Caput XVI

dicit manere dicantur, et mercedem accipere. Certe enim peccata nec aurum dici possunt, nec in divini judicii igne subsisterent, nec mercedem, sed poenam, suppliciurnque perciperent.

Quintum testimonium ex Jacobo cap. m. In multis offendimus omnes. Quare, quaeso, non dixit, in omnibus offendimus omnes? Nam si omnia opera justorum sunt peccata mortalia, certe non tantum in multis, sed etiam in omnibus offendimus, sed noverat ipse quid diceret. Nam capite secundo distinxerat opera bona a peccatis dicens: Si legem perficitis regalem secundum Scripturas, diliges proximum tuum sicut teipsum, bene facitis: si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi trangressores.

Sextum testimonium sumitur ex illis locis, quae hortantur hominem ad non peccandum, Psalm.iv. Irascimini, et nolite peccare. Isaise. i. Quiescite agere perverse, discite bene facere. Joan. vili. Noli amplius peccare. I ad Corinth. xv. Evigilate justi, et nolite peccare, ii. Petri, i. Satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis: haec enim facientes non peccabitis aliquando. I Joan. ii. Hxc scribo vobis ut non peccetis. Quorsum enim pertinent hae cohortationes, vel admonitiones, si in omni opere, quantumvis bono, nori possumus non peccare?

Septimum testimonium sumitur ex illis locis, quai docent opera justorum placere Deo; Malach. m. Placebit Deo sacrificium Juda et Hierusalem, sicut dies saeculi et sicut anni antiqui. Sapient, ix. Sapientia custodiet me in potentia sua, et accepta erunt opera mea. Actor x. Qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. I Petri ii. Offerentes spirituales hostias acccptabiles Deo. Philippens. iv. Repletus sum acceptis ab Epaphrodito, quic misistis in odorem suavitatis hostiam acceptam, placentem Deo. Atqui Deo nihil placere ' potest, nisi quod est vere bonum et purum ab omni vitio, ut ipse etiam Calvinus fatetur lib. m. Institut. cap. 12, §. 1.

Quod vero idem Calvinus ait, placere Deo ejusmodi opera, non ratione propriae dignitatis, sed quia Deus per indulgentiam lavat operum foeditatem, omnino est absurdum, nisi forte non solum peccatoribus imputari

velit Christi justitiam, sed ipsis etiam peccatis, quod nullo modo fieri potest. Nam si quis dixerit, Deum ignoscere culpas, non velle punire, non imputare, facile intelligetur; at ipsum peccatum per indulgentiam fieri hostiam placentem Deo in odorem suavitatis, quis tandem intelliget?

Octavum testimonium ex locis illis, quse absolute justorum opera opera bona nominant, Matth. v. Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut vide ant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum, qui in coelis est. I ad Timoth. vi. Divitibus praecipe non superbe sapere, divites fieri in operibus bonis. Tit. m. Curent operibus bonis, praeesse, qui credunt Deo. Ephes. ii. Ipsius enim sumus factura, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae prxparavit Deus, ut in illis ambulemus.

At si opera omnia justorum essent peccata mortalia, dicenda essent potius mala, quam bona. Nam ut ex Dionysio in cap. 4. de divinis nominibus Theologi colligunt, malum dicitur opus absolute, cx quocumque vitio bonum non dicitur absolute, nisi integre sit bonum. Quomodo igitur Scriptura praxlicat absolute opera bona, si non sunt bona, nisi secundum quid, sed absolute et simpliciter mala? Omnino necesse est, ut vel Spiritus sanctus in hac parte fallatur, vel Lutherus et Calvinus erret. Utrum autem horum sit verius, ipsismet sectariis judicandum relinquo.

Opera bona non esse peccata, sed vere bona, probatur ex Patribus.

Quod attinet ad testimonia sanctorum Patrum si producere vellemus in medium, quae illi dicunt in commendationem operum bonorum, nullus 'esset finis. Solum igitur pauca quaedam notabimus, ex quibus colligi possit, agnovisse Patres opera simpliciter bona, atque a peccatis, vere, proprieque distincta.

S. Ambrosius in libro de Apologia David, cap. 6. «Etenim, inquit, quia non potest sine peccato esse humana fragilitas, cavendum est, ne plura peccata sint, quam opera virtutum ». Ubi distinguit aperte S. Ambro-

aius ppwii virtutem n. putatis,, quod. -UJW cijmima i;&11geMHi&'tra g«u'e-

• sgd., nititur. coutna PelagwHrkr^tendera; vitam humanam, etiam justorum, mdn, da esse.posse. porfeotaru, '■•■ut -dongo> tempore «aveat omnia; peccata, etiam quotidiana, et levia. Ubi tamen admittit j: saltem aliquanto.tempore, posse hominem diligentem jtai.vivene,

-i ut.nullum, peceufuup. ne veniale- quidem. admittat, ac; per hoc aliqua; opera facere ab

-:omrii;vitio., puramt. iotegj-a..

Sanctus A Ogustiuus in libra-de; spiritu -et 'littera, cap. ultim, dtDici potestiquaxlamjustitia minor, huic vitae competens.,, >qnaaju-

• stus ex fide vivit, quamvis peregrinus a Do-

• minq^et ideo. pfer. fidem ambulans, nondum per speciem.; non absurde dicitur etiam. ad istam pertinere, me peccet.. Neque enim si

-. nonclum.esse:potest tanta dilectio: Dei, quanta illi cognitioni plenae, perfectseque debetur, jam culpae deputanddm est. Aliud est enim totam nondum assequi charitatem, aliud nullam sequi cupiditatem. Quamobrem debet homo, quamvis longe minus amet Deum, quam eum potest amare conspectum,, nihil tamen appetere illicitum, sicut etiam in his, quae adjacent sensibus corporis, potest oculus nullis, tenebris delectari, quamvis, non ppssit in ialgentissima luce defigi «... H,oc loco sanctus Augustinus fatetur quidem justitiam nostram in hac vita esse minorem, quam sit futura in alia vita, tamen disertis verbis. affirmat, ad hanc etiam justitiam nostram pertinere, ut non peccet; et posse, ac debere hominem nullam sequi cupiditatem.

Idem in libro de bono conjugali, cap.,6. « Conjugalis, inquit, concubitus generandi gratia nQn habet culpam \ concupiscentia! vero satiandae, sed tamen cum conjuge propter fidem tliori, venialem habet culpam;: adulterium vero, sive fornicatio lethalom habet culpam >>., Et cap. 7. « Continentia meriti est amplioris; reddere debitum con¬

_;ttissi.: pu.Cicartum.-. io -S pi ritum, ctgm.ir fi BP d

non remittitur, neque in hoc ssecuhmneque in futuro,?. At S. Augustinus huic^eriiq gradui. tribuit culpam venialem: secundo gradui nullam culpam, primo gradui. meritem ingens. Tantum videlicet interost inter sententiam S.,AugusDpi.<|t.,.^o-5rfljborufli.:

,, Idem dcniqae. sanctus. A:Ugu.sl(inus> lib. tv. iS(^..«Jpl|quum cap.,3, at. ^s^jo^isj.piuriruis, contendit operajnfideli.ufnq^se.peoqata, nou quod mm sint, vel psse,.possint.bqua ex genfre:suo, sed quqniamvde.est.illisrjiutentio bona,.dirigendi: opera illa. ad verum. Deum, quem ignorant, cum fidem non habeant. Igitur opera fidelium ex.segtentia.^.1..stipi; poterunt esse simpliciter^, pt nbsolute, bona. Nam si fidelium quoque, opera.essept omnia peccata, et quideuj.^mqrte digna, quqrsumi tantopere l.aborasset.Aug,ustinus, ut probaret opera infidelium esse peccata?

S,. Gregorius lib. k Moral. cap.. 8. « Si in..sqmonibus, inquit,.s,qis,\ dicimus Job dell-. quisse, quod -sentire nefas est, Deum dicimus in sua propositione victoriam perdidisse )). I. lVt.

. ‘.item lib. ix. cap, 26.. a ipsa, inquit, bona nostra insidiantis. culpm evadere gladium. nequeunt, nisi, sollicito quotidie tiinoro muniantur i>. Ubi admittit Gregorius po$se fieri, ut bona, nostra insidiantis culpa! gladium vitent. Idem in epist. ad Augustinum respons, 10, << Bonarum, inquit, mentium est, ibi etiam aliquo modo, culpam agnoscere, ubi culpa non, eat » ^; < 1

S. Bernardus in librp de prmcepto et dispensatione distinguit inter bonum obedientim, et malum inobedientim, et ponit aliquot gradus, ut supra S. Augustinus, ponebat in concubitu « Bonus, inquit, obedientiae gra-

qiws- -tede-Ame

piam obedierit. Melior tamen cum <$rjgei

ti&Mtfftiiod «ego oro «insoofi wb*.-iosMmixt‘° 4cmtjiae VAni^iuib^ecpbQFb11 Ul?i;.fe;^Berpaj;dus;cuj(n.4ipjtj pbedie.ntiam non impedit veram justitiarp.,,XjAmicpiia.®®n ex metu gehenna* esse bonam, ex.4jiari^te ^jestReeesse, n,t.iR sipg4is.^p?yci^i}s,}a^||i^ceameliorem, intelligit bonam simpliciter, et. r ftege^tajtn^^t. sine ullo peccato, etiam veniali posse prae-.tuui est, et experientia ipsa docet..Tum;elia|m stari. Alioqui bo&^i^&gqjgfcfet eam ab inobe- quis1.peccatuip,-ye4ia|q..noji; pgt, coniv/wdtjun dientia propter neglectum, quam dicit esse,J.ch^j^i£1^p9j.£ro|^jQ„{CQn^0J||ge^r,i}j§d culpam yg^a\eqar(.,.§t;, pr.qpfer >rpra*tevlegiiin,.ut s;upra dixitpjis. Ita^e Bgfi-

contemptunx,: quajn, di,cit, essq-crimi.nj\lem;)...pi^ga di,yijqa.tqp.cuuvis dipgL: px, rxrii^|tis $,ffefiatque damnabilem. _,diimjs omnes, et si dixqrimu.Snqnigfpecftaiafn

mnetitoam idmmsrgt» «wopeta* sr non habe rnus.mo^ ipsos;sqdimimusi^'ta^pn

-oiq.«umBnouoKaa^wv-irf^il^^ xniriod Mtes»

. vet;.e- bona prol>Qfyt].$c^winiSr4i perfectus. Ephess. i. Ut essemus' cStuictf^, et

-ioTiol ais inn irfoonf..2 Jalqe xa eoftmdoiq %j*§»*

Jam vero potest, eadem veritas manifestis. ■ fttm.que. per.^ hoc sentiajp.^ ■. mtl. rationibus comprobari. cxvi ii. Beati immaculati in via^ qui ambiant

Prima ratio, si opera bona justoTOm,esgent in lege Domini. Similiq bft^fii; §>;.

. omnia, vitiata., -..-jet, corrupta,, ita ut..peccata... ia.j[ib,_qg^^gpcq^f9r^.^af|j'^ ^y^giissi-. mortaliq.. e'x-.patura,sua dicLdeberept,’ id. sine ane cap..xu. rt,xiu.,et in lib. ni.; contra.dyas

dubio, vel, ex innata.concupiscentia, vel.ex;,. epi^tpla^^Qlggianorum cap, £, rjhm 00g.y^defectu dilectionis Dei,, _yel ex admixtione Secunda, x;alio,.ducitur ab aba;iU‘dis, ^ra11*

, peccatorum \ enijtlium nasceretur. Istas enim. si.ojonaia, Justfirpm. 9pera!..fissent,fpe^!afa,

• causas adversarii reddere.splent, cur opera 'etiam opus fidei quo jusjtiflcamur,_,ea§q|jpccex genere suo bona, vela Deo mandata, et, catum,;.ct.4Ia. prutio, quprpLj^undijpus^ cum bona intentione facta, tamen peccata morfa- dicimus: Dmitte, nubis iabita. n<?sO;g,;1g^et lia esse contendunt,, At;, nihil.. horam trium ‘,peccalaii^.rj-jyt Jftonpd. 4?W.4^siftm^ $pt, coptandnavo. pntest. opera, justorn m; bp na,,.; bpminem pepe^tum justificari,, et jpejvpcqfa-

Nam injpriinis conqppi^Qptia ip^q pecca-..tum -quaerere;- et imptetrgre remissipue^ppe-

_ oportere pro mptibup..qqncqpiscentj®. wo-..... Nihil, mihi\CQmm^^um>? lunl^riia diperc: Demitte nobis debita nostra.. opus fecerat:?. aut. igqprabgtt,di4ip|a{b.9na Deinde, etiamsi peccatum esset, tamen non opera, peccata e§$q, lnqytalia-,?. p t jqqnpg jipasempqr^t^g^ViHyf^^-^^^^Hffhsti-..jor adbiti, C fuisset. audackpproiejqsmfdijOpe-

ribus, id est, peccatis mortalibus expectare a justo judice coronam justitiae?

Praeterea si omnia justorum opera essent peccata mortalia, sequeretur, ipsum Deum peccare mortaliter: Deus enim est, qui operatur in nobis. Cum bona opera facimus, ut dicit Apostolus ad Philipp. i et ii. neque adversarii id negant.

Item fieret ingens injuria Redemptori, qui ut Apostolus ait ad Titum n. Dedit semetipsum, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Nam a nulla nos iniquitate vere redemisset, nec vere populum suum mundasset, nec sectatores nos operum vere bonorum, sed peccatorum mortalium effecisset.

Adhaec si omnia opera bona sunt peccata mortalia, sequitur, ut aliqua peccata mortalia sint opera bona; et posse fieri hos syllogismos: Omnia opera bona sunt facienda, aliqua peccata mortalia sunt opera bona, igitur aliqua peccata mortalia sunt facienda. Item: nullum peccatum mortale est faciendum, omnia opera bona sunt peccath mortalia, igitur nullum opus bonum est faciendum. Dignae sane Lutheranis conclusiones, aliqua peccata mortalia sunt facienda, ct nullum bonum opus est faciendum.

Denique quis non videt, opera bona esse peccata mortalia, contradictionem implicare, atque involvere! Nam erunt opera bona et non bona; digna praemio et poena; et perca serviemus Deo et diabolo, et simul erimus filii Dei et filii diaboli.

Dicent fortasse, quod Lutherus dicit in assert. art. 6. eadem opera esse bona, ut fiunt a Deo, mala ut fiunt a nobis, vel in nobis. Vel esse bona ex genere suo, sive ex objecto, mala ex circumstantia, id est, propter cupiditatem, qua fiunt.

At prior distinctio inanis est, cum Deus non faciat nostra opera bona, nisi per nos, id est, faciendo ut nos illa faciamus; ac per hoc si ut a nobis fiunt mala sunt, simpliciter mala, non bona sunt. Id quod ex ipso Lutheri exemplo intelligi potest: « Si quis, inquit, securi corrosa et dentata sccet, licet operator sit bonus faber, tamen securis facit malas, et difficiles, et deformes incisiones, sic Deus per nos operans etc. » Ex hac similitudine manifeste colligitur, opera nostra non esse bona et mala, sed tantum mala. Bonus

enim faber per malam securim non facit bonas, sed malas incisiones: sic igitur Deus per nos operans non faciet opera bona, sed mala.

Posterior quoque distinctio non solvit nodum. Nam opera bona ex genere, sive ex objecto, sed mala ex circumstantia, non sunt bona simpliciter, sed mala. Quoniam (ut supra diximus) bonum non existit nisi ex integra causa, malum vero ex quolibet vitio. Quare Dominus Matth. vi et vil. orationes, jejunia et eleemosynas, quae sunt bona ex genere suo, simpliciter damnat, et mercede apud Deum carere dicit, si fiant intentione captandae aurae popularis. Pugnantia igitur adversarii docent, cum opera bona justorum bona opera, et peccata mortalia simul esse definiunt.