Chapitre VII. Comme il faut finir la Mission: Partie neuvième

La conclusion de chaque mission se fera par une procession générale, la plus solennelle qu'il se pourra, avec le très saint Sacrement. Ensuite de quoi on brûlera les mauvais livres et les vilains tableaux publiquement, en la manière qu'on a coutume de le faire 6501, et à l'imitation des saints Apôtres, ainsi qu'il est rapporté au chapitre dix neuf de leurs Actes.

La mission étant achevée; on se retirera au plus tôt, remportant soigneusement les hardes qu'on a apportées, et prenant garde de les accommoder de telle sorte que rien ne se gâte.

Les missionnaires étant de retour à la maison, se reposeront trois ou quatre jours, plus ou moins, selon le besoin d'un chacun et au jugement du Supérieur, et durant ce temps-là ils ne seront point obligés de se lever au matin pour venir à l'oraison.

Après cela, ils feront chacun trois jours de retraite. 650 M. Blouet a biffé les mots: « en la manière qu'on a coutume de le faire », et les a remplacés par ceux-ci: « si cela se peut. »

Au commencement de chaque mission, quand les missionnaires ou la plupart seront assemblés, on fera la lecture de ces règles; et chacun prendra une forte résolution et se donnera à NotreSeigneur pour les garder exactement, pour l'amour de lui et de sa sainte Mère: parce que d'ici dépend tout le fruit de la mission.

Bénediction à ceux qui le feront: Quicumque hanc regulam fuerint seculi, pax super illos. Après les missions, on se gardera bien de rien dire qui soit au désavantage des pays et des lieux où elles auront été faites.

Partie neuvième

Contenant ce qui concerne le collège et les cures

Regulae in collegio observandae. 651

Caput primum

Congregatio suscipiens curam Collegii Lexoviensis (sine intentione ullum aliud in posterum amplectendi) ad id ducta est duabus potissimum de causis. Primo ut timorem Dei simul cum litteris in studiosorum animis imprimendi occasionem arriperet. Secundo ut suos tirones in diversis qua ibi peraguntur functionibus occuparet atque exerceret.

Ut autem haec duo ad gloriam Dei et proximi salutem, atque ad Congregationis utilitatem feliciter succedant, praeter regulas universae Congregationi communes, hae particulares ad hoc Collegium potissimum pertinentes, fideliter et exacte observentur.

Praefecti et professores a Superiore Congregationis constituantur.

Superior domus toti Collegio et studiis universis praesit: unde si dubium aliquod aut contentio suboriatur professores inter et Praefectum, ad Superiorem devolvatur, et stet penes illius arbitrium.

Superior directioni spirituali professorum, et eorum qui adhuc in probatione versantur, potissimum incumbat; aut saltem committat illos alicui ad hoc opus maxime idoneo: qui diligenter eos observabit, suaviter et privatim de defectibus commonebit, eorum confessiones audiet, ipsosque identidem alloquetur, ut de meditationum profectu, et interiori eorum statu notitiam habeat.

Omnes professores, quantum fieri potest, ex Congregatione sint; quamvis, si necessitas urgeret, extrrni esse possint.

Semel quotannis, induciarum tempore vel Paschatis, recollectiones piique secessus decem aut octo dierum, ab omnibus nostris in Collegio degentibus fiant. Superior, Praefectus et praeceptores de auctoribns toto anno praelegendis semel conferant.

Quod attinet ad libros humaniorum litterarum, tum latinos, tum graecos, omnino abstineatur ab iis juventuti praelegendis, in quibus sit aliquid quod bonis moribus nocere queat; nisi prius a rebus et vel bis inhonestis purgati fuerint. Si aliqui omnino purgari nequeant, uti Terentius et alii similes, numquam legantur, ne rerum qualitas animorum puritatem offendat.

Auctores historici in quarta classe non legantur, neque etiam in tertia, priore semestri.

Infra tertiam classem, nullus praeceptorum, auspicandis lectionibus, orationem publice habeat. Nihil typis mandetur sine consensu Superioris, ad quem et ad Praefectum deferatur examinandum. Nec etiam publicae actiones, antequam ab ipsis probatae fuerint, exhibeantur.

Nullus Congregationis alumnus quidquam apud bibliopolas sumat sine consensu Superioris, et 651 « Il faut écrire ou faire imprimer séparément ces règles pour les envoyer au Collège de Lisieux. » Note du manuscrit original, écrite de la main du P. Eudes. inscio OEconomo, qui eosdum bibliopolas monefaciet ne quidquam tradant, quin prius Superioris voluntatem hac in re noverint.

Munera oblata sine licentia Superioris nemo accipiat; acceptaque ad ipsum statim deferat.

Pecuniam a scholasticis nullus unquam accipiat. Si quis accepisse deprehendatur, tamquam fur habeatur, et puniatur .

Si pecunia pro tragoediarum sumptibus, aliisque de causis accipienda sit, praeceptores cum Superiore et Praefecto de summa necessaria convenient: quae percipietur ab eo quem Superior designabit, ut in rebus necessariis impendatur.

Non transferetur quidquam ex una classe in aliam, sine consensu Praefecti; et omnia cujusque classis supellectilia notula aliqua peculiari imprimentur, ut ad eam referantur, si ad alium locum delata sint. Singulae classes seris claudentur; et obseratas semper continebit janitor, usque ad scholasticorum in eas ingressum.

Idem janitor eas sero, post exitum scholasticorum, aut mane post preces, scopis mundet, aspergendo prius aquam; et omnia munda et bene ordinata conservet.

In cathedra cujusque praeceptoris sit capsula quae sera claudatur, in qua ferula, et candelae hiemali tempore in classe accendendae, reserventur.

Nullus depravatae vitae scholasticus in Collegium admittatur, nisi magna spes emendationis appareat.

Si quis eorum qui admissi sunt pervertatur, et in pravam viam abeat, nec post omnes conatus adhibitos corrigatur, expellatur, ne alios vitiet.

Nullus tamen sine Superioris et Praefecti consensu e scholis ejiciatur, aut ejectus iterum admittatur. Adhibeatur cura, ut omnes singulis mensibus conscientiam sacramento Poenitentia purgent. Quamobrem, pridie dierum vacationis, Dominica et festorum, monebuntur a praeceptoribus, ut praeparent se ad confessionem sacramentalem faciendam, statim post finem schola pomeridianae, quo tempore confessarii sua tribunalia ea de causa adibunt.

Scholasticorum a classibus absentia unius aut alterius diei, a praeceptore; si vero diuturnior futura sit, a Praefecto impetretur, consulto prius praeceptore per eumdem Praefectum.

Nulli scholasticorum, sive convictores sint, sive externi, cubicula praeceptorum aut aliorum ingredi liceat. Superior et Praefectus diligenter invigilent ut hoc fideliter observetur, severe corrigendo et publice mulctando contravenientes, tum scholasticos, tum alios. Cum familiaritas contemptum pariat, et cum ad utilitatem scholasticorum suam auctoritatem tueri debeant praeceptores, ipsi et alii omnes Congregationis alumni liberius nimisque familiare cum illis consortium et teneriora amicitia signa devitent: omnes tamen in Christo diligentes, et aequali studio cujusque progressum, tam in pietate quam in litteris, curantes. S ilentium horis et locis praescriptis, pro more Congregationis nostra, servetur.

Nemini extra domum cibum capere liceat, ut habetur in communibus Congregationis Constitutionibus.

Ad mensam, tum matutinis tum serotinis horis, omnes signo dato conveniant.

Aenigmata (quando quis ea dederit) et programmata, quae vulgo affixa dicuntur, singulis annis, et quidem stata die, publice discutienda et solvenda proponantur.

Paulo ante Quadragesimam, parva aliqua tragicomoedia fieri poterit a praeceptore tertia classis. Post Pascha vero, non fiet nisi tragoedia a praeceptore prima classis, circa finem anni, et quando dabuntur praemia. Si enim nemo sit qui praemia donet, tragoedia non fiet, nisi raro, nimirum semel triennio, vel quadriennio, juxta arbitrium Superioris. Et quando fiet sive tragoedia, sive tragicomoedia, eligatur argumentum honestum, quod antea Superior examinet aut examinari curet, et provideatur ut modicis actorum sumptibus, et sine choreis, et non longius uno die exhibeatur.

Nunquam vero in ecclesia aut in capella sive tragoedia sive alia actiones publica, Collegium spectantes, edantur .

Vacatio ordinaria cujusque septimanae erit dies jovis integra .

Totos quatuor dies non legatur continenter. Unde, si festum aliquod occurrat, quod hanc dierum seriem non interrumpat, more solito vacatio erit. Si vero in feriam quartam aut quintam festum incidat, nulla tum de jure vacatio conceditur.

Neque praeceptores, neque scholastici, neque alii e Collegio egrediantur, recreationis causa, diebus dominicis aut festis, nisi festum contingat feria quarta aut quinta, quod tamen non sit e solemnioribus. Non fiat lectio a meridie, in vigiliis Natalis Domini, Epiphania, sanctissimi Cordis B. Maria Virginis, Pentecostes, Sanctissimi Sacramenti, S. Joannis Baptista, SS. Apostolorum Petri et Pauli, Assumptionis ejusdem Beatissima Virginis, et Omnium Sanctorum.

Praeter dies solitos vacationis, penes solum Superiorem stabit concedere extraordinariam, quam non nisi raro et ob graves causas concedet.

Classes aliquando visitabit, ut professores audiat, et videat an omnia recte se habeant.

Induciae rhetorum dabuntur...

Et aliarum scholarum...

Omnes vero claudentur...

Praefectus et professores verborum contumeliis scholasticos non laedant; nunquam pedibus, aut manu, aut libris caedant; sed legitimis poenarum generibus utantur.

Quantum fieri poterit, corrector in Collegio habeatur, quo praeceptores utantur ad poenas exigendas: quae quidem moderate exigentur, rejecta semper severitate, nisi cum mansuetudo nihil profecerit.

Si quem rebellem et poenas debitas solvere renuentem invenerit praeceptor, advocet Praefectum: ut simul contumacem ad officium compellant.

Cum in Collegio docere desierint praeceptores, unusquisque piis solitudinis exercitiis per decem dies vacabit tum ut in se pietatis et aliarum virtutum affectum innovet; tum ut sese disponat ad studia philosophiae aut theologiae, vel ad ea officia seu exercitia amplectenda, quae ipsi sancta praebebit obedientia.

Interim Collegii Superior ad Superiorem Congregationis de eorum statu scribet, ut sciat quid de iis, ad majorem Dei gloriam ipsorumque utilitatem, decernere debeat.

CAPUT II.--Regulae a Praeceptoribus observandae.

Professores, in iis quae exercitia classica spectant, Praefecto obédiant. Illum classes lustrantem, suoque in caeteris fungentem munere, debita prosequantur observantia.

Cum ipso de tragoediis, declamationibus aliisque id genus conferant: ut, si necesse sit , auxilium praestet, et dé opportuno tempore cum Superiore conveniat.

Si absentia alicujus scholastici biduum excedat, praeceptor Praefecto indicabit.

Nemo illorum alios professores de suo officio commonere se ingerat; sed si quis alium munere suo non fungentem videat, id Praefecto aut Superiori significet.

Nemo pariter sibi hoc sumat, ut de aliorum discipulis sit sollicitus, sive ad corrigendas eorum scriptiones, sive ad praestandum aliud quod studia spectet.

Gravitatem cum discipulis, ubicumque sint, retineant.

Nihil industriae, sollicitudinis et laboris omittant ad studia eorum promovenda.

Dato signo statim scholas adeant, ne tempus terant discipuli. Propterea qui ante scholam jentaculnm sumere cupient, illud ante ultimum signum datum sumant.

In libro describent nomina discipulorum suorum, et eorum parentum, et locum natalem, nec non domum mansionis in urbe; ut si quos agnoscant qui inepti sint ad studia, aut qui jacturam temporis faciant, aut qui pravos mores induant, commoneant eos quorum erit providere.

Per dimidias horas, quoad fieri poterit, exercitia in scholis partiantur.

Ingenio tardiores, aut aetate provectiores, ex solito diurnoque schola penso fas erit praeceptori, monito prius Praefecto, eximere.

Naturam et indolem suorum discipulorum, ingeniique captum observent: ut mediis unicuique idoneis illos ad litteras et virtutem promoveant: suaviter cum mitibus agendo; patienter tardos expeclando; arrogantes et tumidos deprimendo, benigne tamen et sine animi motu; pigros excitando; debilibus et timidis animos addendo; tristes et mastos exhilarando; universis tandem et singulis omnia benevolentia et amoris testimonia exhibendo: ut sic, omnium cordibus sibi devinctis, assequanLur, ut de labore pro eorum studiis suscepto proficiant.

Post conversationem meridianam, statim, signo dato, quisque in suum cubiculum sese recipiat. CAPUT III .--Regulae pietatis ab iisdem Professoribus observandae.

Saepissime recogitent finem praecipuum ob quem nostra Congregatio hujus Collegii curam susceperit: ut nimirum timorem Domini caeterasque virtutes in animis juvenum defigant: quod inter obsequia quae divinae Majestati praestari possunt maximum est.

Quamobrem cum exemplum sit ratio potissima ad suadenda ea quae dicimus, ita se gerant u t ipsi sint suis discipulis pietatis et virtutum omnium exemplar. Quapropter mane, audito signo, e lecto diligenter surgant; et in sacellum sine mora conveniant, orationi vacaturi cum aliis per semi - horam ad minimum diebus classicis, et per horam integram diebus Dominicis, festis, vacationis, et tempore induciarum.

Litaniis aliisque precibus ante et post refectionem meridianam et serotinam recitandis omnes intersint.

Qui divinum officium recitare tenentur, illud hora sexta vespertina cum aliis recitent.

Sacerdotcs, quantum fieri poterit, missam quotidie celebrent, et propterea competens hora singulis assignetur.

Qui non sunt sacerdotes, illam audiant, aut ipsi inser viant, et sacram Eucharistiam bis i n hebdomade recipiant, nimirum die Dominica et feria quinta, nisi contingat aliquod festum quod locum feria quinta teneat.

Praeceptores eamdem missam cum discipulis audiant, nec ipsis ab ea fas sit abesse, nisi cum licentia Superioris: et stent pone scholasticos, ut illos observent, et in modestia ac reverentia divinae Majestatis debita contineant.

Eidem confessario ipsis assignato confiteantur. Bis tamen in anno extraordinarius illis dabitur, cui omnes confitebuntur.

Singulis diebus, aliquid novi Testamenti, saltem per quadrantem, legant, ut praecepta evangelica apprime edocti, ipsi discipulos suos recte instituere valeant.

Aliquam inde sententiam excerpant, et memoria mandent, ut in conversatione serotina illam referant.

Hoc potissimum in animo figant, propriam voluntatem infensissimum eorum esse hostem: summamque felicitatem in eo esse sitam, ut eam abnegent, et sequantur divinam, mediante perfecta obedientia.

Fraternam charitatem diligenter tueantur, et omnia ipsi contraria plus quam pestem devitent. Si vero in eam peccare quovis modo contigerit, quam primum culpam expiare et noxam reparare studeant.

Toto conatu modestiae et humilitatis studio incumbant, omnes aditus vanitati diligentissime praecludentes, praesertim cum aliquid ab eis publice exhibebitur.

Correctiones et admonitiones cum omni humilitate, submissione et gratitudine, ad instar singularis beneficii in se collati, amplectantur. Pertinaciam et contentiones non secus ac pestiferam caritatis et humilitatis luem formident ac fugiant.

Ornnia cum pura et sincera intentione peragere studeant; solam Dei gloriam et voluntatem ejus beneplacitum spectantes .

Curent ut omnia munda sint et bene ordinata in suis classibus, piisque tabellis imaginem Christi Domini, et beatissimae Virginis, aliorumque Sanctorum ferentibus decorentur.

Statim ac scholam ingressi fuerint, genuflectant una cum suis scholasticis, coram pia Christi et sanctissimae Matris ejus imagine, ad fundendas precationes solitas: idemque fiat finita schola.

Ultima semi-hora sabbatorum serotina, catecheses seu pias exhortatiunculas habeant de materiis in Catechismo Missionis 652 contentis, in rhetorica latine, in aliis vero scholis vernacule.

In vigiliis autem festorum solemniorem, de festo sit catechisis seu exhortatio.

Praeter haec, oblatam de Deo et de rebus salutem spectantibus loquendi occasionem non praetermittant.

Si quae profano aliquando exponant, ea ad rectam disciplinam egregiamque morum informationem, praeclaris interpretantibus traducere conentur; ac in suis explicationibus aliquid ad laudabilem vitae institutionem interponere studeant.

Eo spectent omnes catecheses et piae exhortationes, ut scholasticis incutatur terror peccati, praesertim vane gloriae et superbiae, immunditiae, mendacii, invidiae, alioremque vitiorem charitatem oppugnantium; atque imprimatur singularis omnium virtutem amor et desidierium, magnaque opinio et veneratio circa res Ecclesiam et religionem christianam spectantes, potissimum circa loca sancta, veluti sacras aedes et coemeteria: in quibus ut debitam semper reverentiam, silentium, modestiam ac pietatem exhibeant, instanter eos exhortentur.

Honorem et obedientiam suis parentibus debitam ipsis accurate inculcent.

Edoceant quantae dignitatis sit insevire sacro, et quomodo sit ei inserviendum: ideoque lectionem libelli ad hoc editi commendent, et praemiis afficiant eos qui rite inservient.

Doceant pariter eos recte orare, mane et vespere, flexis genibus et debita cum reverentia: sed imprimis accedere ad sacramenta Paenitentiae et Eucharistiae, cum internis et externis dispositionibus quae eorum receptionem praecedere, concomitari et subsequi debent.

Curent ut singulis mensibus conscientiam suam confessione sacramentali purgent, eoque fine catalogum habeant, in quo confessos notent, ut hoc modo non confessos deprehendant.

Si qui vero in mense non confessi fuerint, ad Superiorem referant, ut diem et confessarium assignet pro eorum confessione audienda.

Eos beatissima Virgini et dignissimo ejus sponso Josepho devotos reddere totis viribus enitantur.

Denique si fideliter et studiose haec observent, rem Deo gratissimam praestabunt, quae ipsis benedictionem non mediocrem, et aliis innumeros fructus paritura est. Hac enim ratione discipulos suos christianis moribus informabunt: qui postea, quocumque Deus eos vocaverit, tanquam virtutis exemplaria elucebunt, acceptaque documenta in subditos suos et plures alios transferent; ex quo sane divina Majestatis obsequium, atque animarum salus maxime promovebitur.

CAPUT IV .--Officium Praefecti Collegii.

Ipsius est invigilare assidue studiorum directioni, et providere ut leges tam publica quam privata, tum a professoribus, tum a studiosis observentur.

Si quid contra leges Collegii, sive a professoribus, sive a scholasticis fieri animadvertat, ipse 652 Cf. Œuvres complètes, tom.2,p. 371. quantum poterit remedium adhibeat. Si non possit, ad Superiorem recurrat.

Nihil insolitum aut novum sine consensu Superioris agat.

Si qui admitti petant in Collegium, ipsius est illos praevia compositione et examine probare, et ad eam quam merentur classem mittere; nullumque professores admittent, nisi de illius licentia.

In album referat scholasticorum nomina in classes distributa.

Curet ut intra primum et alterum schola signum, in suam quisque classem modeste sese recipiat, et recitet apud decuriones.

Curet ut, dato ultimo signo, professores quamprimum suas classes simul ingrediantur.

Curet ut, statutis horis, pulsetur tympanum, schola inchoentur et finiantur; atque u t scholastici ad sacrum modeste pergant.

Frequenter classes lustret, audiat professores, moneat officii scholasticos. Caveat ne quid eorum qua in schola fieri debent, intermittatur; aut quid novi, nisi de sua et Superioris sententia, praeter consuetudinem instituatur.

Moneat scholasticos de tempore quo composituri sunt pro praemiis, et de agendis hac in parte, verbi gratia de modo scribendi nomen, cum sententia, etc. S criptiones pro praemiis ab eo examinentur, adscitis duobus aliis a Superiore deputatis, ut simul in rigore justitiae judicium ferant, quibus stricte prohibetur ne cuivis quacumque de causa faveant.

Ipsius est praemia disponere, subscribere et Collegii sigillo munire.

Ipsius quoque est monere de tempore quo, exeunte anno, pro examine futurum sit componere.

Tempore induciarum imminente, scholasticos examinet, duobus aliis ad id munus obeundum a Superiore cooptatis: penes quos de promovendis ad superiorem ordinem scholasticis cum Praefecto judicium esto. Verum maxime notam praeceptoris observent.

Octavo post festum omnium Sanctorum die, excipiat a scholasticis mediam partem pecuniae quam singulis annis pro versore et candelis hiemalibus solvere debent, et alteram partem tertia septimana post Pascha: quam pecuniam apud OEconomum deponet.

Si quis, postquam alii solverint quod debent, in Collegium veniat, curet ut et ille solvat eo tempore quo sibi visum fuerit.

Habeat librum in quo tragaedias, poemata, orationes, epigrammata, aliaque id genus propria collegiorum, magis notatu digna, describi curet: ut, si quando necessitas postulaverit, usui esse possint. Hunc vero librum in bibliotheca collocabit.

CAPUT V .--Leges servandae iis qui scholas Collegii Lexoviensis Congregationis Seminarii 653 Jesu et Mariae studiorum causa frequentant.

Cum pietas Christianos maxime deceat, pietatem imprimis curent.

Audito primo signo, sine mora scholas adeant.

Impressi fores Collegii, per aream ne vagentur atu discurrant ; sed in suam quisque classem quamprimum sese recipiat.

Nullus ordinem suo sibi arbitrio eligat; sed illum cui, praevio examine , a Praefecto fuerit adscriptus ingrediatur.

Intra septa Collegii, quartani, quique eos anteeunt, omnes latine loquantur.

A primo signo ad ultimum, singuli in classibus, lectionis et compositionis pensum assignatis decurionibus reddant.

Decuriones suorum diligentiae vel negligentiae rationem in schedulis ad professorem deferant.

A scholis, indicta causa, aut non obtenta venia, numquam absint. Qui abfuerint, absentiae rationem exponere teneantur. 653 Le mot Seminarii n'a pas été effacé sur le manuscrit.

Singulis annis 654 solvant pro scopario et candelis. Discipuli i n classe dicenlem, pro suggestu, professorem silentes et attente audiant.

Verbis obscoenis et scurrilibus, comoediis, spectaculis, popinis, choreis, aleis. lectione Romantiorum (quos vocant), et aliis id genus, quibus juvenum mores depravantur, sibi interdictum esse sciant.

Pietate, modestia et diligentia, quae generosam et ad praeclara natam juventutem decent, invicem certent.

Nunquam verbis, conviciis aut pugnis, nedum lapidibus, se mutuo aliosve ladant.

Ad sacrum, hora consueta, sine strepitu conveniant. Rosarium vel horas B. Virginis attente ac devote recitent.

Singulis mensibus, sacramentali confessione conscientias suas purgent. Ad sacram vero Synaxim, ex praescripto tantum confessoris accedant.

Qui aliter facit, et has leges violaverit, debitis poenis subjaceat.

Si quis vero malae frugis sit, e Collegio eliminetur.

Hae leges in charta scribantur, ac tabellae in singulis classibus appensae affigantur; et postquam semel promulgatae fuerint, prima quaque mensis die palam relegantur.