12. Lauda, Jerusalem, Dominum: lauda Deum tuum, Sion.

13. Quoniam confortavit seras portarum tuarum: benedixit filiis tuis in te.

14. Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiat te.

15. Qui emittit eloquium suum terrae: velociter currit sermo ejus.

16. Qui dat nivem sicut lanam: nebulam sicut cinerem spargit.

17. Mittit crystallum suam sicut buccellas: ante faciem frigoris ejus quis sustinebit?

18. Emittet verbum suum, et liquefaciet ea: flabit spiritus ejus, et fluent aquae.

19. Qui annuntiat verbum suum Jacob, justitias et judicia sua Israel.

20. Non fecit taliter omni nationi, et judicia sua non manifestavit eis. Alleluia.

Lauda, Jerusalem, Dominum: cane Deum tuum, Sion.

Quia confortavit vectes portarum tuarum: benedixit filiis tuis in medio tui.

Qui posuit terminum tuum pacem: adipe [al. et adipe] frumenti saturavit te.

Qui emittit eloquium suum terrae: velociter currit verbum ejus.

Qui dat nivem quasi lanam: pruinam [al. pruinas] quasi cinerem spargit.

Projicit glaciem suam quasi buccellas: ante faciem frigoris ejus quis stabit?

Mittet verbum suum, et solvet illa: spirabit spiritu suo, et fluent aquae.

Qui annuntiat verbum suum Jacob: praecepta sua, et judicia sua Israel.

Non fecit similiter omni genti, et judicia ejus non cognoscent. Alleluia.

Argumentum. — Conditum carmen esse, quum reversi ex Babylonia exsules urbem Hierosolymitanam instaurare coepissent, indicio sunt vers. 2, 13, 14. Hujusce Psalmi non a praecedentis dissimile argumentum. Stropha; tres: vers. 1 6, 7-11, 12-20.

nam bonum est canere Deum nostrum, nam (idem et) jucundum; decent laudes.

2. iEdificat Hierosolymam Jova, expulsos (exsules) Israelis congregat.

3. Qui sanat fractos corde (afflictos), et alligat dolores (vulnera) eorum.

4. Constituit (vel numerat) numerum stellis, iis omnibus nomina imponit.

5. Magnus est Dominus noster et praepotens, intelligentiao (sapientiae) ejus non est numerus,

6. Restituit afflictos Jova, deprimit improbos ad terram.

7. Cantate Jovae gratiarum actione, canite Deo nostro harpa:

8. Qui tegit ccelos nubibus (frugiferis), qui parat terrae pluviam,

qui germinare facit montes gramine.

pullis corvi, qui (alius, quando ) clamant

10. Non robur equi (equitum) amat (Jova), non cruribus viri (peditum) delectatur.

1 1. Delectatur Jova cultoribus suis,

iis qui exspectant (sperant in) gratiam ejus.

Lauda Deum tuum, Sion.

13. Nam firmat vectes portarum tuarum, benedicit filios tuos in medio tui.

14. Qui facit fines tuos pacem (tranquillos), adipe tritici satiat te.

15. Qui mittit jussum suum in terram, celerrime currit verbum ejus (jussa perficiuntur)

1G. Qui dat nivem instar lanse (candidam),

pruinam (gall. givre) instar cineris dispergit.

17. Qui projicit glaciem suam sicut frusta; coram frigore ejus quis consistet?

18. Mittit verbum suum, et liquefacit ea; flare facit ventum suum: fluunt aquae.

1 9. Qui nota fecit verba (jussa) sua Jacobo, statuta sua et leges suas Israeli.

20. Non fecit ita ulli alii populo,

et leges (divinas) non norunt eas.

Laudate Jovam.

Vers. 1. Jucundum, scii, canere Deum nostrum. Hengstenberg, quia suavis est Jova. — Vers. 6. Restituit prosperitati, vel erigit. — Vers. 8. Montium mentio fit, ait Maurer, quia montibus incumbunt nubes imbriferae: cf. Ps. civ, 13; alii: quia montes vulgo aridi sunt et steriles. — Vers. 10. Elliptice dictum pro: Jova non amat aut benedicit eos, qui in praesidiis humanis spem suam collocant, ac parant multa equitum peditumque millia. — Ver-;. 12. Cum hoc versu Alexandrina versio, et quae ex ea sunt factae, incipiunt novum Psalmum, ut congruat deinceps numeratio Psalmorum cum Hebraeis, quae discrepare ab his coepit supra Ps. ix. Utrum revera hoc sit novi carminis initium, an cum praecedentibus cohaereat, dissentiunt interpretes. — Vers. 17. Glaciem suam, grandinem intellige frustulatim in terram decidentem. Hengstenberg: Glaciem ( vel grandinem ) mittit ea facilitate, qua homo frustulum panis ad canem projicit. — Vers. 18. Ea, nivem, pruinam, grandinem. — Vers. 20. Eas redundat.

Alleluia.

Titulus alleluia in hebraicis codicibus ponitur in fine Psalmi praecedentis, secundum distinctionem Judaeorum; sed Septuaginta Interpretes posuerunt in principio Psalmi, ut credibile est se habuisse codices hebraicos tempore Septuaginta Interpretum. Addunt aliqui Interpretes ad vocem alleluia, Aggcei et Zacharice, ut in Psalmo praecedente. Argumentum Psalmi est exhortatio ad laudandum Deum, propterea quod Deus sit dignissimus laude ob ejus beneficentiam, sapientiam, potentiam, providentiam, justitiam et misericordiam.

i. Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus; Deo nostro sit jucunda, decoraque

Hortatur Propheta omnes ad laudandum Deum, quoniam laudatio Dei, et nobis utilissima, et Deo gratissima est. Hunc sensum apertius facit littera hebraica, quse ad verbum sic reddi potest, laudate Dominum, quoniam bonum ‘psallere Deo nostro, quoniam jucundum, decora laudatio. Ubi post jucundum subintelligitur, Deo nostro, ut sensus sit: Laudate Dominum, quoniam bonum est vobis psallere Deo nostro, et jucundum est Deo, quando psallitur sicut oportet. Septuaginta Interpretes paulo aliter verterunt; sed erit idem sensus, si hoc modo exponamus: « Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus, » id est, quoniam nobis utile est psallere Domino. « Deo nostro sit jucunda, decoraque laudatio, » id est, efficite ut laudatio quam offertis Deo, dum psallitis, sit illi jucunda: ut revera osit, si sit etiam decora, id est, qualis decet ejus majestatem, pulchra, ornata, virtutum omnium choro stipata. Porro bonum nobis esse psallere Deo, dubitari non potest: primo enim mercedem non parvam accipit divina laudatio; nam si is qui orat, mercedem accipit, ut Dominus dicit Matth. vi, cur non magis qui laudat? secundo, eadem laudatio animum a terrenis ad coelestia elevat; tertio, est praegustabo coelestis beatitudinis, nosque cum angelis et beatis conjungit; quarto, dulcissima est, cum ex charitate procedit: nihil enim jucundius amanti, quam laudare dilectum; quinto, utilis est, quia per eam solvimus debitum tributum: justum enim est ut laudemus bonorum omnium fontem, et gratias agamus summo benefactori. Hinc enim in divino sacrificio, cum sacerdos dicit: « Gratias agamus Domino Deo nostro, » respondetur: « Dignum et justum est; » et sacerdos addit: « Vere dignum et justum est, aequum et salutare, » etc. Quod autem « jucunda sit Deo decoraque laudatio, » vel ex eo intelligi

potest, quod ipse non alia de causa creavit angelos et homines, nisi ut essent, qui bonitatem ejus cognoscerent et laudarent, Isai. xliii: « Omnem, qui invocat nomen meum, in gloriam meam creavi eum; » neque haec est ambitio, sed justitia. Justus autem Deus est, et « justitiam dilexit, aequitatem vidit vultus ejus. » Praeterea delectatur Deus sacrificio, ut odore gratissimo et suavissimo: sacrificium autem laudis sacrificio- -rum praestantissimum est, juxta illud Psalm. xlix:

« Sacrificium laudis honorificabit me. » Denique jucunda est Deo decora laudatio, quia delectatur bonis nostris, ac praecipue bonis magnis, quales sunt virtutes: in laudatione autem Dei exercetur fides, spes, charitas, religio, devotio, humilitas, etc.

2. aedificans Jerusalem Dominus, disper- vers. 2.

Incipit materiam divinae laudis ostendere, ut sciamus unde Deum laudare possimus; ac primum dicit laudandum esse Deum ex beneficentia erga populum suum, quasi dicat: Laudate Dominum, quoniam ipse aedificavit Hierusalem, et ad eam « congregabit dispersiones Israelis, » id est, filios Israel in locis variis dispersos. Potest autem hoc intelligi cum Chrysostomo et Theodoreto de terrena Hierusalem, quae post eversionem a Nabuchodonosore coepit iterum aedificari tempore Cyri et Darii, regum Persarum, et captivitate soluta redierunt in patriam dispersi Judaei: hoc autem praevidit David futurum spiritu prophetiae. Potest etiam intelligi de aedificatione Ecclesiae per Apostolorum praedicationem, et de congregatione dispersorum filiorum Dei, juxta illud J oan. xi: « Jesus moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. » Denique potest intelligi, cum SS. Hilario et Augustino, de coelesti Hierusalem, quae quotidie aedificatur ut civitas, ascendentibus ad eam lapidibus vivis, ad quam congregandi sunt omnes peregrini.

qui nunc dispersi sunt per regiones Babyloniae.

3. Qui sanat contritos corde, et alligat

Docet quomodo dispersiones Israelis congregabit: et quidem si hunc locum intelligamus de dispersis in captivitate Babylonica, contriti corde dicuntur illi, qui magnitudine calamitatum humiliati erant, et in se non amplius confidebant, ut exponit S. Joannes Chrysostomus. Hos ergo calamitosos et mcestos, et inde humiliatos ex corde, Deus sanavit, variis consolationibus illos erigendo et laetificando, et alligavit « contritiones eorum, » quando per Cyri benevolentiam effecit ut calamitas non procederet ulterius, et ad perfectam liberationem disponerentur. Sed altiore sensu colligit Deus dispersos Israelis, quando sanat contritos corde, id est, quando cor contritum et humiliatum non despiciens, sanat a morbo peccatorum; sic enim explicat ipse idem David in Psalm. en: « Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmitates tuas. » Quod autem hic additur: « Et alligat contritiones eorum, » significat modum quo Deus sanat contritiones. Id enim facit more chirurgorum colligando vulnera. Sunt autem, ex S. Augustino, alligamenta peccatorum sacramenta visibilia, per quae Deus peccata curare solet; et quemadmodum curatis perfecte vulneribus alligamenta tolluntur, sic in resurrectione corporum, curatis omnino languoribus nostris, omnia sacramenta cessabunt.

Secundo, laudandum esse dicit Propheta Deum a sapientia. Et quidem SS. Patres Hilarius et Augustinus dicunt, non esse magnum Deo numerare stellas, quod etiam homines tentare ausi sunt; et ideo exponunt hunc locum de stellis spiritualibus, id est, de electis, qui veluti stellae fulgebunt in coelesti Hierusalem: electorum enim numerum solus Deus novit. Sed nos, quemadmodum expositionem horum Patrum libenter amplectimur, sic etiam ad litteram existimamus hunc locum de veris stellis accipi posse. Nam etiamsi non sit difficile Deo stellas numerare, cui non fuit difficile eas creare, tamen absolute magnum est et multas sapientiae multitudinem stellarum numerare; alioqui non diceret Deus Abrahamo Gen. xv: « Numera stellas, si potes; » neque conferret Gen. xxn multitudinem stellarum cum multitudine arenae, quae est in littore maris, de qua dicitur Eccli. i: « Arenam maris quis dinumeravit? » Praeterea non solum hic dicitur: « Qui numerat multitudinem stellarum; » sed etiam additur: « Et omnibus eis nomina vocat, » quod significat notitiam distinctam naturae et proprietatum singularum stellarum. Neque hoc solum significat, sed etiam obedientiam stellarum, quae

vocatae nominatim, cum non essent, esse coeperunt. Deus enim vocat ea quae non sunt, et vocando facit ut sint, Baruch. m: « Stellae vocatae sunt, et dixerunt: Adsumus, et luxerunt ei cum jucunditate, qui fecit illas. » Denique significat etiam stellas, quasi militum exercitum, vocari ut progrediantur; quae velocissime obediunt vocanti, Isai. xl: « Levate in excelsum oculos vestros, et videte quis creavit haec, qui educit in numero militiam eorum, et omnes ex nomine vocat. » Recte igitur subjungit Propheta:

5. Magnus Dominus noster, et magna virtus Vers. 5.

Ubi non solum sapientia, sed etiam virtus, id est, potentia Dei, laudantur, quia non solum Deus novit numerum, et naturas, et proprietates stellarum, sed etiam vocando eas nominatim, dedit illis esse et moveri. Illud autem, sapientiae ejus non est numerus, significat non esse numerum earum rerum, quas Deus per sapientiam suam cognoscit. Novit enim sapientia Dei omnia quae sunt, quae fuerunt, quae futura sunt, et quae esse possunt, quamvis nunquam futura sint; item omnia verba, omnes cogitationes, omnia desideria, praeterita, praesentia et futura usque in aeternum; denique novit omnia quae sunt in Deo, id est, in essentia sua, perfectiones et attributa, usque ad intima et profunda Dei, quae sunt sine mensura et numero.

6. Suscipiens mansuetos Dominus, humilians vers. e.

Tertia laus Dei sumitur a justitia et misericordia. Dominus enim ut pius et misericors suscipit humiles et mansuetos in protectionem suam, eosque exaltat usque ad coelum: contra autem, ut justus judex superbos peccatores, qui se ipsi exaltant super sidera, ut fecit rex eorum Satanas, humiliat et deprimit, ut humi jaceant, et viles atque abjecti vivant.

7. Praecinite Domino in confessione, psallite Vers. 7. Deo nostro in cithara.

In medio Psalmi, antequam pergat ad laudem Providentiae divinae, iterum hortatur ad canendum et psallendum Deo. « Praecinite, inquit. Domino in confessione, » id est, praemittite confessionem laudis canendo hymnum, deinde etiam « psallite in cithara, » addite ad hymnum sonitum citharae. Spiritualiter significat, post verba laudis Dei, debere sequi sonitum operum bonorum, ut manus non discordet a lingua, neque de nobis dici possit: « Dicunt, et non faciunt. »

8. Qui OPERIT CCELUM NUBIBUS, ET PARAT TERRAE Vers. 8. PLUVIAM.

Materiam confessionis esse docet providentiam Dei generalem, qua suis temporibus cogit aerem in nubes, non ut coelum obscuret, sed ut pluviam

necessariam terrae tribuat, sine qua nihil omnino fuer^De" *n terra nascere^ur- Spiritualiter « operit Deus u‘ser c ®'_ coelum nubibus, » cum serenitatem prosperitatis lum ope- subducit, ut ex tribulatione pluvia gratiae Dei per -- patientiam et humilitatem ad nos descendat; vel, quomodo secundum S. Augustinum, « operit » Deus « coedieatur? lum nubibus, » cum Scripturas figuris et metaphoris obscurat, ut iis explicatis per doctores, pluvia intelligentiae gratissima descendat.

Ver«. 9. 9. Qui producit in montibus foenum, et her¬

Declarat cui usui deserviat pluvia, nimirum, ut producatur in montibus foenum, et herba servituti hominum. Illud, qui producit, significat non sufficere terram et pluviam ad producendam herbam, nisi Deus auxilio suo cooperetur; imo nisi Deus, ut principalis auctor, sicut per nubes exprimit pluvias, ita per pluvias tanquam per instrumenta sua producat herbas. Illud, in montibus, significat montibus maxime necessarias esse pluvias, quoniam valles et campi per aquas fluviorum irrigari possunt: montes autem, nisi de coelo pluvias acciperent, omnino arescerent. Quod sequitur: «Et herbam servituti hominum,» non habetur in hebraeo, sed vel excidit, cum ibi fuisset tempore Septuaginta Interpretum; vel ab aliquo alio positum est hoc loco ex Psalmo cxxx, ubi dicitur: «Producens foenum jumentis et herbam servituti hominum. » Significatur autem his verbis foenum agreste nasci in montibus in pastum jumentorum; herbam autem, quae satione et cultura gignitur, produci in cibum hominum; vel, ut exponit S. Joannes Chrysostomus, foenum esse herbam jumentorum, ut jumenta homini deserviant. Vide Psalm. cur, vers. 8.

Vers. io. 10. Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis CORVORUM INVOCANTIBUS EUM.

Pergit in explicanda providentia Dei erga bestias et volatilia, ut inde intelbgat homo, quanto magis sperare debeat se a Dei providentia nunquam esse deserendum. Quod argumentum habetur etiam in Evangelio Matth. vi, et Luc. xii. Quod autem hic dicitur de pullis corvorum, valde probabiliter S. Gregorius Nazianzenus in epist. I ad Cledonium presbyterum, intelligit de omnibus avibus, ut posita sit species pro genere; nam et Matth. vi dicitur: « Respicite volatilia coeli; » et Luc. xii dicitur: « Considerate corvos; » et tamen res eadem ab utroque Evangelista narratur. Expositores tamen explicant hunc locum de corvis »n specie; et quoniam corvi non possunt invo¬

care Deum, necesse est, vel corvos, vel invocationem accipere per metaphoram. SS. Patres Hilarius et Augustinus accipiunt invocationem Dei proprie, et corvos metaphorice. Dicunt enim per corvos significari paganos, per filios conorum Christianos, qui invocant Deum, quem patres eorum invocare nescierunt. Alii communius accipiunt filios corvorum proprie, et invocationem improprie. Dicuntur enim filii corvorum invocare Deum, dum crocitant quaerentes cibum, non quod Deum agnoscant, sed quia Deus est, qui providentia sua illis cibum desiderantibus procurat; quomodo etiam dicitur in Psalm. cm, de catulis leonum:

« Quaerunt a Deo escam sibi. » Cur autem Propheta dicat potius, Deum providere «pullis corvorum, » quam ipsis corvis, ratio est, quia corvi jam assueti sunt cibum quaerere; sed pulli corvorum cito deseruntur a parentibus, et insueti per se cibum quaerere, vagantur crocitando, quasi destituti omni auxilio, ut dicitur Job. xxxvm. Quod si Deus pullis corvorum, avibus immundis, inutilibus, rapacibus, tanta benignitate prospicit, quid praestabit hominibus, si in ejus pietate sperare voluerint?

11. Non in fortitudine equi voluntatem Ve« “♦

12. Beneplacitum est Domino super timentes vers. ia.

Quia dixerat Deum providere «pullis corvorum invocantibus eum, » concludit Psalmum, dicens Deo non esse gratos superbos, qui in suis viribus confidunt; sed humiles, qui timent Deum et confidunt in Deo, qui similes sunt pullis corvorum infirmis, de se diffidentibus, et qui crocitando a Deo auxilium petunt. «Non in fortitudine equi voluntatem habebit, » id est, non placet Deo, sive non amat Deus fortitudinem equi, quatenus de ea superbiunt homines. « Neque in tibiis viri beneplacitum erit ei,» id est, neque complacet sibi Deus in tibiis robustis hominum, quatenus in illis ipsi confidunt, ut Dei auxilio sibi egere non videantur ad evadenda pericula; sed « beneplacitum est Deo super timentes eum,» id est, super humiles, et trementes ad mandata Dei, et qui non in suis viribus, sed in Dei misericordia totam spem suam ponunt. S. Hilarius et S. Augustinus pro illis verbis: Neque in tibiis viri, legunt: Neque in tabernaculis viri; sed in hebraicis codicibus habetur tibiis, non tabernaculis.

Alleluia.

Hic Psalmus apud Hebrseos non habet titulum, quia non est novus Psalmus, sed continuatio Psalmi superioris; nos autem sequimur Septuaginta Interpretes, qui hinc incipiunt novum Psalmum cum titulo Alleluia, et credibile est in codicibus hebraicis antiquis, quos ipsi Septuaginta Viri habuerunt, hunc fuisse novum Psalmum cum suo titulo. Quod autem ad argumentum attinet, hortatur Propheta populum Dei ad ipsum laudandum ob multa beneficia in ipsum collata: et quae hic dicuntur, conveniunt primo terrenae Hierosolymae, ut S. Chrysostomus docet; sed magis perfecte conveniunt Ecclesiae Christianae, ut idem S. Chrysostomus et S. Hieronymus admonent; sed perfectissime quadrant in coelestem Hierusalem, de qua hunc Psalmum exponunt S. Hilarius et S. Augustinus.

1. Lauda, Jerusalem, Dominum: lauda Deum tuum, Sion.

Hierusalem civitas sancta est; Sion pars ejus civitatis nobilior, ubi templum Domini aedificatum erat, et pro ipsa tota civitate accipitur; proinde idem est, lauda Hierusalem, et lauda Sion. Si de coelesti Hierusalem haec accipiantur, nihil potuit magis apposite dici; nam civitas illa coelestis nullum habet negotium, vel ut sibi prospiciat, quae ad vitam sustentandam necessaria sunt, vel ut in alios exerceat opera charitatis, cum ibi nullus sit egenus, nullus miser; ideo tota et semper vacare potest, ut revera vacat, laudibus Dei. Recte igitur illi dicitur: « Lauda Dominum, » quae ab omni alio negotio libera es; «lauda Deum tuum, » quoniam prae omni alia civitate beneficiis Domini frueris; lauda denique, quia singulariter tibi pulchritudinem et praestantiam Domini speculari, vel potius cernere, datum est. Ecclesia quae peregrinatur in terris, laudare quidem Dominum debet; sed nec tota, nec semper id facere potest, cum saepe sollicita esse, et circa plurima turbari necesse habeat. Et si Ecclesia non potest tota et semper laudare, multo minus Judaeorum synagoga poterat.

2. Quoniam confortavit seras tortarum tuarum, BENEDIXIT FILIIS TUIS IN TE.

Haec est ratio, cur debeat Hierusalem laudare Dominum, quia dedit illi securitatem et abundantiam, in quibus summa bonorum omnium consistit: nam securitas sine abundantia est securitas egestatis, abundantia sine securitate est abundantia plena timoris et periculi. Deus igitur confortavit seras portarum Hierusalem, ut nulla vi expugnari possint, et qui intus sunt securi sunt, quia nihil mali intrabit, nihil boni exibit, nullus admittetur inimicus, nullus excludetur amicus, atque in hanc tam munitam civitatem benedictio

divina copiam omnium bonorum intulit: non enim benedixit Deus filiis Hierusalem hac aut illa benedictione, sed benedictione absoluta, id est, ut Apostolus loqui solet, « omni benedictione spirituali in coelestibus, » Ephes. i. Sed haec duo perfecte conveniunt coelesti Hierusalem, ubi securitas est aeternitas, et benedictio est fruitio summi boni. Ecclesiae peregrinanti in terris conveniunt etiam suo modo, sed non omnibus modis: nam «portae inferi non praevalebunt adversus eam, » et non desunt ei bona plurima; sed interim tamen multi in eam intrant mali, multi ex ea deficiunt boni, paleas cum tritico, pisces malos cum bonis, haedos cum agnis admixtos habet. Denique conveniunt etiam utcumque, sed valde imperfecte terrenae Hierusalem: nam in montibus sita, et montes in circuitu habens, satis munita videri poterat, et plena populo atque opibus aliquando fuit; sed tamen non semel eversa et succensa satis ostendit, non de illa potissimum intelligendum esse, quod hic dicitur: « Confortavit seras portarum tuarum; » sed illud potius, quod dicitur Tliren. ii: «Defixae sunt in terra portae ejus, perdidit et contrivit vectes ejus, luxitque antemurale, et murus pariter dissipatus est.» Quo tempore non ita abundavit copia bonorum, ut in eodem loco legamus: « Matribus suis dixerunt:

Ubi est triticum et vinum, cum deficerent quasi vulnerati, in plateis civitatis, cum exhalarent animas in sinu matrum suarum. »

3. Qui posuit fines tuos pacem: et adipe VefS 3-

Non solum munitissima est civitas sancta Hierusalem, sed immunis a bellorum periculis; unde et nomen habet Hierusalem, id est visio pacis. Qui enim initio pacem turbare tentavit, tanto impetu mox expulsus fuit, ut Dominus dicat: « Videbam Satanam tanquam fulgur de coelo cadentem, »

Lue. x. « Qui posuit, inquit, fines tuos pacem,»

id est, pacem diffudit per universam regionem tuam usque ad ultimos ejus fines; vel, fines sive terminos tuos pacem esse voluit, ut nullo modo ad te bellum penetrare possit. Nec solum haec civitas abundat copia bonorum, sed habet bona optima et exquisitissima, atque adeo ipsam medullam bonorum. « Et adipe, inquit, frumenti satiat te: » ubi notatur excellentia ciborum in verbo adipe frumenti, et ubertas maxima in verbo satiat te. Haec omnia proprie et absolute soli patriae caelesti conveniunt: ibi pax summa erit partis inferioris cum superiore, et superioris cum Deo, nec non inter omnes cives sanctae illius civitatis majores et minores. Erunt enim vere cor unum et anima una, et, ut Dominus dicit Joan. cap. xvn: « Consummati in unum. » Ibi quoque satiabuntur omnes adipe frumenti, quoniam cibus animae veritas et sapientia est; habebunt autem veritatem in se ipsa, non in figuris et aenigmatibus; gustabunt dulcedinem aeterni Verbi, sine cortice sacramenti, vel Scripturarum; apponent os ad fontem sapientiae, non ad rivulos, aut stillicidia stillantia super terram. Ita vero satiabuntur, ut non esuriant, neque sitiant in aeternum. In Ecclesia peregrinante, quae etiam Hierusalem quaedam est, habemus pacem ad Deum, sed simul in mundo pressuram sustinemus. Cum omnibus, quantum in nobis est, pacem habere curamus; sed in medio versamur eorum, qui oderunt pacem. Proinde « foris pugnae, intus timores » nunquam desunt, et adipe quidem frumenti pascimur, sed non sine integumentis variis. Verbum Dei habemus, sed in carne, et ipsam carnem Verbi vere manducamus, sed sui) cortice sacramenti. Aquas sapientiae bibimus, sed cx stillicidio Scripturarum; et adeo non satiamur his bonis, ut nostra beati tu do interim sit esurire et sitire. Multo minus ista conveniebant terrenae Hierusalem, antiquae Synagogae Judaeorum, quibus omnia contingebant in figuris.

4. Qui emittit eloquium suum terras, velociter CURRIT SERMO EJUS.

Hortatus est Propheta sanctam civitatem, ut Deum laudet pro beneficiis sibi praestitis; nunc hortatur ut laudet etiam pro beneficiis praestitis aliis nationibus, ex quibus cognoscet quanto majora dona sibi, quam aliis, concesserit Deus. Hortatur igitur utlaudet Deum, « qui emittit eloquium suum terrae, » id est, qui praecepta et decreta providentiae suae dat universae terrae, et « ejus sermo velocissime currit, » id est, cujus praecepta et decreta celerrime deferuntur ad omnes res creatas, mox penetrant omnia, et exeeutioni mandantur. Significatur his verbis ordo providentiae divinae, qui se ad omnia extendit, idque summa velocitate, quia Deus ubique est, et « omnia portat verbo virtutis suae, » ut dicitur Hebr. 1; et «attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter, » Sap. vin; unde David Deo dicit P salrn. cxviii: « Omnia ^erviunt tibi. » Expendit S. Au¬

gustinus verba graeca, quae pro eo quod nos habemus velociter, habent usque in velocitatem, et sensum esse dicit, sermonem Dei tanta celeritate ferri, ut non modo aves, ventos, fulmina, quae velocissime moventur, sed ipsam velocitatem currendo aequent, juxta illud Sap. vn: « Omnibus mobilibus mobilior est sapientia, » non quod sapientia, vel sermo Dei proprie moveatur, sed quod omnibus in locis adsit praesens, ac si velocissime accurrisset.

5. Qui DAT NIVEM SICUT LANAM, NEBULAM SICUT Vers. 5. CINEREM SPARGIT.

6. Mittit crystallum suam sicut buccellas, vers. 6.

Ab universali providentia descendit ad effectum unum particularem, in quo apparet admirabilis potentia, et sapientia Dei, ob quam merito laudari debeat Dominus etiam ab illis, qui in superna Hierusalem extra, vel supra mutationes temporum degunt. Effectus mirabilis potentiae et sapientiae Dei, qui tamen sensu percipitur, et omnibus notissimus est, in frigore et calore actis cernitur. Aliquando enim in certis regionibus tanta nivium, pruinae et glaciei copia repente existit, ut lacus et flumina, et ipsa maria congelentur, et ita congelentur, ut super lacus et flumina ducantur plaustra bene onusta, ut per campos duci solebant: cujus rei testis est S. Basilius orat, in Quadraginta Martyres; et nos ipsi in Gallia Belgica aliquid hujusmodi vidimus. Et cum ea glacies ferreis ligonibus vix dirumpi queat,

Deus tamen, cum ei placet, ventum calidum repente ex thesauris suis advocat, et dicto citius solvitur glacies omnium fluminum et lacuum, et marium simul, et ubique ex tectis domorum, ex montibus et collibus defluunt aquae. Ita fere in momento Deus rigorem frigoris maximum cum caloris suavitate commutat. Sed verba singula explicemus: « Qui dat nivem sicut lanam, » id est, nivem dimittit e coelo tantae magnitudinis, ut frusta singula floccos lanae imitari videantur. Comparatur enim hoc loco nix lanae, non solum ob similitudinem levitatis et candoris, sed ut magnitudo nivis ostendatur: aliquando enim ita modice ningit, ut frustula nivis videantur similia atomis; sed alias, ut diximus, ita granditer ningit, ut frusta nivium lanarum floccos imitentur. « Nebulam sicut cinerem spargit.» S. Hieronymus in Commentario hujus loci reprehendit latinum Interpretem, quod nebulam verterit, cum pruinam vertere debuisset; sed latinus Interpres non verba hebraica, sed graeca traduxit in latinum idioma: verbum autem graecum hoc loco positum nebulam proprie significat. Quamvis autem vox hebraica pruinam significet, et sit ad propositum hujus loci, ubi de frigore agitur, tamen textus facile conciliantur. Siquidem quando densa pruina decidit, nebulosum, sive caliginosum aerem reddit, et ipsa pruina ex caliginoso vapore concres-

cit. Porro comparatio pruinae cum cinere ad densitatem pruinae pertinet, sicut diximus de comparatione nivis cum lana. Itaque sensus est: Tanta densitate pruinam caliginosam, sive nebulam ex pruina diffundit, ut cinerem spargere videatur; cinis enim fusus obscurissimam nebulam facit.

« Mittit crystallum suam sicut buccellas; » crystallus vox est greeea, et non solum quam vulgo crystallum dicimus, sed etiam « glaciem » significat; et hoc loco glaciem significare, aperte colligitur ex voce hebraica. Aliqui per crystallum hoc loco grandinem significari volunt, quae est aqua in aere congelata; sed grando non habet similitudinem buccellae, neque dicitur hebraice mp, sed; hoc autem loco est Ifllp, glaciem suam, non ma, grandinem suam; denique grando in aestate potissimum descendere solet, proinde non efficit in aere frigus, de quo hic dicitur: « Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit?» Illud igitur, qui mittit crystallum, non significat: qui de coelo descendere facit; sed: qui jussu suo causa est ut glacies frigidissima in terra existat: quomodo dicebatur Deus mittere Prophetas, et Joannes dicitur homo missus a Deo, qui tamen non de coelo cadebant, illud, sicut buccellas, significat fragmenta glaciei, quae tempore frigidissimo passim inveniuntur in terra, ubicumque aliquid aquae fuerat, similia esse buccellis panis, quia figuram habent fragmentorum panis. « Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit? » Haec est apostrophe Prophetae admirantis frigoris vehementiam, quasi dicat: Quis tantum frigus tolerare poterit? «Ante faciem frigoris ejus, » id est, coram tanto frigore, sive ad praesentiam tanti frigoris, quis sustinere poterit? quis non congelabitur et peribit? Est enim hebraica phrasis, ante faciem, pro coram, usitatissima.

7. Emittet verbum suum, et liquefaciet ea;

Descripsit hactenus vehementissimum frigus ex nive, pruina et glacie: nunc ostendit quanta facilitate et celeritate Deus illud recedere faciat.

« Emittet, inquit, verbum suum, » id est, mandatum suum, « et liquefaciet ea. » Jubebit Deus, et mox liquescent nix, pruina et glacies, et continuo frigus remittetur. Modus autem quo id faciet Deus, explicatur, cum subjungitur: «Flabit spiritus ejus, et fluent aquae,» id est, jubente Deo surget ventus australis, perflabit undique aerem, et nix, pruina et glacies solventur in aquas.

8. Qui annuntiat yerbum suum Jagob, justitias ET JUDICIA SUA ISRAEL.

9. Non fecit taliter omni nationi, et judicia

Concludit, ostendens quantum intersit inter providentiam Dei erga populum suum et alias nationes. Alias enim nationes docuit Deus per effecta naturalia, ut ex rebus creatis agnosceren* Creato-

rem; sed populum suum ipse docuit per Prophetas suos. «Qui annuntiat verbum suum Jacob,» id est, lauda Hierusalem Dominum, « qui annuntiat verbum suum » populo suo « Jacob, » loquens illi per Mosem et Prophetas; et qui demonstravit « justitias et judicia sua Israeli » per Mosem, cui Deus ipse legem dedit, ut eam traderet populo suo Israel; et ex hoc intelliges, quia «non fecit taliter omni nationi,» quia tibi soli, non aliis «judicia sua,» leges videlicet suas, «manifestavit. » Porro ista conclusio convenit quidem terrenae Hierusalem, cui Deus misit Prophetas, qui annuntiarent verba ejus, -et docerent leges ejus; sed multo magis conveniunt spirituali Hierusalem, quae est Ecclesia, quae recepit ipsum Yerbum Dei incarnatum per Apostolorum praedicationem, et multo sublimiorem legem, justitias et judicia didicit; sed perfectissime conveniunt coelesti Ilierosolymae, cui Deus ipse coram annuntiat Verbum suum, et in ipso Verbo vident omnes habitatores Hierusalem judicia Dei, ordinem ac dispositionem, et rationes providentiae divinae, quae nobis sunt abyssus multa. Vere igitur « non fecit Deus taliter omni nationi, » sed coelestis patriae habitatores prae omnibus aliis hominibus dilexit, et diligendo felicissimos fecit.

Haec mihi visa est litteralis expositio hujus obscurissimi Psalmi, in qua S. Joannem Chrysostomum ex Patribus praecipue imitatus sum, quantum ad illos versiculos: « Qui dat nivem sicut lanam,» etc. Quia tamen haec pars obscurissima est, indicabo brevissime quid S. Hilarius et S. Augustinus senserint. Igitur S. Hilarius existimat, in illis verbis: «Qui dat nivem sicut lanam, » etc.. Prophetam declarare quae sit via ad coelestem Hierusalem, de qua dixerat: «Lauda Hierusalem Dominum. » Viam autem esse dicit per multas tribulationes et angustias, easque significari per nivem, pruinam et glaciem, et frigus ferme intolerabile; sed ex his omnibus tandem liberandos peregrinos Dei, flante spiritu consolationis et refrigerii. S. Augustinus paulo aliter exponit. Dicit enim Prophetam, post commemorata bona coelestis Hierusalem in tribus versiculis, commemorare bona peregrinandum in sequentibus versiculis, et ejus expositio satis prolixa nota est in libris ejus; nos ad ejus imitationem, aliam similem adjungemus. Igitur illud, qui emittit eloquium suum terree, exponi potest de consolatione Scripturarum, quam hic habemus, quasi manna de coelo pluente in desertum Illud autem, qui dat nivem sicut lanam, potest exponi de consolatione quam accipiunt Sancti ex tribulationibus, juxta illud Apostoli: «Repletus sum consolatione, superabundo gaudio in omni tribulatione nostra; » nam nix quidem frigore affligit, sed lana calore suo fovet et calefacit. Itaque Deus dat nivem sicut lanam, quia dat nivem, ac si daret lanam: dat enim tribulationem, quae Sanctis convertitur in consolationem. Illud, nebulam sicut cinerem spargit, referri potest ad poenitentiam, ad quam pertinet cinis: Deus enim spargit nebulam, sive pruinam tribulationis, ex qua multi compunguntur ad poenitentiam; atque ita Deus dat « nebulam sicut cinerem,» quia dat nebulam, ac si daret cinerem, quia tribulatio ad poenitentiam

adducit. Illud denique, mittit crystallum suam sicut buccellas, exponi potest de maxima consolatione, quam Deus in tribulatione concedit: tunc enim « mittit crystallum sicut buccellas, » quando ita dat glaciem, ac si daret panem, quia in ipsa glacie tribulationis infundit panem consolationis.