Capitulum VIII

Et hoc malum est, quia gloria propria est glo- i ria vana, gloria vilis et momentanea. — Vana; unde Isaiae quadragesimo: « Omnis caro foenum, et omnis gloria eius quasi flos foeni ». — Vilis; primi i Maohabaeorum secundo: «Averbisviri peccatoris ne timueris, quia gloria eius stercus et vermis est ».

— Momentaiwa; unde in Psalmo: « Ne timueris, cum dives factus fuerit homo, et cum muUiplicata fuerit gloria domus eius; quoniam, cum interierit, non sumet omnia, neque descendet cum eo gloria eius ».

Annotatio 30.

(Vers. 38.). Flumina de ventre eius fluent aquae vivae.

Nota, quod gratia Dei dicitur flw/ua viva, quia est vitam tribuit, vitam custodit, ad vitam perducit.

Vitam tribuit; Ezechielis quadragesimo septimo: « Omnia, ad quae pervenerit torrens, vivent ». — Vitam custodit; Numerorum vigesimo: «.peri iiobis thesaurum tuum, fontem aquae vivae, ut satiati, cesset murmuratio eorum ». — Ad vitam perducit; loannis quarto: « Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam ».

Annotatio 31.

(Vers. 46.). Nunquam sic locutus est homo, sicut hie homo.

COLLATIO XXXIll.

(Vers. 10.). Mulier, ubi sunt qui le accusabanl?

1. Mirabilis est prorsus misericordia Salvatoris iii absolutiooe huius adulterae, quia primo repellit (ggjjj2(,„g„j. quo(j ostendit hic se fecisse, cum dicit: Ubi sunt qui te accusabant? — Secundo, suspendit condemnationem, cum dicit: Nec ego te ccmdemnabo. — Tertio, tribuit remissionem, cum dicit: Vade, quasi libera et absoluta. — Quarto, adiungit instructionem, cum dicit: Noli peccare.

2. Ostendens ergo adulteram ab accusatione liberatam, ait: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? In quibus verbis duo tangit: praesentem. accusatorum dispersionem, cum eos quasi non existentes requirit: Ubi sunt? — Secundo, praeteritam eorundem accusationem, cum dicit: Qui te accusabant.

Ad intelligendum autem, qualiter Christus liberat animam ab accusatoribus suis, notandum, quod animam spiritualiter adulterantem quatuor accusant: accusat conscientia, accusat fama, accusat lex divina, accusat diabolica malitia. — Accusat conscientia; ad Romanos secundo: « Testimonium iUis reddente conscientia, et inler se invicem cogitatio- Nunquam locutus est sic potenter; Matthaei septimo: « Admirabantur turbae super doctrina eius; erat enim docens eos sicut potestatem habens, non sicut scribae et Pharisaei ». — Item, nunquam locutus esl homo sic sapienter; Lucae secuiido: « Stupebant autem omnes, qui eum audiebant, super prudentia et responsis eius »; Ecclesiastici vigesimo quarto: « Ego sapienlia effudi flumina ». — Item, nunquam locutus esl homo sic dulciter; quam dulcedinem sentiens, « mulier extollens vocem, dixit illi: Beatus venter, qui te portavit, et ubera, quae suxisti ». — Item, nunquam locutus est homo sic utiliter; loannis sexto: « Verba, quae locutus sum vobis, spiritus et vita sunt ».

Annotatio 32.

(Vers. 31.). Nunquid Lex nostra iudicat hominem?

Require supra de iudicio eodem capitulo septimo. num accusantibus aut defendentibus » etc.; iudicabuntur, supple. — Accusat fama; quocontra de Samuele dicitur Ecclesiastici quadragesimo sexto: « Non accusavil illum homo »; primae ad Timotheum quinto: « Adversum presbyterum noli accusationem accipere nisi sub duobus aut tribus testibus ». — Accusat lex divina; loannis quinto: « Est qui accusat vos, Moyses, in quo speratis ». — Accusat diabolica malitia. Diabolus ipse est, qui « accusat fratres die ac nocte », Apocalypsis duodecimo. decimo octavo, qui coram Domino accusavit se prius, secundum illud Proverbiorum decimo octavo: « lustus in principio accusator est sui »; et sequitur, quia « descendit iustificatus in domum suam ». — infamatores adulterae dicens: «Qui sine peccato est mittat in eam lapidem »; Lucae septimo, infamatorem Magdalenae; propter quod dicitur ad Romanos octavo: « Quis accusabit adversus electos Dei? Si Deuspro nobis, quis contra nos»? — Ab accusatione

legis divinae liberat causam in forum misericordiae deducendo. Accusat enim lex divina secundum forum iustitiae, sed cessat rigor iustitiae, cum Deus absolvit in foro misericordiae. Sic liberavit adulteram istam, quam ludaei accusabant secundum.Legem dicentes: « Moyses praecepit huiusmodi lapidare». Christus autem, convictis accusatoribus, deduxit causam in forum misericordiae dicens: Nec ego te candemnabo. — Ab accusalione diabolicae malitiae liberat diabolum prosternendo. Diabolus enim ex malignitate accusat, et ideo est magis prosternendus quam audiendus; unde Apocalypsis duodecimo laudatur Dominus, « quia proiectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat eos ante conspectum Dei die ac nocte ».

(Vers. 12.). Ego sum. lux mundi.

Require supra capitulo primo de luce, Christo.

(Vers. 26.). Qui misit me verax est.

. Veneranda est missio Salvatoris propter tria. Solet enim venerari donum vel propter excellentiam dantis, vel propter excellentiam muneris, vel propter ijidiggntiam rccipientis. — Propter hanc triplicem i. rationem veneranda est missio Salvatoris. Magnus est qui mittit, Deus Pater; loannis octavo: « Solus 2. non sum, sed ego et qui misit me, Pater ». — Item, niagnus est qui mittitur, scilicet Dei Filius; ad Galatas quarto: « Misit Deus Filium suum factum ex maliere, factum sub Lege ». — llem, indigebant eo quibus mittitur; unde Genesis penultimo: « Non auferetur sceptrum de luda, nec dux de femore eius, donec veniat qni mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium ».

2. Et revera ipse fuit exspectatio gentium, quia IpsB fuit missus omnibus iu remedium. Missus enim fuit poenitentihus, ut relevarentur a culpa — patientibus, ut relevarentur a poena — proficienlibus, ut promoverentur in iustitia — contemplantibus, ut sublimarentur in gratiae experientia.

3. Missus est ergo poenitentibus, ut relevarentur a culpa. In culpa autem est considerare tria: -idculam, reatum et offensam; et ideo mittitur Christus ad iustificandum, ad redimendum, ad reio- conciUandum. — Mittitur ad iustificandum a culpa; ad Romanos octavo: « Misit Deus Filium suum in simiUtudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut iustificatio Legis impleretnr in nobis ». — Mittitur ad redimendum a poena; ipse Ad redimen est enim, « qui redemit de interitu vitam »; ad Galatas quarto: « At ubi venit plenitudo temporis.misit Deus Fihum suum factum ex munere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret »; Psalmus: « Redemptionem misit Dominus populo suo». — Mittitur ad reconciliandum contra offen- Ad reranci sam; primae loannis quarto: « In hoc est caritas, non quasi nos dilexerinius eum, sed quoniam ipse prior dilexit nos et niisit Filium suum propitiationem; pro peccatis nostris ».

4. Missus est ad patientes, ut eos relevaret a Triadaipa poena; quod flt tribus modis: eriptendo, sanando et cu.stodiendo: eripiendo a captivitate, «ananrfo ab infirmitate, custodiendo ab utroque. — Mittitur ergo Eripii. ad eripiendum; Psalmus: « Emitte manum tuam de alto; eripe me et libera me de aquis multis». — Mittitur ad sanandum; Psalmus: « Misit manum sanat. suam et sanavit eos ». — Mittitur ad custodiendum; cmMu. loannis sexto: « Haec est voluntas eius qui misit me Patris, ut omne, quod dedit mihi, non perdam ex eo ». H

5. MHlilur activis ad p7-omoL'endum in iustitia, Triadat quod facit tripliciter: docendo, excilando et deducendo: docendo intellectum, ut sciant; excitando affectum, ut velint; deducendo effectum., ut valeant. — Mittitur ergo ad docendum; Sapientiae nono: Dooet. « Mitte illam », scilicet sapienliam, « de caelis sanctis tuis, ut mecum sit et mecum laboret, ut sciam, quid acceptum sit apud te». — Mittitur ad excitandum; Enciiat. Lucae decimo quarto: « Misit servum suum hora coenae dicere invitatis, ut venirent »; et Proverbiorum primo: « Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam ». — Mittitur ad deducendum; Malachiae Dedocu. tertio: « Ecce, ego mittam angelum meum, et praeparabit viam ante faciem tuam ».

6. Mittitur contemplantibus ad sublimandum in experientia gratiae; quod facit tribus modis: revelando, visitando et certificando: revelando se- i creta mysteriorum; visitando fruitione spiritualium gaudiorum; cerlificando de adeptione praemiorum. — Mittitur ergo ad revelandum; Ezechielis se- "«'«i»'' cundo: «Vidi, et ecce, manus missa ad me, in qua erat involutus liber, et expandit illura coram me ». — Mittitur ad visitandum; Genesis trigesimo v'"''»'- septimo: « Veni, mittam te ad fratres tuos. Vado et vide, si cuncta prospera sint erga fratres tuos ». — Mittitur ad certificandum; Isaiae sexagesimo pri- certiiicat.

mo: « Ad annuntiandum mansuelis misit me, ut mederer contritis corde et praedicarem annura placabilem Domino».

Annotatio 3i.

(Vers. 33.). Servus non manet in domo in ae- Lernum; filius autem manet in aelernum.

Nota hic multiplicem servitutem. Est enim servitus naturalis, servitus legalis, servitus spi- g SBrvitus camalis et servitus aeternalis. — Servitus naturalis sustinenda est; unde ad Ephesios sexto: « Servi, obedire dominis carnahbus cum omni timore et tremore » elc. De ista dicitur a ludaeis loannis octavo: « Nemini servivimus unquam ». — Sepvitus legalis est evacuanda; ad Galatas quarto: « Quomodo convertimini iterum ad inflrma et egena mundi elementa, quibus denuo servire vultis »? et quinto: « Slate et nolite iterum iugo servitutis contineri i>. — Servitus spiritualis est amplectenda; ad Romanos septimo: « Mente servio legi Dei »; et ad Philippenses tertio: « Spiritu Deo servimus et gloriamur in Christo Iesu »; et ad Galatas quinto: « Per caritatem servire invicem ». — Servitus car7talis ssi abominanda, de qua loannis octavo: « Qui facit peccatum servus est peccati »; et iterum: Servus non manet in domo in aelernum. — Servitus aetemalis est horrenda; haec est, quae continuatur a culpa in poenam, secundum illud Matthaei decimo octavo: « Serve nequam, omne debitum dimisi tibi » etc.; et sequitur, quod « iussit, eum proiici in tenebras exteriores ».

(Vers. 36.). Si ergo Filius Deivos liberaverit, nere liberi erilis.

1. Nota secundum multiplicem diflerentiam servitutis multipUcem differentiam libertatis. — Est enim hbcrtas naturas contra servitutem naturalem; de qua lob tertio: « Parvus et magnus ibi sunt et servus et hber a domino suo». Exemplum de servo, qui, imminente periculo maris, arridebat domino suo dicens, quia hodie essent pares et biberent ambo in cipho uno. — Est libertas fidei contra servitutem legalem; de qua ad Galatas quinto: « In libertatem vocati estis, tantum ne libertatem in occasionem detis carnis ». — Est libertas culpae contra servi- Tenia. tutem spiritualem; de qua lob undecimo: « Vir vanus in supertiiam erigitur, et tanquam pulium onagri se liberum natum pulat »; et ad Romanos sexto: « Cum servi essetis peccati, liberi fuistis iustitiae ». — Est libertas gratiae contra servitutem Quarta. carnalem; secundae ad Corinthios tertio: « Ubi Spiritus Domini, ibi libertas»; et ad Galatas quarto: « Non sumus anciliae fihi, sed hberae ». — Est h- Quima. bertas gloriae contra servitutem aeternalem; ad Romanos octavo: « Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei ».

2. Servus non manet in domo in aetemum. Aiiadivisio. Notandum, quod est servitus mala — et servitus « Huiusmodi non serviunt Deo, sed ventri suo »; ad cnh. Philippenses tertio: « Quia multi ambulant, quos saepe dicebam vobis, nunc autem etflensdico» etc. De hac servitute ait Seneca: « Multis serviet qui corpori servit »; et idem: « Maior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium corporis mei sim ». — Quidam autem serviunt mundo, quibus dicitur Lu- Mundi. cae deciino sexto: « Nemo potest duobus dominis servire»; et iterum: « Non potestis Deo servire et mammonae ». — Quidam serviunt peccato; loan- Peccati. nis octavo: « Qui facit peccatum servus est peccati »; secundae Pelri secundo: « A quo quis superatus est, huius et servus est».

3. Servitus haec mala est, quia laboriosa est; Haeccstuleremiae decimo sexto: « Servietis diis ahenis, qui non dabunt vobis requiem die ac nocte ». — Item, iguominiosa. quia ignominiosa; Exodi primo: « De servitute Inti et lateris ». Nota et expone. — Item, quia infru- infroctnosa. ctuosa; ad Romanos sexto: « Cum servi essetis peccati, liberi fuistis iustitiae; quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis »?

4. Est servitus bona triplex. Debemus enim Deo yjjYux servire; Psalraus: « Servire Domino in timore ». — fei. Debemus praelato servire; primae ad Timotheum P«eiati. sexto: « Qui habent fideles dominos non contemnant, quia fratres sunt, sed magis serviant, quia fideles sunt ». — Debemus etiam servire proximo; ad Galatas Proximi. quinto: « Per caritatem spiritus servire invicera ».

qio servitur quod quidani serviunt, Deo in negotio acUonis, ut "«"110°"? illi servi, quos vocavit Dominus, Lucae decimo notio, et <t dedit eis decem mnas et ait eis: Negotiamini, dum iB prosiio venio ». — Quidam serviunt Deo in proelio paftsiopasrionn.. jijj jg quibus in Psalmo dicitur: «Effuderunt sanguinem servorum tuorum ». Ad hoc servitium armabat suos Dominus, loannis decimo quinto, dicens: « Non est servus maior domino sno. Si me ip thaiamo persecuti sunt, et vos persequentur ». — Quidam uonis!"'' serviunt Deo in thalamo contemplalionis; de quibus in flgura servorum Salomonis, terlii Regum decimo:

« Beati servi tui, qui stant coram te semper et auinmioisicrio diunt sapientiam tuam ». — Quidam serviunt Deo prae ationis.. fiinisterio fraelatiouis, quales describens Dominus ait Matthaei vigesimo quarto: «Quis, putas, est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam tuam, ut det illis cibum in tempore »?

6. Nota postea, qualiter est Deo serviendum. secnndo, Sciendum igitur, quod est serviendum viyilantcr igtoier. quantum ad sollicitudinem rationis; unde Lucae duodecimo: « Beatus servus, quem, cum venerit Dominus, invenerit vigilantem». — Est etiam serviendum Fideliter. Deo fideliter quantum ad rectitudinem intentionis, nt dicatur servo quod dicitur Matthaei vigesimo quinto: « Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis » etc. — Est etiam serviendum Deo Libenter. libenter quantum ad promplitudinem voluntatis, secundum quod dicitur in Psalmo: « Populus, quem noncognovi, servivit niihi, in auditu auris olwdivit Perscvcran- mihi ». — Serviendum est etiam Beo perseveranter quantum ad continuationem operis; Lucae primo:

« Serviamus illi in sanctitate et iustitia coram ipso omnibus diebus nostris».

7. Nota, quare est Deo serviendum. Sunt ergo Tertio, qna-tria, quae movent nos ad serviendum Deo. Movet Mo»ei"timor uos timor suppUcH. Comminatur eniin supplicium snppiicu. jg servienti; unde dicit Lucae duodecimo: « Servus, qui cognovit voluntatem domini sui et non fecit secundum voluntatem eius, vapulabit multis ». — Amor prae- Movet uos amor praemii; ad Romanos sexto: « Nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fruclum vestrum in sanctificationem, finem vero ''probrii. vitam aeternam ». — Movet nos pudor Sequitur enim confusio non servientes Deo; unde ad Romanos sexto: «Cum servi essetis peccati, liberi fuistis iustitiae. Quem ergo fructum habuistis in illis, in quibus nunc erubescitis »? — Movet etiam nos honor officii; unde super primum ad Romanos Glossa: « Deo servire regnare est »; et Ecclesiastici vigesimo tertio: « Gloria magna est sequi Dominum »; unde et beata Agatha: « Illa est vera libertas, in qua Christi servitus comprobatur ».

8. Item nota, quod serviendum est Deo ratione debiti, ratione commodi, ratione honesti: ratione debiti, quia conditor; unde in Psalmo: « Servire Domino in laetitia »; et postea subiungit causam: « Scitote, quoniam Dominus ipse est Deus; ipse fecit nos, et non ipsi nos». — Quia protector; unde Lucae primo: « Ut sine timore de manu inimicorum nostrorura liberati, serviamus illi ». — Quia sustentaior; haec est enim causa, quare quis alii debet servire, secundum quod dicebant Aegyptii loseph Genesis quadragesimo septimo: « Eme nos in servitutem regiam et praebe, semina, ne, deficiente cultore, terra redigatur in solitudinem ».

9. Itera, serviendum est ratione cowmorf/, scilicet remittit culpam; unde in Psalmo: « iudicabit Dominus populum suum et in servis suis deprecabitur », id est, miserebitur. — Immittit gratiam; ad Romanos sexto: « Exhibeatis membra vestra servire iustitiae in sanctificationem »; et eodem: autem facli Deo, habetis fructum in nem », quae quidem non est nisi per gratiam. Quia promittit gloriam; Isaiae sexagesimo quinto: « Servi mei comedent, et vos esurietis »; dicitur malis, et exponitur de refectione gloriae et esurie gehennae.

10. Item, serviendum est Deo ratione honesti. Honestum est enim servire Deo ratione dominii, quia magnus est; Psalmus: « Omnia serviunt tibi ». — Honestum est etiam ratione offwii, quia nobile est; unde Glossa super primum ad Romanos: « Servire Deo regnare est ». — Honestum etiam est ratione servi, quia ad hoc factus est; Isaiae quadragesimo nono: « Haec dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi », id est ad serviendum sibi.

(Vers. 43.). Quare loquelam meam non cognoseitis?

1. Nota, quod Doininus loquitur nobis aliquando per signa creaturae; aliquando per litteras Scriptarae; aliquando quasi per nuntios, et hoc in praedicatione; aliquando quasi voce viva, et hoc interna inspiratione. — Loquitur ergo per signa creaiiirae; Proverbiorum primo: « Sapientia foris praedicat », id est in creaturis; unde Proverbiorum sexto: « Vade ad formicam, o piger, et considera vias eius ». — Loquitur per litteras Scripturae; unde Exodi vigesimo: « Locutus est Dominus cunctos sermones hos »; et leremiae trigesimo sexto: « Tolle volumen et scribe in eo omnia verba, quae locutus sum tibi adversus Israel et ludam ». — Loquitur per nuntios in praedicatione, quibus dicitur Matthaei decirao: « Non vos estis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis ». — Loquitur voce viva et interna inspiratione; unde in Psalmo: « Audiam, quid loquatur in me Dominus Deus»; et Osee secundo: « Ducam eam in solitudinera et loquar ad cor eius ». — Cum igitur Dorainus loquatur signis, litteris, nuntiis et verbis, recte improperat indoctis: Quar-e loquelam meam non cognoscitis?

2. Quia non potestis audire sermonem meum. Nota, quod gravis fuit Christus maiis ad audiendum; unde hic: Quia non potestis etc. Ad videndum; Sapientiae secundo: « Gravis est nobis etiam ad videndum ». Ad sustinendum; loannis undecimo: « Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Si dimittimus eum sic, oranes credent in eura »; hoc dicebant ludaei graviter ferentes Christum.

(Vers. 44.). Vos ex patre diabolo estis et desideria patris vestri vultis facere.

Nota, quod Scriptura detestatur tria genera desideriorura, scilicet desideria carnalia, de quibus primae Petri secundo: «Obsecro vos, tanquam advenas et peregrinos abstinere vos a carnalibus desideriis » etc. — Item, desideria saecularia; ad Titura secundo: « Abnegantes impietatem et saecularia desideria, sobrie et iuste et pie vivamus in hoc saeculo ». — Item, desideria diabolica, de quibus hic: Vos ex patre diabolo estis et desideria patris ve- « Obsecro vos abstinere a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ». Animam cruciant; Proverbiorum vigesimo primo: « Desideria occidunt pigrum i>. Animam captivant; unde illud Psalmi: « Tradidit eos Deus in desideria cordis eorura; ibunt in adinventionibus suis».

COLLATIO XXXVl.

(Vers. 39.). Lesus autem abscondit se et exivit de templo. catore offenditur, primo aufert ei gratiae sensum sive experientiam, et tunc quasi se abscondit, cum spiritualiter non sentitur. — Secundo aufert gratiae existentiam, et tunc quasi de templo exit, cum per gratiam non habetur; quae duo signiflcantur hic: primum, cum dicit: Lesus abscondit se; secundum, cura dicit: Et exivit de templo. — Doraini igitur absconsio est consolationis spiritualis subtractio.

2. Unde nota, quod Dorainus abscondit se aliquando, ut deserat; ahquando, ut corripiat; aliquando, ut promoveat. — Abscondit se Dominus a malis ad deserendum, et hoc propter illorum nialignitatem; quaUter abscondit se Dorainus a ludaeis hic, cum abscondit se et exivit de templo; et Deuteronomii trigesimo secundo: « Abscondam faciera raeam ab eis et considerabo novissiraa eorura ». — Abscondit se ab infirmis sive carnalibus ad corripiendum, et hoc propter illorum carnalitatem; qualiter abscondit se a turbis, loannis sexto, quibus eura volentibus «facere regera, fugit in montera »; lob vigesimo octavo: « Abscondita est sapientia ab oculis omniura viventium », supple: suaviter secundum carnera. — Abscondit se aliquando a bonis, ut illos promovent, qualiter abscondit se a Magdalena, loannis vigesinio, quando praesens erat, sed se ipsura non ostendebal; latebat, sed non recedebat, quod fiebat propter Magdalenae utilitatera. loseph, qui praesens fratribus- nolebat agnosci, ab eis exigens poenitentiam sive dolorera super venditione fratris. — Secundo, ut humiliet mentem; quod

figuratum est, secundi Regura decimo quarlo, de Absalom, qui, quamdiu faciem regis non vidit, humiliter se habuit; postquam vero vidit, superbe se gessit, unde « fecit sibi currus et equites » etc. — TerUa. Tertio, ut excitet caritalem; qualiter abscondit se a discipulis suis euntibus in Emmaus, cum quibus ibat et eos latebat et in eis caritatem accendebat;

unde Lucae ultimo: « Nonne cor nostrum ardebat B? — Propter haec tria abscondit se Dominus a bonis, sed ab ipsis non recedit; a malis vero abscondit se et de templo exit.

4. De templo autem exit propter tria: quia secondo. templum polluitur; Psalmus: « Polluerunt temhomo ignobilis; vasa gloriae eius captiva abducta sunt ». — Quia in templo lapidatur; unde hic dicitur: Tulerunt autem lapides etc.; Lesus auteni Eipiiraior. abscondit se et exivit de templo. — Templum poUuitur, quando admittit homo malam delectationem.

Teraplum violatur, quaiido homo perpelrat malam operationem. Lesus vero lapidatur, quando homo impugnat correctionem; et haec tria cogunt lesum deserere hominem.

5. Iesu-s exivit de teniplo. — Nota, quae Chriciirisiosges- stus iu templo gcssit, et quae Christus in templo sufLfiS-stinuit. Quae Christus in templo gcssit informant fcJmotprael praelatos in agendis; quae vero sustinuit Christus in templo informant eos in damnis sustinendis.

Nota ergo, quod Christus in templo docuit, in '"iS!" templo corripuit, in templo absolvit. — In templo

(Vers. 1.). Et praeteriens Lesus vidit hominem caecum a nativitate.

1. Nota, quod est muUiplex caecitas. Est enim Qaadrnpiei caecitas naturae, caecitas ignorantiae, caecitas Prima. poenae et caecitas culpae. — Caecitas naturae est miseranda; de qua hic: Praeteriens Lesus vidit hominem caecum a nativitate; et sequitur infra, qualiter misertus est eius; Deuteronomii vigesimo septimo: « Maledictus, qui errare fecit caecum in itisecunda. nere». — Caecitas ignorantiae est relevanda; de hac caecitate Matthaei decirao quinlo: « Caecus si caeco dncatum praestet, ambo in foveam cadunt ».

Haec relevanda est; unde Isaiae docuit; loannis decimo octavo: « Ego semper docui in synagoga et in templo, in quo omnes ludaei conveniunt '<. — In templo conipuit; loannis secundo: « Cum fecisset flagellum de funiculis, omnes eiecit de templo ». — In templo vero absolvit adulteram; loannis octavo: «Diluculo venit in templum »; el sequitur: « Adducunt ei mulierem deprehensam in adulterio» elc. — Haec tria informant praelatos in agendis, ut sint in praedicando docti, in corripiendo viriles, in remitlendo benigni. Praelatio enim sine doctrina, ut ait quidam sapiens, est quasi gladius in manu stulti; sine virilitate, quasi gladius in manu pueri; sine clementia, quasi gladius in manu furibundi.

6. Notanda sunt quae Christus in templo sustinuit. Fuit enim Christus in templo tentatus, in templo blasphematus et in templo lapidatus. — Tentatus fuit, loannis octavo, cum adduxerunt ei adulteram; unde sequitur: « Hoc autem dicebant tentantesenm». — Blasphematus int in eodem,cum dicebant ei: « Nonne bene dicimus, quia Saraaritanus es et daemonium habes»? — Lapidatus; unde in eodem: Tulerunt lapides, ut iacerent in eum.

7. lesits autem exivit de templo. Sed nota, quod Christus tentatus respondit, blasphematus suslinuit et lapidatus exivit; et haec tria informant praelatos in sustinendis, ut non ex indignatione taceant, cum Christus tentatus respondeat; nec ex superbia respondeant, cum Chrislus blasphematus sustineat; nec per violentiam se ingerant vel vindicent, cum Christus lapidalus iniuriae cedat. cundo: « Dedi te in foedus popuU et in lucem gentium, ut aperias oculos caecorum » etc. — Caecitas poenae est timenda; de qua Sophoniae prirao: « Tribulabo homines, et arabulabunt ut caeci, quia Doraino peccaverunt »; et Deuteronoraii vigesirao octavo: « Percutiat te Dorainus amentia et caecitate ac furore mentis, et palpes in meridie sicut palpare solet caecus in tenebris ». — Caecitas culpae est abominanda; de qua secundae Petri primo: «Cui enim non praesto sunt haec, caecus est et manu tentans »; loquitur de operibus virtutum; et Sapientiae secundo: « Excaecavit eos raalitia eorura ».