Caput XVIII. Opera bona non solum esse vere justa, sed etiam justificare, probatur ex cap. 2. Jacobi

Nunc antequam argumenta Haereticorum contra justitiam operum proponamus, probare nitemur id, quod tertio loco probandum esse diximus in cap. 10.

Operibus igitur bonis hominem justum magis justificari, atque adeo fieri justiorem probamus ex epist. S. Jacobi, qui sic loquitur cap. ii. Abraham pater noster nonne ex operibus justificatus est, offerens filium suum super altare? Vides, quoniam fides cooperabatur operibus ejus, et ex operibus fides consummata est? et impleta est Scriptura dicens, credidit A braham Deo, ct reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Videtis quoniam ex operibus justificatur homo, et non ex fide tantum? similiter autem et Ilaab meretrix nonne ex operibus justificata est, suscipiens nuncios, et alia via ejiciens?

Ad hoc testimonium respondere conatur Joannes Calvinus lib. 3. Institut. cap. 17. §. 11. et 12. et in summa Tria dicit.

Primo, Scopum Jacobi fuisse ostendere, quae sit vera fides.

Secundo per fidem, quae sine operibus non justificat, Jacobum accipere veram fidem, sed umbram quamdam verae fidei.

Tertio, nomine justificationis hoc loco non intelligi imputationem justitiae Christi, sicut

apud Paulum ad Rom. iv. sed declarationem justitiae. Ex his efficit, ut cum Jacobus dicit, Abrahamum ex operibus justificatum fuisse, intelligere debeamus justum fuisse declaratum, et idec justum, quia veram fidem haberet.

In omnibus tribus ab eo dissentimus; primum enim dicimus, scopum Jacobi fuisse demonstrare, non quae sit vera fides, sed fidem veram, atque Catholicam ad salutem sine operibus non sufficere, et fidelem, qui bene operatur, in justitia crescere; qui male operatur, justitiam amittere, et fidem in eo mortuam, otiosamque manere.

Td ita esse non esset nobis necesse probare, cum sententiam suam Calvinus nulla ratione probaverit, tamen habemus. In primis testimonium S. Augustipi, qui in lib. de fide et operibus, cap. Ii. disertis verbis affirmat, scopum epistolae Jacobi, ut etiam Petri, Joannis et Judae, dirigi adversus heeresim tunc recens exortam eorum, qui dicebant fidem sine operibus ad salutem sufficere: « Quoniam, inquit, haec opinio tunc fuerat exorta, aliae Apostolicae epistolae Petri, Joannis, Jacobi, Judae, contra eam maxime dirigunt intentionem, ut vehementer adstruant, fidem sine operibus nihil prodesse ». Deinde, scopus Jacobi in hac epistola satis aperte colligitur ex ipso contextu verborum ejus. Nam ad finem cap. 1. concludit: Estote factores verbi, et non auditores tantum, fallentes vosmetipsos etc. Et ad initium cap. ii. Fratres mei, inquit, nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi; hoc est, Nolite cum fide quam habetis in Christum, simul peccata nutrire, quale est acceptio personarum. Deinde pergit explicare, magnum esse malum personas accipere, et hoc unum sufficere ad aeternam damnationem, sicut etiam quodcumque aliud lethale peccatum: Quoniam, ut ipse dicit, qui totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Deinde quoniam sciebat pseudo-apostolos multum gloriari de fide, qua juxta Paulum justificamur, continuo subjungit: Quid proderit, fratres mei, si quis dixerit fidem se habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides salvare illum? Atque hinc sumpta occasione demonstrat fidem, si operibus destituatur, i'eddi otiosam; si vero opera illi adjungantur, hominem justum fieri justiorem, quod ostendit exemplo A brahae et Raab. Atque haec de scopo.

Quod attinet ad fidem, disseruimus de toto hoc loco in i. lib. c. 13. ubi ostendimus multis rationibus Jacobum loqui de vera fide, et objectiones Calvini diluimus; et certe res clarior est, quam ut probatione indigeat. Jacobus enim dicit, hominem justificari ex fide, sed non ex fide tantum, et fidem cooperari operibus; umbram autem fidei neque justificare, neque operibus cooperari posse, non dubium est.

Jam vero de nomine justificationis, praecipua controversia est: Calvinus enim contendit, justificationem hoc loco necessario pro declaratione justitiae accipiendam esse, quoniam alioqui manifeste pugnaret Jacobus cum Paulo, cum Jacobus dicat, hominem ex operibus justificari, Paulus autem ad Roman. 4. dicat, non ex operibus justificari. Quos ita Calvinus conciliat, ut dicat Paulum loqui de justificatione, quae fit per imputationem justitiae Christi, Jacobum vero de declaratione justitiae. In utroque a veteribus, et ab ipsa veritate dissentit.

Nos igitur dicimus, Paulum loqui de prima justificatione, qua homo ex impio fit justus; Jacobum de secunda, qua justus efficitur justior. Et ideo recte Paulum dicere, justificari hominem sine operibus; Jacobum, justificari ex operibus. Quemadmodum enim nemo potest opere suo se ipse procreare, aut a morte revocare; procreatus autem, vel a morte revocatus, ipse se, comedendo et bibendo, nutrit et auget: sic etiam homo per peccatum mortuus, non potest merito operum suorum se justificare, sed posteaquam a Deo justus factus est, potest recte vivendo justitiam in se alere et augere, atque ita operibus justificari. Ita conciliat haec loca Tridentinum Concilium sess. 6. cap. 8. et 10, et multo antea S. Augustinus praefatione in Psalra. xxxi. in lib. de fide et operibus cap. 14. in quaestion. ad Dulcitium quaest. 1. et lib. lxxxiii. quaest. 76.

Ac ne sola auctoritate niti videamur, probatur, Jacobum per justificationem non intelligere declarationem, sed incrementum justitiae, primo ex eo, quod Jacobus dicit, fidem Abrahae cooperatam esse operibus ad eum justificandum. Neque enim fides cooperatur operibus ad justitiae declarationem. Nam neque adversarii hoc dicunt, fidem justificare per modum declarationis, neque id ratio fidei patitur.

nbfiPerx

Tertio ex eo, ffl^^Kflgftu^l^gnf^AU^ati'^^

iixicii iiucirs, fJi Ca TircTciriQG ju$iu raCTci esi. ■

jfti?

bffiSi/ft^-dotfem modo accipere justifioatid" - neitf, tftrdq'be ' recte' ttsurpart t

op&ilhts jiisiifientM est. Afferetis /MS3 filium sinfin Piper-- tilicfie? Tlib autem tempore-' cer- » tinii est; 'i bitebatir fmbse justUrtil quippe qui ja^:ttfbe(tfidraf'BI^rp bt "eifctWtfjd^

culum justitiae ffffltr ctc., et idee illo •'novo' opefblob&l?bbdl06!iiiip'fecMfn' Abite f&sWni ex

"iguPd A^Wl JdcobUS' 'ibio*t,attffftf «ttpkrtanr.

. Pfiinoy.'quantam-:in Genes, Cuq.^iif-;krtif etrxavnmarrautar egregia opera A%WiMg,GiSE quod Vocatus;& Deo, et jussus exire deAefraP sua,-4butinuo obedierit, quod araniPIfeo erek-erit, quod saepius cum Deo familiariter4 collocutus fuerit. • '*a

• SeeuHdo, quoniam Apostolus ad Hebr. xi. i gtef' praecipuas laudes Abrahae ponit, quod ficie: obedierit exire in locum, quem nesciebat. Quod certe factum est multo ante, quam diceretur de eo: Credidit Abraham Deo etc.

Tertio, quoniam idem confirmant Patres, Origenes lib. iv. in epist. ad Rom. Ambrosius lib. r. de Abraham cap. 2. Chrysostomus hom. 31. et 36. in Genes, et Augustinus lib. xvi. de Civit. Dei cap. 13.

Quarto, quoniam id quod dicitur Genes, xv. Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam, si verba Hebraea diligenter inspiciantur, hunc sensum habet, quod actus ille credendi fuerit opus justum et meritorium, et pro tali sit a Deo judicatum et acceptum. Ex quo intelligimus, cum antea fuisse justum, cum opera justa facere potuerit, eaque fide non esse factum justum ex impio, sed justiorem ex justo.

Dico igitur, Paulum usum esse exemplo Abrahae, non ut significaret, Abrahamiimf tunc primum justificatum fuisse aepeccatis, sed ut ostenderet, non justificari impium ex operibus sine fide et gratia Doii&uHsyised; ex fide et gratia Dei. Nam sj^Ateialiaaiirpisl.jB^t non est factus justior egqo perib a$;§in e fidup. multo magis impius non poterit fieri justffiSn ex operibus sine fid&lioi^io «n/ligi moxnhH

Possumus enipj guere tres

Igdur ^qstplps.^L- ttojn. A,- loqujtu.rydefu prima justificatione, qua quis ex impio fit

fiBia-uxiepfetibUgV sed®x fid©yiekenipluish.rp^A tat^alstre^ikla-ijsistifiua^ioflbjfqsa quis exljustoo frt^ufetibK^ua^Paute et? Jucdb«®,.moinsemx tMttt-ofiildnQ ■infidxempfO,Abrah®y utiTerbis. Mopsii fiU&tligsaHisy quamvis' ud-varias; 'eortiu clusioties^pnqbattdas ffiismtnfftuigm cmu Dasb Porro sicut' 'Paulus y cum.' loqueretur dei prima jUstifiMtiUnUy attulit exemplum1 Abra-.-, hae, qii ud> erat oieouudte p > probaret?» mUfc jori, non pOsyaimpi«ftlfjustifiO"an-ex,bpefi-i' bus sine fide j?sl iAbMbam?.jUStSSis mm estifeiq ctus justior ex operibus sine fide: sic Jaco*- bus cum loqueretur;de:secunda; jnstifi-eatiane, attulit exemplum Ruaby quodie&t; prima! a justificationis, ut pr obaret laauajiorr,- justum;-, fieri justiorem exioperibnsyiet. ama, ex^ftdey, tantum: si Raah dx meretrice facta.est: justa y ex operibu^nefcinqiE iexiifide;rtautuni..NanaA probabilenesti vaMe.;, Raqb usque? adniladi tempus, IqaibssusudpitHniiilBibsj^ofete^ cflHSgdn non soiumirmagetricem,.sfidzuttemiliaMelemsb sed;ah;;®Qi:tempQrej -i®4edyidte9&jnoD«ii®l|a »kn opere 'ifioimisemmidiaaHpr^parajiaiUirfuassqa adi rjustificatianeilprita ifeo Uumdilud. fep iig| ex fide factum, non fuerit meritorium isim&a plieiferi 4usJ»6e6tiol0s,i«edit®#P«fe®sbfe ietede congruoy. utisuppadiximufedB dispositionibus; i advg*®fou»8 tW*umjb t&Siw&oft

-ilonn 0383 mahnsiaftoiq meinfhaq ehoqiou Op&sa-jfottti/fc&r®} pxaUtitom fix-jcdmi&adptwdsi', et rationibus..mon

ai.dJnhoD bis if numsomilsol mcficuQ yPcmter^yJae'Qibi;ivtestimqnium, qiicai's\ajt&»4i tissimuiu estgn-udfi.;de sunt,;alia^tol\as,«quaevy btsftYiter.qperstrihgomtis:. Idem;- dgitnfs prob^dd tu^jefcyecbis^issEutlteadastibima^i.iaijf^psref) nnpediprisiarafi Sfflipgrq xefS *«q imnd0s.usqu&i

monatiSapiEbs,::; u t ass idu a (Multo ne. justi ti am ae^iram «m: •. atque^e^q sttid8W»u«ib » fodi>v/ mina sido jQ?jvin:usiin AutidstQ ex.iiOCcasiQn®) firseieb ' vopub^li9U.ge4-y4iitdi©it,itegenduittq-.esseq;iJQft:b dislferqfr ju&tifjcaiiimsq-ttO udsttieriifmsfi i ufe dfiaes q testimopiuuvudipiimiamijustificatianeraymmlv ad secundum ug urtibeati,-: At i ivmbujmsitlud;? Grsequmijppfest. sommedei v»»tq i u*> cessgsj. quo $yd^>idem«oam iMoysona-yererisjuq veboRt jegitiS. A©gusjtos(<iU'stSgeejatep a»r.\ verearis. Omnia enim continuationem et

progressionem, non inchoationem justitise significant. Et consonant huic sensui praecedentia et sequentia. Illud enim quod proxime antecedit: Non impediaris orare semper, significat continuationem et progressum orationis, quae propria sunt justorum proficientium, non impiorum nondum conversorum. Quod autem proxime sequitur: Quia merces Domini manet in aeternum, est ratio aptissima, congruens praecepto augendae justificationis. Nam primae justificationi impiorum non merces, sed indulgentia congruit.

Alterum testimonium habetur apud Apostolum ad Rom. vi. Sicut exhibuistis membra vestra servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, sic exhibere membra vestra servire justitiae in sanctificationem. Quo loco illud, in sanctificationem, non significat, ad acquirendam primam sanctitatem: nam sanctos et justos alloquebatur Paulus, sed adaugendam sanctificationem. Intelligi autem per sanctificationem, justificationem, et per sanctitatem, justitiam, perspicuum est ex antithesi. Opponit enim sanctificationem iniquitati.

Tertium testimonium est ejusdem Apostoli in posteriore ad Corinthios cap. vii. Has ergo habentes promissiones charissimi, emundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Domini. Ubi docet Apostolus, per mentis et corporis puritatem proficiendum esse quotidie ad majorem justitiam et sanctificationem.

Quartum testimonium II ad Corinth. ix. Multiplicabit semen, et augebit incrementa frugum justitia, vestrae 13). Docemur his verbis, per eleemosynas liberaliter pauperibus erogatas, diminui facultates, sed augeri justitiam. Ubi opportune etiam Paulus allegat illud Psalmi exi. Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi; pulchre enim verbo, « dispersit », opponitur verbum contrarium, « manet », quia sicut divitiae corporales per eleemosynam dissipantur, ita justitia spiritualis per eamdem eleemosynam radicatur, stabilitur, et crescit, ut manere possit in saeculum saeculi.

Quintum testimonium Joan. xiv. Qui diligit me, sei'monem meum servabit, et Pater meus diligit eum. Haec nova dilectio post

impleta mandata, quid est, nisi dilectionis, ac per hoc justitiae augmentum, quod per observantiam divinae legis acquiritur?

Sextum testimonium, Apocal. ult. Qui in sordibus est, sardescat adhuc, et qui justus est, justificetur adhuc. Certe qui magis sordescunt, per mala opera, et nova peccata sordescunt: igitur et qui magis justificantur, per bona opera, et novam obedientiam justificantur.

His addi possunt duae rationes ex iis, quae in capitibus superioribus probata sunt. Nam si potest justus legem divinam implere, ut supra demonstratum est, potest etiam sine dubio per opera justificari. Neque enim adversarii negant, implenti legem, deberi justitiam: (i Obedientia legis » (inquit Philippus in Apologia Confess. tit. de impletione legis) « esset justitia, si legem faceremus». Rursus, si potest justus opera vere bona facere, quae nullo vitio polluta sint, ut supra ostendimus: potest utique justitiam facere, et multiplicando opera justa, consequenter augere justitiam.