Caput V

Parisiensium doctorum veneranda auctoritas : horum antesignani Petrus de Alliaco Cameracensis cardinalis, et Joannes de Gersone Parisiensis Ecclesiæ et universitatis cancellarius, viri omni doctrinæ ac pietatis laude cumulati : hujus rei multi testes : de Joanne Gersom professons Lovaniensis castiganda audacia.

Qui tot synodorum totque Pontificum auctoritate contempta, nihil jam in nos nisi censuras meditantur, cogitare oporteret quanta virorum illustrium copia, quanto præsidio fulciamur. Ac, ne jam prisca sæcula replicemus, satis constat à Constantiensis, imo etiam Pisani primi concilii temporibus, re scilicet discussa et in quæstionem vocata, multis jam sæculis eam sententiam, quæ in generalibus atque etiam in fidei negotiis conciliorum auctoritatem pontificiæ anteferret, doctissimis quibusque et sanctissimis viris placuisse, ut quæ et Scripturæ auctoritate niteretur, et vetustissima traditione constaret, et à concilio Constantiensi facto decreto approbata esset.

Possumus commemorare scriptores egregios, qui hæc summa gravitate defenderint, imprimis Parisienses, et eorum antesignanos Petrum de Alliaco Cameracensem cardinalem, et Joannem Gersonem, quorum sententiam nullus ignorat : sed qui viri fuerint non omnes æque sciunt.

Petrus Alliacensis is est, qui obscuro genere oriundus, ex tenuissima re Parisiis theologiæ doctor, regii Navarrici collegii magister, Universitatis cancellarius, tum Cameracensis episcopus, ad Pisanum concilium Burgundi Ducis nomine legatus, à Joanne XXIII cardinalis factus, concilii Constantiensis totiusque Ecclesiæ lux, et optimi cujusque consilii auctor, rebus ibi præclare gestis, extincto schismate, Viclefianà Hussitanâque hæresibus ejus maxime opera debellatis, à Martino V legatus in Galliam¹ missus, pie sancteque obiit. Dictus Aquila Galliæ et hæreticorum malleus indefessus , et à Bellarmino quoque,² non sine [477] laude inter scriptores ecclesiasticos recensitus, nec minus pietatis christianæque prudentiæ quam doctrinæ laude commendatus.

Joannes Charlierius, à natali vico in Rhemensi tractu de Gersom dictus, Petri de Alliaco discipulus, et in cancellarii Parisiensis officio successor,³ vir doctus ac pius à Bellarmino appellatus,⁴ omnium hæresum insectator, difficillimis Ecclesiæ reipublicæque temporibus, dum factio Burgundica tota Gallia desæviret, impiamque doctrinam Joannis Parvi⁵ de occidendis tyrannis in Ecclesiam induceret, regiæ majestatis atque familiæ, ad hæc catholicæ veritatis invictissimus propugnator, Doctoris christianissimi nomine est illustratus : qui postea in concilio Constantiensi Caroli VI christianissimi regis, ecclesiæ Gallicanæ et academiæ Parisiensis legatus, sacrique conventus pars maxima fuit : denique tam sancte vixit ac scripsit, ut dignus haberetur, qui omni suaviorem unguento, de Imitatione Christi libellum edidisset. Cæterum vera ejus scripta sanctitatem æque ac doctrinam spirant, veræque pietatis non modo scientiam, sed etiam sensum gustumque præ se ferunt, atque ejus instaurandæ incredibile studium. Nec sine magno emolumento leguntur præsertim illa : De simplificatione cordis : De probatione spirituum : De examinatione doctrinarum⁶ ; quibus permotus Sixtus Senensis,⁷ hæc de Gersone scribit : « Is, inquit, ita scholasticas subtilitates dulcibus theologiæ mysticæ affectibus miscuit temperavitque . ut addubitandum sit an eruditione pietatem, vel pietate eruditionem superaverit.⁸ » Ea Gerson apud omnes existimatione fuit. Demum vir maximus atque [478] sanctissimus in pio officio docendi catechismi , Lugduni obiit, ubi ejus memoria in benedictione est, et in odoris compositionem ; adeo ut, post indiculum Sanctorum Lugdunensium, inter pios Lugdunenses non vindicatos, ut sui sæculi omnium judicio rarum lumen, » miris cum laudibus à Theophilo Reynaudo Jesuita referatur.⁹

Extant de eodem Gersone ab episcopo Basileensi ad clerum Lugdunensem, ejusdemque cleri ad episcopum Basileensem, anno 1504 conscriptas epistolæ, quæ testentur Caroli VIII ejusque confessarii Laurentii Burelli Carmelitæ, ac postea Sistaricensis episcopi, opera, erectum esse in divi Joannis Gersonis decus et laudem, devotum sacellum, ubi super altare ejus imago depicta est, magnusque populi concursus pro obtinenda ope divina affluit, et plurimi se adjuvari beati Gersonis precibus prædicant et testantur¹⁰ : » quibus motus Andreas Saussæus, Tullensis episcopus, in martyrologio Gallicano de Gersone ad 4 Idus Julii haec habet : « Sed beatitudinis famam ac cultum, Lugduni præsertim, ubi piam efflavit animam communi omnium fere suffragio obtinuit,¹¹ » Quo loco multa de Gersonis virtutibus miraculisque refert. Sed hujus viri postea, anno 1643, detectum sepulchrum, ejus celeberrimae sanctitatis ac priscorum miraculorum, novis quoque additi, memoriam renovavit. Scripsit historiam Stephanus Piney Lugdunensis , et Alphonso Ludovico Richelio cardinali, Lugdunensi archiepiscopo, inscripsit.¹² Quæ non eo dicimus, ut inter Sanctos publica religione invocandos Gersonem appellemus, nondum à sancta Sede apostolica vindicatum, sed ut tanti viri piam memoriam commendemus.

At eam invadit Nicolaus Dubois professor Lovaniensis, atque etiam Gersonem miræ simplicitatis virum, et christianæ paupertatis, si quis fuit unquam, amantissimum, « Vertumnum, faventis auræ sectatorem ac beneficiorum appetentem,¹³ » haud minus imperite quam inepte, scripsit coquo processit amentia ; ac stuporis, ut vitio quoque Gersoni vertat, quod « exosus factus omnibus, è Gallia in exilium pulsus, ipsi quoque [479] serenissimo Burgundiæ Duci, contra quem in synodo Constantiensi declamaverat, invisus fuerit. » Hæc de Gersone nostro Nicolaus Dubois, melior profecto Burgundus quam theologus ; qui non ferat in œcumenico concilio perorantem Gersonem adversus serenissimum ipsius ducem Joannem Audacem Ludovici Aurelianensis cædi manantem, qui necem infandam horrenda hæresi tueretur. Hæc scribere non puduit theologiæ professorem, atque insuper sancto viro exprobrare exilia pro catholica fide tolerata , à nefario duce, qui Regis sui conculcata majestate, fratrisque ejus fuso sanguine, rerum in Gallia potiretur.

Hæc de Alliacensi ejusque discipulo Gersone dicenda habebamus. Neque quod quidam objiciunt, eorum auctoritatem infringi putamus, quod schismatis tempore scripserint. Imo vero eo firmari potius, quod scripserint mota quæstione ; quod « re discussa et eliquata, ut ait Augustinus, atque ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta¹⁴ ; » denique quod ei doctrinæ schisma quoque ipsum tam tetrum, tamque inveteratum cesserit.

Hos vero post sanctos Patres et post sacratissimas œcumenicas synodos Pisanam et Constantiensem, hos, inquam, schola Parisiensis suæ sententiæ duces habuit ; neque illos quidem, ut nonnulli jactant, in hoc argumento suspectos, imo vero apostolicæ Sedis ac pontificiæ majestatis contra Viclefum et Hussum studiosissimos defensores ; atque extincto schismate instauratores egregios ; ut quæ de conciliorum auctoritate dixerint, amore veritatis tuendæque fidei, ac instaurandæ ecclesiasticæ disciplinæ studio dixisse constet,

Footnotes

1. Sive potius in Germaniam. Vide ejus vitæ historiam. (Edit. Leroy.) ↩

2. Bell., de Script. Eccle., an. 1410. ↩

3. Vid. ejus Vit. in edit. Dup. ↩

4. Bell., loc. cit. ↩

5. Fleury, et ille qui ejus Historiam ecclesiasticam supplevit, Joannem Parvum addicunt Franciscanorum familiæ, quod falsum esse firmis rationibus probat P. Le Mercier ipse Franciscanus. Ut ut sit, Joannes Parvus primum pro doctrina Gallicana de extinguendo schismate pugnaverat, et aliquid existimationis sibi comparaverat, quam deinde ipse violavit, libro edito, quo hanc propositionem defendit : Aurelianensem ducem juste à sicariis quos apposuerat dux Burgundionum fuisse occisum. Hanc doctrinam synodus Constantiensis hæreticam judicavit et damnavit. Haud scio utrum quisquam ante Joannem Parvum hanc parricidalem doctrinam in Ecclesiam invexerit. (Edit. Leroy). ↩

6. In edit. Dup., tom. I et III. ↩

7. Sixtus Senensis ex judaismo ad fidem conversus, ac Prædicatorum familiæ addictus, auctor est libri cui titulum fecit, Bibliotheca sacra. In eo libro exponit auctores sacrorum librorum et de liorum interpretibus fert judicium, multasque præterea quæstiones tractat. (Edit. Leroy.) ↩

8. Sixt. Senens., Bibl. sanct., lib. IV, p. 333. ↩

9. Theoph. Rayn. Mantissa, etc., p. 391. ↩

10. Vit. Gers., p. 171. ↩

11. Vid. hoc Martyr. ↩

12. Ant. Gers. op., p. 189. ↩

13. Pars. i ref., art. iv, n. 15, 16, 17. ↩

14. Aug., de Bapt., lib. II, c. iv, n. 5. ↩