Sectio 2, art. 19: Utmm possii esse aliquid infinitum sceundum

St- qw. V. g, utrum pcssit esse aer infinite extensus, qui tamen esset

DE INFINITATE DEI finitus sectmdum essentiam aeris. Hic articulus sicut subsequens est ad distinguendum infinitum in actu seu categorematicum, ab infinito in potentia seu syncategorematico, quod est finitum semper perfectibile, seu cui semper fieri potest additio, ut magnitudo, vel series numerorum. Est distinctio quae jam facta est ab Aristotele, L III Physicorum, c. i et sq. ubi ostendit quod omne continuum est quidem divisibile in infinitum sed nunquam divisum in infinitum, constat enim partibus semper divisibilibus et punctis terminantibus. Item latera polygoni inscripti in circumferentia semper sunt divisibilia, et nunquam polygonum erit circumferentia,

Notandum est quod juxta Spinozam : extensio actualiter infinita est attributum Dei, quia non satis distinxit infinitatem perfectionis et infmitatem imperfectionis, ut notaverat sanctus Thomas in art. i°.

CohgIhsso sancti Thomae est : nullum corpus naiurale, imo nullum corpus mathematicum potest esse infinitum in actu.

Corpus physicum est subjectum trinae dimensionis, in eo est materia et forma et qualitates sensibiles. Corpus mathematicum est sola quantita? secundum tres dimensiones. Cartesius non satis hanc distinctionem ser~ vavit.

ia pars conclusionis de corpore naturali dupliciter probatur, scilicet metaphysice et physice.

Probaiio meiaphysica sic enuntiari potest :

Formam determinatam sequuntur determinata accidentia, proinde determinata quantitas. Atqui omne corpus naturale, v. g. aerr aqua» habet determinatam formam specificam, ita etiam omne ens creatum Ergo omne corpus natarale habet determinatam quantitatem.

Major fundatur in hoc quod accidentia, quae sunt in substantia, quasi ab ea fluunt, seu derivantm% dimanant ; et igitur a forma substantiali finita non derivatur accidens infeltum ; alioquin haec forma finita haberef:

■ virtutem infinitam.

Objici posset tamen : aer infinitus, vel aqua infinita non essent unum corpus singuiare, sed aggregatio molecularum aquae vel aeris. Ad hoc respondetur quod tunc esset alia quaestio, quae solvitur in articulo sequenti de multitudine mfinifca.

Probaiio physica sic formulatur :

Omne corpus naturale habet aliquem motum naturalem, rectun, vel eircularem, v. g. lapis tecte tendit deorsum, astra moventur motu circulari {vel secundum ellipsim), Atqui corpus infinitum non posset sic moveri ; non quidem niotu recto, quia jam occuparet omnia loca, nec motu circulari. quia lineae Drotractae a centro huiusce corooris versus circumferentiam (quae nullibi esset) in infinitum distarent ad invicem, et sic una nunquam possei pervenire ad locum alierius, ut requiritur ad motum circularem alicujus corporis volventis in eodem loco, motu rotationis. Non esset peripheria, nec motus circularis in ea. Ita Pascal loquitur de aliqua sphera cujus centrum esset ubique et circuitus nullibi.

Koc argumentum physicum supponit doctrinam de motu naturali prout opponitur motui violento, et prout terminatur ad locum naturaieiBi

AN PRAETER DEUM POSSIT ESSE ALIQUID INFINITUM ut motus Iapidis deorsum ad centrum terrae. Sed post experimenta Galilei de casu omnium corporum in vacuo, haec doctrina de motu naturaii corporum non potest saltem eodem modo nunc admitti. Attamen aliquid ex ea remanet in physica modema, in ipsa lege degradationis energiae, secundum quam calor necessarius ad productionem motus localis non potest integraUter restitui per conversionem hujus motus localis in calorem, et sic universus orbis motu naturali tendit ad quemdam statum aequilibrii.

Argomentum propositum videtur firmum, si conceditur quod omne corpus naturale habet motum naturalem saitem in eodem loco. Sed aliqui dicere possent : hoc corpus infinitum non posset quidem moveri totum simul in solidum, sed forte quoad paries ejus esset mobile.

Ad hoc respondendum est quod tunc ponitur alia quaestio de muititudine infinita partium actu distinctarum, de qua est sermo m art. sequenti.

Ait ve^c possit imaginari corpus mathematicum actu existens, quod esset magnitudine infinitum, anctus Thomas in fine corporis articuli respondet negative, quia hoc corpus non posset esse in actu sine aliqua forma seu figura; atqui omnis figiira est finita. Ergo.

Attamen ipse sanctus Thomas dicit in III Physicorum. c. 5, lect. 8, tima probatione : « Non est necessaria, sed tantum probabilis, quia qui poneret corpus infinitum non concederet quod de ratione corporis est terminari superficie, nisi forte secundurn potentiam, quamvis hoc sit probabile et f amosum ■ »

Q

Addendum est quod corpus mathematicum non potest naturaliter ex'stere sine subjecto composito ex materia et forma, et sic remanent priora argumenta.

Ad jm, iD geometria sub expressione « linea infinita » agitur de lines actu firuta quae potest semper augeri.

Ad 2^. Infinitum non est contra rationem magnitudinis in communi, sed contra raticnem cujuslibet speciei ejus, quia quaelibet species magnifcrus uabet figuram finitam. « Non autem est possibile in genere esse quoa m nulla specie est. » Per hanc ultiraam propositionem corroboratur a,guraentum probabile de corpor^ mathematico, quod est in fine corporis

^rticulj..

Ad 3™. * Non invenitur infinitnm in additione magnitndinis, sed in dnraone tat, tnm. » Pnma pars vera est de corpore naturali, quia augetur insuper etiams, ahquod corpus posset augeri in iimnitum, nunquam esset ^SS^ S _actu sea categorematice, sed solum in potentia seu syn- categorematice.

infinit

^undum q^ temPUS f ^™111 3 prout non Lt ouP ™; ^ m aCtU' ^ successiv*. Unde non videtur repugna-e

ItrZ SfT et terapus sit ab aeterno- Qi putabat AristoteI- et tunc non fuisset pnma circuiatio soHs, nec prima dies.

DE INFINJTATE DEI