere prae exsultatione. Serta defertis aurea ineffabiliter micantia. Facie corusci, indumento splendidi, cantu iucundi, sertis. redimiti. O quam dulciter intonant voces vestrae dulcisonae cum gratiarum actione dicentes: Eia, benedictio et claritas et sapientia et gratiarum actio, honor, virtus et fortitudo in saecula saeculorum²⁰ ei, cuius benignitate protecti, cuius misericordia salvati et cuius bonitate in aeternum regnaturi sumus: Tibi laus et gloria in saecula! Circumspice nunc et vide per gyrum regnum hoc gloriosum, de- liciis repletum, in" quo cum Christo gaudent omnes .

sancti. En haec est patria caelestis, mansio requietionis, locus retributionis et regnum perennae felicitatis.

DISCIPULUS: O stupor et admiratio immensa i:

de tantorum profunditate mysteriorum, omnem intellectum transcendentium et soli Deo plene cognitorum! O abyssus incomprehensibilis divinae pro- funditatis, quanta in te latent mirabilia! O quid audio! Quid video! Quid denique in memetipso experior magnalium Dei operum, quae nulla sufficeret enarrare lingua, in civitate hac gloriosa. Multa quidem gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei; sed nihil est ad ea, quae in te latent insignia. Vere nunc cognovi, quia verus est sermo, quem saepius audivi super mirabilibus tuis et gloria tua, et non credebam narrantibus, donec ipse veni, et vidi oculis meis, et probavi, quod media pars mihi nuntiata non fuit. Maior est sapientia et gloria tua quam rumor, quem audivi. Beati viri tui, et beati servi tui, hi, qui stant coram te semper, et audiunt sapientiam tuam et vident gloriam tuam²¹. Et nunc, rex gloriae, liceat famulo tuo porrigere petitiunculam Domino suo, et ne confundas faciem meam. Maneat, obsecro, famulus tuus hic iuxta te deinceps, et non revertatur in domum suam. Siquidem valde bonum est nos hic esse. Audi, quaeso, servum tuum humiliter coram te prostratum, et da nunc locum ad manendum tecum in civitate hac gloriosa!

SAPIENTIA: Nequaquam. Necdum enim completa est humilitas Sion²². Nondum venit hora tua. Tempus pugnandi tibi adest, non venit hora regnandi. Tempus instat merendi, non venit tempus remunerandi. Viriliter age, quia adhuc multa tibi debentur pro fide Christi certamina.

Footnotes

1. Psal. 56, 9. ↩

2. Psal. 17, 11. ↩

3. Eph. 2, 6. ↩

4. Is. 51, 17. ↩

5. Iob 38, 7. ↩

6. Is. 54, 11-12; Apoc. 21, 18-21. ↩

7. Cant, 8, 5. ↩

8. Psal. 45, 5. ↩

9. Exod. 25, 25. ↩

10. S. Thomas, In 4 Sent. dist. 49, q. 5, a. 1. ↩

11. (S. Thomas) Hugo Argentinensis, Comp. theol. verit. VIT, 29 s. h ↩

12. Guigo Carthusianus: Modo ineffabili inexcogitabilique fieri meretur homo Dei non Deus, sed tamen quod Deus est, homo ex gratia quod Deus est ex natura (Inter Opera S. Bernardi, tom. 3, p. 358 ed. Mediol. 1852). — S. Bonaventura: Anima nata est perfici beatitudine vera... nata est ad percipiendum. bonum infinitum (I, dist. I, a. 3, qu. 2)... facta est capax boni sufficientissimi (I, dist. I, a. 3, qu. 1, qu. 2). — S. Thomas: Visio beata est secundum naturam animae rationalis, sc. secundum naturam suam capax est eius, prout sc. ad imaginem Dei facta (III, qu. 9, a. 2 ad 3). ↩

13. Psal. 67, 28. ↩

14. Eccli. 39, 17. ONCOR 201. ↩

15. Sap. 5, 1. ↩

16. Ier. 46, 4. ↩

17. Eph. 6, 14. ↩

18. Psal. 41, 9. ↩

19. 2 Petr. 1, 4. ↩

20. Apoc. 7, 12. ↩

21. 3 Reg. 10, 6-8. ↩

22. Thren. 4, 22. ↩