Capitulum VI

Nota, quod aliquem esse alterius fihum probant tria: mansio, aemulatio et imilatio. Solet enim filius imitari patrem, aemulari pro patre, succedere patri in mansione. Haec tria probaverunt, Christum esse Filium Dei. Tenuit enim Patris mansionem; unde Lucae secundo: « Quid est, quod rae quaerebatis; neseieba- Cod. C et vwamtis m grnim vitae.

lis, quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse »? — Habuit Patris zelum sive aemulationem, t'X cuiusmodi zelo loannis secundo dicebat: « Auferte ista hinc, et nolite facere doniuin Patris mei domum negotiationis. Recordati sunt discipuli, quia scriptum

(Vers. 11.). Accepit Lesus panes, et cum gratias egisset, distribuit discumbentibus.

1. Accepit, inquit, Lesus. Notabiliter dicitur Lesus panes accepisse et distribuisse. Distribuente Domino, abundat cibus; distribuente ero homine, esurit populus. Dicuntur autem tria hic, scilicet quod accepit, quod gratias egit et quod dislribuit: accepit ad multiplicandum, gratias egit ad benedicendum, distribuit ad reficiendum.

2. Accepit, inquit, panes. Sed quot panes? Quinque panes hordeaceos, ait Evangelista, et duos -pisces. — Isti quinque panes, spiritualiter intelligendo, signiflcant quinque panes, quibus anima reficitur in praesenti, panem scilicet poenitentiae, panera doctrinae, panem iustiliae, paneni patientiae et panem eucharistiae. — Panis poenitentiae reficit revertentes; panis doctrinae reficit ignoranles; panis iustitiae reficit laborantes; panis patientiae reficit pugnantes; panis eucharistiae reficit omnes.

3. Primus igitur panis est panis poenitentiae, I de quo in Psalmo: «Cinerem tanquam panera inan- (lucabam, et potuni meum cum fletu miscebam ». Cinis est minutus et est amarus. Cineris minutio significat peccatorum recordationem, quae debent meraorari usque ad rainima; cineris amaritudo, peccatoruin contritionera, quae debet esse araara. Haec autem duo habel panis poenitentiae, secundura illud Isaiae trigesimo octavo: « Recogitabo tibi oranes. annos meos in amaritudine aniraae raeae ». — De isto eodem pane significatura est Exodi duodecirao, ubi legitur, quod « filii Israel coxerunt farinara, quara dudum conspersam tulerant de Aegypto, et fecerunt subcinericios panes ». — Iste panis hordeaceus est: panis, quia habet refectionem; hordeaceus, quia habet asperitatem. Reficit enim spiritura et raacerat carnem; unde bene significatur ludicum septimo per panem subcinericium, qui confregit castra Madian; de quo sequitur, quia « non erat aliud nisi gladius Gedeonis». Est enim panis spiritui et gladius carni. est: Zelus domus tuae comedit me ». — Habuit etiam Patris imitationem, de qua hicdicitur: Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, el quaecumque ille facit, haec similiter et Filius facit.

4. Secundus panis est panis doctrinae. Quemadmodum enim cibus corporalis reficit carnem, ita doctrina spiritualis reficit mentem, secundura illud Deuterononiii octavo: «Non in solo pane vivit horao, sed in omni verbo, quod procedit de ore Dei »; item Matthaei quarto. Hic esl panis scholarium, qui facit ad cognitionem veritatis, de quo Lucae ultirao: « Cognoverunt Doininura in fractione panis »; panem frangere est Scripturam exponere. — Et iste panis hordeaceus esl. Nain habet in refectione asperitatem, secundura illud ad Hebraeos duodecimo =: « Omnis disciphna in praesenti videtur esse non gaudii, sed moeroris; postea autem fructum pacatissimura reddit » etc.

5. Tertius panis est panis iustitiae. Hic est panis servientium, de quo Proverbiorum duodecimo: « Qui operatur terram suain satiabitur panibus; qui autem sectatur otium stultissimus est». De isto pane qui non laborat non manducet; qui vero laborat non indiget, secundum illud Psalmi: « Non vidi iustum derelictum, nec semen eius quaerens panem ». — Iste panis honleaceus est. Habet enira cum suavitate re(eclons asperitatem laboris, secundum illud Genesis tertio: « In sudore vultus tui vesceris pane tuo ». — De isto figuratum est Numerorum undecirao, ubi dicitur, quod « circuibat populus et colligens manna, frangebat mola, sive terebat in mortariolo, coquens in olla et faciens ex eo tortulas saporis quasi panis oleati ». Nota et expone.

6. Quartus panis est panis patientiae. Hic est panis pugnantium, de quo Ezechielis duodecirao: « Panem suum in solitudine comedent, et aquara suain in desolatione bibent ». — Iste panis hordeaceus est. Habet enim et refectionem et asperitatem: nem aniraae et aperitatem sive duritiara poenae; quod figuratum est losue nono, ubi legitur de Gabaonitis, quod « panes, quos portabant ob viaticum, duri erant et in frusta coraminuti ». Verumtaraen duritia panis, quantacumque sit, teraperari potest in sanguine passionis, secundura illud Bernardi: « Si passio Christi ad raeraoriam reducitur, nihil tam durum, quod non aequanimiter toleretur ». non vult operari, nec mandvcel; el allegantur Ps. 36, 25;

7. Quintus panis est panis eucharistiae. Hic est panis nuptialis, qui reficit omnes in mensa eucharistiae, de quo praedicitur loannis sextQi: « Panis, quem cgo dabo vobis, caro mea est ». — Hic est panis hordeaceus in praesenti, licet in futuro sit triticeus, quia purus; in praesenti hordeaceus, quia cum afflictione animae assumendus, secundum illud primae ad Corinthios undecimo: « Probet se ipsum homo, et sic de pane illo edat et de calice bibat ».

8. Sequitur: Et duos pisces. Per duos pisces intellige duas consolationes, quas habet anima in praesenti, quasi ad mitigandas praedictorum pauuin «».3- ritates. Prima est exspectatio bonorum aeternorum; secunda est experientia spirit.ualium. Prima consolatione sustentatur anima in adversitate temporali; secunda reficitur in prosperitate spiriluali. Prima consolatio est quasi piscis marinus, quia capitur in adversitate, scilicet in aqua amara; secunda, quasi piscis fluvialis, quia capitur in prosperitate, quasi in aqua dulci, secundum iiiud Psalmi: « Ponam in mari manum eius et in fluminibus dexteram eius».

r.OLLATlO xxvii.

(Vers. 19.). Vident fesum ambulantem supra mare.

1. Notandum esl, quod quatuor miracula fecil Lesus iu mari. Primum fecit in mirabili maris divisione, Exodi decimo quarto; secundum in mirabili maris quietatione, Matthaei octavo; tertium in mirabili maris calcatione, loannis sexto; quartura in mirabili picium congregatione, Lucae quinto et loannis ultimo. Collige ergo, quia Dominus mare dividit, mare quietat, mare calcat, in mari pisces congregat.

2..d quae intelligenda nota, quod est quadruplex mare, scilicet mare interius, mare exterius, mare inferius et mare superius. — Mare interius est mare peccatricis conscientiae; mare exterius est mare temporalii miseriae; mare inferius est mare negotiationis mundanae; mare superius est mare cathoUcac Ecclesiae. — Mare ergo est peccatrix conscientia propter sui inquietudinem; Isaiae quinquagesimo seplimo: « Iinpii quasi mare fervens, quod quiescere non potest »; et Threnorum secundo: « Magna est velut mare contritio tua ». — Mare iterum est temporalis miseria propter sui amariludinem, vel profunditatem; lonae secundo: « Proiecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me »; et in Psalmo: « Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me ». — Mare est ne- gotiatio mundana propter sui periculositatem; Ecclesiastici quadragesimo tertio: « Qui navigant mare enarrent pericula eius»; et in Psalmo: « Hoc mare magnum et spatiosum manibus; illic reptilia, quorum non est numerus ». — Mare superius, hoc est Ecclesia propter sui fecundilatem et plenitudinem; Isaiae sexagesimo: « Tunc videbis et afllues, et mirabitur et dilatabitur cor tuum, quando conversa fuerit ad te multitudo maris » etc; et Matthaei decimo tertio: « Simile est regnum caelorum sagenae missae in mare et ex omni genere piscium congreganti, quain cum impleta esset » etc. De hoc mari dicitur in Psalmo: « Quoniam ipsius est mare, et ipse fecil illud ». Sic ergo est quadruplex mare.

3. Sed ecce, Dominus dividit mare, quietat mare, calcat mare et congregat piices in mari. — Nota ergo, quod Dominus dividit mare peccatricis conscienliae; quietat ma.v& temporalis miseriae; calcat mare negoliationis mundanae; congregat pisces in mari Ecclesiae. — Dividit mare conscientiae, et hoc poenitentibus, secundum illud Psalmi: « Divisit mare rubrum in divisiones »; divisio ris est scissio cordis per contritionem, secundum lud loel secundo: « Scindite corda vestra » — Haec divisio maris sigriificata est, Exodi decimo quarto, in illo miraculo, quando divisit Dominus mare filiis Israel, quando exierunt de.egypto. Unde dixitMoysi: « Eleva virgam tuam et extende manuni tuam super mare, et divide illud, ut gradiantur filii Israel in medio mari per siccum ».

4. Dominus tranquillat mare temporalis miseriae, et hoc proficientibus, secundum illud Psalmi: «Tu dominaris potestati maris, motum autem fluctuum eius tu mitigas »; et Ecclesiastici quadragesimo tertio: « In sermone eius siluit ventus, et in cogitatione sua placavit abyssum»; maris placatio est mitigatio tribulationis, de qua primae ad Corinthios decimo: « Fidelis Deus est, qui non patietur, vos tentari supra id quod potestis». — Haec placatio figurata est in illo miraculo Matthaei octavo, quando « consurgens Lesus imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna ».

5. Dominus ealcat niare negotiationis mundanae, id est calcabile facit, et hoc viris perfectis, sicut

fecit Petro Matthaei decimo quarto dicenti: «Domine, si tues, iube, me venire ad te super aquas. At ille ait: Veni B etc. Calcatio aquarum est contemptus temporalium, quae « ad nihilum deveniunt, sicut aqua decurrens »; et hoc etiam figuratum est in praesenti miraculo, de quo hic dicitur: Vident lesum ambulantem supra mare. habetur loannis undecimo. Et hoc facit Dominus praedicatoribus et praelatis, quibus ipse dicit Matthaei quarto: « Venite post me; faciam, vos fieri piscatores hominum »; piscatio hominum est conversio fidelium. — Haec figurata est in iJlo miraculo, quod fecit Dominus Lucae quinto, cum dixit Petro: « Duc in altum, et laxate retia in capturam »; et sequitur, quod «cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam ». Simile miraculum habetur loannis ultimo.

Dominus igitur dividit mare conscientiae peccatricis; quietat mare miseriae temporalis; ealcat mare mundanae negotiationis; congregat pisces n mari Ecclesiae militantis; et hoc est quadruplex miraculum, quod ostendit Dominus spirituaUter in mari discipulis suis.

Annotatio 22.

(Vers. 27.). Operamini non cibum, quiperit, sed qui permanet in vitam aeternam.

Require supra capitulo quarto de septemplici cibo gratiae et septemplici cibo culpae.

(Vers. 37.). Omne, quod dat mihi Pater, ad me veniet etc.

Require supra capitulo quinto, quare sit veniendum ad Christum, et qualiter sit veniendum ad ipsum.

COLLATIO XXVin.

(Vers. 44.) Nemo potest venire ad me, nisi Pater meus, qui in caelis est, traxeril eum.

1. In verbis istis duo facit Dominus. Primo, ne liomo excedat per praesumtionem, ostendit defectum humanae impolentiae, dicens: Nemo polest venire ad me — secundo, ne corruat homo per desperationem, subiungit auxilium miseralionis divinae, cum dicit: Nisi Pater meus, qui in caelis est, traxerit eum. quia virtu debilis. Virtus enim debilis non potest ferre molem gravem per viam diflicilem. — Nemo ergo potest venire ad me, quia moles est gravis; Sapientiae nono: «Corpus, quod corrumpitur, aggravat aniraam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem »; et lob septimo: « Factus sum mihimetipsi gravis ». — Quia via difficilis; Matthaei septimo: « Quam angusta et arcta est via, quae ducit ad vitam »; ecce, quia difflcilis ad progrediendum; « et pauci inveniunt eam »; ecce, quia difficilis ad arripiendum. — Quia virtus est debilis; loannis decimo quinto « Sine me nihil potestis facere »; et loannis decimo quinto: « Sicut palmes non potest facere fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis.

2. Sequitur: Nisi Pater meus, qvi in caelis est, traxerit eum. — Ostenso defectu humanae impotentiae, adhibet Dominus Lesus remedium pietatis paternae, cum dicit: Nisi Pater meus traxerit eum.. Tractio enim Patris remedium est humanae impossibilitatis. — Notandum autem, quod Pater trahit nos multipliciter. Solet enim aliquid trahi sursum fune, qualiter trahitur moles in tracha. Solet etiam aliquid trahi.sursum pondere, quahter trahitur frater in statera. Solet aliquid trahi sursum occulta virtute, qualiter trahitur ferrum ab adamante, quod non per violentiam sive per vim manifestam trahitur, sed a tola specie.

3. Per hunc modum trahit Pater sursum funibus flagellorum; unde Osee undecimo: « In funiculis Adam traham eos in vinculis caritatis»; funiculi Adam poenalitates humani generis unt, quibus Dominus hgavit Adam, quando insanivrt per culpam. In his trahit Deus animam, quam per flagella reducit ad gratiam.

b. Trahit etiam pondere beneficiorum, quasi ponens in statera beneflcia sua, ut sursum trahat corda nostra; leremiae trigesimo primo: « In caritate perpetua dilexi te; ideo attraxi te, miserans tui ». Multas enim miserationes appendit Dominus, ut nos attraheret; nec hoc ilh sufficiebat, nisi pro nobis attrahendis se ipsum in statera crucis appenderet. Appendit ergo in statera crucis se ipsum, ut traheret ad se per crucem genus humanum. Unde loannis duodecimo: « Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum ».

6. Trahit etiam Dominus sursum occulta virtute spiritualium desideriorum. Immittit quidem Deus spirituale desiderium et trahit ad se occuUo cordis Vers. 15. — Duo seqq. loci sunt lob, 20. et Matlli. 7, 14.

desiderio cor humanum; unde lob trigesimo quarto >: « Si direxerit ad eum liomo cor suum, spiritum illius et fialum ad se traliet >>. Nota Glossam in Canticorum primum: « Trahe me post te, in odorem curremus unguenlorum tuorum «. — Sic igitur trahit Pater sursum.

7. Sed non omnis attrahitur; quia est qui trahit deofsum, diabolus scilicet, de quo lob vigesimo primo 2: « Dulcis fuit glareis Cocyti, et post se omnem hominem trahet et ante se innumerabiles». Trahit autem tripliciter: per superbiam, per avaritiam, per luxuriam. — Per superbiam Trahit amhitiosos. Isti trahuntur in cauda; Apocalypsis duodecimo: « Cauda draconis trahebat tertiam partem stellarum caeli et misit eas in terram ». Bene dicit: tertiam partem, quia alia pars intendit bonae actioni, aiia pars contemplationi, tertia amhitioni; et haec trahitur in cauda draconis. — Trahit etiam per avaritiam, et sic trahit cupidos. Isti trahuntur in unda fluminis; de qno Apocalypsis duodecimo: M Misit serpens ex ore suo post mulierem aquam tanquam flumen, ut eam faceret trahi a flumine». Flumen istud a ftuendo divitiae sunt, quae superiluunt et refluunt et avarorum corda tiahunt. — Trahit etiam per luxuriam, et sic trahit lascivos. Isti trahuntur blanditiis mulieris meretricis, id est eamalis voluptatis; de qua Proverbiorum septimo: « Irretivit eum mulier multis sermonibus et blanditiis labiorum protraxit illum; statim eam sequitur, quasi bos dtlctus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, quod ad vincula stultus trahatur» etc. sum et non in ante ». — Quidam abeunt amoreAmorep terrenae proprietatis, sicut ille adolescens, cui di- lerrenaf ctum est Matthaei decimo nono: « Vade et vende omnia, quae habes, et da pauperibus »; at ille « abiit tristis; erat enim multas possessiones habens ». — Quidam abeunt amore propriae voluntatis, scilicet Amore p qui nolunt « captivare se ipsos in obsequium Chri- E™ sti « » quemadmodum discipuli, qui, nolentes se ipsos relinquere propter Christi doctrinam, reliquerunt doctrinam et adhaeserunt sibi; de quibus hic dicitur, quod multi discipulorum eius abierunt retro. — Haec ergo sunt tria, quae retrahunt ad Christum accedenles. ria bonorum temporalium; secundum, faslidium honorumspiritualium;.er.ava, desperatio aeternorum. — Propter memoriam bonorum temporalium rece- Raiio i debant qui dicebant Exodi decimo sexto: « Utinam mortui essemus per manum Domini in terra Aegypti, i quando sedebamus super ollas carnium et comedeba- mus panem in saturitate»! Numerorum undecimo: « Recordamur piscium, quos comedebamus in Aegypto gratis; in mentem nobis veniunt cucumeres et pepones ». — Propter fastidium spirilualium bo- Rauos. noruyn recedebant fdii Israel, Numerorum vigesimo primo, cum dicebant: « Anima nostra nauseat super cibo isto levissimo », spirituahter exponendo; et Numerorum undecimo: « Arida est anima nostra, nihil ahud respiciunt oculi nostri nisi manna ». — Pro- RitioS pter desperationem aeternorum recedunt qui dicunt cum filiis Israel, Numerorum decimo quarto: «Utinam pereamus, et non inducat nos Dominus in terram istam, ne cadamus gladio! Nonne mehus est reverti- in.egyptum »? Et propter hoc dixerunt: « Constituamus nobis ducem et revertamur in.egyptum». Haec dicebant timentes dilTicilem terrae introitum, secundum illorum opinionem, qui dixerunt supra decimo tertio: « Terra devorat habitatores suos ». Verum tamen magis est credendum Caleb et losue dicentibus Numerorum decimo quarto: «Terra, quam circuivimus, valde bona est; si propitius fuerit Dominus, inducet nos in eam ».

8. Multi discipulorum abierunt retro. Visa ab- J°?', eundi causa, nota abeundi modum, qui triplex est. "'i Quidam enim abeunt retro aspiciendo per cogitationem; quidam, retro aspirando per affectionem; quidam, retro incedendo per conversalionem. — Relro 'ela aspexit uxor Lot, et retro aspiciendo, (jenesis decimo nono, « versa est in statuam salis »; nota historiam et expone; et Lucae nono: « Nemo raittens manum suam ad aratrum et respiciens retro aptus est regno Dei ». Non sic ambulant animalia sancta; Ezechielis primo: « Non revertebantur animalia, cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur ». — Retro aspirabant filii Israel, Numerorum decimo quarto: « Nonne melius est reverti in Aegyptum »? Et iterum: « Constituamus nobis ducem » etc. Non sic dicebat Apostolus ad Philippenses tertio, qui « omnia arbitratus est ut stercora, ut Christum lucrifaceret ». — Retro incedebant discipuli, de quibus hic dicilur: Multi discipulorum abierunt retro. Non sic Petrus: « Domine, ad quem 0. ibimus? Verba vitae aeternae habes ». — Dimittamus igitur quae retro sunt, et dirigamus ad ea quae ante sunt, aspectum, affectum et incessum, cum Apostolo dicente ad Philippenses tertio: « Ea quae retro sunt obliviscens », non retro aspiciens, sicut uxor Lot; « ad ea quae sunt priora, me ipsum extendens », non ad praeterita respiciens, sicut fllii Israel; « ad destinatum persequor bravium », non retrocedendo cum carnalibus discipulis, sed incedendo cum Apostolis, « si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum ».

b. Discipuli, inquit, abierunt 7-etro. Post remodum nota recedendi fructum, qui tri- plex est. — Recedentes a Christo amittunt praemium gloriae; Lucae nono: « Nemo mittens manum ad aratrum et respiciens retro aptus est regno Dei ». Si non est dignus regno qui retro aspicit, multo minus est dignus qui retro aspirat, vel retro incedit. — Incurrunt remorsuni conscientiae; Genesis decimo nono, de uxore Lot, quae « respiciens retro versa est in statuam salis »; in sale nota amaritudinem conscientiae. — Merentur supplicium gehennae; leremiae decimo quinto: « Reliquisti me, abiisti retrorsum; extendam manum meam super te et interflciam te ». Exemplum de Semel, tertii Regum secundo.

Annotatio 2i.

(Vers. Ib.). Fugit in montem solus.

Nota, quod sohtudo valet ad tria, scilicet ad contemplalionis intrandam; Threnorum tertio: « Sedebit sohtarius et tacebit, quia levavit se super se » etc. — Ad divinam consolationem obtinendam; Osee secundo: « Lactabo eam et ducam eam in solitudinem et loquar ad cor eius ».

(Vers. 19.). Vident lesum ambulantem supi-a mare.

Nota, quod in isto miraculo Dominus tria mirabilia fecit: mare calcavit et mare placavit et mare transvolare fecit. — Calcavit; unde dicitur Vident eum ambulantem supra mare. — Placavil; unde dicitur Marci sexto, quod « ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus ». — Mare transvolare fecit; unde dicitur hic, quod « statim fuit navis ad terram, in quam ibant ». — Et haec significant quae facit Dominus fidelibus tribulatis. Mare ca/m<, quando tribulationem suppeditat; mare placat, quando tribulationem mitigat; mare transit, quando tribulatio cessat. Facit enim Dominus, ut sit tribulatio brevis duratione, et lunc mare tran.iitur; ut sit levis alBictione, et tunc mare placatur; ut sit nulla reputatione, et sic mare calcatur.

Ankotatio 26.

(Vers. 26.). Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus.

Nota, quod quaeritur Christus aliquando causa commoditalis temporalis, ut hic: Quaeritis me etc. — Aliquando ca.nsa, persecutionis; Matthaei secundo: « Surge et accipe puerum et Matrem eius et fuge in Aegyptum et esto ibi, usque dum dicam tibi. Futurum enim est, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum ». — Aliquando causa devotionis; Lucae secundo: « Fili, quid fecisti nobis sic '! Ego et pater tuus dolenles quaerebamus te».

Ansotatio 27.

(Vers. 33.). Panis Dei est, qui de caelo descendit et dat vilam mundo. continuat vitam. — Delectat mentem; Sapientiae decimo sexto: « Angelorum esca nutrivisti populum tuum, et paratum panem de caelo praestitisti iUis sine labore, omne delectaraentum in se habentera et omnis saporis suavitatera ». — Roborat virtutem; Psalmus: « Panis confirraat cor horainis ». — Continual vitam; unde hic dicitur, quod dat vitam mundo; et loannis sexto: « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum ». — Priraura perlinet ad contemplationem; secundura, ad actionem; sed tertium, ad ulrumque.

(Vers. 7.). Me autem odit mundus.

1. Notandum, quod niundus Christum ignoravit ul caecus — odivit ut invidus — occidit ut sacrilegus. Fuit caecus mundus in ignorando; loannis primo: « Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit ». — Invidus in odiendo; loaiinis decimo quinto: « Si mundus vos odit, scitote, quia me priorem vobis odio habuit ». — Sacrilegus in occidendo; Matthaei vigesimo primo dicunt mundani: « Hic est heres; venite, occidamus eum, et habebimus hereditatem eius ». Ideo « qui voluerit esse amicus huius saeculi inimicus Dei constituitur », lacobi quarto. « Nolite ergo diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt », priinae loannis secundo.

2. Mundus, inquit, me odit. Odivit eum sicut invidus, quia Christus magnus erat in mundo; Qjjjjj gij gjgjjj adversarius, quia Christus erat contrarius mundo; odivit eum sicut mali conscius, quia Christus erat alienus a mundo. — Christus ergo magnus repntabatur, et ideo odivit eum mundus; loannis decimo quinto: « Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Nunc autem viderunt et oderunt me et Patrem meum ». — Itein, Christus fuit mundo contrarius, et ideo odivit eum mundus; unde hic: Me autem odit mundus. — Item, Christus fuit a mundo alienus, et ideo suspectus habebatur a mundo; propter quod odiebat eura mundus; loannis decimo quinto: « Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret»; nunc autem, « quia vero non estis de mundo, propterea odit vos mundus »; et de se ipso dicit: « Si mundus vos odit, scitote, quia me priorem vobis odio habuit ».

(Vers. 24.). Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicare.

1. In verbis istis interdicit Dominus iudicium. malum, cum dicit: Nolite iudicare secundum faciem — et commendat iustum iudicium, cum subiungit: Sed iustum iudicium etc.

Nolite iudicare secundum faciem. Nota, quod Primo, i,, multiplex est iudicium malum. Est enim iudicium mSmlZ temerarium, et hoc est inalum propter defectum TemeS scientiae; loannis septimo: « Nunquid Lex nostra iudicat hominem, nisi prius audierit ab ipso et cognoverit, quid faciat»? quasi dicat: iudicaret temerarie, si iudicaret sine causae cognitione. — Est etiam iudicium praesumtuosum, et hoc malum est Praesimnu propter defectum vitae. Non enim debet homo re- l prehensibilis alium iudicare; ad Romanos secundo: JL « In quo alterum iudicas, te ipsum condemnas; ea- I dem enim agis, quae iudicas ». — Est etiam iudi- usurpsfc cium usurpativum, et hoc est malum propter defectum potestatis iudiciariae; quod reprehendit Apostolus ad Romanos decimo quarto: « Tu quis es, qui iudicas alienum servum? Domino suo aut stat, aut cadit »; et primae ad Corinthios quarto: « Nohte ante tempus iudicare » etc. Et nota, quod hoc triplex iu- Notante dicium habet defectum ex parte iudicantis.

2. Esl etiam triplex iudicium malum, quod de- item, tripi flcit ex parte ordinis iudicandi, utpote quando in "ati. iudicato non est causa iudicii. ludicium ergo illud aliquando procedit usque ad suspicionem tantum, et M appellatur iudicium suspiciosum, ut quando ex levi M coniectura ahus iudicat alium; de quo hic: Nolite iudicare secundum faciem. — Aliquando procedit secundam usque ad definilionem, et appellatur iudicium definitivum; de quo Matthaei septimo: « Nolite iudicare, et non iudicabimini; in quo enim iudicio iudicaveritis, iudicabiraini ». — Aliquando procedit lertium. iudicium usque ad punitionem, et appellatur iudicium iniquum; de quo Actuuin vigesirao tertio: H « Percutiet te Deus, partes dealbate; et tu sedens iudicas me secundum Legem, et conlra Legem iubes, me percuti »; et Isaiae quadragesirao nono: « Eos qui te iudicaverunt, ego iudicabo ». — RecoUige ergo EpUogus. et attende, quod triplex est iudiciura raalum, ex eo quod in iudicante non est facultas iudicandi; et triplex est iudicium malura, ex eo quod non est in iudicato causa iudicii.