Momentanea et modica est tam consolatio quam tribulatio vitae praesentis: sempiterna et maxima est tam consolatio quam tribulatio vitae futurae. Igitur stulti sunt, qui consolationem vel tribulationem vitae futurae contemnunt. Hujus argumentationis propositio prima nota est per experimentum; secunda notissima est per Scripturam Spiritus sancti; tertia sequitur ex duabus praecedentibus. Si quis igitur velit artem bene moriendi facile et cito perdiscere, non sit contentus lectione libri hujus aut aliorum similium; sed attente consideret, non semel, sed saepius; non animo discendi, sed intentione bene vivendi et feliciter moriendi, quantum distent a momentaneis sempiterna, et a gravissimis levissima. Et si in hac utilissima veritate solidissime confirmari cupit, consideret exempla eorum, qui fuerunt ante nos, sive sapientes, sive stulti illi fuerint; hoc est, sive bene vivendo feliter mortui sint, sive male vivendo perierint in aeternum. Ac ut laborem quaerendi exempla lectoribus dem, afferam ego tria paria exemplorum, unum Regum, alterum hominum privatorum, tertium Ecclesiasticorum; omnia ex divinis litteris deprompta proponam.

Primum erit Saiilis et Davidis. Saul primus rex Hebraeorum, cum esset homo privatus et pauper usque adeo probus erat, ut Scriptura (I. Reg. ix.) testante, non esset inter filios Israel melior illo. Creatus rex, mutavit vitam et mores/jut jam non inveniretur illo deterior. Persecutus est Davidem innocentem usque ad mortem, non alia de causa, nisi

quia suspicabatur, eum post se regem futurum. Tandem cum regnavisset annis viginti, occisus in bello ad gehennam descendit. David fidelis et pius, post diuturnam persecutionem Saiilis rex declaratus, regnum annis quadraginta justissime gubernavit, in quibus multas tribulationes perpessus, tandem in pace quievit.

Conferamus nunc utriusque consolationes et tribulationes, et videamus, uter artem bene vivendi stfeliciter moriendi melius id discerit. Saul dum vixit, voluptatem imperandi, quae maxima esse solet, non liquidam nec solidam habuit propter odium, quo Davidem persequebatur. Itaque viginti annis regnandi dulcedinem non sine felle invidentiae degustavit. Annis illis evolutis fugit ab eo omnis vitae jucunditas, et successit pura et sempiterna calamitas; et nunc usque ad annos circiter bis mille et septuaginta, vivit parsejus nobilior, quae est animus, in doloribus maximis, et quod miserabilius est, sine fine ullo duraturis. David contra vixit annis septuaginta, quadraginta regnavit. Et quamvis tribulationes non exiguas nec paucas gustaverit, tamen consolationes etiam maximas et frequentissimas expertus est ex revelationibus divinis, quos in Psalmis suis dulcissimis expressit; et post obitum non ad poenas, sed ad refrigerium, in sinum Abrahae cum SS. Patribus concessit: et pos% Christi Domini resurrectionem cum ipso Christo ad regna coelorum sempiterna conscendit.

Judicet nunc lector, an non sit infelicissimus exitus de corpore hominum iniquorum, quamvis regum vel imperatorum: et felicissimus exitus justorum etiamsi regum vel imperatorum. Saul, ut dixi, annisviginti regnavit: post obitum annorum duobus millibus et eo amplius in igne gehennae absque ullo refrigerio mansit. Quae comparatio est annorum viginti cum duobus millibus annorum? Quis optaret viginti annos summae et liquidissimae voluptatis, si certo sciret, ob eam voluptatem in ardentissima fornace mansurum se ad annos bis mille et amplius? Et essetne ullus homo tam vecors, qui tormentum omnium maximum subire vellet ad annos, non dicam bis mille sed bis centum, ut postea ad annos viginti voluptate quamtumvis maxima potiretur? Quid si nunc addamus, tormentum gehennae non annos bis mille duraturum, sed finem nullum habiturum? Haec certe sola tormentorum aeternitas, sine ulla cessatione et sine ullo refrigerio duratura, ejusmodi est, ut cor ferreum et. pectus aereum ad poenitentiam flectere possit. Eamdera considerationem lector per se adjungere poterit de tribulatione Davidis momentanea et levi, cum gloria et voluptate maxima et sempiterna, quam post obitum is ipse David in caelesti regno consecutus est, quamvis magis non moveat tormenta gehennae, quam gaudia paradisi.

Alterum exemplum erit Epulonis et Lazari ex Evangelio Sancti Lucae. Dives Epulo ad modicum tempus laetatus est cum amicis suis, quippe qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Lazarus e contrario mendicus et mger jacebat, ad fores Epulonis ulceribus plenum et cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat. Sed paulo post mutata omnia: dives Epulo mortuusest atque ad gehennam descendit: mortuus est enim Lazarus, et ab Angelis in locum refrigii et sinum Abrahae delatus est. Et quidem Epulo post brevissimam consolationem in flamma ignis alterni cruciari coepit, et nunc etiam cruciatur, et sine ullo refrigerio vel cessatione cruciabitur in saecula saeculorum: Lazarus pius et patiens, post brevem tribulationem ad quietem in sinum Abrahae concessit; deinde post Christi resurrectionem ad coelestia et felicissima regna migravit, ubi beatus sine fine erit. Certe quidem, si tempore illo nos quoque fuissemus in vivis, pauci aut nulli ex nobis similes Lazari, sed omnes aut plurimi ex nobis similes esse cupivissemus Epulonis, et nunc tamen omnes Lazarum felicissimum, et Epulonem miserrimum judicamus. Cur igitur nunc, cum nobis optio datur, non eligimus virtutem Lazari potius quam vitia Epulonis? neque enim vituperanda} sunt divitia}, cum Abraham Luc. xvi.', et David, et alii multi sanctorum, ditissimi fuerint; sed damnanda est crapula, luxus, vanitas, immisericordia, et alia vitia, quae Epulonem ad gehennam perduxerunt. Neque in Lazaro solam pauperiem et ulcera consideramus, sed patientiam et pietatem extollimus. Illud autem est valde mirandum, quod cum ista omnia noverimus, et Epulonem stultissimum, et Lazarum sapientissimum judicemus; tamen adhuc non pauci reperiuntur, qui vivendo Epulonem imitari non desinant, cum certissimi esse possunt similes illi se futuros esse in poenis, cujus similitudinem in vitiis exprimere voluerunt.

Restat exemplum tertium Judae proditoris et Sancti Matthiae, qui Judae in apostolatu successit. Judas prorsus infelix in hoc mundo, et infelicissimus in alio, tribus annis Dominum Salvatorem secutus, ex furto sacrilego marsupium implere satagens, non contentus iis pecuniis, quas ex communi eleemosyna sibi accipiebat; avaritiae morbo stimulante eo pervenit, ut Dominum et Magistrum venderet. Sed paulo post a Diabolo in desperationem adductus, pecunias restituit, et se ipse suspendio necavit, vitamque temporalem et sempiternam simul amisit. Itaque Dominus de Juda horribilem illam sententiam protulit: Bonum erat ei, si natus non fuisset. (Mali. xxvi.) S. Matthias, qui Judae successit, id est, in locum ejus electus momentaneum laborem et dolorem, non sine affluentia coelestium deliciarum, sustinuit, nunc vero omni labore et dolore finito, cum Christo felix regnat in cielis, cui fidelissime servivit in terris.

Haec Judae cum Matthia collatio, ad Episcopos etregulares pertinet. Fuit enim Judas Christi A? istolus, ac per hoc Episcopus designatus. 'am de Juda et Matthia S. Petrus illa verba Psalmi exposuit: Episcopatum ejus accipiat alter. (/>s. cvm.)Et idem Judas inter viros regulares numerabatur cum de Apostolis omnibus S. Petrus dixerit: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te: quid ergo erit nobis iMatt. xxvii.)? Judas ergo omnium hominum infelicissimus, ex altissirao perfectionis statu cum cecidisset, id parum lucri quod male acquisierat, restituendo amisit, et sibi ipse carnifex factus, ad pcenas sempiternas damnatus, exemplo esse potest Ecclesiasticis et regularibus omnibus, ut videant quomodo ambulent, et quale periculum illis immineat, nisi perfectioni status sui sancte vivendo respondeant. Nam Saul et Epulo de felicitate temporali ad aerumnam sempiternam moriendo venerunt: Judas vero temporalem felicitatem nullam habuit, sed umbram solum, sive spem felicitatis, et tamen ad sempiternum exitium, et quidem horribiliue quam Saiilis et Epulonis exitium fuerit, semetipsum occidendo, descendit. Sed etiam Judas ditescendo divitias omnium mortalium superasset, et postea tamen ad cCternara pauperiem et supplicia gehennae sine fine duratura venisset, ut reipsa jam venit; quid illi divitiarum cumulus profuisset?

Maneat ergo stabilis et vera ratiocinatio, quam initio capitis posuimus, et quam nunc verbis apostolicis reperimus.

Quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublmitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis,

non contemplantibus nobis, quae videntur, sed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia sunt, quae non videntur, aeterna sunt. (II Cor. iv.)