Laudate Dominum in sanctis ejus: laudate eum in firmamento virtutis ejus.

2. Laudate eum in virtutibus ejus: laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus.

3. Laudate eum in sono tubae: laudate eum in psalterio et cithara.

4. Laudate eum in tympano et choro: laudate eum in chordis et organo.

5. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eum in cymbalis jubilationis.

6. Omnis spiritus laudet Dominum. Alleluia.

Laudate Dominum in sancto ejus: laudate eum in fortitudine potentiae [h. firmamento fortitudinis ] ejus.

Laudate eum in fortitudinibus ejus: laudate eum juxta multitudinem magnificentiae suae.

Laudate eum in clangore buccinae: laudate eum in psalterio et cithara.

Laudate eum in tympano et choro laudate eum in chordis et organo.

Laudate eum in cymbalis sonantibus: laudate eum in cymbalis tinnientibus [h. jubilationis ].

Omne quod spirat, laudet Dominum. Alleluia.

Argumentum. — Exhortatio ad celebrandum Deum omni genere musices, vocis et carminum.

Laudate Deum in sanctuario (templo) ejus,

laudate eum in firmamento (coelo, quod est sedes) potentiae ejus.

2. Laudate eum propter facinora ejus,

laudate eum secundum amplitudinem magnitudinis ejus.

3. Laudate eum clangore tubae (curvae), laudate eum lyra et harpa.

4. Laudate eum tympano et choro, laudate eum fidibus et fistula.

laudate eum cymbalis personantibus (a\u f jubilantibus).

6. Omnis anima (quidquid vivit et spirat) laudet Jovam.

Laudate Jovam.

Vers. 5. Niebuhr in Reisebeschreib. nach Arab. cymbalorum seu discorum duplex genus apud Arabes esse ait, unum minoris formoe, quo saltatrices inter saltandum utuntur j alterum majoris formae, quo hodie utuntur milites in musica castrensi. Pfeifferus conjicit, hos majores discos esse cymbala personantia, de quibus hic, minores vero esse cymbala canora.

Alleluia.

In tioc postremo Psalmo invitatur populus Dei ad laudes Domini in summo coelo habitantis, cum omnibus musicis instrumentis, ut hoc modo demonstret ardentissimum affectum suum.

vers. i. 1. Laudate Dominum in sanctis ejus, laudate EUM IN FIRMAMENTO VIRTUTIS EJUS.

« Laudate Dominum in sanctis ejus, » id est, o vos electi et Sancti, laudate Dominum in sanctuario coelesti habitantem. Nam vox hebraica sanctitatem proprie, et sanctuarium significat; et quamvis cum aliis punctis legi posset, in sancto ejus, et in numero multitudinis, in sanctis ejus, et exponi de sanctis hominibus, ut fere Patres exponunt: tamen quia in secunda parte versiculi idem repeti solet, et ibi expresse legitur: « Laudate eum in firmamento virtutis ejus, » et per firmamentum intelligitur coelum ex cap. i Genes., ideo ad litteram videtur omnino per vocem, in sanctis ejus, intelligendum esse sanctuarium coeleste, quod ad Hebr. ix vocatur sancta, in numero multitudinis: «Introivit, inquit, semel in sancta.»

Sanctua- Quja tamen sanctuarium Dei supremum sunt anir'si>pre-ei m0e justorum, imo ipsi sancti sunt templum Dei, mum ideo potest etiam cum Patribus simpliciter hic

locus exponi de sanctis hominibus, quatenus in eis Deus habitat, ut in praecipuo sanctuario suo. « Laudate eum in firmamento virtutis ejus.» Vox firmamentum eadem est hoc loco etiam in textu hebraico, quae est in cap. i Gen.; proinde non est dubium sensum esse, «laudate eum in firmamento virtutis suae, » id est, in fortissimo palatio suo, quod est coelum, habitantem, vel in firmissimo throno suo coelesti residentem; nam Dominus ait Mattii, v: « Nolite jurare per coelum, quia thronus Dei est; » et quemadmodum paulo ante diximus, sanctuarium Dei esse sanctos homines, sic etiam dicere possumus, per firmamentum sideribus plenum, intelligi posse ecclesiam Sanctorum, qui veluti stellae fulgent, et in quibus Deus sedet, ut in praecipuo solio suo. Anima enim justi sedes est sapientiae.

2. Laudate eum in virtutibus ejus, laudate

Docet Deum esse laudandum, non quia in coelo

sunt

anima

rum.

Anima justi sedes sapi oris.

simpliciter habitat, sed quia in eo habitat, ut omnipotens Imperator et Dominus omnium rerum: nam per virtutes hoc loco non intelliguntur virtutes morales, neque exercitus angelorum, sed robur ac potentia; et per multitudinem magnitudinis intelligitur excellens magnitudo, quomodo alibi dixit idem Propheta: « Quam magna multitudo dulcedinis tuae! » et alibi: « Secundum multitudinem miserationum tuarum, » id est, quam magna excellentia dulcedinis tuae! et secundum eximiam misericordiam tuam: est enim phrasis hebraica, per vocem 31 significare multum et excellens. Ergo, inquit, « laudate eum in virtutibus ejus, » id est, ob magnas vires et magnum robur ejus; «laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus, » id est, magnifice laudate eum, quoniam eximia est magnitudo ejus, cum sit absolute et simpliciter magnus.

Vers. 3. 3. Laudate eum in sono tub m, laudate eum

Psalle- Tria sunt instrumentorum musicorum genera, cemc hir" vox> ^us pulsus; omnium meminit hoc loco datum * Propheta: nam in hoc versiculo nominantur tubce, mentum Uuae flatu sonitum reddunt; ‘psalterium et cithara,

’ quae pulsu chordarum resonant. Psalterium enim esse instrumentum decem chordarum, non semel legitur in Psalmis.

vers. 4. 4. Laudate eum in tympano et choro; lau¬

Hic numerantur omnia genera: nam tympanum et chordae pulsantur; chorus est, ut alibi diximus, vel instrumentum musicum nobis incognitum, Oreamim ve\ concentus vocum humanarum; organum inqu‘ sit? £atur. qUamvis enjm ignotum sit quid organum hoc loco significet, tamen probabiliter dici potest esse instrumentum plurium tibiarum simul conjunctarum, ad cujus postea imitationem facta sunt ea, quae nos organa vocamus.

ver?, s 5. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus,

LAUDATE EUM IN CYMBALIS JUBILATIONIS l OMNIS SPIRITUS LAUDET DOMINUM.

Cymbala quatiuntur, et tinnitum reddunt. Dicuntur autem cymbala jubilationis, quae magnum laetumque sonitum reddunt, quales sunt campanae apud Christianos. Mystice a Patribus instrumenta ista exponuntur, vel pro sensibus corporis, ut a S. Chrysostomo, vel pro virtutibus animi, ut a S. Augustino. Concludit Psaltes: « Omnis spiritus laudet Dominum. » Sunt autem quatuor hujus loci explicationes. Prima S. Augustini est, qui per spiritum intelligit spiritualem vim, ut opponitur carni: Quia, inquit, sapere secundum carnem,

mors est. « Omnis spiritus laudet Dominum, » id est, omnis qui spiritualis est, et de Spiritu Sancto vivit, « laudet Dominum. » Sed B. Augustinus non observavit proprietatem linguae hebraicae: nam in hebreeo est flDTD 3 Sd, quae vox non significat spiritum, ut opponitur carni, sed ut opponitur non spiranti et non viventi. Itaque omnis spiritus laudet hoc loco ponitur pro omni quod spirat et vivit. Altera explicatio est Theodoreti et Euthymii, qui per omnem spiritum intelligi volunt omnem hominem, quomodo accipitur illud rsalm. cxliv: « Benedicat omnis caro nomini sancto ejus; » saepe enim in Scriptura per carnem, vel per animam intelligitur totus homo. Sed mirum esset, si David restringere voluisset laudis officium ad solos homines, cum paulo ante invitaverit angelos, homines, bestias, solem, lunam, stellas, ignem, grandinem, nivem et caetera omnia. Tertia explicatio est aliquot recentiorum, qui per omnem spiritum intelligunt omnia animalia; sed si David loquitur de laudatione proprie dicta, frustra bestias invitat ad laudes; si de laudatione etiam impropria, non debuit excludere ea, quae non spirant. Potestigitur quarta explicatio afferri, ut per omnem spiritum intelligamus generatim omnia quae vivunt, sive spirituali vita, ut angelos; sive animali, ut bestias; sive utraque, ut homines; sive metaphorica vita, ut caetera omnia, quae, licet in se inanima sint, tamen Deo vivere dicuntur, quoniam ita serviunt et obediunt Deo, ac si viverent et sentirent, et Creatoris mandata perciperent. Unde est illud Ecclesiasticum:

« Regem cui omnia vivunt; » in quem sensum accipiendum est illud Baruch. iii: « Vocatae sunt stellae, et dixerunt: Adsumus; » et illa ex Evangelio: « Imperavit febri, et dimisit eam, » Luc. iv; et: « Comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce; et cessavit ventus, et facta est tranquillitas magna, » Mare. iv. Ergo Propheta cum multa percurrisset, et videret se non posse omnia singillatim enumerare, et ad laudandum Deum invitare, voluit compendio omnia comprehendere, et ait: « Omnis spiritus laudet Dominum. » Sed si omnia comprehendere volebat, cur non aperte dicebat: Omne quod subsistit, laudet Dominum? Ratio est, quoniam laudatio ad viventes pertinet, et absurdum videtur res mortuas, aut inanimas vocare ad chorum, praesertim cum idem Propheta dixerit in Psalm. cxm: « Non mortui laudabunt te. Domine. » Et Ezechias apud Isaiam, cap. vni: « Vivens, vivens ipse confitebitur tibi. » Voluit ergo David potius dicere: Omne quod vivit, quam: Omne quod subsistit, « laudet Dominum, » ut declararet se invitare omnes res ad Deum laudandum, quatenus aliquo modo vivunt, ut supra explicatum est.

Atque hic sit finis hujus Commentarii. Precor autem Deum, ut quemadmodum dedit, ut has divinas laudes utcumque explicare possemus, ita ex misericordia sua donet, ut ali-

quanao de peregrinatione perveniamus ad patriam, ubi praesentes praesentem toto corde diligamus, et sine ullo fine laudemus. Arnen.

« Magnus quaestus pietas cum sufficientia, » I Timoth. vi, 6.