Capitulum XI

2. Erat quidam languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae, sororis eius.

Ecce, quod hic describitur infirmus ex nomine et loco et genere. Lazarus interpretatur adiutus a Damino — Bethania interpretatur domus obedientiae — Maria et Martha typum gerunt societalis bonae. Non ergo timeat talis languens, qui habet adiuvamentum gratiae, qui habitat in domo obedientiae, qui manet in collegio societatis bonae, quia, eliam si mortuus fuerit, potest surgere.

(Vers. 3.). Domine, ecce, quem amas infirmalur.

1. In verbis islis tanguntur tria: potestas medici — necessitas infirmi — et ratio miserandi. — Potestas medici, cum dicitur: Domine. Miserandi ratio, cum dicitur: quem amas. Necessitas infirmi, cum dicitur: infirmatur.

Ecce, inquit, quem amas infirmatur. Praetermissa infirmitate naturae, nota, quod est spiritualis infirmitas duplex: infirmitas toteranda, et haec est infirmitas poenae; infirmitas fugienda, et haec est infirmitas culpae.

2. Infirmitas poenae multiplex est. Habet enim homo causam infirmitatis ab interiori, ab exteriori, ab inferiori, a superiori. — Ab into-jor? causatur infirmitas contritionis, scilicet ex consideratione sui; de qua Psalmus: « Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum ». — Ab exleriori causatur infirmitas compassionis, scilicet ex consideratione proximi; secundae ad Corinthios undecimo: « Quis infirmatur, et ego uou infirmor »? — Ab inferiori causalur inflrmitas tribulalionis, scilicet ab intemperie mundi; de qua secundae ad Corinthios duodecimo: « Complaceo mihi in infirmitatibus meis, in contumeliis, in necessitatibus, in angustiis pro Christo ». De hac potest exponi quod habetur Ecclesiastici septimo: « Non te pigeat visitare infirmum. Ex his enim in dilectione firmaberis ». — A superiori causatur infirmitas sanctae aemulationis, scilicet ex dilectione Dei, de qua Canticorum quinto: « Nuntiate dilecto meo, quia amore langueo ».

3. Haec infirmitas tolei-anda est, quia reddit hominem sanum, reddit hominem eruditum, reddit jjQijjjjjgm soUicitum, reddit hominem probatum et perfectum. — Sanat enim haec infirmitas infirmitatem culpae, sicut aliquando accidit, quod aliquis, cadens in unam infirmitatem, sanatur ab alia secunduni naturam; unde Ecclesiastici undecimo: « Malitia unius horae oblivionem facit luxuriae maximae »; et Ecclesiaslici trigesimo primo: « Infirmitas gravis sobriam facit animam ». — Item erudit inlellectum, secundum illud Isaiae vigesimo octavo: « Vexatio dabit intellectum auditui »; cuius habetur exemplum, secundi Machabaeorum nono, de Antiocho, qui «coepit ex gravi superbia deductus ad agnitionem sui venire, divina admonitus plaga » etc. Unde et ait: « iustum est, subditum esse Deo, et mortalem non paria Deo sentire ». Exemplum de milite laeso in pede et clerico, qui portabat aquam benedictam. — Item excitat voluntalem; unde in Psahuo =: « Multiplicalae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt »; Osee sexto: « In tribulatione sua mane consurgent ad me ». — Item probat et perficit virlutem; secundae ad Corinthios duodecimo: « Virtus in infirniitate perficitur »; ideo dicit Apostolus ineodem: « Libenter gloriabor in infirraitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Chrisli ».

4. Domine, ecce, quem, amas infirmatur.

Sicut est multiplex infirmitas poenae, ita est multiplex infirmitas culpae. Est enim infirmitas elationis, cupiditatis, carnalilatis et curiositatis. — Est infirmitas elationis; de qua Isaiae vigesimoquarto: « Infirmata est altitudo ijopuli terrae, et terra infecta est ab habitatoribus suis ». — Est etiam infirmitas cupiditatis; de qua Ecclesiastae quinto: « Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae congregatae in malum domini sui ». — Est infirmitas carnalilatis; de qua Ecclesiastici trigesimo septimo: « In multis escis eril infirmitas », id est in multis voluptatibus; « et aviditas appropinquabit usque ad clioleram ». — Est etiam infimiitas curiositatis; de qua Isaiae quadragesimo: « Deficient pueri et laborabunt, et iuvenes in infirmitate cadent ». De hac Ecclesiastae terlio: « Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncla fecit bona in tempore suo Deus, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homoopus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem »; et Ecclesiastae octavo: « Inveni, quod operum omnium Dei nullam possit homo invenire rationem; et quanto plus laboraverit, tanto minus inveniet».

5. Haec infirmitas fugienda est, quia hominem deformat, depauperat, debilitat et inquietat. — Deformat conscientiam; primi Machabaeorum primo: « luvenes et virgines infirmati sunt, et omnis speciositas mulierum immutala est ». — Depauperat animam; Ecclesiastae quinto: « Sicut egressus est nudus

de utero matris suae, sic revertetur etc. Miserabilis prorsus infirmitas, quomodo venit, sic revertetur». — Debililat virlutem; Threnorum primo: a Infirmata est virtus mea; dedit me Dominus in manu, de qua non potero surgere ». — Inquietal mentem; Psalmus: « Humiliatum est in laboribus cor eorum; intirmati sunt, nec fuit qui adiuvaret ».

6. Doniine, ecce, quem ama infirmalu?: Cum peccatum propter iam dictas causas dicatur in- firmilas, nota secundum diversa genera peccatorum diversas differentias infirmitatum. Est namque infirmitas superbiae, invidiae, irae, amritiae, acci- diae, luxuriae, gulae. — Est infirraitas superbiae; de qua secundi Paralipomenon vigesimo primo: «Mortuus est loram in infirmitate pessima, et non fecit ei populus combustionis obsequias, sicut fecerat maioribus eius ». Et ita infirmitas pessima est superbia; loram, excelsus vel domini subfimilas. De hac infirmitate Isaiae vigesimo quarto: « Altiludo populi infirmata est ». — Est infirmitas invidiae; de qua Michaeae primo: « Infirraata est in bonum, quae habitat in Maroth ». Invidiae enim infirraitas causam accipit ex bono et in amaritudine habitat. — Est infirmitas irae; de qua leremiae sexto: « Iniquitas et vastitas audietur in ea, coram me semper infirmitas et plaga». — Est infirmitas avaritiae; de qua Ecclesiastae quinto: « Est alia infirmitas, quam vidi sub sole: divitiae congregatae in malum domini sui ». — Est etiam infirmitas accidiae; de qua Ecclesiastici trigesimo primo: « In omnibus operibus tuis esto velox, et omnis infirmitas non occurret tibi ». — Est infirmitas luxuriae. Haec est infirmitas immunda; de qua Lucae oclavo: « Erant cum Iesu mulieres, quae erant curatae a spiritibus immundis et infirmitatibus ». — Est et infirmitas gulae; de qua Ecclesiastici trigesimo septimo: « In muJtis escis erit infirmitas, et aviditas appropinquabit usque ad choleram ».

7. Hae septem infirmitates sub figura leguntur curatae a Christo in Evangelio. Sanavit enim Dominus septem infirmitates incurabiles, sciUcet daemonium, Matthaei octavo; sanavit lepram, Matlhaei octavo, Lucae quinto; sanavit phrenesim, Matthaei decimo septimo et Marci nono; sa.xa.yi contractam, Lucae decimo tertio; sanavit paralysim, loannis quinto, Matthaei nono; sanavit fluxum, Lucae octavo; sanavit hydropisim, Lucae decimo quarto. — Per daemonium intellige superbiam; per lepram intellige invidiam; Proverbiorum decimo quarto: « Putredo ossium invidia»; per phrenesim, iram; per contractam, avaritiam; per paralijsim, accidiam; per fluxum. sanguinu, luxuriam; per hydropisim, gulam. Haec sanavit qui « sanavit omnem infirmitatem ».

AXNOTATIO 38.

(Vers. 11.). Lazarus, amicus noster, donnit. Nota, quod est dormitio quietis, dormitio salutis, dormitio morlis. — Dormitio quietis est dormitio naturae, quae homini indulgetur; de qua Matthaei vigesimo sexto: « Invenit eos dormientes»; et subditur, quod « dixit eis: Dormite iam et requiescite». — Est dormitio salulis, et haec est dormitio gratiae; haec homini suadetur, de qua Canticorum quinto: « Ego dormio, et cor raeum vigilat»; et Canticorum secundo: «.diuro vos, ne vigilare faciatisdilectam, donecipsa veht » etc. — Est dormilio mortis, et liaec, spiritualiter intelligendo, est dormitio culpae, et haec homini interdicilur; primae ad Thessalonicenses quinto: «Non dormiamus, sed vigilemus et sobrii simus »; et ad Ephesios quinto: « Surge, qui dormis, et exsurge a raortuis, et illurainabit te.Christus ». — Et dicitur cuipa «omnw.s propter tria: quia ad modum sorani naturalis claudit homini visum, ligat sensum, sistit gressum. — Claudit visum discretionis; unde in Psalmo: « Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte ». — Ligat sensum devotionis; Proverbiorum vigesimo tertio: « Eris sicut dormiens in medio maris, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo, et dices », id est, dicere poteris: « Verberaverunt me, et non dolui; traxerunt rae, et ego non sensi ». — Sislit gressum bonae operationis; propter quod dicitur otioso Proverbiorum sexto: « Usquequo, piger,dormies? quando consurges de sorano tuo » etc.

Annotatio 39.

(Vers. 11.). Sed ego vado, ut a lem eum.

Nota, quod a somno excitatur aliquis aliquis pulsu, ahquis clamore. Ita et dormientes sorano culpae aliquando lumine divinae inspiratiogata et B bonum quae habitat in Maroth [Vulgala: in amanis, aliquando pulsu divinae correctionis, aliquando clamore sanctae praedicationis. — Haec tria significata sunt Actuum ducdecimo in excitatione Petri dormientis, de quo dicitur: «Ecce, Angelus Domini astitit, et lumen refulsit in habitaculo >>; ecce, primum; « percussoque latere Petri »; ecce, secundum;

« excitavit eum dicens: Sarge velociter »; ecce, tertium.

COLLATIO XLll.

(Vers. 21.). Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset morluus.

1. In verbis istis lamentatur Martha sub figura Divisio. Ecclesiae duo, scilicet ahsentiam medici — et mortem infirmi: ahsentiam medici, cuni dicit: Domine, si fuisses hic; quasi dicat: quia non fuisti hic. Mo7-- tem infirmi, cum subiungit: Frater nieus non fuisset mortuus, qui scilicet est mortuus; et potest hoc intelligi de morte naturae, vel de morte culpae, ut dicamus: Domine, si fuisses hic corporaliter, frater meus non fuisset morluus temporaliter;

vel dicamus: Si fuisses hic per gratiam, frater meus non fuisset mortuus per culpam.

2. Distingue multiphcem mortem, et attende, laora qna- quod est uiors naturae, mors culpae, mor&poenae, Depnma mors gratioe. — Mors naturae horrenda est malis, et sequitur: « Et nescit, quod tempus praetereat, et mors appropinquet, et reiinquat omnia aliis et moriatur »; lob vigesimo septimo: « Cum dives dormierit, nihil secum auferet »; Psalmus: « Cum inter- Quiacrueiaiierit, nou sumet omnia». — Item, quia eos cruciat;

Ecclesiastici quadragesimo primo: « 0 mors, quam amara est memoria tua homini iniusto et pacem habenti in substantiis suisj>! Si amara est memoria, multo magis praesentia; Lucae decimo sexto: « Mor- Quiaannihi- tuus est dives ct sepultus est in inferno ». — Item, quia eos annihilat; lob decimo quarto: « Homo, cum fuerit mortuus et nudatus atque consumtus, ubi, quaeso, est j>? quasi dicat: nusquam est. Psalmus: item, opian- o Trausivi, et ecce, non erat». quia"ditat. 3. Mors ista est optanda iustis, quia illos ditat; lob tertio: « Exspectant mortem, et non venit, quasi effodientes thesaurura, gaudentque vehementer, curn invenerint sepulcrum »; unde de iusto dicitur lob quinto: « Ingredieris in abundantia sepulcrum »; ad Philippenses primo: « Mihi vivere Christus est, ait Aposlolus, et mori lucrum ». — Item, quia illos quietat; Apocalypsis decimo quarto: Qni» mk « Beati, qui in Domino moriuntur. Amodo iam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis ». — Item, Quia m quia illos exaltat; Lucae decimo sexto: « Faclum est, ut moreretur mendicus et deportaretur ab Angelis in sinum Abrahae ».

4. Mors nihilominus ista est praecavenda cwn-"™. «« ctis, quia necessaria; secundi Regum decimo quar- mm» to: « Omnes morimur et quasi aquae dilabimur in terram, quae non revertuntur »; Psalmus: « Quis est liomo, qui vivet et non videbit mortem »? Versus:

Nasci poena, 1;

Item, quia propinqua; Ecclesiastici decimo quar- Q.w j» to: « Memor esto, quoniam mors non tardabit ». Seneca: « Quidquid aetatis retro est, mors tenet, quidquid restat, incertum ». Ecclesiastici undecimo: « Nescit homo, quod tempus praetereat, et mors appropinquel » etc. — Item, quia repentina; Genesis Q™._fepi vigesimo septimo: « Vides », ait Isaac, « quod senuerim et ignorem diem mortis meae »; primae ad Thessalonicenses quinto: « Cum dixerint: Pax et se- curitas, tunc repentinus eis superveniet interitus »; fl unde « nihil est incertius hora mortis, morte nihil certius ».

Mors ergo naturae est horrenda malis, quia Epiiog»». ipsos spoliat, cruciat et annihilat; optanda e&l iustis, quia ipsos dilat, quietat et exaltat; praeca- venda cunctis, quia necessaria, propinqua et re- pentina; de qua hic dicitur: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus, scilicet morte naturae.

5. Domine, si fuisses hic, frater nmis non suis- J™j°f set mortuus morte culpae, quae multiplex est. Est pi°p'« enim mors superbiae; lob decimo octavo: « Consu-?""» mat brachia eius primogenita mors »; lob primo: « Irruit ventus vehemens a regione deserti et concussit quatuor angulos domus, quae corruens oppressit liberos tuos, et mortui sunt ». — Est mors jme; secunda. prospicimus, magna pars eius iam praeteriit, quidquid aetatis

lob quinto: « Virum slultura interficit iracundia »; primae loannis tertio: « Qui non diligit manet in morte ». — Est mors invidiae; lob quinto: « Parvulum occidit invidia»; Ecclesiastici trigesimo octavo: « A tristitia festinat mors «; secundae ad Corinthios septimo: « Tristitia saeculi operatur mortem ». — Est mors avaritiae; Proverbiorum vigesimo primo: « Qui congregat thesauros lingua mendacii vanus et excors est, et impingetur ad laqueos mortis ». — Est mors accidiae; Psalmus: « Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte ». — Est mors gulae; primae ad Timotheum quinto: « Vidua vivens in deliciis mortua est »; et ad Romanos octavo: « Prudentia carnis mors est ». — Est mors luxuriae; Proverbiorum quinto: « Favus distillans labia meretricis »; et sequitur: « Pedes eius descendunt in mortem, et ad inferos gressus illius penetrant »; et Proverbiorum septimo, de meretrice: « Viae infert domus illius penetrantes interiora mortis ».

6. Aliler nota de morte peccatorum pessima. Est enim mors ignorantiae, mors culpae, mors finalis impoenitenliae. — De morte ignorantiae; Ecclesiastici vigesimo secundo: « Super mortuum plora, defecit enim lux eius; super fatuum plora, defecit enim sensus ». — De morte culpae; Ezechielis decimo octavo: « Nolo mortem morientis, sed ut magis convertatur et vivat ». — De movie finalis impoenitentiae; Proverbiorum undecimo: « Mortuo impio nulla erit ultra spes »; primae loannis quinto: « Est peccatum ad mortem; non pro illo, dico, ut roget quis». — Sic ergo est mors ignorantiae, mors culpae, mors finalis impoenitentiae. Ignorantia aufert vitam inleUigentiae; culpa, vitam gratiae; fmalis impoenitentia, reditum utriusque.

7. Mors ista fugienda est, quia ad modum mortis naturalis aufert sensum, aufert verbum, aufert gressum. — Aufert smsum discretionis; Ecclesiastae nono: « Mortui nihil sciunt amplius ». — Aufert verbum confessionis; Psalmus: « Non mortui laudabunt te, Domine ». — Aufert gressum bonae operdtionis; unde in Psalmo dicitur de mortuis: « Sedentes in tenebris el umbra mortis, vinctos in mendicitate etferro». — Haec ergo est multiplex mors culpae, quam tollit beneficium divinafi praesentiae; unde dici potest: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus.

8. Sed et, Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset morluus, morte poenae, quae quidem est multiplex. Est enim mors poenae temporalis — et est mors poenae aeternae. — Mors poenae temporalis est multiplex, secundum quod multiplex poena. Est enim poena contracta, poena inflicta et poena assumta. — Est ergo mors poenae contractae; ad Romanos quinto: « Per unum hominem intravit peccatum in mundum, et per peccatum mors ». — Est etiam mors poenae inflictae, et haec inflicta a Deo; primi Regum secundo: « Dominus mortificat et vivificat»; leremiae secundo: « Traduxit nos per terram sitis et imaginem mortis». Vel inflictae a mundo; Psalmus: « Propter te mortificamur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis ». Vel inflictae a diabolo, qui « persecutus est hominem inopem et mendicum et compunctum corde mortificare », secundum quod dicitur in Psalmo. — Est etiam mors poenae assumtae; primae ad Corinthios decimo quinto: « Quotidie morior propter gloriam vestram, fratres »; et secundae ad Corinthios undecimo gloriabatur Apostolus, fuisse « in plagis supra modum el in mortibus frequenter ». — Sic ergo est mors poenae temporalis triplex: mors poenae contractae el poenae inflictae et poenae assumtae.

9. Et nota, quod prima deftenda est; quam deflebat Apostolus ad Romanos septimo: « Infelix ego homol quis me hberabit de corpore mortis huius »? — Secunda sustinenda est; parit enim patientibus vitam; « Dominus enira raortificat et vivificat »; unde Deuteronomii trigesimo secundo: « Ego occidara, et ego vivere faciara ». Ideo dicebat lob decimo tertio: per raortificationera Iesu Christi in corpore nostro circuraferentes, ut et vita Iesu in corporibus nostris raanifestetur »; el post paululum: « Mors in nobisoperatur, vita autem in vobis ».

10. Sequitur de morle poenae aeternae, quae multiplex est, secundum quod est multiplex poena. Est enim poena carentiae visionis, poena sensus et poena vermis. — Est mors carentiae visionis, et haec est mors caliginis vel caligo raortis; de qua lob decirao: «Diraitte me, ut plangam paululum dolorem meum, antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine » etc.; et non iraraerito appellatur carentia??ior«/quia, sicut dicitur Ecclesiaslici quadragesimo, « melius est mori quam indigere». — Est etiara raors poenae sensus; Apocalypsis vigesirao prirao: « Pars eorura erit in stagno igne ardenti et sulphure, quod est secunda mors»;

et eodein vigesimo: « ludicatum est de singulis secundum opera ipsorum. Et infernus et mors missi sunt in stagnum ignis. Haec est mors secunda «, stagnum ignis. — Est etiam mors poenae vermis, de qua potest intelligi quod dicitur Threnorum primo: « Foris interficit gladius, el domi mors similis est».

11. Mors ista horrenda est, (m. intolerabilis, inevitabiUs et inlerminabilis. — Intolerabilis; unde Apocalypsis nono: « Quaerent homines mortem, et fugiet mors ab eis ». — Nota, quod est status intolerabilis, cui praeeligitur dolor mortis; ita erit ibi secundum illud Ecclesiastici trigesimo: «Melius est mors quam vita amara»; unde et propheta Isaias trigesimo tertio: « Quis ex vobis poterit habitare gum ardoribus sempiternis »? — Item, inevitabilis, illis scilicet, qui peccaverunt; ad Romanos sexto: « Stipendia peccati mors »; Apocalypsis decimo octavo: « In die una venient plagae eius: mors et luctus et fames, et igne comburetur, quia est fortis Dominus, qui iudicabit illam »; dicitur de Babyione. — Item, interminabilis; Isaiae ultimo: « Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur »; Apocalypsis decimo quarlo: « Fumus tormenlorum eorum ascendet in saecula saeculorum»; et ideo dicitur in Psalmo: « Mors depascet eos »; in quo notatur mortis duratio; quod enim depascitur iterum ad pascendum renascitur. — Haec est ergo mors gehennae: intokrabUis, inevitabilis malis et interminabilis; de qua possumus dicere: Si fuisses hic, fruler meus non fuisset mortuus, morte poenae.

12. Sed, Domine, si fuisses hic, frater meus fuisset mortuus nisi morle gratiae, qua morte debet homo mori carni, mundo, et peccato. — Debet enim homo spirilualis mori carni. Hac enim morte voluit nos mortificari ille « qui pro peccatis nostris mortuus est, ut nos offerret Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus auteni spiritu»; unde ad Romanos octavo: « Si spirilu facta carnis mortificaveritis, vivelis ». — Debet etiam raori mundo, secundum illud ad Galatas sexto: « Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo »; ad Colossenses tertio: « Quae sursum sunt quaerite, non quae super terpam; mortui enim estis» etc. — Debet iterum mori peccato; ad Romanos sexto: « Qui mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in illo»? item in eodem: « Qui mortuus est iustificatus est a peccato ». — Sic ergo debet homo spiritualis mori carni, mori mundo et mori peccato, quod est non retinere motum in illis vel sensum.

13. Sunt autem Iria, quae occidunt hominera morte spirituali, scilicet studium contemplutionii, affectus dilectionis, humilitas conversationis. Contemplatio suspendit, dilectio transfigit, humilitas vero sepelit et recondit. — Debet ergo homo mori per studium contemplationis, ut sit eius meditatio quasi suspendium; unde lob septimo: « Elegit suspendium anima mea, et raortem ossa mea ». — Debet etiam mori per ardorem dilectionis, ut sit eius affectio quasi transfixa, quia, sicut dicitur Canticorum oclavo, « fortis est sicut mors dilectio, et dura sicut infernus aemulatio; lampades eius quasi lampades ignis atque flammarum ». Hac morte quasi transfixa erat quae dicebat: « Vulnerata caritale ego sum ». — Debet etiam mori per humilitatem conversationis, ut sit eius vita quasi sepulta sive abscondita, secundum illud ad Colossenses lertio: « Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo ».

14. Haec mors quaerenda est et amanda, quia placat Deum, aedificat proximum, locupletat defunctum. — Mors ista placat Deum; est enim « pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum eius'»; et bene pretiosa, quia pro illa dat regnum caelorum; unde secundae ad Timotheum secundo: « Si commortui sumus, et convivemus; si suslinebimus, et conregnabimus ». — Item, mors ista aedificat proximum; unde secundi Machabaeorum sexto dicebat ille bonus senex Eleazarus: « Adolescentulis forte exemplum relinquam, si pro sanctissimis legibus honesta morte perfungar ». — Item, mors illa locupletat defunctum; unde loannis duodecimo: « Si granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, multum fructum afTert».

(Vers. 43.). Lazare, veni foras.

1. Circa suscitationem Lazari notandum esl, quid Dominus ante suscitationem fecerit — et quid in suscitando praeceperit.

Nota igitur, quod Dominus, volens suscitare Lazarum, tria facit: pbrat, accedit et clamat. — Plorat; loannis undecimo: « Lacrymatus est lesus». — Accedit; unde sequitur: « Fremens in semetipso, venit ad monumentum ». — Clamat; unde in eodem paulo post: « Haec cum dixisset, voce magna clamabat: Lazare, veni foras »; per hoc instruens nos, quod qui vult proximum suum suscitare spiritualiter debet ipsum plorare per compassionem, secundum illud Ecclesiastici vigesimo secundo: « Super mortuum plora, defecit enim lux eius; super fatuum plora, defecit enim sensus ». — Debet ad ipsum accedere per subventionem, secundum illud Proverbiorum sexto: « Discurre, festina, suscita amicum tuum »> — Debet ipsi acclamare per praedicationem, secundum illud Isaiae quinquagesimo octavo: « Ciama, ne cesses, quasi tuba » etc. — Haec ergo notantur ex parte snscitantis.

2. Ex parte suscitati nota, quod Dominus, volens suscitare mortuum, aliquando iubet, stare feretrum, sicut praecepit Lucae septimo, quando voluit suscitare adolescentem. Aliquando iubet, exire turbam; unde Lucae octavo non permisit, turbam intrare secum, quando voluit suscitare filiam arciiisynagogi. Aliquando iubet, deponi lapidem; unde loannis undecimo, volens suscitare Lazarum, dixit: « Tollite lapidem ». — Haec sunt tria, quae disponunt mortuum ad vilam spiritualem recuperandam, scilicet peccatum dimittere, occasionem fugere et peccatum in confessione revelare. — Tunc stat feretrum, cum homo desistit a peccati operatione, secundum illud Isaiae primo: « Quiescite agere perverse ». — Tunc non intrat turba, quando homo cavet sibi a peccati occasione; de quo dicitur Numerorum decimo sexto: « Recedite a tabernaculis hominum impiorum, et ne tangatis quae ad eos pertinent, ne involvamini in peccatis eorum ». — Tunc lapis tollitur, cum homo revelat peccata sua in confessione; de quo Proverbiorum vigesimo octavo: « Qui abscondit scelera sua non dirigetur; qui autem confessus fuerit et reliquerit ea misericordiam consequetur ». — Haec ergo antecedunt suscilationem.

3. Post suscitationem dicitur, quod Lazarusprodiit, solvilur et abiit. Prodiit; unde dicitur: Prodiit, qui fuerat mortuus. Solvilur et abiit; unde dicit Lesus: Solvitc eum et sinite abire. — Nota, quod mortuus spiritualis exit de sepulcro in contritione; solvitur in confessione, secundum illud Matthaei decimo sexto: « Quaecumque solveris super terram » etc; abit in satisfactione; unde Lucae quinlo: « Vade in domum tuam»; et Psalmus: « Ibunt » Sancti « de virtute in virtutem ».

4. Item notandum, quod Dominus suscitatum aliquando committit solvendum, aliquando pasccndum, aliquando custodiendum. — Solvendus committitur spiritualiter suscitatus sacerdotibus; quod figuratum est loannis undecimo, cum dixit de Lazaro: Solvite eum et sinite abire. — Pacendus commitlitur praedicatoribus; quod figuratum est, Lucae octavo, de filia archisynagogi, cui praecepit Dominus dari manducare. — Custodiendus coramittitur praelatis; quod figuratum est, Lucae septimo, de adolescente, quem dedit Dominus custodiendum matri suae.

Recollige ergo, quod praelati, ut suscitent, debent plorare, accedere et clamare. Postquam vero suscitalus est mortuus, debent solvere, pascere et custodire. — Mortui vero, ut suscitentur, debent feretrum sistere, turbam repellere, lapidem deponere. Postquam vero suscitati sunt, debent prodire, solutionem quacrereel abire.

C0Llal13 XLIV.

(Vers. SO.). Expedit, ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat.

i. Cum hoc dicatur ad litteram de morte Christi, hic tangitur necmzto, cum dicitur: Expedit, ut unus moriatur homo pro populo; quasi dicat: alias moreretur populus. Cuius etiam tangitur utilitas, cum dicitur: Et non tota gens pei-eat. Notandum igitur, quid mors Christi debeat facere pro nobis — et quid debeat facere in nobis.

Circa primum nota, quod mors Christi est nobis remedium contra malum — et est nobis suffragium ad bonum.

2. Est ergo nobis remedium conlra malum; et in malo, praecipue pro quo sanando Christus mortuus est, tria sunt: scilicet macula, reatus et offensa. Notandum est, quod mors Christi delet maculam, tollit poenam, concilial olfensam. — Mors ergo Christi delet culpam; Apocalypsis primo: « Lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo»; ad Romanos sexto: « Quicumque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte ipsius baptizati suraus », baptizati, id est toti. — Mors Christi igitur tollit poenam; Isaiae quinquagesimo tertio: « Tradidit in mortem animam suam et cum sceleratis reputatus est, et ipse peccata multorum tulit». — Mors Christi conciliat offensam; ad Romanos quinto:,«Cum adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortera Filii eius ». — Sic ergo mors Christi est remedium contra malum.

3. Est etiam mors Christi suffragium ad bonum. Suflragatur enim ad bonum veniae, ad bonura 16, 19; Luc. 3, 2i. et Ps. 83, 8. — Pro mortuus spfritualis

gratiae et ad bonum gloriae. — Mors Christi impetrat veniam; unde ad Hebraeos nono: « Ideo novi testamenti mediator est, ut, morte intercedente, in redemptionem earum praevaricationum, quae erant sub priori testamento, repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae hereditatis »; et ideo ad Hebraeos duodecimo confortat Apostolus fideles dicens: « Accessistis ad novi testamenti mediatorem lesum et sanguinis aspersionem melius loquentem quam Abel »; ideo melius loqueiitem, quia sanguis Abel loquebatur vindictam, sed sanguis Christi loquitur veniam. — Item, mors Christi mei-elur gratiam; unde primae Petri tertio- « Christus semel pro peccatis nostris mortuus est etc, ut nos oCferret Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus autem spiritu». — Itera, mors Christi aperit ianuam. « Ipse enim per sanguinem suum semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa », ad Hebraeos nono; et haec apertio probata est introductione illorum in regno, qui ante mortem eius captivi detinebantur in limbo; de quo dictum est Osee decimo tertio: « Ero mors tua, o mors, morsus tuus ero, inferne ». — Haec ergo facit mors Christi pro nobis.

4. Considera postea, quid debeat facere in no- 6?>; et attende, quia mors Christi est a nobis amanda, praedicanda et imitanda. — Debemus. mortuum pro nobis Christum amare; unde ad Romanos octavo ait Apostolus: « Christus Lesus, qui mortuus est, qui et resurrexit, qui est ad dexterani Patris, qui etiam interpellat pro nobis »; et postmodum in eodem exclamat: « Quis ergo nos separabit a caritate Christi »? Et ad Romanos quinto: « Commendat Deus suam caritatem in nobis, quoniam, cum adhuc peccatores esseraus, secundura terapus, Christus pro nohis raortuus est». — Deberaus etiara raortuura pro nobis Christura praedicare; unde Apostolus primae ad Corinthios secundo: « Non iudicavi, rae scire aliquid inter vos nisi lesum Christura et huoc crucifixura ». — Debemus etiara mortuura pro nobis Chrislum imilari; unde secundae ad Corinthios quarto: « Semper mortificationem Christi Iesu in corpore nostro circuraferentes, ut et vita Iesu in corporibus nostris raanifestetur ».

5. Nota autem, quod ad imitandam mortem Christi obUgamur ex debito, «WtcimMr promisso, animamur exemplo. — Ohligamur ex debito; Christus enim coraparavit vitara nostram morte sua; secundae ad Corinthios quinto: « Christus pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt iam non sibi vivant » etc. — AUicimur ex promisso; unde ad Roraanos sexto: « Si complantati facti sumus similitudini mortis eius, simul et resurrectionis eriraus »; et eodera: « Si raortui suraus cum Christo, crediraus, quia siraul viveraus cum illo ». — Animamur exemplo; unde priraae Petri secundo: « Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequaraini vestigia eius » etc; et primae Petri quarto: « Christo igitur in carne passo, et vos eadem cogitatione arraaraini ».

Annotatio 40.

(Vers. S.). Diligebat autem Dominus Mariam, Martham et Lazarum.

Per istos tres nota tria genera horainum a Deo dilectorura. — Per Mariam intellige eontemplativos per Martham, activos; per Lazarum, poenitentes. habes signiflcatos, Ezechielis decimo quarto, per Noe, Daniel et Iob,.qui « in iustitia sua hberant animas suas »; eosdera etiara per Petrum, lacobum et loannera, Matthaei decimo septimo, qui ascendunt cum Domino in montem. Ista enim tria genera hominum a peccato liberantur et a Deo diliguntur et in raonte gloriae assumuntur.

Annotatio il.

(Vers. 33.). Et lacrymatus est Lesus.

Nota, quod ter lacrymatus est. Lacrymatus est in resuscitatione, loannis undecinio; unde hic dicitur: Lacrymalus est Lesus. — Itera, lacrymatus est Lesus, cura appropinquaret civitati; Lucae decimo nono: « Videns Lesus civitatera, flevit super illara dicens: Quia si cognovisses et tu »! — Lacryraatus est etiam in passione; ad Hebraeos quinto: « Cum clamore valido et lacrymis olTereDS, exauditus est pro sua reverentia ». — In passione flevit, compatiens miseriae culpae; ad raonumentum flevit, corapatiens raiseriae poenae;super civitatem flevit, compatiens ignorantiae.

(Vers. 43.). Et cum haec dixisset, clamavit voce Lazare, veni foras.