Capitulum XVIII

8. Est praeterea cxspectanlibus in solatium; s unde Psalmus: « Ecce, quam bonum et quara iucundum habitare fralres in unum. Sicut unguentum in capite » id est Iesu Christo, «quod descendit » non nisi in membra capitis mediate, vel iraraediate continuala. Nota de ereraitis, qui consolabantur se quotidie dicentes: cras migrabiraus hinc. — Est prae- 1 ter haec perseucranlibus in tutelam; Ezechielis trigesirao septirao: « Ecce, ego assumam filios Israel per poenitentiam de medio nationum, ad quas abierunt », per culpam, « et congregabo eos et faciam eos in gentem unam », per caritatem, « in montibus Israel » id est in perfectione iustitiae; et subiungit perseverantiam: « Et non erunt ultra duae gentes et non polluentur ullra in idolis suis, et salvos faciam eos de universis, in quibus peccaverunt ». Qui ergo in unura perseverant salvi erunt. Nara si separaverit se Dina a fratribus suis, prope est Hemor ad corrumpendum, Gene.sis trigesinio quarlo. — Est nihilominus pervenientibus in gaudium. Ibi enim est una vox laelantium et unus ardor cordium; ibi amor perfectus et unus omnium spiritus, ut dicit Augustinus. Ibi erit illa felix consuramatio

unitatis, quam imprecabatur Dominus (liscipuiis, loannis decimo septimo, cum rogabat, ut essent consummati in unum: «Rogo, inquit, ut sint unum, sicut et nos unum sumus: ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum».

Ankotatio 67.

(Cap. 16, 33.). Confidile, quia ego vici mundum.

Nota, quod Dominus dicit, se fecisse tria in mundo, scilicet reliquisse mundum, loannis decimo sexto: « Reliuquo mundum et vado a Patrem »; vicisse mundum; unde hic ioannis decimo sexto: « Confidite, quia vici mundum »; reprehendisse mundum; loannis septimo: « Me odit mundus, quia testimonium perhibeo de eo, quia opera eius mala sunt »; per hoc ostendens fidelibus suis, quod relinquendae sunt mundanae prosperitates, sustinendae sive superandae mundanae adversitales, arguendae perversitates mundanae. — Sic mundum conversaftone reliquit, passione superavit, praedicatione reprehendit.

(Vers. S.). Clarifica mc, Pater, apud lemeticlaritate, quam hahui, priusquam mwndus fieret.

. Nota, quod Christus clarificatus fuit in pas- 520726 causaliter; loannis duodecimo: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. Amen dico vobis:N)si granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit » etc. — Clarificatus fuit in resurrectione actualiter; loannis decimo tertio: « Deus clarificavit eum in semetipso », continua clarificatione. — Clarificatus fuit in Apostolorum praedicatione evidenter; loannis decimo septimo: « Clarificatus sum in eis » et ideo dicitur, loannis ultimo, de Petro: «Hoc

(Vers. I.). Haec cum dixisset Lesus, egressus est trans torrentem Cedron, ubi eral horlus etc.

Nota, quod Christus in horto fuit captus, in horto sepultus, in horto post resurrectionem inven- Spirilu el anima (Inter opera Augustini), e. S5. ct 37; Madixit Lesus, significans, qua morte esset clarificaturus Deum ».

!2. Nota autem, quod eius clarificatio manifestata est in tribus: in miraculorum operatione; Marci ultimo: « Signa eos qui crediderint, haec sequentur »; in linguaruni divisione: » Apparuerunt eis dispertitae linguae tanquam ignis », Actuum secundo; in charismatum infusione; primae ad Corinthios duodecimo: « Divisiones gratiarum sunt, idem autem spiritus ». — Et nota, quod operatio miraculorum clarificat eius potentiam; divisiones linguarum, eius sapienliam; infusio charismatum, eius bonitatem.

3. Nola postea, quod Christus fuit clarificatus a Deo Patre; unde hic: Clariftca me, Pater etc; a Spiritu sancto; loannis decimo sexto: «ille me clarificabit, quia de meo accipiet»; a discipulis; loannis ultimo: « Hoc dixit, significans, qua morte Petrus esset clarificaturus Deuin ». — Recollige ergo, quod clarificatus fuit Christus tripliciter et per tria et a tribus: tripliciter, quia in passione, in resurrectione et in Apostolorum praedicatione; per tria, quia per miraculorum operationem, per linguarum divisionem, per charismatum infusionem; et a tribus, scilicet a Deo Patre, a Spiritu sancto et a discipulis.

4. Claritate, quam habui, priusquam mundus fieret. Nota, quod multiplex clarilas invenitur in Christo, quae etiam communicatur homini iusto. Est enim claritas sapientiae; Sapientiae sexto: « Clara est et quae nunquam marcescit sapientia». — - Claritas gratiae; secundae ad Corinthios tertio: « Nos revelata facie gloriam Domini speculantes, in eandem imaginem transformamur a claritate in claritatem tanquam a Domini spiritu ». — Claritas famae; Sapientiae octavo: « Habebo propter hanc » sapientiam « claritatem ad turbas et honorem apud seniores ». — Claritas ghriae; ad Philippenses tertio: « Salvatorem exspectamus, qui reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae ». tus. — In horto fuit captus, sicut hic declarat historia: Ubi erat, inquit, hortus, in quem introivit ipse et discipuli eius; et postea sequitur de captione. — In horto fuit sepultus, unde loannis decimo nono: « Erat in loco, ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum »; et sequitur, quod ibi

« posuenint lesum ». — In horlo fuit inventus; unde el Maria, quando prinio vidit Dominum, existimavit, eum hortulanum esse, loannis vigesimo, quia scilicet in horlo invenerat eum. — Per hoc intellige spiritualiler triplicem hortum, horlura scilicet, in is. christus persecutionem palUur. Hic est hortus mundanae concupiKentiae; de quo tertii Regum vigesirao primo: < Ait Achab ad Nabolh », id est diabolus ad hominem: « Da mihi vineam tuam, utfaciam mihi hortum olerum ». — Ilortus, in quo Chrislus ahsconditur, est hortus sacrae Scriplurae; de quo dicitur animae contempiativae Canticorum octavo: « Qui habilas in hortis, amici auscullant te; fac me audire vocem tuam ». — Hortus, in quo Christus invenitur, scilicet hortus fidelis conscientiae; de quo Canticorum sexto: « Descendi in horlum raeura, ut viderem poma convallium»; et ilerum in eodem: « Dileclus meus descendit in hortura suum ad areolam aromatum ».

(Vers. 11.). Mitte gladium tuum. in vaginam.

1. Nota, quod tria genera horainum solent portare gladiura, scilicet malignantes — militantes — et dominantes. — Est ergo gladius malignantium, et hic est triplex, gladius videlicet raneoris in corde, de quo in Psalrao: « Gladius eorura intret in corda ipsorura»; et Genesis vigesirao septimo: « Id gladio vives et servies fratri tuo ». In gladio enim vivit qui gladium in corde gerit. — Gladius delractionis in ore; de quo in Psalmo: « Filii hominura, dentes eorum arraa et sagittae, et lingua eorum gladius acutus»; Proverbiorura vigesimo quinto: « laculum et gladius et sagitta acuta homo, qui loquitur adversus proximura suura falsum testimonium». — GzAm& persccutionis in opere; Exodi decimo quinto: « Evaginabo gladium meura» etc; dicit raalignus, quod intelligitur de persecutione. — Rancor enira est gladius absconditus; persecutio, gladius evaginatus; unde ibidera dicitur: « Dixit inimicus: Persequar et comprehendam » etc.; et sequitur: « Evaginabo gladium meum, et interficiet eos manus mea » etc.

2. Est gladius militantium triplex: Doctrina verilatis, quae est gladius expugnans diabolum impugnantem per fallaciam; de quo ad Ephesios sexto: «.ssumite gladiura spiritus, quod est verbura Dei ». — Mortificatio caraw, quae cst gladius expugnans diabolum irapugnantem per concupiscentiam; qui signiQcatus est, ludicura septimo, in pane subcinericio, qui non erat ahud, ut ibidera dicitur, nisi « gladius Dei et Gedeonis». Panis subcinericius est mortificalio carnis, qui est gladius interimens castra Madian, id est motus concupiscentiae carnalis. — Aemulatio caritatis, qme est gladius expugnans diabolum impugnantem per violentiam, quod figuratum est in gladio Goliath, primi Regum decimo septimo « quo interfecit eum David». Tunc interficitur Goliath proprio gladio, quando diabolura tentantera vel tribulantem superat caritatis aemulatio; et de hoc gladio dicitur primi Regum vigesirao primo, quod « non est alter huic similis ».

3. Esl praeter hos gladius dominantium sive iudicantium, et hic est Iriplex, scilicet gladius discretionis, de quo ad Hebraeos quarto«: « Vivus est sermo Dei et eflicax et penelrabiiior omni gladio ancipiti ». — Gladius definitionis; de quo Apocalypsis primo: «De ore eius», id est Christi, «exijiat gladius ex utraque parte acutus ». — GMms ultionis; de quo Isaiae primo: « Si nolueritis et ad iracundiara me provocaveritis, gladius meus devorabit vos ». — Hic est ergo triplex gladius Christi iudicanlis: et est discretio quasi gladius penetrans; definitio, quasi gladius dividens sive secans; ultio, quasi gladius occidens. Est namque triplex actus gladii: penetrare, secare et occidere.

4. Et nota, quod iste iudicialis gladius est exercendus vel exserendus a Christo in genus humanum; unde Apocalypsis primo et Apocalypsis decimo nono: « De ore eius exibat gladius ex utraque parte acutus, et in ipso percutiet gentes ». — A praelato in subdilura; ad Roraanos decimo tertio: « Vis non timere potestatem? Tene fac, et habebis laudein ex ea. Si autem inaje feceris, time. Non enim sine causa gladium portat ». — Ab homine in se ipsum; unde in Psahno: « Accingere gladio tuo super feraur tuum, potentissime ». — Tripliciter exercetur usus iudicialis gladii, quando iudicium habet homo respectu sui, praelatus respectu subditi, Christus vero respectu generis humani.

(Vers. H.). Calicem, quem dedil mihi non vis, ut bibam

1. Nota, quod est triplex calix, scilicet cahx hominis mali — et calix hominis iusti — et calix hominis-Chi-isti. Primum debemus proiicere; secundum debsmus bibere; tertio debemus communicare.

2. Calix ergo proiiciendus est calix peccatorum, et hic est triplex: fortunae, culpae et poenae: primus, inehrians; secundus, luenenoM; tertius, amarus. — De primo leremiae quinquagesimo primo: « Calix aureus Babylon in manu Domini; de vino eius biberunt omnes gentes, et ideo commotae sunt ». — De secundo Proverbiorum vigesimo tertio: « Cui vac? Cuius patri vae? Cui rixae? Cui foveae? Cui suffusio oculorum? Cui sine causa vulnera? Nonne his qui morantur in vino et student in calicibus epotandis? » — De tertio in Psalmo: « Ignis, sulphur et spiritus procellarum pars calicis eorum »; et Apocalypsis decimo quarto: « Si quis adoraverit bestiam et imaginem eius, hic bibet de vino irae Dei, quod mixtum est in calice irae ipsius ».

3. Est calix iustorum, et bic est triplex, scilicet calix gratiae, calix eucharistiae et calix examvnationis diuinae. Primus continet quasi daretum divinae visitalionis; secundus, quasi rosetum dominicae passionis; tertius, raspetum divinae correptionis. — Dc primo iu Psalmo: « Calix meus inebrians quam praeclarus est »! — De secundo in eodem: « Calicem salutaris accipiam et nomen Domini invocabo »; primae ad Corinthios undecimo: « Hic calix novi testamenti est in meo sanguine». — De tertio in Psalmo: «Calix in manu Domini vini meri plenus mixto »; leremiae quadragesimo nono: « Ecce, quibus non est iudicium, ut bibant calicem, bibenles bibent, et tu quasi innocens relinqueris? Non eris innocens, sed bibens bibes ».

4. Est praeterea calix Christi; de quo hic: Calicem, quem dedit mihi Pater etc. Et huic calici communicandum est tripliciter: per spiritualem compassionem, quahter de ipso biberat quae dicebat Canticorum quinto: « Bibl vinum raeum cum lacte raeo »: vinum, inquam, compassionis cum lacte consolationis; nam haec duo inveniuntur in passione Christi: dolor compassionis ex amaritudine et dulcedo consolationis ex utihtate. — Per sacramentakm susceptioneni, quahter dabat Dominus ad bibendum discipuUs; Matthaei vigesimo sexto: « Bibite ex hoc omnes; hic est enim sanguis raeus ». — - Per actualem imitationem, ad quam invitabat Dominus fihos Zebedaei, Matthaei vigesimo dicens: « Potestis bibere cahcem, quem ego bibiturus sum»?

(Vers. 17.). Negavit Petrus et dixit: Non sum.

1. Circa negationem Petri notanda sunt tria:

Christum negaverit — et quid ipsum ad negandum induxerit — et quid eundem a negatione reduxeril.

Circa prinium nota, quod sicut trina negatio vocalis fuit, ita est trina negatio malorum spiritualis. Negant enim Chrislum quidam per errorem infidelitatis, quidam per superbiam praesumtionis, quidara per insoleiUiam conversationis. Per errorem negant Christum infideles, per praesumtionem hypocritae, per insolenliara lascivi. Primi negant Chvisinm-veritatem; secundi Christum-itom, tertii Christum-maw.

2. Negant quidam Christum per primae loannis secundo: « Omnis, qui negat Fihum, nec Patrem habet»; et ibidem: « Quis est mendax, nisi qui negat, quoniam Lesus est Christus? Hic est antichristus, qui negat Palrem et Filium ». — Negant Christum quidam per praesumtionem; lob trigesimo primo: « Si deoscuiatus sum raanum meam ore meo, quae est iniquitas raaxima et negatio contra Deum altissimum». Manum prop?iam osculari est de proprio opere gloriari; et dicit super iUud Gregorius: « Deum scilicet negare convincitur qui bonum sibi tribuit, quod operatur ». — Negant ahi Deum per insolcntiam; de quibus ad Titum primo: «Confitentur, se nosse Deum, factis autem negant, cum sint abominabiles et incredibiles et ad omne opus bonum reprobi ».

Sic ergo negant Christum infideles per errorem, quia recedunt a Christo-veritate; hypocritae per praesumtionem, quia recedunt a Christo-vita; lascivi per insolentiam, quia recedunt a Christo-via. Primi negant veritatem fidei per errorem perfidiae; secundi dimittunt vitam graliae pro vento superbiae; tertii vero viam virtutis pro devio concupiscentiae. Quae significata sunt in trina Petri negatione.

3. Circa secundum nota, quod tria induxerunt calefactio ignis. Negavit enim Petrus Christura in domo principis; Matlhaei vigesimo sexto: « Petrus sequebatur eum a longe usque ia alrium principis sacerdotum ». — Negavit etiam n coetu servorum pontificis; unde subiungitur Uiidem: « Et ingressus inlro sedebat cura rainistris, ut videret finem ». — Negavit etiam, cum esset in actu calefaciendi se; loannis decimo octavo: « Erat autem Petrus stans et calefaciens se ».

4. Spiritualiter per domum principis significatur status conversationis mundanae; per ministros pontificis, congregatio societatis malae; per calefactioncm ignis, ardor concupiscentiae. Et haec sunt quae inducunt horainem ad lapsum culpae. — Propter primuin dicitur Nuraerorura decimo sexto:

= Vers. 23. et 22. — Subinde allegatur lob 31, 27. seq.

« Recedile a tabernaculis hominum impiorum, ne Desecnndo. involvamini in peccatis eorum «. — Propter secundum dicitur Proverbiorum decimo tertio: « Socius stultorum similis efficielur»; et in Psalmo: « Cum oe tertio. perverso perverteris ». — Propter tertium dicitur lacobi primo: « Unusquisque tentatur, a concupiscentia sua abstractus et illectus ».

5. Circa tertium nota Iria, quae Petrum a ne- ''edS. gatione reducunt, scilicet respectus Chrisli, canlus cantas e>m. galli et recordatio Petri. — Reducit ergo Pelrum ccnntus galli; unde Lucae vigesimo secundo: « Adhuc uespectas jUo loqucnte, gallus cantavit ». — Et respectus uu isti; unde sequilur: « Et conversus Dominus respexit Recordaiio Petrum ». — Et recordatio Pelri; unde sequitur:

« Et recordatus est Petrus verbi Domini ». — Ad haec tria sequitur conversio Petri; unde subiungitur:

« Et egressus foras flevit amare ».

6. Spiritualiter tunc cantat gallus, cum prae- Eiposiuo dicator adhibet doctrinam; tunc respicit Christus, eum Deus infundit gratiam; tunc recordatur Petrus, cum peccator recurrit ad conscientiam. Et haec sunt tria, quae reducunt peccatorem ad poenitentiam.

— Propter primum dicitur in Psalmo: « Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur ». — Propter secundum dicitur Ecclesiastici undecimo: « Oculus Dei respexit illum in bono et erexit eum ab humihtate ipsius et exaltavit caput eius ». — Propter tertium, Apocalypsis secundo: « Memor esto, unde excideris, et age poenitentiam et prima opera fac».

COLL.TIO LXVI.

(Vers. 36.). Regnum meum non est de hoc mundo.

. In verbis istis innuitur quaedam regni distin- Dopiei re- ctio. Est enim regnum mundi — et est regnum Christi: regnum mundi contemnendum; regnum Christi venerandum. De regno Regnum mundi contemnendum propter tria, sciiemoendo?" licet quia inutik, ignobile et instabile. — Est ergo QQia inotue. regnum mundi inutile. Habet enim pro proventibus soUicitudines, quae auferunt homini spirituales deleclationes. Propterea quaerentibus lignis, ut ungerent super se regem, respondit oliva, ludicum nono:

« Nunquid possum deserere pinguedinem meam, qua dii utuntur et homines, et venire, ut inter ligna promovear »? Idem respondit ficus de sua dulcedine, et vitis de vino suo. Ubi nota, quod volentes promoveri in regno mundi oportet deserere dulcedinem Dei, quae animam impinguat, inebriat et delectat. Nec erit qui regnum huiusmodi appetat nisi rhamnum, qui nec habet pinguedinem devotionis nec fertililatem bonae operationis. — Est regnum igno- Qoiaigno. bile. Qui enim in mundo regnare appetit cogitur miserabiliter servire; quod significatum est Matthaei quarto, ubi « ostendit diabolus Christo omnia regna raundi et gloriam eorum et ait illi: Haec omnia dabo tibi, si cadens adoraveris me »; quasi dicat: non do ea nisi adorantibus nie. Oportetenim, superbos de ipso vanitatem tenere, quia dicitur lob quadragesimo primo: « Ipse est rex super omnes filios superbiae ». — Nota responsum philosophi adversus magnatem. — Est regnum instabile. Est enim regnum, de quo Qoiaiosta- Matthaei duodecimo: « Omne regnum in se ipso divisum desolabitur ». Regnum divisum est mundus; unde in Psalmo: « Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate », id est in mundo. — Exemplum Eiempium. habe ad hoc de Adonia, tertii Regum primo, cuius regnum fuit ipsa hora sui primi convivii desolatum. Propter huius regni instabilitatem dicitur Baruch tertio: « Ubi sunt principes gentium, et qui dominantur super bestias, quae sunt super terram, et in avibus caeli ludunt »? etc. Et respondet: « Exterminati sunt et ad inferos descenderunt, et alii loco ipsorum surrexerunt ». — Ecce ergo, regnum mundi est inulile, ignobile, instabik, et ideo contemptibile. Propler hoc sapienter cantat quae dicit: « Regnum mundi et omnem ornatura saeculi conterapsi ».

2. Sequitur de regno Christi, quod est vene- chri/iiS randum. Est autem venerandum propler tria, scili- ""o. cet quia pingue, quia nobile, quia stabile. — Pm- Qoia pingue gue est regnum Christi; habet enim pro reditibus delicias paradisi; unde Lucae vigesimo tertio latroni petenti regnura repromisit Dominus paradisum: « Memento, inquil, raei, dum veneris in regnum tuum »; et dixit illi Lesus: « Amen dico tibi: Hodie mecura eris in paradiso». — Est iterura regnum no- Qoianobiie bile, et ideo Apocalypsis decimo nono: « Rex Christus habet in feraore suo scriptum: Rex regum et Dorainus dominantiura »; et in Psalrao: « Adorabunt eura omnesreges terrae, omnes gentes servient ei». — Est etiara stahile regnum Christi; Danielis septi- Qiia "aMe mo: « Potestas eius potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum eius, quod non corrumpetur »; et in Psalmo: « Et regni eius non erit finis ». — Regnum ergo Christi est pingue, nobile et stabile, et ideo desiderabik. Propterea non insipienter orat qui quotidie postulat: « Adveniat regnum tuum».

3. Regnuin istud non sibi soli retinet Christus, sed suis largituF fidelibus, quibus diclurus est: « Venite, benedicti Palris mei, percipite regnum », Matthaei vigesimo quinto Et nota, quod propter tria contingit mereri regnum, scilicet per contemptim mundanorum, per exsecutionem mandatorum, per sustinentiam adversorum-. — Contemnentes mundana merentur possidere regnum titulo emptionis, quo omnia sua dant pro regno habendo; unde Matthaei decimo tertio: « Simile est regnum caelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit homo abscondit et prae gaudio illius vadit et vendit universa, quae habet, et emit agrum illum ». NotabiUter dicitur: emit agrum: forte non habuit unde emeret thesaurum; et ideo thesaurum abscondit et agrum emit, et per consequens cum agro Ihesaurum possedit. Thesaurus, Tegmm; ager, paupertas. Homo ergo, qni non habet quo comparet regnum caelorum, vendit universa, quae habet, et emit agrum paupertatis et in agro possidet thesan- Capitulum XVIII. et XIX. Tunc Circa passionem Christi, de qua agitur in capitulo isto, consideranda sunt quatuor, scilicet traditio, illusio, flagellatio et crucifixio, quae quatuor breviter notavit ipse Lesus, cum ascenderet ad passionem, Matthaei vigesimo: « Tradent eum gentibus ad illudendum et nagellandum et crucifigendura ».

COLLATIO LXVn. ET PRIMA DE PASSIONE Christi

1. Circa Christi traditionem nota, quod Chrislus fuit iniuste traditus a tribus: a luda; loannis decimo octavo: « Stabat autem et ludas, qui tradebat eum ludaeis »; a ludaeis; loannis decimo octavo: « Gens tua et pontiQces tui tradiderunt te mihi »; a Pilato; ]oa.m& decimo nono: « Tunc tradidit eis lesum, ut crucifigeretur ». — ludas tradidit eum ex cupiditate; Matthaei vigesimo sexto: « Quid mihi vultis dare, et ego eum vobis tradam ». ludaei ex malignitate et invidia; Marci decimo quinto: « Sciebat autem, quod per invidiam tradidissent eura ». Pilatus ex populari gratia vel favore; Marci decimo quinto: « Pilatus autera, volens satisfacere populo dimisit illis Barabbam et tradidit illis lesum flagellis caesum, ut crucifigerent eum ». — Ad quorum exem- plum quidam hodie persequuntur Christum-veritatem rum regni caelestis; unde Matthaei quinto: « Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum ». — Exsequenles mandata merentur possidere regnum quasi ratione conducti pro mercede sui laboris; et ideo tertii Regum nono ait Dorainus Salomoni: « Si feceris omnia, quae praecepi tibi, ponam regnura tuum super Israel usque in serapiternum »; et Matthaei decimo tertio: « Fulgebunt iusti », id est operantes iustitiam, «sicut sol in regno Patris mei ». — Sustinentes adversa merentur possidere regnum, quia «oeu sunt acquisitionis. Isti enim sunt socii Christi ad praedam. et ad lucrum; et ideo dicitur eis Lucae vigesimo secundo: « Vos estis, qui perniansistis mecum in tentationibus meis; et ideo dispono vobis, sicut disposuit mihi Paler meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo »; et ideo Matthaei quinto dicitur: « Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiara; quoniam ipsorum est regnum caelorum ».

apprehendit Pilatus lesum. ex cupiditate, ut simoniaci; quidam ex malignitate et invidia, sicut haeretici; quidam ex populari gratia vel favore, sicut praedicatores reraissi ». instructionis. — In specuhim contemplationis nobis proponitur, ut ex eius contemplatione ad dilectionera accendamur. Ter enim fuit Christus traditus: primo a luda, et in illa traditione fuit venditus; secundo a ludaeis, et in illa traditione fuit condemnatus; tertio a Pilato, et in illa traditione Mi crucifixus. Quomodo ergo se poterat pro nobis perfectius expendere, nisi ut venderetur pro nobis redimendis, condemnaretur pro nobis absolvendis, crucifigeretur pro nobis liberandis? Hoc enim totum factum est in sua traditione; quod considerans, beatus PauluS dicebat ad Galatas secundo: « Vivo ego, iara non ego, vivit vero in me Christus; quod autera nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me et tradidit semetipsum pro rae».

3. Traditio Christi nobis fuit in remedium liberationis. Ter enira fuit Christus traditus: primo hosti; secundo iudici; tertio tortori. ludas enim tradidit eum hostibus, id est ludaeis; hostes iudici, id est Pilato; Pilatus tortoribus, id est militibus. quin speciatini tractet de aliquo versu nisi de duobus infra qul euiii crucifixerunt. Hoc autein totum factum est, ut homo traditus liberaretur; qui primo tradebatur hosli in peccati commissione; secundo tradebatur iudici in niorte; tertio tradebatur tortoribus in inferno. lU ergo ab isUi triplici traditione liberaretur homo, tradi voluit Deus homo, ne ultra plangeret illud quod dicitur in Psalmo: « Traditus sum et non egrediebar; oculi mei languerunt prae inopia).

4. Proponitur tertio traditio Christi in exemplum imitationis, sicut praedixerat Dominus, discipulos suos tradendos esse, Matthaei decimo: « Tradent vos in conciliis et in synagogis suis et flageliabunt vos » etc. Ne ergo nimis durum videretur eis tradi in conciliis, praemisit Dominus exemplum suae traditionis. Fuit enim traditus ab amico, scilicet a luda; ab inimico, scilicet populo ludaeorum; ab exlraneo, scilicet a Pilato, qui non cognoscebat eum: ut, sive traderentur discipuli ab amicis, sive ab inimicis, vel ab extraneis, acciperent a Christo exemplum humilitatis. — Vel distingue aliter, quia Chrislus fuit traditus a discipulo, ab adversario et a Pilato, ut, sive tradatur Christianus ab inferiori, sive ab aequali, sive a superiori, inveniat in Christo exemplum sustinendi. Ideo exemplum Christi considerans Paulus, cum prophetaret Agabus, Actuum vigesimo primo dicens: « Virum, cuius est zona haec, sic alligabunt ludaei in lerusalem et tradent in manus gentium »; respondit: « Ego non solum aUigari, sed etiam niori in lerusalem paratus sum propter nomen Domini Iesu ».

5. Proponitur etiam nobis Christi traditio in documentum instructionis, ut caveamus, ne simus traditores veritatis sive ex cupidilate cum luda, sive ex favore cum Pilato sive ex invidia cum ludaeis, quod explanatum est supra in prima parte collationis. ET SECUNDA DE PASSIOA'E CHRISTI.

1- Circa Christi illusionem nota, quod ter fuit Christus illusus. lllusum enim fuit ei in domo pontiflcis; Lucae vigesimo secundo: «Viri, qui tenebant eum, illudebant ei caedentes, et velaverunt eum et percutiebant faciem eius et inlerrogabant eum dicentes: Prophetiza, quis est qui te percussit »? — Illusum fuit ei in do7no iudicis; Matthaei vigesimo septimo: « Tunc milites, suscipientes lesum in praetorio et exuentes eum, chlamidem coccineam circumdederunt ei, et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput eius et arundinem in dextera eius.et genu flexo illudebant ei dicentes: Ave, rex ludaeorum ». — Illusum etiam fuit Christo in patibulo crucis; unde Marci decimo quinto: « Et Psalni. 87, 9. 10. ygrs. 17. praetereuntes blasphemabant eum, moventes capita sua et dicentes: Vah! qui destruis templum Dei »; « similiter et summi sacerdotes, illudentesad alterutrum cum scribis, dicebant: Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere ».

2. Attende igitur Christi illusionem, quia ter Q; proponitur in specuhim contemplationis, in i-emedium liberationis, in exemplum imitalionis, in documentum instructionis. — Proponitur ergo primo in oe primo speculum contemplationis, ut videndo contumeliam illusionis agnoscamus in sustinente magnitudinem caritatis. Attende ergo, quod tribus generibus hominum grave est sustinere. Graviter enim sustinet illudi sapiens a minus sciente; gravius sustinet potens a minus potente; gravissime sustinet benefaciens ab i egeno eius beneficium recipiente. — Haec omnia facta Primum. sunt Christo in eius illusione. In domo enim ponti- ficis illusum est sapientiae suae a stultis, quando velaverunt faciem eius et interrogabant: « Prophetiza: quis est qui te percussit »? quasi nihil sciret, nisi quae oculis corporeis videret. — In domo iu- secundom dicis illusum est suae potenliae a servis, quando « plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti eius et illudebant ei dicentes: Ave, rex ludaeorum »; quasi ridiculum esset, quod ipse rex esse deberet. — In patibulo crucis illusum fuit eius misericor- Tertium. diae ab ipsis miseris dicentibus: « Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere »; quasi ridiculum esset, quod ipse genus humanum redimeret. — Contemplare ergo, anima fidehs, gravitatem Appiicatio. illusionis, et repende vicem dilectionis ei qui pro te factus est « opprobrium hominum et abiectio plebis »; de quo Threnorum tertio: « Dabit percutienti se maxillam et saturabitur opprobriis ».

3. Proponitur Christi illusio in remedium libe- oe secunc rationis. Nota ergo,quod Christus voluit sibi illudi, ut parceretur horaini ab illusione peccali, ab iUu- ""r sione poenali. Peccatori enim illuditur primo a educente, quando peccat; secundo illuditur ei, ut solet aliquando illudi homini damnando a deducente sive deprehendente, a iudice et tortore. Ut ergo ab huiusmodi illusionibus liberaretur homo damnandus, voluit loco hominis Christus sibi illudi, quando depi-ehensus fuit in domo pontificis, et quando condemnatus fuit in praetorio iudicis, et quando occisus fuit in patibulo crucis, ne accideret homini illa illusio, de qua dicitur Ecclesiastici vigesimo septimo: « Facienti nequissimum consilium super ipsum devolvetur, et non agnoscet, unde adveniat illi. Illusio et iraproperium super bonum » etc.

4. Proponitur etiam Christi illusio in exemplum [f imilationis. Non enim solum illuditur damnando, sed

aliquando innocenti illudit malitia illudentis; cuiusmodi illusionem Scriplura damnat Proverbiorum tertio: ff lllusores ipse deridet ». Et ideo Dominus sciens, illudendum fore suis, ut patienter sustineant, praemittit exemplum suae illusionis.

5. Nota, quod Christo fuit illusum signis, verbis et faclis: signis, ut quando ipsum adorabant et eoronabant; factis, ut quando ipsum velabant et conspuebant; verbis, ut quando ipsum salutabant et blasphemabanl. Et haec omnia voluit Christus sibi fieri, ut, sive verbis, sive signis, sive factis illuderetur quis a suis, invenirel in Christo exemplum humilitatis.

6. Proponitur etiam Christi illusio in documenj tum instruclionis; non enim illuditur solummodo conlumeliose, sed etiam aliquando seditiose; et sicut vult Dominus, quod nos sustineamus contumeliosam illusionem, ita vult, quod praecaveamus seditiosam. - — Nota ergo, quod diabolus illudit homini ad sedu- cendum, secundum quod habetur Proverbiorum decimo quarto: « Stulto illudit peccatum ». llludit aliquando diabolus homini per concupiscentiam honorum, aliquando per concupiscentiam divitiarum, aliquando per concupiscentiam voluptatum; unde Psalmus: « Lumbi mei impleti sunt iliusionibus ».

7. Prima illusio notata est in Christi corona- lione; secunda notala est in veste purpurea, quam i ei circumdederunt; tertia notata est in potu, quem ei in cruce porrexerunt. — Nota ergo, quod primo coronaverunt Christum, et statim, corona deposita, « liercutiebant caput eius arundine». Corona ista significat honorem mundanum, qua quicumque coronatur, percutitur cor eius sollicitudine. — Simi- liter in illusione veslis nota, quod primo ei vestem circumdederunt, et postmodum non solum eam quam ei circumdederunt, sed suam propriam abstulerunt. Vestis ista significat mundanas dwitias, quas postquam mundus alicui circumdederit, non solum eas aufert in fine, sed etiam vestem propriam, scilicet vestem virtutum ei deponit, ut exeat nudus de mundo non sohim veste propria, sed etiam veste. mutuo accepta. — Circa poto oblationem nota, quod cum Dominus sitiret dulcedinem, obtulerunt ei feUis amaritudinem; quod impletur spirilualiter in illusione, quae fit per carnalem concupicentiam. Sitit enim homo carnalis dulcedinem voluptatis, et diabolus propinat ei amaritudinem mortis; unde Proverbiorum quinto dicitur de meretrice: « Novissiraa illius amara quasi absinthium ». COLLATIO LXLK. ET TERTIA DE PASSIONE Christi

8. Circa Christi flagellationem nota, quod Christus fuit flagellatus in capite; unde, Matthaei vigesimo seplimo, Marci decimo quinto, « percutiebant caput eius arundine«. Fuit etiam caesus in facie; unde Lucae vigesimo secundo: « Perculiebant faciem eius »; et loannis decimo octavo: « Unus ministrorum assistens dedit ei alapam ». Fuit etiam flagellatus in toto corpore; unde Matthaei vigesimo septimo et Marci decimo quinto: «Tradidit lesum flagellis caesuin, ut crncifigeretur». — Nota igitur, quod tripliciter solet homo caedi sive flagellari. Aliquando caeditur homo ad vituperandum, sicut solet homo alium caedere de palma ad ignorainiam. Aliquando caeditur sive flagellatur ad eiicimdum, sicut ostiarii solent intrare volentes flagellare sive caedere, ut ipsos eiiciant. Aliquando flagellatur vel caeditur ad pumemlum, sicut solent caedi malefactores.

9. Et haec tibi proponuntur in speculum contemplationis, ut attendas, quantum debeas ilU qui pro te sustinuit omne genus flagellorum. Fuit enim flagellatus in facie, quae est flagellatio vituperantium; fuit flagellatus in capite, quae est flagellatio eiicien tium; fuit etiam flagellatus in toto corpore, quae est flagellatio punientium.

10. Haec etiam tibi proponuntur in remedium liberalionis. Merueras enim, o homo peccator, a summo iudice confundi in culparum discussione; eiici in sententiae promulgatione; puniri in sententiae exsecutione. Sed ecce, ab istis liberant te flagella Christi, qui pro te clamat in Psalmo ">: « Ego in flagella paratus sum » etc. Flagellatur in facie, ne pro peccatis confundaris; flagellatur in capite, ne a regno eiiciaris; flagellatur in toto corpore, ne pro peccatis tuis in tolo corpore puniaris.

11. Proponuntur tibi etiam flagella Ghristi in exemplum imitationis, ut, sive confundaris, sive eiiciaris, sive torquearis, accipias a Christo, qui primus haec sustinuit, exemplum humiUtatis.

12. Circa Christi crucifi.xionem nota, quod in Christinendae — concupiscentiae refrenandae — et culpae vilandae. — Habes enim in Crucifixo exemplum poenae sustinentlae. Solet enim aliquando timeri poena propter eius acerbitatem, aliquando propter

eius miiUiplicitatem, aliquando propter eius vilitateni, aliquando propler eius diuturnitalem. — Sed ecce, Christus occisus est morte amarissima, ne formides acerbitatem poenae. Poena enim Christi fuit in nervorum extensione, in quibus maxime viget fortitudo, et ideo aftlictio acerbissima; unde Threnorum primo: «0 vos omnes, qui transitis per viam, attendite et videte, si est dolor sicut dolor meus »! — Item occisHS cst poena universalissima, ne timeas multipiicilatem poenae..ftlictus enini fuit in qualibet corporis parte, et ideo clamat in Psalmo ad Patrem: « Omnes fluctus tuos induxisti super me ». — Occisus etiani fuit morte twpissima, ne refugias vilitatem poenae. Mors enim crucis erat mors latronum, et ideo de morte eius dicitur Sapientiae secundo: « Morte turpissima condemnemus eum u. — Fuit etiani occisus morte diutissima, ne horreas diuturnitalem poenae; unde in Psalmo: « Fui flagellalus tota die » etc. — Habes ergo in Crucifixo exemplum poenae sustinendae.

2. Habes etiam in Christo exemplum concupiscentiae refreuamlae. Laxaturenimahquandoconcupiscentia ad voluptates, aliquando ad divitias, aliquando ad honores. — Sed ut refrenes concupiscentiam honorum, tibi proponitur Christus in cruce ahiectus, scilicet inter latrones crucifixus; unde Matthaei vigesimo septimo: « Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris et alius a sinistris». — Ut refrenes concupiscentiam divitiarum, proponitur libi Christus in cruce nudatus; unde loannis decimo nono legitur, quod « crucifixores acceperunt vestimenta eius et fecerunt quatuor partes » etc. — Ut refrenes concupiscentiani voluptahim, tibi proponitur Christus in exemplum in cruce afjfliclus tanta aSlictione, quod non est dolor sicut dolor eius, sicut dicitur Threnorum primo. — Sic ergo habes in Crucifixo exemplum poenae suslinendae, habes exemplum concupiscentiae refrenandae.

3. Habes nihilominus in eo exemplum culpae vitandae. Nota ergo contra superbiam capitis inclinationem; loannis decimo nono. « Inclinato capite, emisit spiritum »; ecce, exemplum humilitatis. — Contra iram, pro inimicis orationem; Lucae vigesimo tertio: «Pater, dimitte illis, quia nesciunt, quid faciunt »; ecce exemplum benignitatis. — Contra invidiam, Jateris apertionem; loannis decimo nono: « Unus militum lancea latus eius aperuit ». Voluit enim Christus, latus suum aperiri, nt ostenderet, quod paratus erat cor suum dare fidelibus suis; ecce, exemplum caritatis. — Contra avaritiam, manuum perforationem. Solet enun dici de homine largo, quod habet manus perforatas; Psalmus: « Foderunt manus meas et pedes » etc,;ecce, exeinplum largitalis. — Contra accidiam, devotam spiritus oblationem; Lucae vigesimo lertio: « In manus tuas commendo » etc.; ecce, exemplum devotionis. — Contra gulam, fellis potationem; loannis decimo nono: «illi autem plenam aceto spongiam, hyssopo circumponentes, oblulerunt ori suo. Cum autem gustasset, noluit bibere »; ecce, exemplum ieiunii. — Contra luxuriam, sanguinis eflusionem; ecce, exemplum mortificationis carnis.

(Cap. 19, 29.). Illi autem plenam aceto spongiam obtulerunt ori eius.

Nota, quod Christus fuit afflictus in quadruphci sensu: m auditu, audiendo blasphemias ludaeorum; m visu, sustinendo velationem oculorum; in tactic, quando fuit clavis confixus et flagellatus; in gustu, quando fuit aceto potatus. — Hoc totum factum est, ut exsolveret delictum primi hominis, qui fuerat primus in sensu quadruplici male delectatus. Primo enim peccavit secundum auditum, quando audivit suggestionem sibi beatitudinem promittentem, — Secundo peccavit secundum visum, quando aspexit fructum « pulcrum visu et ad vescendum suavem ». — Tertio peccavit secundum tactum, quando fructum coUegit. — secundum gustum, quando fructum comedit. — Cuius delictum exsolvens Christus fuit blasphematus, oculis velatus, clavis conflxus et felle potatus, et ideo, cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est.

COLLATIO LXXl.

(Vei's. 41.). Erat aulem in loco, ubi crucifixus est etc.