Alterum novissimum est judicium, quod quidem duplex est: unum particulare, quo singulae animae judicantur statim ac de corpore exierunt, alterum generale, quod fiet in novissimo die. Utrumque horribile et tremendum valde impiis, amabile, gloriosum justis. De utroque attente et saepissime cogitare utilissimum est iis, qui feliciter mori cupiunt. Futurum autem judicium particulare a morte uniuscujusque, nemini dubitare licet, cum adversus haereticos in concilio Florentino declaratum sit: eos, qui peccato mortali inquinati ex hac vita decedunt, mox ad gehennam ignis descendere; eos, qui sine culpa lethali, sed cum debito pcenae temporalis moriuntur, ad purgatorium duci; illos denique, qui post susceptum Baptisma immunes a culpa et debito pcenae inveniuntur, in coelum ad aeternam felicitatem repente conscendere. ( S.Thom. in 4. d. 48., Dominicus a Solo in. 4. d. 45.) Credibile autem est, ut Theologi docent, sententiam Christi judicis, vel per Angelos significari vel mentibus ipsarum animarum a Deo revelari, sed pias animas comitantibus Angelis vel ad coelum ascendere, vel ad purgatorium descendere, reproborum vero a daemonibus rapi, et in gehennam deturbari. Hoc judicium in momento fieri potest, quia praesens adest judex; qui cum sit Deus et homo, secundum formam hominis omnia novit. Verissime enim S. Petrus Christo dixit: Domine, tu omnia nosti ( Joan. xxi). Adest accusator, qui est Diabolus, qui dicitur in Apocalypsi Accusator fratrum nostrorum (Apocal. xn); et accurrit ad moribundos, ut lupus, vel leo, vel canis ad praedam. Adest testis, conscientia animae, quae cum a corpore soluta est, non amplius falli potest ignorantia vel oblivione, sed penitus se ipsa cognoscit, et videt an sit grata Deo, vel Deo exosa. Itaque nihil impedit, quominus judicium hoc statim fiat, et exeeutioni mandetur. Hoc tamen judicium privatum dici potest, si consideratur cum judicio quod fiet in die novissimo, quod erit publicum et generale, coram omnibus omnino Angelis et hominibus.

Sed reddenda est breviter ratio, cur necesse sit iterum judicari eos, qui sunt jam non solum judicari,* sed etiam poena vel prae-

mio affecti. Rationes hae sunt: Prima ratio est ex parte Dei; nunc enim non desunt qui videntes multos homines justos ab impiis non paucioribus injuste affligi, et contra, multos iniquos affluere temporalibus bonis, suspicantur Deum aut ista non videre, aut non curare. Quare ut totum genus humanum intelligat, mundum a Deo sapientissime gubernari; placuit ipsi Deo in die novissimo coram omnibus Angelis et hominibus reddere praemia bonis, et supplicia malis: unde omnes cogantur praedicare et dicere;7wsf«s es, Domine, vera et justa judicia tua ( Apoc. xvi).

Altera ratio est, ut Christus, qui coram hominibus injuste judicatus, et supplicio gravissimo et indignissimo affectus est; ipse coram toto mundo cernatur in throno sublimi omnes impios judicare: ut illud impleatur, quod scriptura est in libro Job: Causa tua quasi impii judicata est, causam judiciumque recipiet. {Job. xxvi.) Itaque ignominia passionis Filii Dei juste compensabitur per gloriam judicantis in theatro totius mundi, et tunc implebitur illud Apostoli: In nomine Jesu omne genu flectatur, caelestium, terrestrium, et infernorum. ( Philip. ii.)

Tertia ratio est, ut retributio justorum integra sit. Merces enim justitiae est honor et gloria. Et quoniam multi homines eximie justi, quasi scelesti et impii publice interfecti sunt; aequum fuit ut in publico totius orbis theatro justitia ipsorum praedicaretur. Ad hunc numerum sanctorum Martyres Domini qraecipue pertinent, qui in oculis persecutorum Paganorum vel haereticorum et principum et regum coronati assistent.

Quarta ratio est, ad confusionem hypocritarum. Non enim desunt, qui cum opinione sanctitatis moriantur, cum vere sint impii; quales sunt Haeretici Calviniani vel Anabaptistae, et olim erant illi de quibus scribit S. Cyprianus in libro de unit. Ecclesiae: « Ardeant licet flammis et ignibus traditi, vel objecti bestiis animas suas ponant, non erit illa fidei corona, sed poena perfidiae; nec religiosae virtutis exitus gloriosus, sed desperationis interitus. » Itaque necesse est, ut saltem in universali judicio eorum hypocrisis publice detegatur.

Quinta ratio illa est, ut animae simul et corpora judicentur.Siquidem in judicio particulari solae animae judicantur, et praemium vel poenam accipiunt: sed in judicio universali integri homines cojpparebunt. Et quoniam animae cum corporibus peccaverunt,

vel bene egerunt, sic etiam oportet, ut post resurrectionem animae cum corporibus praemia vel poenas accipiant.

Sexta denique aepostrema ratio est, ut non solum bona vel mala quae gessimus in vita, praemia vel popnas suas habeant, sed etiam buna vel mala, quae nascuntur ex operibus bonis vel malis nostris, et propagantur usque ad mundi consummationem; in mundi consummatione laudem aut vituperationem publice sortiantur.

Ac ut «templis rem illustremus, non desunt homines pii, qui, xenodochiis extructis, aut monasteriis, aut gymnasiis, in quibus multi vel convalescunt, vel instituuntur ad pietatem, vel erudiuntur diciplinis; et haec opera perseverant in longum tempus: alii scribunt libros utiles ad sapientiam, vel ad varias artes, vel pietatem, et alia bona opera propaganda, quibus multi singulis aetatibus proficiunt et adjuvant proximos suos: nec desunt homines improbi, qui scriptis libris lascivis, vel seditiosis, vel etiam Haereticis, multos homines perdunt; et extructis theatris ad ludos gladiatorum, vel ad comoedias obscoenas, vel alio modo proximis nocent in longum tempus post obitum suum. Quoniam igitur in fine mundi processus omnes finem accipient et merita omnium hominum, sive bona sive mala, consummabuntur; aequum erit, ut eo die, omnium, qui fluxerunt ab initio mundi maxime memorabili, Judicis supremi potentissimi atque justissimi sententia proferatur.

Hmc sunt igitur causae, cur praeter judicium particulare, quod fiet in morte singulorum, expectandum sit judicium universale in consummatione saeculi. Explicandum igitur breviter est, quis sit futurus Judex in hoc tremendo judicio, unde veniet, ad quem locum veniet, quos judicabit, et quae erit sententia judicantis. Judex erit sine ulla dubitatione Dominus noster Jesus Christus; ipse enim apud Sanctum Matthaeum sicloquitur: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes Angeli cum eo; tunc sedebit super sedem majestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes gentes (Matth. xxv.), et quae sequuntur. Idem confirmant Apostoli, Petrus, Paulus et Joannes. Petrus in Actis Apostolorum ait: Ipse est, qui constitutus est a Deo Judex vivorum et mortuorum. ( Act. x.) Apostolus Paulus in iisdem Actis, Deus, inquit, statuit diem, in quo judicaturus est orbem m aequitate, in viro, in quo statuit, suscitans eum a mortuis. ( Act. xvii.) Apostolus Joannes in Evangelio sic loquitur: Dedit ei potestatem judicium facere, quia Filius hominis est.(Joan. v.) Et in eodem loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio.

Veniet autem ad judicandum de coelo, et veniet usque ad aerem terrae vicinum, ut videri et audiri possit ab omnibus, qui in terra erunt. Audi Christum ipsum apud Matthaeum: Videbitis Filium hominis venientem in nubibus c«/f.Audi Apostolum Paulum scribentem ad Thessalonicenses: Rapiemur, inquit, cum illis in nubibus obviam Christo in aera (I. Thss. iv.) et hoc ipsum praedixerat Joel Propheta: Congregabo omnes gentes et deducam eos in vallem Josaphat, et ibi disceptabo cum eis. (Joel. m.) Ex verbis autem illis, In vallem Josaphat, recte intelligitur eo loco futurum esse judicium omnium maximum; tum quia vox Hebraica, Josaphat, proprie significat Dei judicium; Ium quia vallis Josaphat est prope Jerusalem, ad partem orientalem templi, ut S. Hieronymus testatur in commentario capitis tertii Joel. Quo loco nullus esse potest opportunior pro tanto judicio: inde enim conspicitur Jerusalem, ubi Christus praedicavit, et judicium ultimum futurum esse praedixit; inde etiam conspicitur mons calvariae, ubi Christus idem pro redemptione generis humani cruci fuit affixus; et mons Oliveti, unde victor mortis in coelum ascendit. Ad eum igitur locum in nubibus cudi Christus veniet cum omnibus Angelis, qui sunt ut minimum Millia millium, et decies millies centena millia, ut Daniel scribit.

( Dan. vil. j Dixi autem, Ut minimum, quoniam sente itia S. Dionysii Areopagitae ( L b. de coelest. hierar. Par. 1. 9. 50 art. 3.) et S Thomae est. numerum Angelorum sanctorum superare numerum omni ira rerum corporalium. Ibi etiam aderit cum rege Christo omnis multitudo sanctorum hominum in corporibus gloriosis, de quibus dicitur in Apocalypsi: Vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat, ex omnibus gentibus, et tribubus, et populis, et linguis. (Apocal. vii.)

Erit igitur in hoc judicio spectaculum, quale non fuit ab initio mundi, neque fiet. Porro rei mortis aeternae erunt omnes impii, qui resumptis corporibus, nudi, et moesti moestitia summa et incredibili, astabunt in terra ab Angelis adducti ex toto orbe terrarum ad vallem Josaphat et loca vicina. Numerus autem eorum erit longe m ijor numero sanctorum, cum Dominus ipse dixerit:

Multi sunt vocati, pauci electi; et Arcta est via quse ducit ad vitam, pauci qui inveniunt eam; lata est via, quse ducit ad perditionem et multi sunt, qui intrant per eam.(Matth. vii et xxn.) Quod si verum est, ut verissimum, multitudinem sanctorum hominum numerari non posse: quanto minus numerari poterit turba reproborum? ( Apoc. vn.) His autem adjuncti erunt spiritus maligni, qui sunt etiam in numero maximo.

His ita constitutis, antequam sententia Judicis proferatur, libri rationum aperientur, ut ex Daniele Propheta, et S. Joanne intelligi potest. (Dan. vn. Apoc. xx.) Quid sint hi libri, qui in judicio aperientur, explicat Apostolus Paulus ad Corinthios, dicens: Nolite ante tempus judicare quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabt consilia cor dium. (. Cor. iv.) Effundet enim Deus ejusmodi lumen, ut in eo cernantur conscientiae omnium impiorum. Videbunt igitur omnes, qui in eo theatro erunt, conscientias omnium, ac per hoc opera, verba, cogitationes, appetitiones. 0 quale spectaculum erit, videre conscientias hypocritarum, mendacium, proditorum, cavillatorum, qui nihil faciebant per omnia sacra pejerare! Ex hac publicatione scelerum et flagitiorum omnium hominum, ex qua sequetur praejudicium futurae sententiae id fiet, quod legitur in Apocalypsi: Reges terrae, et principes, et tribuni, et divites, et fortes, et omnis servus et liber, abscondent, se in speluncis, et petris montium;.et dicent montibus, et petris: cadite super nos, et abscondite nos a facie sedentis super thronum, et ab ira Agni: quoniam venit dies magnus irae ipsorum. et quis poterit stare? (Apoc. vi.) Et hoc idem praedixit Dominus in Evangelio, cum crucem in humeris deferret, alloquens pias mulieres: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et filios vestros, quoniam ecce venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventiles, qui non genuerunt, et ubera, quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos: et collibus: Operite nos. (Luc. xxm.) Ad extremum feretur sententia a Judice dicente: Venite benedicti, ite maledicti (Mattii xxv.), et ibunt justi in vitam aeternam, et injusti in ignem aeternum.

Obsecro ego nunc lectores meos, ut cogitent et recogitent saepe et attente, se quoque futuros in hoc theatro; nunc cum tempus habent, serio deliberent quid facto opus sit. Neque objiciant, diem Judicii adhuc procul abesse, ut non sic opus ante tempus cruciari, quasi instet dies Domini. Nam si forte distet judicium generale, judicium particulare non distat, sed instat, et plane prae foribus est; et qualis erit sententia judicii particularis, talis erit et generalis. Itaque quicumque sapit, debet omnino ita se comparare ad sententiam judicii divini audiendam, ac si hodie vel cras audienda esset: non enim magis distat hora judicii quam distat hora mortis, et hora mortis ab homine sene vel gravi morbo laborante procul abesse non potest. Ergo in expectatione tanti judicii, in quo de summa rei agitur, oportet serio implorare Advocatum, qui idem Judex futurus est. Advocatum enim habemus J esum Christum justum (I. Joan. ii.), ut Apostolus Joannes nos docet; et rursum amicos Advocati sollicitare, atque in primis Virginem clementissimam Advocati parentem, et Angelos, atque homines sanctos. Neque solum vocibus, sed etiam muneribus adire nos convenit tum Advocatum tum Advocati amicos: non enim recusant Sancti munera, quae non illis prosunt, sed pauperibus Jesu Christi: ipsi enim beati in coelo bonorum nostrorum non indigent.