Articulus 9
Qualiter supergloriosissima Trinitas venienti ad cœlos electissimæ Virgini obviavit, et quam incomparabiliter gloriose eam suscepit et glorificavit.
UNA est columba mea, immaculata mea, perfecta mea.1 Pius et justus Deus unumquemque ex hoc sæculo sanctum ad se venientem, tanto amorosius suscipit, tanto jucundius amplexatur, tanto suavius deosculatur, tanto sublimius felicitat, tantoque clarius se ei ostendit, et tanto vicinius sibi eum conjungit, quanto ardentius atque sincerius ipse ab illo fuit in hoc mundo dilectus et concupitus, quantoque purius ac perfectius ab illo exstitit honoratus. Et quanto rationalis creatura in vita præsenti se ipsam totalius, promptius ac reverentialius exhibet, offert et mancipat Creatori et ejus amori ac cultui, tanto in patria illa cœlesti Creator omnipotens semetipsum liberalius ac gloriosius rependit ac tribuit se illi in præmium, in sortem et possessionem æternam.
Si itaque, juxta præhabita, recte pensemus ac rite intueamur quam summe et incomparabiliter, quam pure atque totaliter, quam perfecte et inæstimabiliter reverenter, benignissima et incomparabilis virgo Maria in Creatoris ac Salvatoris sui arserit caritate, fulserit cultu, excesserit servitute, et in ejus contemplatione, adhæsione, honoratione indesinenter quieverit, occupata intentaque fuerit;2 poterimus utcumque pro posse intelligere quam incomparabiliter gloriose, reverenter, jucunde sit a superbenedicta Trinitate suscepta, amplexata, deosculata, ac lumine gloriæ adimpleta, beatifica visione remunerata, suavissima Deitatis fruitione perfusa ac superimpleta, et in totius superessentialis supersanctæque Trinitatis consortium elevata, atque ineffabiliter excellenter assumpta ad gustandum plenarie, ad videndum clarissime, quam infinite dulcis ac speciosus sit Deus, et quæ, qualis ac quanta sit beatitudo et gloria superaltissimæ Trinitatis: qualiter tres superfelicissimæ et superpræstantissimæ Personæ se invicem æternaliter superclarissime intueantur, superferventissime diligant, superdulcissime perfruantur; qualiter Filius emanatione ad intra et generatione æterna producatur a Patre, et Spiritus Sanctus æternaliter ac superdeliciosissime profluat ab utroque; quanta sit hujus supervenerandissimæ Trinitatis complacentia mutua, quam superinfinita lætitia; quam immensa sit abyssus sapientiæ ejus, quanta profunditas judiciorum ipsius, quanta incomprehensibilitas majestatis ipsius, quam prorsus immensa excellentia ejus.
Ecce in omnibus his præelectissima virgo Maria, præ omni mente creata in esse creato subsistente, tam incomparabiliter summe, perfecte et proxime est Deitatis luci immersa, Trinitatis abysso absorpta, totiusque secreti secretaria facta, totius gloriæ consors effecta, quantum sine hypostatica unione et sub personali conjunctione dari potuit aut decuit creaturæ. Et sicut vere ac prorsus felicissima Virgo fuit in vita hac præ cunctis adorandæ Trinitati familiarissima, utpote Deo Patri comparentalis ejusque singularis et unica sponsa, atque Unigeniti Dei Genitrix vera, ac Spiritus Sancti sacrarium, thalamus, thronus, triclinium; ita in regno cœlesti est supersublimi Trinitati familiarissime ac secretissime juncta, ejusque perspicacissima, profundissima ac deliciosissima contemplatrix effecta. Denique, sicut præ cunctis fuit in valle hac lacrimarum gratia plena meritisque abundans, et Christo compassa, et ei in propria persona corporaliter ac spiritualiter serviens; ita in paradiso cœlesti est incomparabiliter gloria plena, præmiis copiosa, Christo conglorificata ac proxime juncta.
Itaque sponsæ suæ singulari, carissimæ, fidelissimæ, pulcherrimæ, sanctissimæ, comparentali, de hujus vitæ miseriis ad cœlestem thalamum ascendenti, Deus Pater jucundissime ac gratiosissime obviavit, amplexum et osculum inæstimabilis dignationis, suavitatis et pacis præbens et imprimens ei. Unigenitusque Dei Filius Matrem suam dignissimam consimili obviatione, deosculatione, amplexu, honoravit, suscepit, adstrinxit. Sic et Spiritus Sanctus vas suum dilectissimum atque mundissimum pari obviatione complectens, tam summe et singulariter adimplevit illud omni felicitate, donis ac dotibus gloriæ, quam eminenter illud ante impleverat omni dono gratiæ ac virtutum.
Ideo recte disseruit Augustinus: Te, o Maria, ipse Rex regum, ut Matrem veram et decoram sponsam præ omnibus diligens, amoris amplexu sibi consociat; itemque: Nec mirum, o Maria, ut dignetur tibi congaudere Deus regnans in cœlis, quem parvulum ex te hominem natum, toties es osculata in terris.3 Hinc et Bernardus optime contestatur: Profundissime ultra quam credi valet, divinæ sapientiæ Maria penetravit abyssum, ut quantum sine personali unione conditio patitur creaturæ, luci illi inaccessibili videatur immersa.
De hac materia loquitur Ubertinus: Non solum Jesus, Deus homo laureatus corpore glorificato, sed ipse Rex, Deus Trinitas, sanctissimæ Virgini triumphaliter occurrit et obviavit, non locali motu, sed complacentia favorali, glorificatione divinali, et influentia principali. Nam Pater per quamdam appropriationem occurrit et amplexatus est sponsam castissimæ dilectionis, singularissimæ fecundationis, ac sollicitissimæ educationis unigeniti Filii sui. Hanc coram cœlesti curia Pater dulcissime amplexatur et recognoscit esse matrem dignissimam unici Filii sui: unde benedictissima Virgo recepit fontalem fecunditatem ad generandum omnes electos, et etiam angelos sanctos, in gustu quodam et gradu experientiæ divinorum; atque ex hoc habet a Patre rationem potestatis et sublimitatis imperialis post Filium suum super omnem naturam creatam.
Occurrit etiam ei Filius ejus, omnibus manifestans hanc Genitricem sui verissimam, quæ ipsum concepit, peperit, nutrivit, ac fidelissime sociavit in natura humana assumpta. Ideo filiali reverentia eam dicitur adorasse ut matrem dignissimam. O bone Jesu, omnipotens, æterne Deus, quid est quod mulierem adoras? Adoro, inquit, per duliam, quoniam duo faciunt eam adorandam, videlicet, ratio maternitatis, et meritum humilitatis. Maternitas quippe fuit in ea singularis, humilitas incomparabilis. Adorat ergo Jesus matrem, non qualemcumque, sed matrem singularis sufficientiæ, singularis magnificentiæ et singularis diligentiæ: singularis (inquam) sufficientiæ, quoniam sine semine viri, sola de Spiritu Sancto concepit; singularis magnificentiæ, quoniam nulla præter eam Deum genuit, nulla præter eam post partum virgo permansit;4 singularis diligentiæ, quoniam nulla unquam mater tantum dilexit atque sollicita fuit pro filio, imo nec omnes aliæ simul sumptæ, quantum ad dilectionis sollicitudinisque substantiam. Quemadmodum ergo in conceptione Filii Dei nullum habuit socium, sic in isto honore nullum habet consimilem. Hunc quoque honorem requirit in Virgine meritum abyssalis humilitatis. Nam qui se humiliat, exaltabitur. Et quia in humilitate non habuit puram creaturam parem, in exaltatione non habet consortem.5 — Denique, triplex ponitur modus præmiandi virtutes. Primus, per evacuationem: ut in fide et spe, quibus evacuatis, succedit fidei visio clara, et spei tentio gloriosa. Secundus, per completionem: sicut in caritate et in pluribus virtutibus cardinalibus, quibus in patria addetur completio sine defectu. Tertius, per oppositionem: sicut in paupertate, esurie, luctu et humilitate, quibus Deus promittit regnum, saturitatem, consolationem et exaltationem.6 Vide igitur qualiter in beata Virgine et Regina, profundissima ejus humilitas ac bonitas Dei videntur contendere, Maria se humiliante, et Deo hanc exaltante: imo Maria non solum se humiliante, sed et in humilitate sub omni creatura se abyssante; et Deo eam non solum exaltante, sed et super omnem angelicam creaturam eam magnificante. Sicque eam Deus sublimis, ut suam verissimam matrem, reverenter secundum quod homo adorat, atque ad eam honore inæstimabili corporaliter ac filialiter se inclinat. O stupendum privilegium, et inauditæ dignitatis fastigium, ut a virginea Matre ista se Dei Filius recognoscere videatur habere esse humanum! Quid non debuit concedere Virgini Matri, quam taliter voluit honorare? Certe isto honoris respectu non respiceret Dei Filius millesies mille millia Seraphim, et infinities infinitos, quia non possunt Deum amare ut filium, nec frui eo ut fructu uteri sui. In hac assumptione, beatissima Genitrix Dei, tanquam altera Esther, de triclinio feminarum, id est de militanti Ecclesia, adducta est per totam militiam cœlestis exercitus ad cubiculum sponsi cœlestis, Dei Patris:7 quoniam omnes hierarchiæ cœlestes viderunt eam ascendentem, atque deliciis divinorum amplexuum affluentem, innixam super dilectum suum.8 Certe ipsi soli ac Filio ejus in plenitudine natæ sunt deliciæ mutuorum amplexuum, quæ eumdem habet sponsum ac filium.
Insuper tunc sacratissimæ Virgini occurrit Spiritus Sanctus, recognoscens eam esse sui amoris fornacem, ac suæ miræ operationis eximiam officinam, in qua et de qua formatum est corpus mundissimum Filio Dei, et summa creata est anima Christi. Ostenditque Spiritus Sanctus universis Beatis, quod in hac officina et per eam fabrefecit quidquid in gratia mirificum operatur, et quod in hac totum ignem operationis virtuosæ inclusit et quod unquam dare disposuit creaturæ.
Sic igitur tota Trinitas adoranda, uniformi et concordi voluntate ac caritate, inæstimabilem Virginem ostendit esse suam sponsam incommunicabilis caritatis, reginam cœli inattingibilis dignitatis, mundi dominam imparticipabilis potestatis, electorum omnium genitricem inexhauribilis benignitatis, omnium hostium Dei conculcatricem triumphalissimam insuperabilis strenuitatis, omnium thesaurorum cœlestium dispensatricem largifluam pro suæ complacentia voluntatis. — Hæc Ubertinus.
Footnotes
Chapter 109 of 118