Capitulum IV

Nota, quod triplex esl signaculum Christi: ex parte carnis, peccati immunitas; loannis primo: « Ecce; Agnus Dei » elc. Ex parte animae, donorum plurahtas; loannis terlio: « Non ad mensuram dat Deus spiritum ». Ex parte divinae naturae, Verbi Divinitas; loannis primo: «Verbum caro faclum est». dens dat nobis documentum inveniendi quietem. — Si igitur gravat labor, consideremus Christum laborantem; si delectat quies, sedeamus ad fontem, ad Chnstum scihcet, qui est fons quantum ad Divinitatem et quantum ad humanilatem. Quantum ad Divinilatmn Christus est fons de summo descendens;

Canticorum quarto: « Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano ». Quantum ad humanitatem. Christus est fons de imo ascendens; Genesis secundo: « Fons ascendebat de terra, irrjgans universam superficiem terrae ».

2. Latius autem considerando fontis huius aperae- tionem, inveniemus, a fonte Christo fontem derivari sapientiae, fontem misericordiae, fontem gratiae, fontem spiy-ilualis laetitiae, fontem vitae aeternae. — Fons supientiae purgat ignorantiam intellectus; de quo Ecclesiastici primo: « Fons sapientiae vers. bum Dei in excelsis ». — Fons misericordiae culpam purgat, quae est in affectu; Zachariae decimo tertio: « Erit fons patens domui David et habitantibus lerusalem in ablutionem peccatoris et menstruatae ». K. — Fons gratiae reficit virtutem quantum ad activos; de quo fonte leremiae secundo: « Dereliquerunt me, fontem aquae vivae », id est vivificantis, « et fois. derunt sibi cisternas dissipatas ». — Fons spiritualis laetitiae delectat mentem quantum ad contemplativos; quem sitiebat Psalmista dicens: « Sitivit anima i- mea ad Deum, fontem vivum ». — Fons vitae aeternae beatificat animam; de quo Psalmus: « Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ».!> — Sic ergo habes quinque fontes, quos si diligenter consideras, duo primi sunt contra malum, duo sequentes promovent in bono, quintus vero fons effundit praemium.

3. Notandum, quod diversitatem fontium sequin- tur diversitas aquarum. Habemus namque de fonte la sapientiae aquas instructionis; Ecclesiastici decimo quinto: « Cibavit illum pane vitae et intellectus, et aqua sapientiae salutaris potavit illum ». — De fonte la- misericordiae, aquas remissionis, de quibus Ezechielis trigesimo sexto: « Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamenia- tis vestris ». — De fonte gratiae, aquam refectionis; Isaiae duodecimo: « Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris »; Psalmus: « Super aquam refe- '- ctionis educavit me ». — De fonte spiritualis laetitiae, aquas consolationis; Proverbiorura vigesimo quinto: « Aqua frigida animae sitienti, nuntius bola- nus de terra longinqua ». — De fonte vitae aeternae, aquas aeternae felicitatis, de quibus Psalmus: « De torrente voluptatis tuae potabis eos »; et Apocalypsis septimo: « Non esurient neque sitient amplius, nec cadet super illos sol neque unus aestus; quoniam Agnus, qui in medio throni est, reget illos et deducet eos ad fontes vitae aquarum ». — Sic ergo habes in Salvatore quinque genera fontium et quinque genera aquarum, de quibus Isaiae duodecimo: « Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris ».

4. Possunt autem adaptari isti quinque fontes quraque vulneribus Christi, quorum quatuor inflicta sunt Christo ante raortem, quintum vero post mortem. Sic et istorura fontium quatuor aperiuntur nobis in vita ista, quintum vero post in gloria.

Annot.tio 12.

(Vers. 8.). Discipuli eius abiei-unt, ut cibos emerent.

Notandura, quod secundum Scripturam multiplex distinguitur cibus. Est enira cibus naturalis, legalis, carnalis, spiritualis, sacramentalis, aeternalis. — Cibus naturalis ministratur nobis in raensa naturae, de quo Matthaei decimo: « Dignus est operarius cibo suo ». — Cibus legalis, in mensa synagogae, quem interdicit Apostolus ad Romanos decimo quarto: « Si propter cibum tuum frater tuus contristatur, iam non secundum caritatem ambulas». — Cibus carnalis, in raensa concupiscentiae; Proverbiorura trigesirao: « Per tria raovetur terra », quorum unum est, cum « stultus saturatus fuerit cibo ». — Cibus spiritualis, in mensa conscientiae, de quo loannis sexto: «Operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam ». — Cibus sacramentalis, n mensa. eucharistiae; loannis sexto: « Caro mea vere est cibus » etc. — Cibus aelernatis, in mensa gloriae, de quo Tobiae duodecimo: « Ego cibo invisibili et potu, qui ab hominibus videri non potest, ntor ».

(Vers. 32.). Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. tur in praesenti: cibus naturalis — cibus carnalis — et cibus arlipcialis. Priraus sustenlat naturam, secundus nutrit concupiscentiam, tertius confortat

2. Circa cibura naturalem nota, quod condigne promerendus; Matthaei decirao: « Dignus est

operarius cibo suo»; quasi dicat: et non alius; secundae ad Thessalonicenses ultimo: « Si quis non vult operari, non raanducet »; Genesis tertio: « In sudore vultus tui vesceris pane tuo». — Itera, modeste.est accipiendus; Ezechielis quarto: « Cibus tuus, quo vesceris, erit in pondere viginti stateres in die; a tempore usque ad terapus comedes illud»; quasi dicat: comedes ad pondus et ad tempus; Ecclesiastici trigesimo septimo: « Noli esse avidus in omni epulatione, et non te effundas super omnem escam ». — Item, Uberaliter esl distribuendus; quocontra de avaro, lob vigesirao - « Non reraansit de cido ems, proplerea nihil remanebit de bonis eius». Exemplum de divite epulone, Lucae decimo sexto.

3. Circa cibum carnalem attende, quare fugiendus: quia comedentem reddit egenum, eo quod nimis est venalis; Threnorum primo: « Omnis populus gemens et quaerens panem; dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocillandam animam ». — Coraedentem facit immundum; est enira pollutus; Levitici undecimo: « Oranis cibus, quera coraedetis, si fusa fuerit super eum aqua, immundus erit »; aqua, id esl concupiscentia. — Comedentem facit debilem et infirmum; est enim male nutritivus; lob Irigesimo: « Radix iuniperorum cibus eorum »; Threnorura primo: « Sacerdotes vestri in urbe consumti sunt, quia quaesierunt cibum sibi, ut refocillarent aniraam suam »; Isaiae quinquagesimo quinto: <t Quare appenditis argentum vestrnra non in panibus, et laborera vestrum non in saturitate »? — Depauperat expellendo gratiara, polluit ingerendo culpara seu raaculam, infirmat corrumpendo sive vulnerando naturam.

4. Circa spiritualem cibum attende, quare appetendus: quia nobilis est; Sapienliae decimo sexto: « Angelorum esca nutrivisti populum tuum, et paratum panem de caelo praestitisti eis sine labore » etc. et Psalmus: « Panem Angelorum manducavit liomo cibaria raisit eis in abundantia ». — Quia utilis bene enira re6cit et confortat; tertii Regura decirao nono: « Cura surrexisset Elias, comedit et bibit et ambulavit in fortitudine cibi illius quadraginta diebus et quadraginta noctibus usque ad montem Dei Horeb ». — Quia dekctabilis; Sapientiae decimo sex- 10°:« Paratum panem de caelo praestitisti eis sine labore, habentem omne delectamentura el oranis saporis suavitatera »; Psalmus: « Cibavit eos ex adipe frumenti et de petra melle saturavit eos ».

5. Nota autem tria, quae auferunt homini delectationes cibi spiritualis. Primura est setuus defectio; secundi Regum decimo nono de Berzellai: « Nunquid vigent sensus raei ad discernendum suave vel amarum? aut delectare potest servum tuum potus et cibus? vel audire possum ultra vocera cantorura et cantatricum »? Psalmus: « Aruit cor meum, quia oblitus sum comedere panem meura ». — Secundum est sensus infectio, quod solel esse in infirmis, quorum aduritur palatum; lob trigesimo tertio: « Increpat Dominus per dolorera in lectulo et orania ossa eius marcescere facit; abominabilis ei fit in vita sua panis, et cibus animae suae ante desiderabilis »; Psalmus: « Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas raortis». — Tertiura est sensus repletio; Nuraerorura vigesirao primo: « Cur eduxisti nos de Aegypto, ut morereraur in solitudine? Deest panis, non sunt aquae, nauseat anima nostra super cibo isto levissimo ». — Attende, quia sensus male reptetur lascivia raalae operationis, raale inficitur per concupiscentiam malae affectionis, deficit autem propter inconsuetudinem devotionis; et sunt illi quasi saturati, quasi adusti illi, illi quasi deficienles et languidi.

(Cap. VI, 27.). Operamini non cibum, quiperit, sed qui permanet in vitam aeternam.

1. In hoc verbo innuitur nobis quaedam cibi distinctio. Est enim cibus, qui perit, et ille est culpae — et est cibus, qui permanet in vitam aeternam, et ille est gratiae.

Est autem cibus culpae multiplex: cibus luxu- < riae; secundi Regum decirao tertio: « Veniat, obsecro, Thamar, soror mea, ut det raihi cibum et faciat mihi pulmentum, et comedam de manu eius »; nota de amore. — Cibus gulae; Numerorum undecimo: « Adhuc carnes erant in faucibus eorum, nec defecerat huiusmodi cibus, et ecce, furor Domini concitatus in populum, percussit eum plaga magna nimis. Vocatus est locus ille sepulcra concupiscentiae »; Psalmus: « Adhuc escae eorura erant in ore ipsorura, et ira Dei ascendit super eos». — Cibus superbiae; DanieUs primo: «Tentanos, obsecro, decem diebus, et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum, et contemplare vultus nostros et vultus puerorum, qui vescuntur cibo pando exponit versum capituli sexti. Cum haec expositio flat

regio; et sicut videris, sic facies cum servis tuis »; Osee duodecimo: « Ephraim pascit ventum et sequi- tur aestum ». — Cibus invidiae; Proverbiorum vigesimo tertio: « Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos eius, quoniam in similitudine arioli et coniectoris aestimat quod ignorat ». — Cibus irae, quem prohibet Dominus in figura Levitici septimo: « Sanguinem omnis animalis non sumetis in cibo, tam de avibus quam de pecoribus ». — Cibus avaritiae; Proverbiorum vigesimo tertio: « Ne desideres de cibis eius », id est mundi, « in quo est panis mendacii »; Ecclesiastici decimo tertio: « Confundet le in cibis suis », id est mundus in divitiis, « donec te exinaniat bis et ter, et in novissimo deridebit te, et postea videns derelinquet te et caput suum movebit ad te ». Expone totum de mundo, cuius cibi divitiae sunt, quas propinat avaris ad credentiam. — Cibus accidiae; ludicum decimo nono: « Mane facto parabat Levites iter; cui rursus socer: Oro te, inquit, ut paululum cibi capias, et assumtis viribus, donec increscat dies, postea proflciscaris ». — Nota, quod tantum fecit eum morari, quod venit ad malum hospitium. Nam

Languida segnilies hodiernos craslinal actus. Hic cibus est cavendus.

2. Cibus gratiae est similiter multiplex. — Cibus gratiae, hic reddit vilam; Psalmus: « Fiumen Dei repletum est aquis, parasti cibum illorum, quoniam ita est praeparatio eius. Rivos eius inebria, multiplica genimina eius ». — Cibus sapientiae, iK v&Adit sensum; Ecclesiastici decimo quinto: « Cibavit illum pane vitae et intellectus et aqua sapientiae salutaris potabit illum »; Matthaei vigesimo quarto: » Quis, putas, est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore »? Proverbiorum decimo tertio: « Multi cibi in novalibus patrum, et aliis congregantur absque iudicio ». — Cibus spirilualis laetitiae, hic reddit molum; Ecclesiastici decimo quarto: « Ante obitum tuum operare iustitiam, quoniam non est apud inferos invenire cibum »; Psalmus: « Qui simul mecum dulces capiebas cibos; in domo Dei ambulavimus cum consensu ». — Hic est cibus triplex interior in conscientia.

3. Sequitur cibus triplex exterior in vita: cibus poenitentiae; Psalmus: « Cibabis nos pane lacrymarum et potum dabis nobis in lacrymis in mensura », Ilic est omnibus medicinalis sive sanativus cibus aegrolantium. — Cibus iustiliae; loannis quarto: « Meus cibus est, ul faciam voluntatem Patris mei, qui misit me, ul perficiam opus eius ». Hic est cibus nutrilivus et augmentativus cibus laborantium. — Cibus patientiae; ad Hebraeos quinto: « Perfectorum est solidus cibus, eorum qui pro ipsa consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mah ». — Hic est triplex cibus exterior in vita.

4. Sequitur cibus superior in altari, et hic est septimus, scilicet cibus eucharisliae; loannis sexto: « Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ». Omnibus huiusmodi cibus est quaerendus.

Annotatio 13.

(Vers. 42.). Hic est vere salvator mundi; qui vum faciet populum suum a peccatis eorum »; Lucae secundo: « Annuntio vobis gaudium magnum » etc.; « quia natus est vobis hodie salvator, qui est Christus Dominus ». — Qui salvat a malo tentationis sive pugnae; Psalmus: « Salvasti nos de alBigentibus nos, et odientes nos confudisti ». — Qui salvat a malo poenae sive miseriae; ad Philippenses lertio: «Salvatorem exspectamus, qui reformabit corpus humihtatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae ».

A malo culpae S3 a.t poenilentes; Lucae septimo, exemplum de Magdalena, cui dictum est: « Fides tua te salvam fecit; vade in pace». — A malo pugnae, constantes; primi Machabaeorum quarto: « Mementote, qualiter salvi facti sunt patres nostri; et nunc clamemus in caelum, et miserebitur nostri Deus noster ». — A malo miseriae, perseverantes; Matthaei decimo: « Qui perseveraverit usque in flnem, hic salvus erit ». — Habe ergo poenitentiam de culpa, constantiam in pugna, perseverantiam in gralia.

(Vers. 18.). Quinque viros habuisti, et hunc quem habes, non est tuus vir.

1. Mulier, anima fldelis; vir eius legitimus, Christus; quoties ergo anima ad Deum convertitur, vero sponso coniungitur; quoties ad alium, fornicatur. — Mulieri isti improperantur quinque viri — et de sexto etiam reprehenditur — cum dicitur: Quinque viros habuisti, et spirituahter possunt dici quinque viri, quibus anima abutitur, quinque sensus. — Primus igitur vir est gustus, cui serviunt gulosi; in quorum persona dicitur Ecclesiastae secundo: « Melius est

comedere et bibere et ostendere animae suae bona»;

Isaiae vigesimo secundo: « Comedamus et bibamus, Deiactu. cras enim moriemur».— Secundus est tactus, cui serviunt luxuriosi; in quorum persona dicitur Sapientiae secundo: « Nullum sit pratum, quod non pertranseat luxuria nostra. Nemo nostrum sit exsors odoratu. luxuriae nostrae». — Tertius est odoratiis, cui serviunt deliciosi; in quorum persona dicitur Sapientiae secundo: « Unguentis nos impleamus, el non praetereat nos flos temporis; coronemus nos ro- De Yisu. sis » etc. — Quartus est visus, cui serviunt avari;

de quibus Ecclesiastici decimo quarto: « Insatiabiiis oculus cupidi in parte iniquitatis; non satiabitur». — De auditu. Quintus est auditus, cui serviunt curiosi; tales erant Atbenienses, Actuum decimo septimo: « Ad nihil aliud vacabant, nisi aut dicere aut audire aliquid novi »; et secundae ad Timotheum quarto: « Ad sua desideria coacervabunt sibi magistros prurientes auribus ».

Isti ergo sunt quinque viri, quos reprehenditur anima fidelis habuisse; qui etiam significantur per quinque iuga boum, de quibus Lucae decimo quarto dicilur: « luga boum emi quinque ».

2. Adhuc arguitur Samaritana virum sextum, Desextoqui nou est suus, habere, cum dicitur: Et hunc quem habes, non est tuus vir; et hic vir est error.

Vohiptates enim corporis sequitur error mentis, secundum quod dicitur in Psalmo: « Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ». Virum istum monetur anima dimittere et ad sponsum proprium se transferre, cum dicitur ei a Christo: « Voca virum tuum », supra eodem.

(Vers. 46.). Erat quidam regulus, cuius filius infirmahatur Capharnaum.

[. Considerandum est in verbis istis, quae sit Divjsio. infirmitas ista — et unde contracta.

Infirmitas ista est infirmitas culpae; et dicitiir De primo infirmilos culpae propter tria, scilicet quia defortnpiex ra- depauperal, debititat. Deformat polluendo conscientiam; debilitat vulnerando naturam; depauperal expellendo gratiam.

2. Culpa igitur est infirmitas, quia deformat; Ratio 1. primi Machabaeorum primo: « Virgines et iuvenes infirmati sunt, et omnis speciositas mulierum immutata est »; Threnorum primo: « Egressus est a filia Rauo. Sion omnis decor eius ». — Quia depauperat; Ecclesiastae quinto: « Sicut egressus est nudus de ulero matris suae, sic revertetur»; et sequitur: «Mirabilis prorsus inflrmitas, quomodo venit, sic revertetur »;

Threnorum primo: « Manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia eius ». — Quia debilital; Threno- R rum primo: « Infirmata est virtus mea, dedit me Dominus in manu, de qua non polero surgere»; Psalmus: « Infirmata est in paupertate virtus mea».

3. Videndum esl praeterea, a quo infirmitas ista sit contracta. Notandum autem, quod aliquando infirmitas contrahitur a loco, aliquando a cibo, aliquando a labore inordinato. In loco nota malam occasionem; in cibo, malam delectationem; in labore inordinato, malam operationem. — Contrahitur igitur infirmitas a loco; unde cum describitur infirmus in praesenti EvangeUo, notabiliter subiungitur locus, cum dicitur: Infirmabatur Capharnaum, quod interpretatur ager pinguedinis, vel villa consolationis. In his enim solet contrahi infirmitas spiritualis. Iterum, Osee quarto: « Maledictum et mendacium et furtum et homicidium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit; propter hoc lugebit terra, et infirmabitur omnis qui habilat in ea ». — Contrahitur etiam infirmitas s a cibo; Ecclesiastici trigesimo septimo: « In multis escis erit infirmitas, et aviditas appropinquat usque ad choleram ». — Contrahitur etiam a labore inor- i dinalo; Isaiae quadragesimo: « Deficiunt pueri et laborabunt, et iuvenes in infirmitate cadunt»; Psalmus: « Humiliatum est in laboribus cor eorum, infirmati sunt, nec fuit qui adiuvaret».

COLLATIO XVIll.

(Vers. 47.). Incipiebat enim mori.

1. Non solum describit Evangelium aegroti infir- i mitalem, sed infirmitatis gravilatem in hoc, quod appropinquabat aegrotus ad mortem; quod notat, cum dicit: Incipiehat enim mori. Ubi notandum esl, s quod mortis spiritualis quadruplex signum est, scihcet amissio motus, amissio gustus, amissio loquelae et amissio sen-ms. — Tunc enim incipit homo spiritualiter mori, quando amittit motum bonae operationis; unde lacobi.secundo: « Fides sine operibus mortua est ». — Quando amittit gustum devotionis; Psalmus: « Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis». — Item, quando amittit loquelam confessionis; Psalmus: «Non est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi»? — Item, quando amitlit sensum discretionis; propter quod clamavit David: « Ulumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte »; et quarti Regum quarto dicitur de fiho mulieris, ad quem venerat Giezi, quod « non erat vox neque sensus», ut significaretur esse mortuus.

2. Contra, nota, quod vitae spiritualis signa quatuor sunt, scilicet recuperatio sensus discretionis;

° Ita B; A ordinationem, C

unde quarti Regum quarto de puero, quera suscitavit Eliseus, quia «oscitavit septies aperuitque oculos ». — Item, recuperatio loquelae confessionis; unde Lucae septimo de adolescenle, quem suscitavit Lesus, dicitur, quod « resedit qui erat mortuus et coepit loqui ». — Item, recuperatio gustus devolionis; unde Lucae octavo, postquam resuscitavit Lesus liliam archisynagogi, « iussit illi dari manducare». — Item, recuperatio bonae operationis; unde loannis undecimo, suscitato Lazaro, « dixit Lesus: Solvite eum et sinile eum abire ».

(Vers. 49.). Domine, descemle, priusquam moriatur filius meus.

1. Duo tanguntur in verbis istis: imploratur pietas medici, cam dmluT: Domine, descende — et ostenditur necessitas infirmi, cum dicitur: priusquam moriatur filius meus.

Necessitas ergo infirmi est imminenlia raorlis; ubi notandum est, quod quidam moriuntur egestate, jjj infirmitate, quidam adversitate. — Egestate moriebatur qui clamabat in Psalmo: « Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea adhaesit faucibus meis, et in pulverem mortis deduxisti me». — Infirmitate moriebatur iste filius reguli, qui infirmabatur Capharnaum; de quo prius dicitur: « Incipiebatenim mori ». — Adversitate moriebanlur, de quibus dicitur Threnorum primo: « Foris interiicit gladius, et domi mors similis est ». — In egestate intellige indurationem mentis; in inrmtoe, corruptionem carnis; in admrsitate, impugnationem hostis.

2. Propter hanc triplicem necessitatem infinni stale; ad cwrandum, ne moriatur infirmitate; ad liberandmn, ne morialur aduersitate.

Dicit ergo regulus: Descende, Domine, ne moriatur filius meus per egestalem indevotionis; de quo descensu in Psalmo: « Descendit sicut pluvia in vellus et sicut stillicidia stillantia super terram». — Item, descende, Domine, ne moriatur filius meus per infirmitatem carnalis corruptionis; de quo descensu Matthaei octavo: « Ait Lesus: Ego veniam el curabo eum », loquitur de filio centurionis; et hic, loannis quarto, rogabat regulus lesum, ut descenderet et sanaret filiura eius. — Itera, descende, Domine, ne moriatur filius meus per impugnationem hostis; de quo descensu Exodi tertio: « Vidi afflictionem populi mei, qui est in.egypto, et descendi, ut liberem eum ». — Descende ergo, Do- uoundnm. mine, ad reficiendam mentem, ad curandam carnem, ad repellendum ho-item, ne moriatur fdius Annotatio IS.

(Vers. 13.). Omnis, qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum.

Notandum, quod est sitis multiplex. Est aulem "'Jj sitis naturae; loannis quarto: Omnis, qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum. — Est sitis cwipae; ™p'«- Ecclesiastici vigesimo Sexto: « Sicut viator sitiens ad fontem os aperiet et ab omni aqua proxiraa bibet et contra omnem palum sedebit ». — Est sitis poenae; «"- Isaiae sexagesimo quinto: « Servi raei coraedent, et vos esurietis; servi raei bibent, et vos sitietis». — Est sitis gratiae; Psalmus: « Sitivit aniraa mea ad Gra'«e. Deura fortera, vivum. — Est sitis gloriae; Ecclesia- «'""" stici vigesimo quarlo: « Qui edunt me adhuc esurient, et qui bibunt me adhuc sitient ».

(Vei's. 36.). Et qui melit mercedem accipit.

Nota, quod merces isla est merces magna, merces multa et raerces aeterna. — Merces magna; Genesis decimo quinto: « Noli tiraere, Abraham, ego protector tuus sum, et merces tua magna nimis. — Merces m.ulla; Lucae sexto: « Gaudete et exsultate, quoniara merces vestra multa est in caelo ». — Merces aeterna; loannis quarto: Qui metit mercedem accipit et congregat fructum in vitam aeternam.

(Vers. 41.). Et multo plures crediderunt propter sermonem eius.