Articulus 3
De superstitionibus observationum in verbis.
QUÆRITUR an benedictiones, seu adjurationes, aut similes observationes quæ fiunt pro curandis vulneribus aut sanitatibus acquirendis, sint licitæ. Pro hujus solutione quæsiti, sciendum quod de hac ipsa materia S. Augustinus in multis loquitur libris, præsertim secundo de Doctrina christiana, ac aliis locis. Sed ut veritas pateat evidenter, primo inducam quid S. Thomas circa hæc sentiat.
Itaque in secunda secundæ, quæstione nonagesima sexta, breviter ait: Licitum est proferre aliqua verba sacra et invocare Dei nomen ad sanandum infirmos, si habeatur respectus ad reverentiam Dei tantum, atque ab ipso exspectetur effectus, puta curatio, nec aliquid vanæ observantiæ misceatur.1 Ait namque Salvator de suis fidelibus: In nomine meo dæmonia ejicient, super ægros manus imponent, et bene habebunt.2 Hæc brevis est responsio Thomæ in uno passu. Siquidem prætactam quæstionem non movet in propria forma. Verumtamen aliam movet quæstionem, ex cujus solutione potest ad præinductam quæstionem plenior haberi responsio. Nam quærit, an liceat verba divina ad collum suspendere. Et respondet, quod in omnibus incantationibus seu verbis atque figuris circa collum suspensis aliqua sunt pensanda. Primum est, quid sit quod profertur aut scribitur : quia si esset aliquid ad invocationem dæmonum pertinens, esset manifeste superstitiosum et prorsus illicitum. Secundum est, an contineat aliqua verba ignota : quia tunc esset illicitum, ne sub verbis hujusmodi quidquam illicitum lateat. Unde Chrysostomus loquitur super Matthæum, quod exemplo Pharisæorum magnificantium fimbrias suas, multi nunc aliqua nomina Hebraica angelorum confingunt, scribunt et alligant, quæ non intelligentibus metuenda videntur. Tertio est pensandum, an cum verbis sacris admixtum sit aliquid falsitatis : quia effectus non posset tunc exspectari a Deo, qui nec testis nec confirmator est falsitatis. Quarto videndum, an cum verbis divinis et sacris aliqua contineantur vana, videlicet characteres seu figuræ (præter signum crucis) inscriptæ. Cavendum est quoque ne spes habeatur in modo scribendi sive ligandi, aut in quacumque hujusmodi vanitate ad Dei honorem non pertinente, quia hoc superstitiosum consisteret.3 Hinc in Decreto, causa 26, habetur : Nec in collectionibus herbarum quæ medicinales sunt, aliquas observationes aut incantationes attendere liceat, nisi tantum aut cum Symbolo fidei aut Oratione dominica colligantur, quatenus tantum Creator omnium honoretur. Itaque licet verba sacra ad collum suspendere ac portare, si eis admixta non sint aliqua verba ignota aut falsa, sive ad dæmonum invocationem spectantia, neque characteres, nisi signaculum crucis; nec spes habeatur in modo scribendi ligandive abusivo atque insolito, aut in simili vanitate ad Dei reverentiam non pertinente. — Denique eadem ratio est de portatione reliquiarum ad collum aut aliter pro sui custodia. Si enim portentur ex fiducia Dei et Sanctorum quorum exstant reliquiæ, licet; si vero circa hoc attendatur aliquid vanum ad reverentiam Dei et Sanctorum non attinens, puta quod vas in quo portantur, sit triangulare aut aliter figuratum, ita quod aliquid fiduciæ in figuratione hujusmodi habeatur, superstitiosum illicitumque consistit. Hæc Thomas.
Ecce ex his elici potest plena ac plana responsio ad quæstionem prætactam, quoniam eadem ratio est de verbis prolatis, et scriptis ac collo appensis. Idcirco dicendum, quod si in benedictionibus, adjurationibus seu invocationibus pro vulnerum curatione aut infirmitatibus expellendis, sint solum verba divina, sine admixtione nominum ignotorum et absque falsitate commixta, nec fiant ibi characteres nisi figuratio crucis, nec in aliquo abusivo proferendi modo spes habeatur, sed ad solam Dei reverentiam habeatur respectus, atque ab ipso dumtaxat exspectetur optatus effectus; tunc benedictiones, invocationes, incantationes, adjurationes seu invocationes illæ non sunt illicitæ in se ipsis nec superstitiosæ, sed licitæ, quantum est ex parte ipsarum.
Footnotes
Chapter 4 of 18